Кіріспе

Шахмат ашылысы

Шахматта Смит-Морра гамбиті (немесе жай ғана Морра гамбиті) — Сицилия қорғанысына қарсы ашылу гамбиті, мына қимылдармен ерекшеленеді:
1. e4 c5
2. d4 cxd4
3. c3

Ақ жылдам шабуылдау мүмкіндігін алу үшін пиядасын құрбан етеді. Гамбит пиядасының орнына, Ақ 4. Nxc3 соңынан бір фигурасын дамытады және , ал Қара қосымша пиядаға және орталық пияданың басымдығына ие болады. Ақтың жоспары қарапайым: епископын c4-ке орналастырып f7 алаңына шабуыл жасау, сондай-ақ c және d алаңдарын мүліктерімен бақылау, Қараның патшайынына қолайлы орын табу қиын екенін пайдалану. Смит-Морра гроссмейстерлер ойындарында сирек кездеседі, бірақ клуб деңгейінде танымал. Оның толыққанды жолдан тыс екенін дәлелдеуге болмайды.

Тарих

Смит-Морра француз Фр (1900–1969) және Даллас шахмат клубының Кен Смит (1930–1999) есімдерімен аталады. Еуропада «Morra Gambit» атауы жиі қолданылады; ал «Tartakower Gambit» және «Matulovic Gambit» сияқты басқа атаулары қолданыстан түсіп қалды. 1950 жылдары Морра Смит-Морраға арналған кітапша және бірнеше мақала жариялады. Смит осы гамбит туралы тоғыз кітап және қырық тоғыз мақала жазды. 1972 жылы Сан-Антониода өткен халықаралық турнирде бірнеше мықты гроссмейстерлерге қарсы ойнаған Смит, Дональд Бёрн, Ларри Эванс және Хенрике Мекингке қарсы үш рет осы ашылуды жасады, бірақ үш ойында да жеңіліске ұшырады. Көптеген шахматистер бұл ашылуды әуесқойларға арналған деп санайды. Халықаралық шебер Марк Эссерман бүгінгі таңда оның белді жақтаушыларының бірі. Соңғы кезде, 2023 жылдың сәуір айында Хикару Накамура Фабиано Каруананы осы ашылу арқылы жеңіп, «Chessable Masters» турнирін жеңіп алды.

Ұдайылығы туралы жалпы түсінік

Қара 1. e4 c5 2. d4 cxd4 3. c3 соңынан көптеген дұрыс қорғаныстарды таңдауға мүмкіндік алады. Ақ кейде 2. Nf3 және 3. c3 ойнайды, бұл Қараның жауабына байланысты кейбір мүмкіндіктерді қабылдамауға алып келеді. 3. Qxd4 Nc6 4. Qe3 – Сицилиялық орталық ойыны, ол 1. e4 e5 2. d4 exd4 3. Qxd4 Nc6 4. Qe3 орталық ойынына ұқсас.

Шевенген құрамасы

Классикалық негізгі желі: 4 Nc6 5. Nf3 d6 6. Bc4 e6 7. O-O Nf6 8. Qe2 Be7 9. Rd1 e5 10. h3 немесе 10. Be3
Шевенген орнатуы: 4 Nc6 5. Nf3 d6 6. Bc4 e6 7. O-O Nf6 (немесе Be7) 8. Qe2 a6 9. Rd1 Qc7 (мүмкін, нашар Qa5) 10. Bf4 (10. Bg5) Be7

Сібірлік вариациясы: 4 Nc6 5. Nf3 e6 6. Bc4 Nf6 және 7 Qc7, мұндағы идея 7. O-O Qc7 8-ден кейін, егер ақ 9. h3?? ойнаса, атақты "Сібір тұзағына" түсіп, 9...Nd4! патшайымды жеңіп алады. Егер ақ оның орнына 9. Rd1 ойнаса, 9...Nd4 мүмкіндігін болдырмай, қара 9...Bc5 ойнап, жақсырақ позицияға қол жеткізе алады.

Полсен түзілімі

4 Nc6 (немесе 4 e6) 5. Nf3 e6 6. Bc4 a6 (Nge7) 7. O-O Nge7 (d6 8. Qe2 Nge7 9. Bg5 h6) 8. Bg5 f6 9. Be3

Кан түзілімі

4 e6 5. Nf3 a6

Ларсен қорғанысы

4. Nc6 5. Nf3 e6 6. Bc4 Qc7 7. Qe2 a6 8. O-O Bd6

Морфи қорғанысы

4 Nc6 5. Nf3 e6 6. Bc4 Bc5

Морфи қорғанысы кейінге қалдырылды

4. Nc6 5. Nf3 e6 6. Bc4 a6 7. O-O b5 8. Bb3 Bc5

Шина қорғанысы

4 Nc6 5. Nf3 e6 6. Bc4 Bb4

Созин құрамасы

4. Nc6 5. Bc4 e6 6. Nf3 d6 7. O-O a6 8. Qe2 b5

4. Нс6 5. Сс4 e6 6. Нf3 d6 7. O-O a6 8. Qe2 b5

Тайманов құрамасы

4 e6 5. Bc4 a6 6. Nf3 Ne7

Классикалық формация

4 Nc6 5. Nf3 d6 6. Bc4 a6 соңында 7 Bg4

Фианчетто құрамасы

Фианкетто: 4 г6 (4 Nc6 5. Nf3 g6 6. h4! мүмкіндігін береді) 5. Nf3 Bg7 6. Bc4 Nc6

Чикаго қорғанысы

4 д6 5. Nf3 e6 6. Bc4 Nf6 7. O-O a6
4 e6 5. Bc4 a6 6. Nf3 b5 7. Bb3 d6 8. O-O және қара кейде Ra7 ойнайды
Ерте фьяншетто: 4 e6 5. Bc4 a6 6. Nf3 b5 7. Bb3 Bb7
4 Nc6 5. Bc4 e6 6. Nf3 d6 7. O-O a6 8. Qe2 b5 9. Bb3 Ra7

Файнегольд қорғанысы

4 д6 5. Nf3 e6 6. Bc4 Nf6 7. 0-0 Be7 8. Qe2 a6

4.Кc4 немесе 4.Nf3

Бұл жол Даниялық гамбитіне ұқсас: 4 cxb2 5. Bxb2

Мора гамбиті қабылданбады

Алға (немесе итермелеу) Вариациясы: 3 d3
Дубои Вариациясы: 4. c4
Алапин Вариациясы: 3 Nf6 4. e5 Nd5
Скандинавиялық формациясы: 3 d5 4. exd5 Qxd5 (Nf6) 5. cxd4
Орталық формациясы: 3 e5
Қанатты формациясы: 3 Qa5