Кіріспе

Ұлыбритания, Шотландияның Перт және Кинросс округіндегі қамал.

Шотландиядағы Мензис қамалы – Мензис кланы мен Мензис барондық әулеттерінің атамекені. Ол Пертширдің Таулы аймағындағы Аберфелдиге жақын, Вим ауылының батысында, шамамен 1502 жылы қиратылған Вем қамалының бұрынғы орнына таяу орналасқан.

Тарих

XVI ғасырда салынған, Z-тәрізді жоспармен салынған қамал 500 жылдан астам уақыт бойы Мензис кланының басшыларының резиденциясы болды. Стратегиялық тұрғыда орналасқандықтан, қамал таулы аймақтың күрделі тарихында маңызды рөл атқарды. Түпнұсқалық кіреберіс үстіндегі неке тасы 1371 жылы Джеймс Мензис орнатқан, ол Джон Стюарт, 3-ші Атолл графының қызы Барбара Стюартқа үйленгенін мәңгі есте қалдыру үшін жасалған. 1598 жылы Джон Доу МакВильям, әйгітектері МакГрегор, түрмеден ұры Дональд Мензисті босату үшін қамалға шабуыл жасады. Қамалдың иесі Александр Мензис, Джон Мюррей Туллибардиннің Дональд Мензис пен МакГрегорды өз үйінің қызметшілері ретінде қабылдағанын айтып шағымданды. 1746 жылы Каллоден шайқасына бара жатқан Стюарт әулетінің мұрагері, Бони Чарли қамал ішінде екі түн демалды. 1840 жылы Уильям Берн жобалаған, Лох-Тейдің оңтүстік жағындағы карьерден алынған таспен жаңа қанат салынды. 1854 жылы Пәкістаннан жер аударылғаннан кейін, Сик империясының соңғы махараджасы Дулип Сингх 1855-1858 жылдар аралығында Мензис қамалында тұрды. Ол ресми түрде сэр Джон Спенсер Логин мен Леди Логиннің қамқорлығында болды, олар оған қамалды жалға берді. Сэр Роберт Мензис, 7-ші баронет 1844 жылы мүлікті мұраға алды. 1878 жылдың 21 сәуірінде сағат 19:00 шамасында қамалдың шатырында өрт шықты. Жолмен өтіп бара жатқан адам өртті байқап, дабыл қақты. Сэр Роберт мен Леди Мензис Фарлейерде болды, бірақ дереу хабар жіберілді және олар қайтып келді. Жергілікті тұрғындар өрттің таралуын тоқтатуға тырысты, ал кешкі сағат 10-ға қарай Таймут қамалынан келген өрт сөндіру машинасы өртті толығымен сөндірді. Өрттен болған қысылыс Леди Мензистің денсаулығына кері әсер етті, ол келесі айда қайтыс болды. Сэр Нил Мензис, 8-ші баронет 1903 жылы мүлікті мұраға алды, бірақ 1910 жылы мұрагерсіз қайтыс болды. 1913 жылы үйдің жиһазы аукционға сатылды, ал 1914 жылы құжаттары Sotheby's аукционында 1160 фунт стерлингке сатылды. Шотландия королевасы Мэридің Вейм лордына 1566 жылдың 31 тамызындағы, Дрименде, Ментейтте жазылған хаты үшін 300 фунт төленді, ол Ранноктың Макгрегорларына қатысты. Карл I-нің 1647 жылдың 12 мамырында Холмбиде қол қойған "Ұсыныстары", он жылға милиция басшылығынан бас тарту және үш жылға пресвитериандық дінді орнату туралы келісімдер 56 фунт стерлингке сатылды. Қамал мен 11 600 акр жер 1918 жылы 69 000 фунт стерлингке (1918 жылғы 69 000 фунт стерлинг қазіргі заманғы шамамен <есептелген сомаға> тең) сатылды. Сатып алушы – Франсис Уилли, кейіннен Барнби бароны болды. Оның қайтысынан кейін, оның әйелі 1930 жылдың сәуір айында мүлікті сатуға ұсынды.

Мензис кланы қоғамы

Қаланың ежелгі бөлігін қалпына келтіру 18 ғасырдағы күйреген қанатты бұзуды қамтыды. Алайда, үлкен Виктория дәуіріндегі би залы (қоса берілген фотосуретте көрінбейді) сақталды. 1957 жылдан кейін Мензис кланы қоғамы қалпына келтірген қамал – бұл ертерек қамал салттары мен кейінгі, аз қорғалатын «шато» арасындағы архитектуралық өтудің мысалы. Қабырғалар кездейсоқ тас үйінділерінен салынған, бастапқыда (roughcast) жабынған, бірақ квоиндер, мұнаралар және есіктер мен терезелердің шеттері ұсақ өрнектелген көк тастан жасалған. Бұл тартымды және өте берік тас сонымен қатар жақын жердегі Вемдегі Ескі Кирк шіркеуінің архитектуралық бөлшектері мен ескерткіштерінде де қолданылған, ол Мензис отбасымен салынған және олардың ескерткіштері мен қабірлік туларын сақтайды. Қала 1971 жылы А санатындағы ескерткіш ретінде тіркелді, ал оның жері 1987 жылы Шотландияның бақтары мен жоспарланған ландшафттар тізіміне қосылды. Қалпына келтіру жұмыстары 1972 жылы 40 000 фунт стерлингтік жобамен басталды, ол Тарихи ғимараттар кеңесінен алынған 10 000 фунт стерлингтік грантпен қаржыландырылды. Бұл жұмыс доктор Билл Девардың басшылығымен 10 жылға жуық уақытқа созылды және ғимаратты жұртшылыққа ашуға мүмкіндік берді. 1991 жылы Виктория дәуіріндегі батыс қанатын қалпына келтірудің соңғы кезеңіне және «Дьюар бөлмесі» би залын құруға көмектесу үшін 135 900 фунт стерлингтік қосымша грант берілді. Мензис қайырымдылық қоры 1994 жылы қала, қоршалған бақ және Вемдегі Сент-Кутберт ескі шіркеуін күту үшін құрылды. Қаланың алдында тарихи көтеру тасы орналасқан. Ол «Басшылар тасы» немесе «Мензис тасы» деп белгілі. Бұл көтерушілерге арналған, салмағы 115 кг. Бұл ең ауыр тас емес, бірақ өте дөңгелек пішіні мен тегіс текстурасының арқасында тіпті тәжірибелі көтерушілерге де қиындық туғызады.