Жан Доминик Антони Меценжер: Кубизмнің негізін қалаушысы

Кіріспе

Француз суретшісі және жазушысы (1883–1956)

Жан Доминик Антоний Метцингер (24 маусым 1883 – 3 қараша 1956) – 20-шы ғасырдың көрнекті француз суретшісі, теоретик, жазушы, сыншы және ақын. Альберт Глейзбен бірлесіп кубизм туралы алғашқы теориялық еңбек жазған. Оның 1900–1904 жылдардағы ерте туындылары Жорж Сюрат пен Анри Эдмонд Кростың неоимпрессионизмінен әсер алған. 1904–1907 жылдар аралығында Метцингер күшті Сезанн әсерімен дивизионизм және фовизм стильдерінде жұмыс істеді, бұл алғашқы протокубистік туындылардың пайда болуына әкелді. 1908 жылдан бастап Метцингер форманы бөліп көрсетумен айналысты, бұл стиль жақын арада кубизм деп аталатын болды. Кубизмге ерте қатысқандығы оны ықпалды суретші және осы қозғалыстың маңызды теоретігі етіп көрсетті. Метцингердің 1910 жылы жарияланған «Сурет туралы хабарламасында» алғаш рет бір нысанды әртүрлі көзқарас бұрыштарынан көру үшін оны айналдыру идеясы талданды. Кубизм пайда болғанға дейін суретшілер бір ғана көзқарас тұрғысынан жұмыс істеді. Метцингер «Сурет туралы хабарламасында» алғаш рет нысандарды уақыт пен кеңістіктегі сабақтас және субъективті тәжірибелер арқылы есте сақтағандай бейнелеуге деген қызығушылықты білдірді. Жан Метцингер мен Альберт Глейз 1912 жылы «Кубизм» атты алғашқы маңызды трактатты жазды. Метцингер Section d'Or суретшілер тобының негізін қалаушы мүшесі болды. Метцингер кубизмнің орталығында болды, себебі ол оның пайда болуымен бірге оған қатысып, сәйкестендірілді, Бато Лавуар тобы мен Section d'Or кубистері арасындағы делдал ретіндегі рөлі және, ең бастысы, оның көркемдік тұлғасы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Метцингер Кристалл кубизмі деп аталатын қозғалыстың екінші кезеңін құруға қатысып, жетекші кубист ретіндегі рөлін жалғастырды. Ол форманың радикалды геометриялық түрленуі арқылы өнерде математиканың маңыздылығын таныды, бұл соғыс кезеңіндегі композицияларының архитектуралық негізі болды. Бұл жаңа перспективаның негізін қалау және негізінен бейнелеуге жатпайтын өнерді құру принциптері Альберт Глейздің 1922–23 жылдары жазған «Сурет және оның заңдары» еңбегіне әкелді. Соғыстан кейінгі қайта құру басталғанда Леонс Розенбергтің Galerie de L'Effort Moderne галереясындағы бірқатар көрмелер тәртіп пен эстетикалық тазалыққа адалдықты көрсетті. Кубизмнің ұжымдық құбылысы – қазір оның дамыған ревизионисттік түрінде – француз мәдениетінде кеңінен талқыланған дамудың бөлігі болды, оның алдында Метцингер тұрды. Кристалл кубизмі тәртіпке оралу атынан ауқымды қысқарудың шыңы болды, ол шындықтың табиғатына емес, суретшінің табиғатпен қарым-қатынасын байқауға негізделген. Мәдениет пен өмірдің ажыратылуы тұрғысынан бұл кезең модернизм тарихындағы ең маңызды кезең болып табылады. Метцингер үшін классикалық көзқарас – заңдар, постулаттар мен теоремалардың толық емес жиынтығына негізделген нақты заттардың толық емес бейнесі болды. Ол әлемнің динамикалық және уақытпен өзгеретін, бақылаушының көзқарасына байланысты әртүрлі көрінетін сенімде болды. Бұл көзқарастардың әрқайсысы табиғаттағы ішкі симметрияға сәйкес бірдей жарамды болды. Шабыт алу үшін Даниялық физик және кванттық механиканың негізін қалаушылардың бірі Нильс Бор кеңсесінде Метцингердің «Атпен әйел» атты үлкен суретін іліп қойды, бұл «қозғалмалы перспектива» (немесе бір мезгілделік) жүзеге асырудың айқын ерте мысалы болды.

Jean Dominique Antony Metzinger (mɛtsɛ̃ʒe; 24 June 1883 – 3 November 1956) was a major 20th century French painter, theorist, writer, critic and poet, who along with Albert Gleizes wrote the first theoretical work on Cubism. His earliest works, from 1900 to 1904, were influenced by the neo Impressionism of Georges Seurat and Henri Edmond Cross. Between 1904 and 1907, Metzinger worked in the Divisionist and Fauvist styles with a strong Cézannian component, leading to some of the first proto Cubist works. From 1908, Metzinger experimented with the faceting of form, a style that would soon become known as Cubism. His early involvement in Cubism saw him both as an influential artist and an important theorist of the movement. The idea of moving around an object in order to see it from different view points is treated, for the first time, in Metzinger's Note sur la Peinture, published in 1910. Before the emergence of Cubism, painters worked from the limiting factor of a single view point. Metzinger, for the first time, in Note sur la peinture, enunciated the interest in representing objects as remembered from successive and subjective experiences within the context of both space and time. Jean Metzinger and Albert Gleizes wrote the first major treatise on Cubism in 1912, entitled Du "Cubisme". Metzinger was a founding member of the Section d'Or group of artists. Metzinger was at the center of Cubism both because of his participation and identification of the movement when it first emerged, because of his role as intermediary among the Bateau Lavoir group and the Section d'Or Cubists, and above all because of his artistic personality. During the First World War, Metzinger furthered his role as a leading Cubist with his co founding of the second phase of the movement, referred to as Crystal Cubism. He recognized the importance of mathematics in art, through a radical geometrization of form as an underlying architectural basis for his wartime compositions. The establishing of the basis of this new perspective, and the principles upon which an essentially non representational art could be built, led to La Peinture et ses lois (Painting and its Laws), written by Albert Gleizes in 1922–23. As post war reconstruction began, a series of exhibitions at Léonce Rosenberg's Galerie de L'Effort Moderne were to highlight order and allegiance to the aesthetically pure. The collective phenomenon of Cubism—now in its advanced revisionist form—became part of a widely discussed development in French culture, with Metzinger at its helm. Crystal Cubism was the culmination of a continuous narrowing of scope in the name of a return to order; based upon the observation of the artist's relation to nature, rather than on the nature of reality itself. In terms of the separation of culture and life, this period emerges as the most important in the history of Modernism. For Metzinger, the classical vision had been an incomplete representation of real things, based on an incomplete set of laws, postulates and theorems. He believed the world was dynamic and changing in time, appearing different depending on the observer's point of view. Each of these viewpoints were equally valid according to underlying symmetries inherent in nature. For inspiration, Niels Bohr, the Danish physicist and one of the founders of quantum mechanics, hung in his office a large painting by Metzinger, La Femme au Cheval, a conspicuous early example of "mobile perspective" implementation (also called simultaneity).

Көрмелер, студенттер және кейінгі еңбектері

1916 жылы 19 маусымда Метцингер саудагер, өнер жинаушы және галерея иесі Леонс Розенбергпен үш жылдық келісімшартқа қол қойды (кейін 15 жылға ұзартылды). Жан Метцингер 1912 жылы Париждегі Ла Палетта академиясында оқытушы болып тағайындалды, онда Ле Фауконье директор болып қызмет етті. Оның көптеген шәкірттерінің арасында Серж Шаршон, Джессика Дисморр, Надежда Удальцова, Варвара Степанова, Аристорх Лентулов, Вера Ефимовна Пестель және Любовь Попова болды. 1913 жылы Метцингер Арен Академиясында және Академия де ла Гранде Шомиерде сабақ берді. Кейін ол Прованстағы Бандольге көшіп барып, 1943 жылға дейін сонда тұрды, содан кейін Парижге оралды, онда оған 1950 жылы Академия Фрохотада үш жыл бойы оқытушы лауазымы берілді. 1952 жылы Парижде ол Жаңа Зеландия суретшісі Луиза Хендерсонға сабақ берді, ол оралғаннан кейін Оклендтегі жетекші модернист суретшілердің бірі болды. 1913 жылы Метцингер Нью-Йоркте Питтсбургтегі Boggs & Buhl дүкенінде кубистік және футуристік суреттер көрмесінде өнер туындыларын көрсетті. Көрме бір жыл ішінде Милуоки, Кливленд, Питтсбург және Филадельфия қалаларына сапар шекті. Милуокидегі кубистік туындылар көрмесі, оның ішінде Альберт Глейз, Фернан Легер, Марсель Дюшан және Жак Вильон суреттері 1913 жылдың 11 мамырында ашылды. Көрмеге Сезанн, Матисс, Дюшан, Пикассо, Серат, Сигнак, Ван Гог, Дюшан Вильонның, сонымен қатар Пачтың, итальяндық америкалық футурист суретші Джозеф Стелланың және басқа да американдық суретшілердің туындылары кірді. [[Файл:Jean Metzinger in Retrospect, University of Iowa Museum of Art, Iowa City, 1985. jpg|thumb|Жан Метцингер ретроспективада, Айова университетінің өнер мұражайы, Айова Сити, 1985]] түрлі топтық көрмелерге қатысудан басқа. 1920 жылдары ол "L'Effort Moderne" көрмесіне тұрақты қатысты. Сол жылы ол Нью-Йоркте Жан Кроти, Марсель Дюшан және Альберт Глейзбен бірге Монтросс галереясында (француздар "Төрт мушкетер" деп аталды) көрме ұйымдастырды. (оның үшін ол Атлантика мұхиты арқылы өтетін "Ле Фландре" кемесімен АҚШ-қа сапар шекті) және Халықаралық галереялар, Чикаго, 1964. 1985-1986 жылдары Метцингердің шығармаларының ретроспективасы, "Жан Метцингер ретроспективада", Айова университетінің өнер мұражайында өтті және Остиндегі Техас университетінің Арчер М. Хантингтон өнер галереясына, Чикаго университетінің Дэвид Альфред Смарт галереясына және Карнеги институтының өнер мұражайына, Питтсбург, Пенсильванияға барды. Метцингер, кубизмнің сезімтал және ақылды теоретигі, бұл қозғалыстың принциптерін өзінің суреттері мен жазбалары арқылы жеткізуге тырысты. (Люси Флинт, Пегги Гуггенхайм жинағы) Көптеген көрмелер суретшінің ұлттық және халықаралық табысын куәландырады. Оның шығармаларын бүкіл әлемдегі жеке және қоғамдық коллекциялар мен мекемелерде табуға болады. Суретші 1956 жылы 3 қарашада Парижде қайтыс болды.

On 19 June 1916 Metzinger signed a three year contract (later renewed for 15 years) with the dealer, art collector and gallery owner Léonce Rosenberg. Jean Metzinger had been appointed to teach at the Académie de La Palette, in Paris, 1912, where Le Fauconnier served as director. Among his many students were Serge Charchoune, Jessica Dismorr, Nadezhda Udaltsova, Varvara Stepanova, Aristarkh Lentulov, Vera Efimovna Pestel and Lyubov Popova. In 1913 Metzinger taught at the Académie Arenius and Académie de la Grande Chaumière. He later moved to Bandol in Provence where he lived until 1943 and then returned to Paris where he was given a teaching post for three years at the Académie Frochot in 1950. In Paris, 1952, he taught New Zealand artist Louise Henderson, who became one of the leading Modernist painters in Auckland upon her return. In 1913 Metzinger exhibited in New York City at the Exhibition of Cubist and Futurist Pictures, Boggs & Buhl Department Store, Pittsburgh. The show traveled to four other cities; Milwaukee, Cleveland, Pittsburgh and Philadelphia, over the course of one year. The Milwaukee exhibition of Cubist works—including paintings by Albert Gleizes, Fernand Léger, Marcel Duchamp and Jacques Villon—opened 11 May 1913. The exhibition included works by Cézanne, Matisse, Duchamp, Picasso, Seurat, Signac, van Gogh, Duchamp Villon, in addition to works by Pach, the Italian born American Futurist painter Joseph Stella, and other American artists. [[File:Jean Metzinger in Retrospect, University of Iowa Museum of Art, Iowa City, 1985. jpg|thumb|Jean Metzinger in Retrospect, University of Iowa Museum of Art, Iowa City, 1985 in addition to participating in various group exhibitions. He would exhibit regularly at L'Effort Moderne throughout the 1920s. The same year he showed in New York with Jean Crotti, Marcel Duchamp, and Albert Gleizes at the Montross Gallery (where the Frenchmen became known as The Four Musketeers). (for which he traveled to the United States on the transatlantic ocean liner Le Flandre) and International Galleries, Chicago, 1964. In 1985–1986, a retrospective of Metzinger's works, Jean Metzinger in Retrospect, took place at The University of Iowa Museum of Art, and traveled to Archer M. Huntington Art Gallery University of Texas at Austin, The David Alfred Smart Gallery University of Chicago, and Museum of Art, Carnegie Institute, Pittsburgh, Pennsylvania. Metzinger, a sensitive and intelligent theoretician of Cubism, sought to communicate the principles of this movement through his paintings as well as his writings. (Lucy Flint, Peggy Guggenheim Collection)

Many exhibitions document the painter's national and international success. His works can be found in private and public collections and institutions around the world. The artist died in Paris on November 3, 1956.

Еске алу

Жан Метцингер мен Альберт Глейздің "Кубизм" атты еңбегінің жарық көргеніне 100 жыл толуына орай, Париждегі "La Poste" мұражайы 2012 жылдың 9 мамырынан 22 қыркүйегіне дейін "Глейз – Метцингер. Кубизм және одан кейін" көрмесін ұсынады. Көрмеге 80-нен астам картина мен сурет, сондай-ақ құжаттар, фильмдер және Section d'Or тобының басқа мүшелерінің 15 туындысы (Вильон, Дюшан Вильон, Купка, Ле Фауконьер, Лхоте, Ла Фресне, Сурваж, Хербин, Маркоуссис, Архипенко) қосылған. Іс-шараға француз және ағылшын тілдерінде каталог ілеседі. Метцингердің ("L'Oiseau bleu", 1912–13) және Глейздің ("Le Chant de Guerre", 1915) туындыларын бейнелейтін француз пошта маркасы шығарылды. Бұл Метцингердің 1956 жылы қайтыс болғаннан кейін Еуропадағы алғашқы маңызды көрмесі және мұражайда Метцингер мен Глейздің туындыларын бірге көрсетуге алғашқы әрекет.

Өнер нарығы

2007 жылдың 6 қарашасында Метцингердің "Пейзаж" картинасы, шамамен 1916–17 жылдары, майға боялған, 81,2 x 99,3 см, Кристис (Нью-Йорк) аукционында, импрессионистер мен модернистер өнерінің кешкі сатылымында 2,393 миллион АҚШ долларына сатылды. 2020 жылдың 4 ақпанында Метцингердің "Велосипедист" (1912) картинасы Сотбис (Лондон) аукционында 3,015 фунт стерлингке (3,926 миллион АҚШ доллары) сатылды. Бұл сату – суретші үшін аукциондағы әлемдік рекордтық баға. 100 x 81 см өлшемді, құм қосылған майлы бояумен салынған картинаны америкалық жеке коллекционер сатып алды.