Кіріспе

1873 жылғы Ұлыбритания заңы ағылшын сот жүйесін қайта ұйымдастыру туралы

1873 жылғы Жоғарғы Сот Акты (36 & 37 Vict. c. 66) (кейде 1873 жылғы Сот жүйесі туралы Акт деп те аталады) – 1873 жылы Ұлыбритания Парламентінің қабылдаған заңы. Ол ағылшын сот жүйесін қайта ұйымдастырып, Жоғары сотты және Апелляциялық сотты құрды, сондай-ақ бастапқыда Англияға қатысты Лордтар палатасының сот функцияларын жоюды көздеді. Шотландия мен Ирландияға қатысты осы функциялар белгілі бір мерзімге сақталған болар еді. Алайда, Гладстонның либералдық үкіметі 1874 жылы заң күшіне енгенге дейін құлап, одан кейінгі Дизраэлидің консервативтік үкіметі 1874 жылғы Жоғарғы Сот (Басталу) Акты (37 & 38 Vict. c. 83) және 1875 жылғы Жоғарғы Сот Акты (38 & 39 Vict. c. 77) арқылы заңның күшіне енуін тоқтатты.

Тарих

Сот төрелігі туралы 1873 жылғы заңның жобасы сот төрелігі комиссиясымен жасалды, оған лорд-канцлер Хэтэрли төрағалық еткен.

Либералды көзқарас

Гладстонның либералдық үкіметі Лордтар палатасының сот функциясын жоюды көздеген себептердің бірі – осы соттағы судьялардың нашар сапасынан алаңдаушылық болды. Лордтар палатасының судьялары өздерінің әкелері мұрагерлік пэрлер болғандықтан, лауазымға лайықтылығына қарамастан, олар мұрагерлік жолмен үстіңгі палатадағы орынды иеленеді. Осылайша, елдегі ең білікті заңгерлердің кейбіреулері тек туғандарының тегінен барып, жоғары палатада судья болып отыру мүмкіндігінен айырылды.

Консервативті көзқарас

Алайда консервативті үкімет кезінде 1874 және 1875 жылдардағы заңдар Лордтар палатасының сот функциясын сақтап қалды және 1876 жылғы Апелляциялық юрисдикция заңы арқылы заңгерлер институтын құруға заңдық негіз берді, соның нәтижесінде Лордтар палатасына тағайындалатын судьялардың сапасы қамтамасыз етілді. Егер биліктегі монарх кез келген адамды пэр ретінде тағайындаса, ол Лордтар палатасының судьясы болатын. Мұндай өмірлік пэрлер тек өз өмірінің соңына дейін ғана орын алатын, ал олардың орындары ұрпақтарына мұрагерлікпен берілмейтін еді. Осылайша, королева Виктория және одан кейінгі монархтар Лордтар палатасында сот істерін қарау үшін жетекші заңгерлерді өмірлік пэрлер ретінде тағайындай алды.

Апелляциялық сот төрелігі туралы 1876 жылғы заң

Дисраэлидің лорд-канцлері Лорд Кернс Шотландия және Ирландия апелляциялары бойынша Лордтар палатасының құзырлығын жоюға тырысты, бұл оның сот құзырлығын толығымен жойған болар еді. Алайда, лорд-канцлер парламентте бұл заң жобасына қажетті қолдау таба алмады, ол 1874 жылы бастапқы ұсынылғанда да, 1875 жылы қайта енгізілгенде де. Соңында, ағылшын заңгерлері реформа ұсыныстарына бекем қарсы екені анық болғаннан кейін, 1876 жылғы Апелляциялық юрисдикция заңы Лордтар палатасының сот функцияларын жою ережелерін алып тастады, бірақ Жоғары сот және Апелляциялық сот құру ережелерін сақтап қалды.