Австралия Жоғарғы Сотының тарихы мен құрамы

Кіріспе

Австралияның Жоғарғы соты жеті судьядан тұрады: Австралияның бас судьясы және тағы алты судья. 1903 жылғы Сот жүйесі туралы заңға сәйкес құрылғаннан бері Жоғарғы сот судьясы қызметін атқарған 57 судья болды. Австралия Конституциясының 71-бабына сәйкес, Австралия Ұлттық Достастығының сот билігі осы сотқа жүктелген, ал 1986 жылғы Австралия заңы қабылданғаннан бері ол Австралия сот жүйесінің ең жоғары сатысы болып табылады. 2017 жылдың мамыр айында судья Вирджиния Белл өз сөзінде «құқық мектептерінен басқа көптеген австралиялықтардың Жоғарғы сот төрағасын, тіпті қарапайым судьяларын атауға мүмкіндігі шамалы» деп мәлімдеді.

Тарих

Бастапқыда Жоғары сотта үш судья болды – Бас судья Сэр Сэмюэл Гриффит, судья Сэр Эдмунд Бартон және судья Ричард Эдвард О’Коннор. 1906 жылы судьялардың өтініші бойынша судьялар саны беске дейін ұлғайтылды, судьялар Сэр Исаак Исаакс және Х. Б. Хиггинс тағайындалды. О’Коннор 1912 жылы қайтыс болғаннан кейін, 1903 жылғы Сот жүйесі заңына енгізілген түзету сот алқасын жетіге дейін кеңейтті. 1930 жылдың көп бөлігінде экономикалық дағдарыс салдарынан сотқа қаржылық шектеулер қойылғандықтан екі орын бос қалды. Экономикалық төмендеу сот ісінің азаюына және нәтижесінде соттың жұмысының көлемінің қысқаруына әкелді. 1931 жылы Исаакс зейнеткерлікке шыққаннан кейін оның орны бос қалды, ал 1933 жылы Сот жүйесі заңына енгізілген түзетулер орын санын ресми түрде алтыға дейін азайтты. Бірақ бұл кейбір шешімдердің үш дауысқа бөлінуіне әкелді. 1946 жылы Уильям Уэбб тағайындалғаннан кейін орын саны жетіге дейін қайта қалпына келді, содан бері сот жеті судьядан тұрады. 2021 жылға дейін 55 судья қызмет етті, оның 13-і бас судья болды. Сотқа тағайындалу 1977 жылға дейін өмір бойына сақталды, содан кейін міндетті зейнеткерлік жасы 70 деп белгіленді, бірақ 1977 жылдан кейін бірнеше судьялар 70 жасқа толмай тұрып зейнеткерлікке шықты (Уильям Дийн генерал-губернатор болып тағайындалу үшін судьялық қызметтен кетті).

Жоғары соттың құрамы

Жоғары соттың 57 судьясы болды; елуі ер адам, жетісі әйел. Алғашқы әйел судья – 1987 жылдан 2003 жылға дейін судья болған Мэри Годрон. Сьюзан Креннан 2005 жылдан 2015 жылға дейін, ал Вирджиния Белл 2009 жылдан 2021 жылға дейін қызмет етті. Сьюзан Кифел – Австралияның бас судьясы болып тағайындалған алғашқы әйел. Ол 2017 жылы тағайындалды және 2007 жылдан 2017 жылға дейін судья болып жұмыс істеді. Қазіргі жеті судьяның төртеуі ер адам, оның ішінде бас судья, ал үшеуі әйел. Мишель Гордон 2015 жылы, ал Жакелин Глисон 2021 жылы Беллдің орнына тағайындалды. Джейн Джагот 2022 жылы сотқа Кейннің орнына келді, нәтижесінде Жоғары сотта әйелдер бір жылдан астам уақыт бойы басымдыққа ие болды. Австралияның Жоғарғы сотына он үш саясаткер, қазіргі және бұрынғы, тағайындалды. Тоғыз судья Австралия Парламентінде қызмет етті: Эдмунд Бартон, Ричард О'Коннор, Исаак Исаакс, Х. Б. Хиггинс, Эдвард МакТиернан, Х. В. Эватт, Джон Латэм, Гарфилд Барвик және Лайонель Мерфи. Эватттан басқалары парламенттік қызметтен кейін тағайындалды; Эватт федералды саяси мансабын жалғастыру үшін судьялық қызметтен кетті, бірақ ол бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы жиналысында қызмет еткен. Жоғарыда аталғандарға қоса, төрт судья колониялық парламенттерде қызмет етті: Сэмюэл Гриффит, Чарльз Пауэрс, Альберт Пиддингтон және Адриан Нокс, бірақ олардың барлығы саяси мансабын тағайындалғанға дейін 10 жылдан астам уақыт бұрын аяқтады. Мемлекеттік немесе федералды парламентте соңғы рет қызмет еткен судья – Лионель Мерфи. Көптеген судьялар шығыс штаттардан, әсіресе Жаңа Оңтүстік Уэльстен (29 судья), Викториядан (16 судья) және Квинслендтен (8 судья) шыққан. 1979 жылы ғана Батыс Австралиядан судья тағайындалды. Оңтүстік Австралиядан ешқашан судья тағайындалған емес. Роберт Бич Джонс Тасманияда дүниеге келді, бірақ университетке Канберрада оқуға түсті және мансабының көп бөлігін Сиднейде өткізді. Көптеген судьялар Жоғары сотқа тағайындалғанға дейін Австралияның басқа соттарында судья болып қызмет еткен. 1976 жылы Австралияның Федералды соты құрылғанға дейін бұл негізінен штаттардың Жоғарғы соттары болды. 1976 жылдан бері Федералды соттың бірқатар судьялары Жоғары сотқа тағайындалды. Жоғары сотқа тағайындалғанға дейін бірнеше судьялар штаттық Жоғарғы сотта да, Федералды сотта да қызмет етті.

There have been 57 justices of the High Court; fifty have been men and seven women. The first female justice was Mary Gaudron who was a justice from 1987 to 2003. Susan Crennan was a justice from 2005 to 2015, and Virginia Bell from 2009 to 2021. Susan Kiefel was the first woman to be appointed Chief Justice of Australia. She was appointed in 2017 and had been a justice from 2007 to 2017. Of the seven current justices, four are men, including the chief justice, and three are women. Michelle Gordon was appointed in 2015 and Jacqueline Gleeson in 2021, replacing Bell. Jayne Jagot replaced Justice Keane on the court in 2022, giving women a majority on the High Court for a period of just over a year. Thirteen politicians, serving or former, have been appointed to the High Court of Australia. Nine justices have served in the Parliament of Australia: Edmund Barton, Richard O'Connor, Isaac Isaacs, H. B. Higgins, Edward McTiernan, H. V. Evatt, John Latham, Garfield Barwick, and Lionel Murphy. All but Evatt were appointed after their parliamentary service; Evatt resigned from the bench in order to pursue his federal political career, although he had previously served in the New South Wales Legislative Assembly. In addition to the above, four justices served in colonial parliaments: Samuel Griffith, Charles Powers, Albert Piddington and Adrian Knox, although all concluded their political careers more than 10 years prior to their appointments. The most recent justice to serve in state or federal parliament is Lionel Murphy. The majority of justices have come from the eastern states, particularly New South Wales (29 justices), Victoria (16 justices) and Queensland Queensland (8 justices). It was not until 1979 that a justice was appointed from Western Australia. There has never been a justice from South Australia. Robert Beech Jones was born in Tasmania but went to university in Canberra and spent most of his career in Sydney. Most justices had previously served as judges of other Australian courts prior to their appointment to the High Court. Prior to the creation of the Federal Court of Australia in 1976, this was primarily the Supreme Courts of the States. Since 1976, a number of justices of the Federal Court have been appointed to the High Court. A small number of justices served on both a State Supreme Court and the Federal Court before being appointed to the High Court.

Судьялар тізімі

Қазіргі судьялар төмендегі кестеде қалың әріппен көрсетілген. # Сурет Аты Штат Туған – өлген жылы Лауазымы Қызметке кірген мерзімі Қызметтен кеткен мерзімі Офисте өткен уақыты Тағайындалғандағы премьер-министр Алдыңғы тәжірибе Ескермелер 1 Qld 1845–1920 Бас судья 5 қазан 1903 17 қазан 1919 Deakin Бас судья, Qld Жоғары соты 2 NSW 1849–1920 Судья 5 қазан 1903 7 қаңтар 1920 Deakin Жоқ Бұрынғы премьер-министр Қызметте қайтыс болды 3 NSW 1851–1912 Судья 5 қазан 1903 18 қараша 1912 Deakin Жоқ Қызметте қайтыс болды 4 Vic 1855–1948 Судья 12 қазан 1906 21 қаңтар 1931 Deakin Жоқ Губернатор-генерал болып тағайындалу үшін кетіп қалды Бас судья 2 сәуір 1930 21 қаңтар 1931 Scullin 5 Vic 1851–1929 Судья 13 қазан 1906 13 қаңтар 1929 Deakin Жоқ Қызметте қайтыс болды 6 Vic 1852–1936 Судья 11 ақпан 1913 1 қазан 1935 Fisher Жоқ Бас судья 22 қаңтар 1931 1 қазан 1935 Scullin 7 Qld 1853–1939 Судья 5 наурыз 1913 22 шілде 1929 Fisher Жоқ 8* NSW 1862–1945 Судья 6 наурыз 1913 5 сәуір 1913 Fisher Жоқ Отбасымен таныспай кетіп қалды 9 NSW 1863–1956 Судья 5 сәуір 1913 5 мамыр 1950 Fisher NSW Жоғары соты 10 NSW 1863–1932 Бас судья 18 қазан 1919 31 наурыз 1930 Hughes Жоқ 11 Vic 1871–1958 Судья 5 ақпан 1920 31 қаңтар 1950 Hughes Жоқ 12 Vic 1886–1972 Судья 4 ақпан 1929 13 сәуір 1964 Bruce Жоқ Бас судья 18 сәуір 1952 13 сәуір 1964 Menzies 13 NSW 1894–1965 Судья 19 желтоқсан 1930 2 қыркүйек 1940 Scullin Жоқ Саяхатқа оралу үшін кетіп қалды 14 NSW 1892–1990 Судья 20 желтоқсан 1930 12 қыркүйек 1976 Scullin Жоқ 15 Vic 1877–1964 Бас судья 11 қазан 1935 7 сәуір 1952 Lyons Жоқ 16 NSW 1889–1963 Судья 15 қазан 1940 31 шілде 1958 Menzies NSW Жоғары соты 17 Qld 1887–1972 Судья 16 мамыр 1946 16 мамыр 1958 Chifley Бас судья, Qld Жоғары соты 18 Vic 1892–1961 Судья 8 ақпан 1950 9 шілде 1961 Menzies Vic Жоғары соты Қызметте қайтыс болды 19 NSW 1903–1994 Судья 10 мамыр 1950 1 тамыз 1970 Menzies Жоқ 20 NSW 1901–1969 Судья 3 қыркүйек 1952 3 тамыз 1969 Menzies NSW Жоғары соты Қызметте қайтыс болды 21 Vic 1907–1974 Судья 12 маусым 1958 29 қараша 1974 Menzies Жоқ Қызметте қайтыс болды 22 NSW 1900–1987 Судья 8 қыркүйек 1958 29 ақпан 1972 Menzies Жоқ 23 NSW 1899–1972 Судья 22 қыркүйек 1961 31 наурыз 1972 Menzies NSW Жоғары соты Қызметте қайтыс болды 24 NSW 1903–1997 Бас судья 27 сәуір 1964 11 ақпан 1981 Menzies Жоқ 25 NSW 1909–1973 Судья 20 қыркүйек 1969 29 қараша 1973 Gorton NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық соты Қызметте қайтыс болды 26 Qld 1917–2005 Судья 4 тамыз 1970 5 ақпан 1987 Gorton Fed Ct of BKSup Ct of Qld Бас судья 12 ақпан 1981 5 ақпан 1987 Fraser 27 Vic 1923–2017 Судья 1 наурыз 1972 11 мамыр 1982 McMahon Vic Жоғары соты Губернатор-генерал болып тағайындалу үшін кетіп қалды 28 NSW 1925– Судья 7 тамыз 1972 20 сәуір 1995 McMahon NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық соты Бас судья 6 ақпан 1987 20 сәуір 1995 Hawke 29 NSW 1917–2015 Судья 8 ақпан 1974 6 сәуір 1979 Whitlam NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық соты 30 NSW 1922–1986 Судья 10 ақпан 1975 21 қазан 1986 Whitlam Жоқ Қызметте қайтыс болды 31 Vic 1916–1982 Судья 20 қыркүйек 1976 18 маусым 1982 Fraser Жоқ Қызметте қайтыс болды 32 WA 1922–2005 Судья 21 мамыр 1979 13 ақпан 1989 Fraser Жоқ 33 Qld 1928–2022 Судья 12 ақпан 1981 21 мамыр 1998 Fraser Fed Ct Бас судья 21 сәуір 1995 21 мамыр 1998 Keating 34 NSW 1931– Судья 25 маусым 1982 11 қараша 1995 Fraser Fed Ct Губернатор-генерал болып тағайындалу үшін кетіп қалды 35 Vic 1933– Судья 30 шілде 1982 15 тамыз 1997 Fraser Жоқ 36 WA 1930–2015 Судья 6 ақпан 1987 2 ақпан 1998 Hawke Fed Ct 37 NSW 1943– Судья 6 ақпан 1987 31 қаңтар 2003 Hawke Жоқ 38 NSW 1935– Судья 14 ақпан 1989 31 қазан 2005 Hawke NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық соты 39 NSW 1942– Судья 21 сәуір 1995 8 қазан 2012 Keating Fed Ct 40 NSW 1939– Судья 6 ақпан 1996 2 ақпан 2009 Keating NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық сотының төрағасы 41 Vic 1945– Судья 22 қыркүйек 1997 5 маусым 2015 Howard Vic Жоғары соты, Vic Апелляциялық соты 42 Qld 1937– Судья 3 ақпан 1998 31 тамыз 2007 Howard Жоқ 43 NSW 1938– Бас судья 22 мамыр 1998 29 тамыз 2008 Howard Бас судья, NSW Жоғары соты 44 NSW 1943– Судья 1 ақпан 2003 28 ақпан 2013 Howard NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық соты 45 Vic 1945– Судья 1 қараша 2005 2 ақпан 2015 Howard Fed Ct 46 Qld 1954– Судья 4 қыркүйек 2007 5 қараша 2023 Howard Qld Жоғары соты, Fed Ct Бас судья 30 қаңтар 2017 5 қараша 2023 Turnbull 47 WA 1947– Бас судья 8 қыркүйек 2008 28 ақпан 2021 Rudd NSW Жоғары соты, NSW Апелляциялық соты 49 NSW 1958– Судья 9 қазан 2012 Қазіргі уақытқа дейін Gillard Жоқ Бас судья 6 қараша 2023 Қазіргі уақытқа дейін Albanese 50 Qld 1952– Судья 1 наурыз 2013 17 қазан 2022 Gillard Qld Жоғары соты, Fed Ct 51 Vic 1950– Судья 3 ақпан 2015 30 қараша 2020 Abbott Vic Жоғары соты 52 Vic 1964– Судья 9 маусым 2015 Қазіргі уақытқа дейін Abbott Fed Ct 53 WA 1974– Судья 30 қаңтар 2017 Қазіргі уақытқа дейін Turnbull Fed Ct, WA Жоғары соты 54 Vic 1969– Судья 1 желтоқсан 2020 Қазіргі уақытқа дейін Morrison Fed Ct 55 NSW 1966– Судья 1 наурыз 2021 Қазіргі уақытқа дейін Morrison Fed Ct, NSW LEC 56 NSW1964/65–Судья 17 қазан 2022 Қазіргі уақытқа дейін AlbaneseFed Ct, NSW LEC 57 NSWc.1964Судья 6 қараша 2023 Қазіргі уақытқа дейін AlbaneseNSW Жоғары соты

The current judges are listed in bold on the table below. # Image Name State Birth – death Position Termbegan Termended Time in office PM at app't Prev. experience Notes 1 Qld 1845–1920 Chief justice 5 October 1903 17 October 1919 Deakin Chief justice,Sup Ct of Qld 2 NSW 1849–1920 Justice 5 October 1903 7 January 1920 Deakin None Former prime ministerDied in office 3 NSW 1851–1912 Justice 5 October 1903 18 November 1912 Deakin None Died in office 4 Vic 1855–1948 Justice 12 October 1906 21 January 1931 Deakin None Resigned to be appointed governor general Chief justice 2 April 1930 21 January 1931 Scullin 5 Vic 1851–1929 Justice 13 October 1906 13 January 1929 Deakin None Died in office 6 Vic 1852–1936 Justice 11 February 1913 1 October 1935 Fisher None Chief justice 22 January 1931 1 October 1935 Scullin 7 Qld 1853–1939 Justice 5 March 1913 22 July 1929 Fisher None 8* NSW 1862–1945 Justice 6 March 1913 5 April 1913 Fisher None Resigned before sitting 9 NSW 1863–1956 Justice 5 April 1913 5 May 1950 Fisher Sup Ct of NSW 10 NSW 1863–1932 Chief justice 18 October 1919 31 March 1930 Hughes None 11 Vic 1871–1958 Justice 5 February 1920 31 January 1950 Hughes None 12 Vic 1886–1972 Justice 4 February 1929 13 April 1964 Bruce None Chief justice 18 April 1952 13 April 1964 Menzies 13 NSW 1894–1965 Justice 19 December 1930 2 September 1940 Scullin None Resigned to return to politics 14 NSW 1892–1990 Justice 20 December 1930 12 September 1976 Scullin None 15 Vic 1877–1964 Chief justice 11 October 1935 7 April 1952 Lyons None 16 NSW 1889–1963 Justice 15 October 1940 31 July 1958 Menzies Sup Ct of NSW 17 Qld 1887–1972 Justice 16 May 1946 16 May 1958 Chifley Chief justice,Sup Ct of Qld 18 Vic 1892–1961 Justice 8 February 1950 9 July 1961 Menzies Sup Ct of Vic Died in office 19 NSW 1903–1994 Justice 10 May 1950 1 August 1970 Menzies None 20 NSW 1901–1969 Justice 3 September 1952 3 August 1969 Menzies Sup Ct of NSW Died in office 21 Vic 1907–1974 Justice 12 June 1958 29 November 1974 Menzies None Died in office 22 NSW 1900–1987 Justice 8 September 1958 29 February 1972 Menzies None 23 NSW 1899–1972 Justice 22 September 1961 31 March 1972 Menzies Sup Ct of NSW Died in office 24 NSW 1903–1997 Chief justice 27 April 1964 11 February 1981 Menzies None 25 NSW 1909–1973 Justice 20 September 1969 29 November 1973 Gorton Sup Ct of NSWNSW Ct of App Died in office 26 Qld 1917–2005 Justice 4 August 1970 5 February 1987 Gorton Fed Ct of BKSup Ct of Qld Chief justice 12 February 1981 5 February 1987 Fraser 27 Vic 1923–2017 Justice 1 March 1972 11 May 1982 McMahon Sup Ct of VicResigned to be appointed governor general 28 NSW 1925– Justice 7 August 1972 20 April 1995 McMahon Sup Ct of NSWNSW Ct of App Chief justice 6 February 1987 20 April 1995 Hawke 29 NSW 1917–2015 Justice 8 February 1974 6 April 1979 Whitlam Sup Ct of NSWNSW Ct of App 30 NSW 1922–1986 Justice 10 February 1975 21 October 1986 Whitlam None Died in office 31 Vic 1916–1982 Justice 20 September 1976 18 June 1982 Fraser None Died in office 32 WA 1922–2005 Justice 21 May 1979 13 February 1989 Fraser None 33 Qld 1928–2022 Justice 12 February 1981 21 May 1998 Fraser Fed Ct Chief justice 21 April 1995 21 May 1998 Keating 34 NSW 1931– Justice 25 June 1982 11 November 1995 Fraser Fed CtResigned to be appointed governor general 35 Vic 1933– Justice 30 July 1982 15 August 1997 Fraser None 36 WA 1930–2015 Justice 6 February 1987 2 February 1998 Hawke Fed Ct 37 NSW 1943– Justice 6 February 1987 31 January 2003 Hawke None 38 NSW 1935– Justice 14 February 1989 31 October 2005 Hawke Sup Ct of NSWNSW Ct of App 39 NSW 1942– Justice 21 April 1995 8 October 2012 Keating Fed Ct 40 NSW 1939– Justice 6 February 1996 2 February 2009 Keating Sup Ct of NSWPres, NSW Ct of App 41 Vic 1945– Justice 22 September 1997 5 June 2015 Howard Sup Ct of VicVic Ct of App 42 Qld 1937– Justice 3 February 1998 31 August 2007 Howard None 43 NSW 1938– Chief justice 22 May 1998 29 August 2008 Howard Chief justice,Sup Ct of NSW 44 NSW 1943– Justice 1 February 2003 28 February 2013 Howard Sup Ct of NSWNSW Ct of App 45 Vic 1945– Justice 1 November 2005 2 February 2015 Howard Fed Ct 46 Qld 1954– Justice 4 September 2007 5 November 2023 Howard Sup Ct of QldFed Ct Chief justice 30 January 2017 5 November 2023 Turnbull 47 WA 1947– Chief justice 8 September 2008 28 February 2021 Rudd Sup Ct of NSWNSW Ct of App 49 NSW 1958– Justice 9 October 2012 Incumbent Gillard None Chief justice 6 November 2023 Incumbent Albanese 50 Qld 1952– Justice 1 March 2013 17 October 2022 Gillard Sup Ct of QldFed Ct 51 Vic 1950– Justice 3 February 2015 30 November 2020 Abbott Sup Ct of Vic 52 Vic 1964– Justice 9 June 2015 Incumbent Abbott Fed Ct 53 WA 1974– Justice 30 January 2017 Incumbent Turnbull Fed CtSup Ct of WA 54 Vic 1969– Justice 1 December 2020 Incumbent Morrison Fed Ct 55 NSW 1966– Justice 1 March 2021 Incumbent Morrison Fed Ct56 NSW1964/65–Justice 17 October 2022 Incumbent AlbaneseFed CtNSW LEC57 NSWc.1964Justice 6 November 2023 Incumbent AlbaneseSup Ct of NSW

Жоғары соттың орындықтары

Төмендегі кесте Жоғары соттың құрамын көрсетеді. Ол соттың жеті орынын және соттың тарихында әр орынды кімдер атқаргандығын көрсетеді. Қызыл бөліктер судьяның қызмет мерзімінің болашақ бөлігін көрсетеді және олардың соттан зейнеткерлікке шығуға міндетті күнін көрсетеді (дегенмен, олар осы күнге дейін ертерек зейнеткерлікке шығуға құқылы). Судьяның қызмет мерзімінің көк бөліктері сол судья бас судья болған кезеңді көрсетеді.