19 ғасырдың соңындағы "Жаңа әйел" идеалы

Кіріспе

Бірінші толқын феминисттік идеал: білімді, тәуелсіз әйел.

"Жаңа әйелдер" – 19 ғасырдың соңында пайда болған және 20 ғасырдың басына дейін зор ықпал еткен феминисттік идеал. 1894 жылы жазушы Сара Гранд (1854–1943) радикалды өзгерістерді іздейтін тәуелсіз әйелдерді атау үшін "жаңа әйел" терминін қолданған әсерлі мақала жариялады. Оған жауап ретінде ағылшын жазушысы Уида (Мария Луиза Раме) осы терминді келесі мақаласының тақырыбы ретінде пайдаланды. Бұл термин британдық-американдық жазушы Генри Джеймс тарапынан одан әрі танымал болды, ол оны Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында феминист, білімді, тәуелсіз мансапты әйелдердің санының артуын сипаттау үшін қолданды. "Жаңа әйелдер" ерлер басым қоғамның белгілеген шектерін кеңейтті. Тәуелсіздік – тек ой-сананың мәселесі ғана емес, сонымен қатар қызмет және киім-кешектегі физикалық өзгерістерді де қамтыды, себебі велосипедпен жүру сияқты іс-әрекеттер әйелдердің кеңірек, белсенді әлеммен байланысу мүмкіндігін арттырды.

Әлеуметтік рөлдердің өзгеруі

Жазушы Генри Джеймс "Жаңа әйел" терминін танымал еткен авторлардың бірі болды, бұл термин оның романдарының кейіпкерлерінде – олардың ішінде "Дейзи Миллер" повесінің (1878 жылы жарияланған) басты кейіпкері және "Леди портреті" (1880–81 жылдары жарияланған) романындағы Изабел Арчер бейнеленген. Тарихшы Рут Бординнің сөзіне сәйкес, "Жаңа әйел" термині: [Джеймс] Еуропада тұратын американдық эмигранттарды сипаттау үшін қолданылған: әулетті және сезімтал әйелдер, олар байлықтарына қарамастан немесе, мүмкін, соның нәтижесінде тәуелсіз рух танытып, өздерінің шешімдерін қабылдауға үйренген. "Жаңа әйел" термині әрқашан жеке, қоғамдық немесе экономикалық тұрғысынан өз өмірін өздері бақылайтын әйелдерге қатысты. Пегги Мейер Шерри өз мақаласында: "Виктория дәуіріндегі британ әдебиетінің әйелдері: Өз тарихын айту" деп жазады: "[Оны] Сара Гранд "Жаңа әйел" терминін ойлап тапты, қоғамды өз зертханасы деп қарады және өзінің романдарын жағдайлық зерттеулер ретінде қарастырды." "Жаңа әйел" – "Заманауи әйелдің тарихы" романының ағылшын авторы Элла Хепворт Диксонға берілген лақап аты да болды.

Орта білімнен кейінгі және кәсіптік білім беру

Жаңа әйел қоғам мүшесі және жұмыс күшіне қатысушы ретінде белсенділік таныта бастағанымен, әдебиетте, театр мен өнердің басқа да салаларында оның дербестігі көбінесе отбасы және жеке өмір аясында бейнеленді. Көптеген әйелдер университетке немесе колледжге қабылдану құқығын жеңіп алды. Ал кейбіреулері кәсіби білім алып, заңгер, дәрігер, журналист және профессор болды, көбінесе «Жеті әйел бауырластығы» сияқты беделді, әйелдерге арналған колледждерде: Барнард, Брин Моур, Маунт Холиок, Рэдклифф, Смит, Вассар және Уэлсли. 20 ғасырдың басына таяп, АҚШ-тағы Жаңа әйелдер орта білімнен кейінгі білім алуға бұрынғыдан да көп қатысты.

Жыныстық қатынас және әлеуметтік күтулер

19 ғасырдың соңында әйелдер үшін тәуелсіздік – радикалды мақсат болды. Тарихи тұрғыдан, әйелдер әрқашан заңды және экономикалық жағынан күйеулеріне, ер туыстарына немесе әлеуметтік және қайырымдылық ұйымдарына тәуелді болған. 19 ғасырдың аяғында әйелдерге білім беру және мансаптық мүмкіндіктердің пайда болуы, сондай-ақ мүлікке қатысты жаңа заңдық құқықтар (әлі дауыс беру құқығы болмаса да) олардың некелік және жыныстық серіктестерді таңдауда жаңа еркіндік пен мүмкіндікке ие болғанын білдірді. «Жаңа әйел» өзінің жыныстық тәуелсіздігіне үлкен мән берді, бірақ оны іс жүзінде іске асыру қиын болды, себебі қоғам әйелдердің әдепсіздік белгілерін әлі де қатты сынады. Виктория дәуірінде әйелдер үшін некеден тыс кез келген жыныстық қатынас амалсыздық деп есептелді. 19 ғасырдың аяғында ажырасу заңнамасына енгізілген өзгерістер экономикалық тәуелсіздігін сақтап, ажырасудан өте алатын «Жаңа әйел» пайда болуына әкелді, және ажырасқан әйелдердің саны артып, қайтадан тұрмысқа шықты. Көптеген адамдар әлі де моральдық емес деп санайтын заңдық құқықтарды пайдалана отырып, әлеуметтік беделді сақтау «Жаңа әйел» үшін үлкен қиындық болды: blockquote|Мэри Хитоун Ворс өзінің ұстанымын былай түсіндірді: «Мен жеке өмірімде үйленген кезде құрметті болмауға тырысып бағамдап жүрмін».

Велоспорт

Велосипед әйелдердің өміріне түрлі салаларда, әсіресе Виктория дәуіріндегі киім реформасында, сондай-ақ "рационалды киім қозғалысы" деп белгілі болған өзгерістерде маңызды әсер етті. Әйелдердің қоғамдағы рөліне ең үлкен ықпал 1890 жылдары, Америка және Еуропа қоғамын қамтыған велосипедтерге деген құмаршылық кезінде тиді. Велосипед әйелдерге үлкен әлеуметтік мобильдік мүмкіндік берді. Феминист Энни Лондондери осы онжылдықта велосипедпен әлемді айналып келді, мұндай сапар жасаған алғашқы әйел атанды. Мэри Уолстонкрафттың өмірбаянын жазу арқылы жазушылық жолын бастаған Элизабет Робинс Пеннелл, 19 ғасырдың соңында Англия мен Еуропа бойынша жасаған саяхаттарымен велосипедпен саяхаттауды дамытуға үлкен үлес қосты. Америка велосипед компаниялары ұсынған бағасы мен түрлі төлем жоспарларының арқасында велосипед көптеген адамдарға қолжетімді болды.

Өнер

XIX ғасырдың соңына қарай өнер мектептері мен академиялары әйелдерге көркем білім алуға көбірек мүмкіндіктер ұсына бастады. 1881 жылы құрылған Суретші және мүсінші әйелдер одағы әйел суретшілерді қолдап, көрмелерге қатысуға жағдай жасады. Әйел суретшілер әйелдердің туындыларын насихаттауда «күшті дауыс тауып, сенімділікке жетті» және осылайша білімді, заманауи және еркін «Жаңа әйел» бейнесінің қалыптасуына үлес қосты. XIX ғасырдың соңында Чарльз Дана Гибсон «Жаңа әйелді» өзінің «Кешкі ас неге кешікті?» атты суретінде бейнеледі, онда полицейдің суретін салатын әйел көрсетілген. Суретшілер «Жаңа әйелді бейнелеуде маңызды рөл атқарды, олар осы бейнеге суреттер салып, өз өмірлерімен осы жаңа үлгіні көрнекті етті». XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында 11 000 журнал мен мерзімді басылымға жазылғандардың 88% әйелдерді құрады. Әйелдер суретшілер қауымдастығына енген соң, баспагерлер әйелдерді әйелдер көзқарасымен әлемді бейнелейтін иллюстрациялар жасау үшін шақырды. Сәтті суретшілердің қатарында Дженни Огуста Браунскомб, Джесси Уилкокс Смит, Роза О’Нилл, Элизабет Шиппен Грин және Вайолет Оукли болды.

Комментарийлер

Жаңа әйел, ең жақсы әйел, өткен дәуірлердегі барлық әйелдердің гүлшешесі, егер өркениет жалғасуы керек болса, қалып қояды. Өткендегі қиындықтар оны күшейтті, ана болу оны тереңдетті, білім оны кеңейтті – және ол енді өзін жетілдіруі керек екенін біледі, егер ол адамзатты жетілдіргісі келсе, және өзінен кейінгі ұрпақтары немесе туындылары арқылы мәңгілікке із қалдырса. Мен "Жаңа әйел" деген сөзді жек көремін. Барлық арзан, тозығы жеткен сөздердің ішінде маған ең жағымсыз тиетіні осы. Егер сіздер білім, өнер және кәсіптерде еркектермен бірдей дамуға сеніп, оны талап ететін әйелдер туралы айтсаңыз, сіздер өркениеттің біртіндеп, табиғи түрде пайда болған және қалып қоятын бір кезеңі туралы сөз етесіздер. Мұндай әйелде ешқандай жаңалық немесе ерекшелік жоқ. Бірақ сіздер оны табиғатпен сыйланған міндеттерінен және құрметті қызметтерінен түгелдей бас тартқан экстремистермен шатастырсаңыз, адал, прогрессивті әйелдерге зор қателік жасайсыз.

Қарсылық

1890 жылдардың басында орта таптың католик қыздары жоғары білім беру орнына түсуге ниет білдірді. Католик басшылары бұл "протестанттық" мектептерде оқу әйелдердің католик дінінен айырылуына әкелуі мүмкін деп алаңдады. Шіркеу сондай-ақ, Жаңа әйелді дәстүрлі әйелдік бейнесіне және әлеуметтік тәртіпке қауіп деп қарады. Шіркеу Жаңа әйелді сынау үшін бұрынғы қажырлы католик әйелдерін, соның ішінде әулиелерді мысалға келтірді. Осы әйелдерді атап көрсету арқылы шіркеу, әйелдерге ең жақсы мүмкіндіктерді Жаңа әйел қозғалысы емес, шіркеу ұсынатынын дәлелдеді. Каммингстің жазуынша, Жаңа әйел "католик емес және католикке қарсы" деп айыпталды. Дегенмен, Ху Ши және басқа да бірқатар зиялы ер адамдар әйелдердің қоғамдық өмірге қатысуын қолдаған азшылық болды. Жаңа мәдениет қозғалысының күшті ықпалында болған, жеке адамды сәйкестік үшін құрбан етуді, бағыныштылық, адалдық және әйелдердің ұяттылығы туралы қатаң көзқарастарды айыптаған олар, 1910 жылдары пайда болған Жаңа әйелдің 1920 жылдардағы әріптестерінен кем прогрессивті болды. Республикалық кезеңнің басында Жаңа әйелдер "модернизация және ұлт" мәселелерін шешу және осы екеуінің ішінде әйелдердің қандай рөл атқаруы керектігі туралы "әйелдер мәселесімен" күресуге тура келді. Осы кезеңде әйелдердің білімі игілікке ие болды, бірақ "салауатты және адал ұлдар тәрбиелейтін" әйелдерді дайындау құралы ретінде, олар жаңа Қытайды құруға көмектеседі. Сондықтан, әйелдерге білім беруді қолдау олардың жеке мүддесі үшін емес, мемлекет пен ұлттың мүддесі үшін болды. Ху Бинся сияқты ерте Жаңа әйелдер, "Әйелдер журналының" алғашқы редакторы, өз мақалаларында отбасын асырау және үй шаруашылығының құрметіне қатысу үшін білім алу қажеттігі туралы идеяларды насихаттады. Алайда, Ху Шиге ұқсас реформаторлар, мысалы, Чэнь Дуксю, Қытайдың саяси, әлеуметтік және экономикалық жағдайының өзгеруіне байланысты төртінші мамырдан бұрынғы кезеңде Қытай үшін өзгеше әйел бейнесін ұсынды. "Жаңа жастар" журналының негізін қалаушы Чэнь Дуксю гендерлік және отбасылық реформаларға шақырды, әйелдердің азаттығын және конфуцийлік отбасы жүйесін жоюды қолдады. Чэнь, оның замандас зиялылары сияқты, "әйелдердің теңдігі – заманауи өркениеттің белгісі" және ұлттың күші деп сенді. Осы зиялылардың пікірінше, ұлтты қайта құруға әйелдердің еркін қатысуына мүмкіндік беру үшін "конкубинат, аяқ байлау, жесірлердің ұяттылығы және әйелдердің оқшаулануы" сияқты әдет-ғұрыптарды жою қажет болды. Қытай еркектері конфуцийлік жүйені жою идеясын қолдағанмен, олар мұны әйелдерді одан босату үшін ғана жасаған жоқ. Қытай зиялылары әйелдердің жүйеден азаттығын қолдады, бірақ жеке тұлға ретінде емес. Олар осы бастапқы еңбектермен байланысты болғанымен, әйелдердің еркін махаббат қатынастары сияқты жаһандық мәселелерді де, сондай-ақ Қытай әйелдерінің конфуцийлік отбасы жүйесі және ата-анаға құрмет көрсету сияқты жекелеген мәселелерін де көрсетті. Қытайдағы Жаңа әйелдер, Қытайда тұратын әйелдер де, кітаптардағы әдеби кейіпкерлер де, 1920 және 1930 жылдары "отбасылық және ұлттық адалдықтың үлгісі" болу үшін үлкен қысымға тап болды. Канның 1920 жылдардағы Жаңа әйелдің алғашқы архетипі ретінде ерекшеленуінің бірнеше себебі бар. Біріншісі – оның алған білімі. Кан екі диплом алды. Ол медицина мамандығы бойынша білім алып, 1900 жылдардың басында Қытайда дәрігер болып жұмыс істеді. Германиядағы Жаңа әйелдер Веймар Республикасындағы лесбияндық субмәдениетпен тығыз байланысты болды.

In the early 1890s, daughters of middle class Catholics expressed a desire to attend institution of higher education. Catholic leaders expressed their concern as studying at these "Protestant" schools, as the Church described it, might threaten the women's Catholic faith. The Church also viewed the New Woman as a threat to traditional womanhood and the social order. The Church cited past accomplished Catholic women, including saints, to critique the New Woman. By citing those women, the Church also argued that it was the Church, not the New Woman movement, that offered women the best opportunities. As Cummings writes, the New Woman was accused of being "essentially uncatholic and anti catholic". However, Hu Shi along with a handful of other male intellectuals, were the minority pushing for women’s involvement in society. Influenced heavily by the New Culture movement, which emphasised condemning the “slavish Confucian tradition which was known to sacrifice the individual for conformity and force rigid notions of subservience, loyalty, and female chastity," the New Woman who emerged in the 1910s were far less progressive than their later 1920s counterparts. New Women during the early Republican period had to contend heavily with the ‘woman question’ a question regarding how to "address issues of modernity and the nation" and women's role in both. During this period, women's education was promoted, but as a tool to create women who would be equipped to “raise healthy and morally sound sons”, who would then help build a new China. So even though education was encouraged for women, it was not for their personal benefit but instead for the state and nation. Early New Women such as Hu Binxia, an early editor for The Ladies Journal, promoted in her articles the ideas of education to learn how to support a family and participate in the cult of domesticity. However, like minded male reformers to Hu Shi, Chen Duxiu promoted a very different kind of women for China’s changing political, social, and economic landscape pre May Fourth era. Founder of the New Youth journal, Chen Duxiu called for gender and family reforms and pushed for the emancipation of women and the dismantling of the restrictive Confucian family system. Chen, like other radical minded male intellectuals of his time, believed “women’s equality to be the hallmark of a modern civilization” and the strength behind a nation. Thus “customs of concubinage, foot binding, widow chastity, and female seclusion”, from these male intellectual's view points, needed to be eliminated to allow women to freely participate in the nation's rebuilding. While Chinese men at this time backed the idea of the dismantling the Confucian system, they did not do so solely for women to be freed from it. Chinese male intellectuals backed women's emancipation from the system, but not their emancipation as individuals. So while they had a connection to these original works, they featured both larger global struggles of women, such as free love relationships, and more individual problems for Chinese women, such as dealing with the Confucian family system and filial piety. The New Women in China, both as women living in China and literary figures in books, still faced pressures in the 1920s and 1930s to "exemplify familial and national devotion" however. There are a few reasons Kahn stands out as an early archetype of the eventual 1920s New Woman. The first is the education she received. Kahn received two degrees. The degree she received was in medicine, which she put to work back in China when she became a doctor in the early nineteen hundreds. The New Women in Germany was closely connected to the lesbian subculture in Weimar Republic.