Кіріспе

Гүш Дан (әдетте "Дан блогы" деп аударылады) немесе Тель-Авив агломерациясы – Израильдің Жерорта теңізі жағалауында орналасқан қалалар жиынтығы. Гүш Данның нақты ресми анықтамасы жоқ, бірақ бұл термин мемлекеттік органдар мен халық арасында кеңінен қолданылады. Ол Тель-Авивті онымен біріккен қалалық аймақ құрайтын қалалармен қосудан бастап, Тель-Авив және Орталық облыстарының барлық аумақтарын, тіпті кейде Оңтүстік облысының шағын бөлігін қамтитын Тель-Авив агломерациясының толық аумағына дейін жетеді. Гүш Дан – Израильдегі ең ірі агломерация және астаналық аймақ, онда шамамен 4 156 900 адам тұрады, олардың 89% – израильдік еврейлер.

Тарих

Гуш-Дан деген атау "Дан блогы" дегенді білдіреді, себебі бұл аймақ ежелгі Израиль патшалығында Дан тайпасының жері болған. Киелі кітаптарда айтылғандай, тайпа бастапқыда Канаанның орталық жағалау аймағына қоныстануға тырысқан, бірақ онда бұрыннан қоныстанған филистиндермен болған қарым-қатынас салдарынан, олар тек Сорек аңғарына қарап тұрған төбелік аймақта ғана орналаса алды. Бұл лагерь Маханех-Дан ("Дан лагерлері") деп аталды. Олардың қоныстануға тырысқан аймақ солтүстіктегі Яффаға, оңтүстіктегі Тимна аймағындағы Шефелаға дейін созылды. Филистиндердің қысымынан тайпа жағалаудың орталық бөлігіне қоныстану үмітінен бас тартып, елдің солтүстігіне көшті. Лаишті бағындырғаннан кейін, тайпа оны өзінің астанасы ретінде қайта құрып, оған Дан деп ат қойды. Бастапқы аумақтарды еске алу үшін жағалау аймағы Гуш-Дан деп аталады. Қазіргі Тель-Авив қаласы 1909 жылы арабтар көпшілік құрайтын Жаффа қаласының маңындағы шағын елді мекен ретінде құрылды. Тель-Авив қаласы Еуропадан еврейлердің көшіп келуінің арқасында келесі онжылдықтарда қарқынды өсті, 1934 жылы халқы 150 000-ға, ал 1948 жылы Израиль тәуелсіздік алғанда 230 000-ға жетті. Израиль құрылғанға дейін Гуш-Данда басқа да қалалар құрылды, мысалы, Петах-Тиква 1878 жылы, Ришон-Ле-Цион 1882 жылы, Нес-Циона 1883 жылы, Реховот 1890 жылы, және Гуш-Дан қалаларының көпшілігі 1948 жылға дейін салынды. 1947 жылы Гуш-Данның еврей халқы шамамен 400 000 болды және Палестинадағы еврей халқының көп бөлігін құрады. Осылайша, оның барлығы дерлік 1947 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Палестинаны бөлу жоспарында ұсынылған еврей мемлекетіне енді. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан кейін, соғысқа дейін шамамен 150 000 болған аймақтың араб халқы азайды. Гуш-Дан Израильдің коммерциялық, экономикалық, мәдени және өнеркәсіптік орталығы болып табылады. Израиль үкіметінің Галерея мен Негевке көшіп-қонуды ынталандыру бойынша жасаған кейбір табыстарына қарамастан, Гуш-Дан Израильдің жүрегі ретіндегі мәртебесін сақтап тұр.

Көлік

Дан автобус компаниясы негізінен Гуш Дан аймағына қызмет көрсетуге бағытталған, бірақ Гуш Данның көптеген қалаларында оны Кавим компаниясы алмастырып жатыр. Израильдің ұлттық тас жолдар желісінің көп бөлігі, мысалы, 1-тар, 2-тар, 4-тар және 5-тар тас жолдары осы аймаққа келіп қосылады. Гуш Данға жергілікті Айалон тас жолы да қызмет көрсетеді. Мемлекеттік меншіктегі ұлттық теміржол желісін ұсынатын Израиль темір жолдары да Гуш Дан аймағына немесе оның ішіндегі көптеген жолаушылар ағынын қамтамасыз етеді. Тель-Авив жеңіл рельстік көлігі аймақтың көлік жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады, сондай-ақ Иерусалимге жоғары жылдамдықтағы қызмет те бар. Гуш Данда екі әуежай орналасқан: 2019 жылы жабылған Сде Дов әуежайы және Лодтағы Бен-Гурион халықаралық әуежайы. Израильдің ең ірі әуежайы болып табылатын Бен-Гурион әуежайы жылына 22 миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсетеді және Еуропа, Африка, Азия және Америкаға рейстер ұсынады. Тель-Авив метросы – аймақ үшін жоспарланған метро жүйесі, ол үш желіден тұрады, ал алғашқы қоғамдық ашылу 2032 жылға жоспарланған.