Рио-Негро – Амазонканың ірі сол саласы, әлемдегі ең үлкен қара су өзені. Колумбияда басталып, Амазонка бассейніне 14% су жеткізеді. Табиғат және этнографиялық мағлұматтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амазонка өзенінің саласы Рио-Негро (Rio Negro ˈʁi. u neɡɾu; исп. ˈri. o ˈneɣɾo "Қара өзен"), жоғарғы бөлігінде Гуайния деп белгілі, Амазонка өзенінің ең ірі сол жақ саласы болып табылады (Амазонка бассейніндегі судың шамамен 14% құрайды), әлемдегі ең ірі қара сулы өзен және орташа су шығыны бойынша әлемдегі ең үлкен он өзеннің бірі.
Tributary of the Amazon River
The Rio Negro (Rio Negro ˈʁi. u neɡɾu; lang es ˈri. o ˈneɣɾo "Black River"), or Guainía as it is known in its upper part, is the largest left tributary of the Amazon River (accounting for about 14% of the water in the Amazon basin), the largest blackwater river in the world, and one of the world's ten largest rivers by average discharge.
Жоғарғы дәліз
Рио-Негроның бастауы Колумбияда, Гуаиния департаментінде жатыр, онда өзен Гуаиния өзені деп белгілі. Жас өзен көбінесе Пуинавай ұлттық қорығы арқылы шығыс-солтүстік-шығыс бағытта ағып өтеді, жолында Куаринума, Брухас, Санта-Роза және Табакен сияқты бірнеше шағын халықтардың қоныстарын басып өтеді. Шамамен 400 км-ден кейін өзен Колумбияның Гуаиния департаменті мен Венесуэланың Амазонас штаты арасындағы шекараны қалыптастыра бастайды. Колумбияның Тонина және Маканал қауымдарын басып өткеннен кейін өзен оңтүстік-батысқа бұрылады. Маруа – өзен бойындағы алғашқы Венесуэла қаласы. Одан 120 км төмен ағыс бойында өзен сол жағынан (солтүстіктен) Касикьер каналын қабылдайды, бұл Ориноко және Амазонка өзендері алабы арасындағы ерекше байланысты құрайды. Осыдан бастап өзен Рио-Негро деп аталады.
The source of the Rio Negro lies in Colombia, in the Department of Guainía where the river is known as the Guainía River. The young river generally flows in an east northeasterly direction through the Puinawai National Reserve, passing several small indigenous settlements on its way, such as Cuarinuma, Brujas, Santa Rosa and Tabaquén. After roughly 400 km the river starts forming the border between Colombia's Department of Guainía and Venezuela's Amazonas State. After passing the Colombian community of Tonina and Macanal the river turns Southwest. Maroa is the first Venezuelan town the river passes 120 km further downstream the river receives the Casiquiare canal from the left (north), forming a unique link between the Orinoco and the Amazon river basin. Henceforth the river is called Rio Negro.
Ортаңғы тағам
Өзен енді оңтүстік-шығыс бағытта жалғасып, Венесуэланың Сан-Карлос-де-Рио-Негро қаласынан, өзендегі ең ірі елді мекеннен және Колумбияның Сан-Фелипе қаласынан өтеді. Бұл бөлікте өзен екі жағынан да көптеген салалармен толығады, оның көлемі жылдам өсіп, үлкен өзен аралдарын құрайды, бұл Амазонка бассейніндегі өзендерге тән ерекшелік. Колумбия мен Венесуэла арасындағы 260 шақырымдық шекарадан кейін Рио-Негро Гвиана қалқанының бір бөлігі болып табылатын, Прекамбрий дәуіріне жататын магмалық тау жынысынан тұратын Пидра-дель-Кокуйға жетеді. Осы жерде Колумбия, Венесуэла және Бразилияның үштік шекарасы өзеннің ортасында орналасқан, ал өзен енді Бразилияның Амазонас штатының аумағына толығымен кіреді. Кукуиден өткеннен кейін өзен оңтүстікке қарай ағысын жалғастырады, бірақ қысқа мерзімге бірнеше шақырымға батысқа бұрылады. Миссао Боа Вистада Исана өзені Рио-Негроға қосылады, ал Сан-Хоакимде Рио-Негроның ең үлкен саласы – Уаупес өзені оң жағынан құяды. Рио-Негро енді шығысқа қарай айқын бұрылып, ағысында көптеген таяздықтар мен кішкентай аралдарды қалыптастырады. Содан кейін өзен маңызды сауда орталығы – Сан-Габриэль-да-Качоэйра қаласынан өтеді. Көптеген таяздықтардан және Адормесида тау тізбегінің әсем көріністерінен кейін, өзен жоғарғы және орта ағысында басып өткен Гвиана қалқанын қалдырады.
The river now continues in a southeastern direction passing the Venezuelan town of San Carlos de Río Negro, its largest settlement on the river, and Colombia's San Felipe. In this stretch the river is constantly fed with tributaries from both sides, and it quickly grows in size creating large river islands, a common feature for all rivers in the Amazon basin. After forming the border between Colombia and Venezuela for 260 km the Rio Negro reaches the Piedra del Cocuy, an igneous rock formation from the Precambrian era, belonging to the Guyana Shield. Here the Tripoint of Colombia, Venezuela and Brazil is found in the middle of the river and it now completely enters Amazonas State, Brazil. After passing Cucuí, the river continues south, only temporarily turning west for several kilometers. In Missão Boa Vista the Içana River joins the Rio Negro and in São Joaquim the Uaupes River, the largest tributary of the Rio Negro, also enters from the right hand side. The Rio Negro now turns markedly towards the east, forming several rapids and small islets on its way. It then passes Sao Gabriel da Cachoeira an important commercial city. After several more rapids and imposing views of the Adormecida mountain chain the river leaves the Guyana shield it traversed in its upper and middle course.
Төменгі бағыт
Мари өзені Рио-Негроға құйғаннан кейін, өзен шығысқа қарай ағысын жалғастырады, көптеген ірі аралдарды құрайды және бірнеше жерде өте кең болады. Ол Санта-Изабель-ду-Рио-Негро сияқты жергілікті елді мекендер арқылы өтеді. Жаңбырлы маусымда өзен сулары мұнда кеңінен таралып, кейде ұзақ қашықтықтарға созылады. Сәуірден қазанға дейінгі осы кезеңде, өзен ұзын аралдармен және күрделі арналармен толы лагуналар тізбегіне айналады, онда су жануарларының көптеген түрлері кездеседі. Карвоэйро жанында Бранко өзені Рио-Негроға қосылып, өзен уақытша Бразилияның Рорайма және Амазонас штаттары арасындағы шекараны құрайды. Содан кейін өзен оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Манаус қаласына жеткенге дейін көптеген учаскелерде қайтадан кеңейеді. 1981 жылы құрылған, бастапқыда экологиялық станса болған Anavilhanas ұлттық паркі, өзеннің осы бөлігіндегі Анавильханас архипелагының бір бөлігін қорғайды. Архипелагтың төменгі жағында Солимоэс өзенімен қосылып, Амазонка өзені құрылады, бұл "Судың қосылуы" деп аталатын құбылыс.
After the Marié River enters the Rio Negro the river continues its eastward course forming many large islands and becoming very wide at several locations. It passes local communities such as Santa Isabel do Rio Negro. During the wet season, the river floods the country far and wide here, sometimes to a width of , for long distances. During this season, from April until October, it is a succession of lagoons, full of long islands and intricate channels with a lot of water wildlife. Near Carvoeiro the last major tributary of the Rio Negro, the Branco River joins the Rio Negro and the river temporarily forms the border between the state of Roraima and Amazonas State, Brazil. The river now takes a more southeastern course, becoming again very wide in many stretches before reaching the biggest city on its course Manaus. The Anavilhanas National Park, a conservation unit that was originally an ecological station created in 1981, protects part of the Anavilhanas river archipelago in this part of the river. Below the archipelago, it meets the Solimões River to form the Amazon River, creating a phenomenon known as the Meeting of Waters.
Тарих
Өзенге 1541 жылы алғаш рет келген испан зерттеушісі Франсиско де Орельяна есім берген. 17 ғасырдың ортасына қарай иезуиттер оның жағалауында көптеген тайпалардың арасында қоныстанды: Манау, Аруак және Трума үндістері. 1700 жылдан кейін өзен бойында құлдық кеңінен таралды, ал еуразиялық аурулармен қарым-қатынас салдарынан жергілікті халықтың саны күрт азайды. Олардың арасында аквариум саудасында маңызды рөл атқаратындары көп, оның ішінде кардинал тетра да бар.
The river was named by the Spanish explorer Francisco de Orellana, who first came upon it in 1541. By the middle of the 17th century, Jesuits had settled along its banks in the midst of numerous tribes: Manau, Aruák, and Trumá Indians. After 1700 slaving along the river was common, and Native American populations were greatly diminished after contact with Eurasian diseases. Among these are many that are important in the aquarium trade, including the cardinal tetra.
Медиада
"Survivor" телешоуының алтыншы маусымы, "Survivor: The Amazon" 2003 жылы Рио-Негрода түсірілді.
The sixth season of Survivor, Survivor: The Amazon was filmed in Rio Negro in 2003.