Кіріспе

Құс түрлері

Еуразиялық ағаш құсы (Scolopax rusticola) – қоңыржай және суарктикалық Еуразияда кездесетін орташа шағын су құсы. Оның орманды ортасына бейімделген жасырын камуфляжы бар, жоғарғы бөлігі қызғылт қоңыр, ал төменгі бөлігі сары қоңыр түсті. Көзі басының арт жағына қарай орналасқан, бұл оған 360 градусқа айналып көруге мүмкіндік береді және ұзын, сезімтал мүсімен жерден тамақ іздейді, сондықтан жер қатып қалғанда суыққа осал болады. Еркегі көктемде кешкі мезгілде "родинг" деп аталатын ұшумен әрекет етеді. Әйел құсы ұшып бара жатқанда балапандарын аяқтарының арасында алып жүреді деген кең таралған сенім бар, бірақ мұндай деректер тек ауызша айтылған әңгімелерге негізделген. Әлемдегі осы құстың саны 14-16 миллионға жетеді деп есептеледі.

Таксономия

Еуразиялық ағаш құсын 1758 жылы швед натуралисі Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында Scolopax rusticola деген қазіргі екі атаулы есіммен ресми түрде сипаттады. Тұқым атауы латын тіліндегі бір түрінің немесе ағаш құсының атауын білдіреді. Rusticola деген сөз – Плиний Егде және Маркус Валериус Мартиалис есімді авторлар айтқан құстың латынша атауы. Бұл, мүмкін, қарақұйрық болған. Түр монотипті, яғни ешқандай түршесі танылмайды. Оның ең жақын туыстары – Scolopax тұқымдасына жататын басқа да ағаш құстар. Бұл түр Еуразияның көп бөлігінде кездесетін ағаш құс. Солтүстік және Азиядағы популяциялары тиісінше Оңтүстік Еуропаға немесе Үндістан субконтинентіне көшіп барады. Жылы батыс Еуропа елдерінде және Атлантика аралдарындағы құстар…

Еуразиялық ағаш құстың кең таралған аймағы бар, оның жалпы таралу аумағы шамамен 10 миллион шаршы километрді құрайды және популяциясы 15-16 миллион құсқа жетеді деп есептеледі. Кең таралған аймағы, тұрақты популяция тренді және үлкен популяция мөлшеріне байланысты, түрдің қауіпсіз екендігі бағаланды. Еуразиялық ағаш құстың көбею аймағындағы популяцияға ең маңызды қауіп – оның орманды мекен ортасының фрагментациясының күшеюі. Жылдың басқа уақыттарында, тұрақты шөптесін жерлердің азаюы және егін шаруашылығының қарқынды дамуы да қауіпті. Олар қалалық аймақтардан алыс орманды жерлерді де жақсы көреді. Швейцария, Франция және Ресей. Еуразиялық ағаш құстар орманның төменгі жағындағы тығыз өсімдіктерде жерге ұя салады. Ұясы – ішкі қабырғасы бар тостаған тәрізді.