Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд мемлекет қайраткері және тарихшысы, Мадрас губернаторы Маунтстуарт Элфинстон (6 қазан 1779 – 20 қараша 1859) – британдық Үндістан үкіметімен байланысты шотланд мемлекет қайраткері және тарихшысы. Кейін ол Бомбей (қазіргі Мумбай) қаласының губернаторы болды, онда үнді халқына қолжетімді бірнеше білім беру мекемелерін ашқаны үшін мақталады. Ол танымал әкімші болғанмен, Үндістан және Ауғанстан туралы кітаптар да жазды. Оның еңбектері отаршылдық тарихнамалық бағыттың маңызды мысалдары болып табылады.
Scottish statesman and historian
the later Governor of Madras
Mountstuart Elphinstone (6 October 1779 – 20 November 1859) was a Scottish statesman and historian, associated with the government of British India. He later became the Governor of Bombay (now Mumbai) where he is credited with the opening of several educational institutions accessible to the Indian population. Besides being a noted administrator, he wrote books on India and Afghanistan. His works are pertinent examples of the colonial historiographical trend.
Ерте өмір
1779 жылы 6 қазанда Думбартонширдегі Думбартон қаласында (қазіргі Дунбартоншир) дүниеге келді және Корольдік жоғары мектепте білім алды. Ол 11-ші барон Эльфинстонның, Шотландия жұртының Лорд Рутвеннің қызы Аннадан туған төртінші ұлы еді. Британдық Шығыс Үндістан компаниясының мемлекеттік қызметіне тағайындалып, оның бір туысы директор болғаннан кейін, ол 1796 жылдың басында Калькуттаға (қазіргі Колката) келді, онда бірнеше төменгі лауазымдарда қызмет етті. 1799 жылы ол Ауадхтың биліктен қуылған Навабы Уазир Әли Ханның ізбасарлары жасаған Бенарес (қазіргі Варанаси) қырғынынан аман қалды. 1801 жылы ол дипломатиялық қызметке ауыстырылып, Пешва билеушісі Баджи Рао II сарайында британдық резидент Джозиа Веббтің көмекшісі болып тағайындалды.
Born in Dumbarton, Dumbartonshire (now Dunbartonshire) on 6 October 1779, educated at the Royal High School. He was the fourth son of the 11th Baron Elphinstone, by Anna, daughter of Lord Ruthven, in the peerage of Scotland. Having been appointed to the civil service of the British East India Company, of which one of his uncles was a director, he arrived at Calcutta (now Kolkata) early in 1796 where he filled several subordinate posts. In 1799, he escaped massacre in Benares (now Varanasi) by the followers of the deposed Nawab of Awadh Wazir Ali Khan. In 1801 he was transferred to the Diplomatic Service where he was posted as the assistant to the British resident Josiah Webbe at the court of the Peshwa ruler Baji Rao II.
Елші
Пешва сарайында ол өзінің алғашқы танымалдық мүмкіндігін алды, Сэр Артур Уэлслидің Маратхаларға жасаған миссиясына дипломат ретінде қосылды. Келіссөздер сәтсіз аяқталып, соғыс басталғанда, Эльфинстон, азаматтық қызметкер болса да, Велслидің жанындағы дербес көмекшісінің ролін атқарды. Ассая шайқасында және наурыз жорығының барысында ол сирек кездесетін батылдық пен тактикалық білімді көрсетті, сондықтан Велсли оған әскерде қызмет етуі керек екенін айтты. 1804 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Эльфинстон Нагпурдағы британдық резиденты болып тағайындалды. Бұл оған көптеген бос уақытты сыйлады, оны оқу мен зерттеуге жұмсады. Кейін, 1807 жылы, ол Гвалиорда қысқа мерзімге қызмет етті. 1808 жылы ол Ауғанстанның Кабул сарайына алғашқы британдық елшісі болып тағайындалды, мақсаты – Наполеонның Үндістанға жоспарлаған жорығына қарсы Ауғандармен достық одақ құру. Бірақ бұл күшін жойды, өйткені Шах Шужа оның бауыры тарапынан тақтан тайдырылды, одан бұрын келісім ратификацияланбады. Елшіліктің ең құнды және тұрақты нәтижесі Эльфинстонның "Кабул Корольдігі және Парсы мен Үндістандағы оның тәуелділіктері туралы есеп" (1815) атты еңбегі болды. Оның Бомбей Президенттігімен байланысы жергілікті қауымдардың Эльфинстон колледжін құруымен және еуропалық тұрғындардың оның мәрмәр мүсінін орнатуымен еске алынады. Алайда, бұл көше Зайбунниса көшесі деп аталды. Виктория штатындағы Эльфинстон қалашығы оның құрметіне аталды. Австралияның Тасмания штатындағы Маунт-Стюарт маңы және оның басты жолы – Эльфинстон жолы да оның есімімен аталады. Оның мүсіні Лондондағы Сент-Пол соборының кіреберіс бөлігінде орналасқан.
In the Peshwa court he obtained his first opportunity of distinction, being attached in the capacity of diplomatist to the mission of Sir Arthur Wellesley to the Marathas. When, on the failure of negotiations, war broke out, Elphinstone, though a civilian, acted as virtual aide de camp to Wellesley. At the Battle of Assaye, and throughout the campaign, he displayed rare courage and knowledge of tactics such that Wellesley told him he ought to have been a soldier. In 1804, when the war ended, Elphinstone was appointed British resident at Nagpur. This gave him plenty of leisure time, which he spent in reading and study. Later, in 1807, he completed a short stint at Gwalior. In 1808 he was appointed the first British envoy to the court of Kabul, Afghanistan, with the object of securing a friendly alliance with the Afghans against Napoleon's planned advance on India. However this proved of little value, because Shah Shuja was driven from the throne by his brother before it could be ratified. The most valuable permanent result of the embassy was in Elphinstone's work titled Account of the Kingdom of Cabul and its Dependencies in Persia and India (1815). His connection with the Bombay Presidency is commemorated in the endowment of Elphinstone College by local communities, and in the erection of a marble statue by the European inhabitants. but has been renamed Zaibunnisa Street. The township of Elphinstone, Victoria, Australia, was named after him. The suburb of Mount Stuart, Tasmania, Australia, and its main road, Elphinstone Road, were also named after him. There is a statue of him in the crypt of St Paul's Cathedral in London.