Кіріспе

Қорғаушы періште – белгілі бір адамды, топты немесе ұлтты қорғауға және басшылыққа тағайындалған періште. Қамқоршы жандарға сену барлық ежелгі дәуірде кездеседі. Періштелердің адамдарды қорғауы туралы идея ежелгі яһуди дінінде маңызды рөл атқарды. Христиан дінінде періштелердің иерархиясы 5-ші ғасырда Псевдо-Дионисий Ареопагит арқылы кеңінен дамытылды. Періштелер мен қамқоршы рухтар туралы діни түсініктер 5-ші ғасырдан бері көп өзгерістерге ұшырады. Сенім бойынша, қорғаушы періштелер Құдай тағайындаған адамды қорғайды. Қорғаушы періште туралы идея 15-шы ғасырдағы Абрамелиннің қасиетті сиқыр кітабындағы маңызды тақырып болып табылады. 1897 жылы бұл кітапты ағылшын тіліне Сэмюэл Лидделл Макгрегор Матерс (1854–1918) аударған, ол Герметикалық Орденнің негізін қалаушылардың бірі және күзетші періштеге «Құдайдың қасиетті күзетші періштесі» деп атаған. Эзотерикалық Телема дінінің негізін қалаушы Алистер Кроули (1875–1947) Киелі Қорғаушы періштеге адамның ең шынайы құдайлық табиғатының өкілі деп қарады және оны Алтын Таңның Герметикалық Орденінің «Джин», Ямблихтің Аугеидтері, индуизмнің Атманы және ежелгі гректердің Даймонымен теңестірді. Алтын Таңның ілімдерін ұстанған Кроули олардың рәсімдерін жетілдірді, олардың мақсаты – адамның өз қорғаушы періштесімен байланыс орнату мүмкіндігін жеңілдету болды.

Зороастризм

Сондай-ақ, Арда Фраваш («Қасиетті қорғаушы періштелер») деп те аталады. Әр адам өмір бойы жетекшілік ететін қорғаушы періштемен бірге болады. Бастапқыда олар көктегі бекіністердің шекарасын күзеткен, бірақ ерікті түрде жерге түсіп, адамдардың өмірінің соңына дейін олардың қасында тұруға бел буған.

Еврей жазбаларында

Қорғаушы періште туралы түсінік Еврей Киелі кітаптарында кездеседі және оның дамуы анық байқалады. Бұл кітаптарда Құдайдың періштелері Оның бұйрықтарын орындайтын, кейде адамдар мен күнделікті істерге қатысты арнайы тапсырмаларға ие болатын қызметшілер ретінде сипатталған. Лайла – түннің періштесі, ол ұрықтану мен жүктіліктің қамқоршысы. Лайла адамның өмір бойы қорғаушы періштесі болып қызмет етеді және өлім кезінде жанды кейінге өмірге жетеледі.

Жаңа Келісім

Жаңа Келісімде қорғаушы періште туралы ұғым кездеседі. Періштелер Құдай мен адам арасындағы делдалдар болып, барлық жерде араласады. Ал Мәсіх Ескі Келісімдегі осы ілімді бекітті: «Мына кішкентайлардың біреуін де кемсітпеңдер, өйткені олардың періштелері әрқашан көктегі Менің Әкемнің жүзін көреді» (Матай 18:10). Қорғаушы періштелер жеке адамдарға да, адамдар тобына да қызмет етеді. Сондай-ақ, Азиядағы жеті шіркеудің періштелері олардың қорғаушысы ретінде жұмыс істейді деп айтылады.

Рим-католик шіркеуі

Киелі Жеромның айтуынша, қорғаушы періштелер туралы түсінік «Шіркеу санасында» бар. Ол былай деді: «Жанның қадірлілігі қаншалықты зор, себебі әрбір адам туған сәтінен бастап оны қорғауға шақырылған періштеге ие». Қорғаушы періштелердің нақты схемасын сипаттаған алғашқы христиан теологы – 12 ғасырдағы Аутондық Гонорий. Ол, әрбір жанға денеге кірген сәттен бастап, оған қорғаушы періште тағайындалады деді. Схоластикалық теологтар періштелердің қорғаушыларының таксономиясын кеңейтіп, реттеді. Фома Аквинский Гонориймен келісіп, қорғаушылар ретінде ең төменгі сатыдағы періштелер қызмет етеді деп сенді, және оның көзқарасы халық арасында кең таралды. Бірақ Дунс Скот кез келген періштеге Құдайдың билігіне бағыну және оған жүктелген міндетті қабылдау парыз екенін айтты. 15 ғасырда Қорғаушы періштелер мерекесі католик мерекелерінің ресми күнтізбесіне қосылды. 1997 жылғы 31 наурыздағы Regina Caeli сөзінде Иоанн Павел II қорғаушы періштелер туралы түсінікке сілтеме жасап, сөзін былай аяқтады: «Біз періштелер мен әулиелердің патшайымына жалбарынып, қорғаушы періштелеріміздің қолдауымен, Раббымыздың құрбандық құпиясына шын куәгерлер бола алатынымызды сұраймыз». 2014 жылғы 2 қазандағы Қамқоршы періштелер мерекесіне арналған уағызында Папа Франциск күнделікті жатқандарға «серігіне» назар аударатын балалар сияқты болуға кеңес берді. «Ешкім жалғыз сапар шекпейді және ешкім өзін жалғыз деп ойламауы керек», - деді Папа. Санта-Марта капелласындағы таңғы медитация кезінде Папа көбінесе «мен мұны істеуім керек, бұл дұрыс емес, сақ болыңыз» деген сезімде болатынымызды айтты. Ол бұл – «біздің қорғаушы періштемiздің дауысы» деді. «Шіркеу дәстүріне сәйкес, біздің әрқайсымыздың жанында бізді қорғайтын періште бар». Папа әрқайсысына: «Бүлік шығармаңдар, оның кеңесін тыңдаңдар!» деп нұсқау берді. Папа бұл «періштелер туралы ілімді» «қиялға толы» деп қарастыруға болмайды деп шақырды. Ол, керісінше, «ақиқат». Ол – «Исаның, яғни Құдайдың: «Мен сенің алдыңа періштені жіберемін, ол сені қорғайды, жолда сақтайды, сонда сен қателікке ұшырамасың» деген сөздері». Ирландияның ежелгі дәстүрі бойынша, ұйықтар алдындағы дұғаға, қасиетті анадан өздерінің қорғаушы періштесінің атын айтуын сұраған, содан кейін бірнеше күн ішінде олар періштесіне қай атпен жүгіну керектігін «білетін» болады. Доминикан дәстүрі бойынша, әрбір жаңадан келген адам өздерінің қорғаушы періштесіне есім қоюға шақырылған, осылайша оған атымен сөйлеп, оған жақындап, достық сезімге ие болатын. Құдайға құлшылық ету және діни сакраменттерді тәртіпке келтіру жөніндегі Конгрегация періштелерге Киелі кітапта аталған Михаил, Жәбірейіл және Рафаэль есімдерінен басқа есімдерді қоюды ұсынбайды. Кардинал Ньюманның 1865 жылғы «Геронтийдің арманы» поэмасында, қайтыс болған жанды оның қорғаушы періштесі қарсы алады. Opus Sanctorum Angelorum – католик шіркеуінің қоғамдық бірлестігі, мүміндер «кітапханада бекітілген қасиетті періштелерге құлшылық ету және олармен келісімді дамыту үшін мүше болып қосыла алады, осылайша киелі періштелер бізді Құдайға тиімдірек жетелеуі мүмкін». Opus Sanctorum Angelorum құрамында қасиетті Қорғаушы періштелердің бауырластығы бар, оған екі жылдық дайындықтан өткеннен кейін қосылуға болады.

Қасиеттілер мен олардың періштелері

Ата Джовангиузеппе Калифано бір күні жаңа тағайындалған епископтың Папа Иоанн XXIII-ге "қызметінің жауапкершілігінен туған алапат уайымнан түнде ұйықтамайтынын" айтқанын еске алды. "Папа оған: "Білесің бе, мен де папа сайланғанда осылай ойладым. Бірақ бір күні мен өз қорғаушым – періштем туралы арман көрдім, ол маған бәріне тым мән бермеуді айтты." Папа Иоанн Екінші Ватикан соборын шақыру идеясын өз қорғаушы періштесінен алғандығын жеткізді. Рим-католик мистигі Қасиетті Джемма Галгани өзінің қорғаушы періштесімен байланысқа түсіп, онымен сөйлескенін мәлімдеді. Пиетрелциналық Пьо қауым мүшелеріне, егер олар оған жете алмаса немесе басқа да шұғыл жағдай туындаса, олардың қамқоршы періштелерін жіберіп, оған қиындықтары мен мәселелерін жеткізуді бұйырған.

Англикандық Қауымдастық

Англо-католик теологиясы кітапханасында басылып шыққан "Періштелер мен Әулиелердің араласуы және тілеуі" еңбегінде: "Көптеген білімді протестанттар әрбір сенімді адамның, кем дегенде, жеке қорғаушы періштесі бар екенін ықтимал деп санайды. Бұл Жазбалармен толық дәлелденген сияқты. Занхиус барлық Әулет аталары осы пікірді ұстанғанын айтады". Киелі жазбалар мен шіркеу аталарының үйретулеріне сүйене отырып, 17 ғасырда Норвичтің англикан епископы Ричард Монтегю былай мәлімдеді: "Әрбір адам, Адамның әр баласы емес, бірақ әрине, сумен және Киелі Рухпен қайта туған әрбір христиан, кем дегенде, қайта туған және Құдайға жаңадан туған күнінен бастап, тіпті дүниеге келген сәтінен бастап, Құдайдың тағайындауымен және белгілеуімен, оның барлық сынақтарында, барлық жолдарында, шығуында және үйіне оралуында оған көмектесу үшін Жеке қорғаушы періште тағайындалған".

Лютеран шіркеуі

Мартин Лютердің Кіші катехизисіндегі таңғы және кешкі дұғаларда: "Мүбәрак періштең менен бірге болсын, жаман дұшпан маған билік ете алмас болсын" деген тілек бар. Лүтеран дінінің пасторы Дональд Шнайдер Мартин Лютер осы дұғаларды негізге алған болуы мүмкін дейді. Ол үшін, "Себебі [Құдай] періштелеріне сені сақтау үшін барлық жолдарыңда сені қорғауды бұйырады. Олар сені қолдарымен көтеріп алып жүреді, тасқа шалынуыңды болдырмас үшін" деген аятты келтіреді.

Методистік шіркеу

Методист пастыры және теолог Джон В. Ханнер өзінің «Ангелдерді зерттеу» атты еңбегінде қорғаушы періштелер тақырыбында былай деп жазды: 1743 жылдың мамыр және маусым айларында методистер Веднесбери және Валсолл қалаларында қуғынға ұшырады, ал методист шіркеуінің негізін қалаушы Джон Уэслиге жаңбырдың астында сүйреп әкеткен халық өліммен қорқытты; алайда «Уэсли ешқандай зардапсыз аман қалды» және ол «өзін қорғаушы періштесі қорғады деп сенді».

Ислам діні

Мұқабитте де осындай исламдық сенім бар. Көптеген мұсылмандардың пікірінше, әр адамның алдында және артында екі күзетші періште болады, ал екі жазушы оң және сол жақта орналасады.

Христиандық каббала

Киелі Қорғаушы Періште туралы идея Абрамлин Магтың Киелі Сиқыр Кітабының негізгі бөлігі болып табылады, бұл кітапты 15 ғасырда рәсімдік сиқыр туралы жазған және кейіннен Алтын Таңның Герметикалық Орденінің негізін қалаушы Сэмюэл Лидделл Макгрегор Матерс аударған неміс христиан кабалисі Абрам Вормс жазған. Ол бұл бұрынғы еңбегін кеңейтіп, оған мол сиқырлы түсіндірмелер қосты. Матерс "Абрамелин сиқыршының қасиетті сиқыр кітабы" жарияланымда былай деп жазады:

Енохтың сиқыры

XVI ғасырдағы оккультист Джон Дидің Енох жүйесі қорғаушы періште туралы баяндайды. Ди мен періште Джубанладейстің арасындағы әңгімеде, 18-бетте, Cotton Appendix XLVI 1-де періште былай дейді:

Телема

Алтын таңның герметикалық орденімен бірге болған кезінде Абрамелин кітабын зерттеген оккультист жазушы Алестер Кроули Ренессанс магиясынан (жоғарыда қараңыз) Киелі Қорғаушы Періште концепциясын бейімдеп, оны Телема философиясы мен практикасының орталық мәселесіне айналдырып, оны танымал етті. Кроули өзінің ертерек жазбаларында Киелі Қорғаушы Періште – "ұйқыдағы өзің", Алтын Таңның герметикалық орденінің Генийіне, Ямблихтың Аугеидтеріне, индуизмнің Атманына және ежелгі гректердің Даймонына балама екенін айтады. Алпыс жасқа жеткенде, "Жасырын Сиқыр" еңбегін жазған кезде, ол Киелі Қорғаушы Періште – адамның өзі емес, одан бөлек, тәуелсіз және бұрын адам болған жаратылыс екенін мәлімдейді.

Танымал мәдениетте

1946 жылғы "Жанды керемет" және 1990 жылғы "Кларенс" фильмдеріндегі қорғаушы періште Кларенс Одбоди 1946 жылғы фильмнің басты кейіпкері Джордж Бейлиге өмір сүруге лайық екенін түсіндіріп, "қанаттарын иеленді". 1978 жылғы "Grease" фильмінде Фрэншидің қорғаушы періштесі – Teen Angel, "Beauty School Dropout" әнінде оған қайтадан орта мектепке оралуға кеңес береді.