Урсула К. Ле Гуин: Америкалық фантаст жазушысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық фантастика және ғылыми фантастика авторы (1929–2018)

Урсула Кройбер Ле Гуин (/k/r/oʊ/b/ər/ /l/ə/ˈɡ/w/ɪ/n/ KROHbər lə GWIN; 21 қазан 1929 – 22 қаңтар 2018) – американдық автор, ең белгілі шығармалары – оның Хайн ғаламында және Жертеңізі фантастикалық сериясында орналасқан ғылыми фантастика және спекулятивтік фантастика. Оның алғашқы туындылары 1959 жылы жарық көрді, ал әдеби мансабы алпыс жылға жуық созылды, нәтижесінде жиырмадан астам роман, жүзден астам әңгіме, сондай-ақ поэзия, әдеби сын, аудармалар мен балалар кітаптары жарық көрді. Ле Гуин көбінесе ғылыми фантастика авторы ретінде танымал, бірақ оны «американ әдебиетіндегі маңызды дауыс» деп те атайды. Ле Гуин өзін «американдық романист» деп тануды қалаған. Ле Гуин Калифорния штатының Беркли қаласында, автор Теодора Кройбер мен антрополог Альфред Луис Кройбердің отбасында дүниеге келді. Француз тіліндегі магистр дәрежесін алғаннан кейін докторлық зерттеуді бастады, бірақ 1953 жылы тарихшы Чарльз Ле Гуинге үйленгеннен кейін оны тоқтатты. 1950 жылдардың соңында толық уақыт жазумен айналыса бастады және «Жертеңізінің сиқыршысы» (1968) және «Қараңғылықтың сол қолы» (1969) шығармаларымен үлкен сындық және коммерциялық жетістікке қол жеткізді, оларды Гарольд Блум шедеврлер деп атады. Соңғы туындысы үшін Ле Гуин үздік роман үшін «Хьюго» және «Небюла» сыйлықтарын жеңіп алды, бұл награданы алған тұңғыш әйел болды. Earthsea және Hainish ғаламдарындағы тағы бірнеше шығармалар жарық көрді, сондай-ақ Орсиния еліндегі оқиғаларға арналған кітаптар, балаларға арналған туындылар мен көптеген антологиялар жарық көрді. Мәдени антропология, даосизм, феминизм және Карл Юнгтың еңбектері Ле Гуиннің шығармашылығына зор әсер етті. Оның көптеген әңгімелерінде антропологтар немесе мәдени байқаушылар басты кейіпкерлер ретінде бейнеленген, ал даосизмнің тепе-теңдік туралы идеялары бірнеше туындысында кездеседі. Ле Гуин спекулятивтік фантастиканың типтік канондарын жиі бұзды, мысалы, Жертеңізіндегі қара терілі кейіпкерлерді қолдану арқылы, сондай-ақ «Always Coming Home» (1985) тәжірибелік туындысындағы ерекше стильдік және құрылымдық тәсілдерді пайдаланды. Оның шығармаларында нәсіл, гендер, сексуалдық бағдар және ересек болу сияқты әлеуметтік және саяси тақырыптар маңызды орын алды. Ол көптеген әңгімелерінде баламалы саяси құрылымдарды зерттеді, мысалы, «Омеладан қашып кеткендер» (1973) философиялық әңгімесінде және «The Dispossessed» (1974) анархистік утопиялық романында. Ле Гуиннің шығармалары спекулятивтік фантастика саласында зор ықпал етті және көптеген сыншылардың назарына іліккен. Ол көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде сегіз «Хьюго», алты «Небюла» және жиырма төрт «Локус» сыйлығы, ал 2003 жылы Америка ғылыми фантастика және фантастика жазушыларының «Ұлы шебер» атанған екінші әйел болды. АҚШ Конгресс кітапханасы оны 2000 жылы «Тірі аңыз» деп атады, ал 2014 жылы ол Америка әдебиетіне сіңірген еңбегі үшін Ұлттық кітап қорының медалін жеңіп алды. Ле Гуин көптеген басқа авторларға, соның ішінде Букер сыйлығының иегері Салман Рушдиге, Дэвид Митчеллге, Нил Гейманға және Иэн Бэнкске әсер етті. 2018 жылы қайтыс болғаннан кейін сыншы Джон Клют Ле Гуиннің «жарты ғасырға жуық уақыт бойы американдық ғылыми фантастикаға жетекшілік еткенін» жазды.

Ursula Kroeber Le Guin ('/k//r//oʊ//b//ər// //l//ə// /'/ɡ//w//ɪ//n/ KROHbər lə GWIN; ; October 21, 1929 – January 22, 2018) was an American author best known for her works of speculative fiction, including science fiction works set in her Hainish universe, and the Earthsea fantasy series. Her work was first published in 1959, and her literary career spanned nearly sixty years, producing more than twenty novels and over a hundred short stories, in addition to poetry, literary criticism, translations, and children's books. Frequently described as an author of science fiction, Le Guin has also been called a "major voice in American Letters". Le Guin said she would prefer to be known as an "American novelist". Le Guin was born in Berkeley, California, to author Theodora Kroeber and anthropologist Alfred Louis Kroeber. Having earned a master's degree in French, Le Guin began doctoral studies but abandoned these after her marriage in 1953 to historian Charles Le Guin. She began writing full time in the late 1950s and achieved major critical and commercial success with A Wizard of Earthsea (1968) and The Left Hand of Darkness (1969), which have been described by Harold Bloom as her masterpieces. For the latter volume, Le Guin won both the Hugo and Nebula awards for best novel, becoming the first woman to do so. Several more works set in Earthsea or the Hainish universe followed; others included books set in the fictional country of Orsinia, several works for children, and many anthologies. Cultural anthropology, Taoism, feminism, and the writings of Carl Jung all had a strong influence on Le Guin's work. Many of her stories used anthropologists or cultural observers as protagonists, and Taoist ideas about balance and equilibrium have been identified in several writings. Le Guin often subverted typical speculative fiction tropes, such as through her use of dark skinned protagonists in Earthsea, and also used unusual stylistic or structural devices in books such as the experimental work Always Coming Home (1985). Social and political themes, including race, gender, sexuality, and coming of age were prominent in her writing. She explored alternative political structures in many stories, such as in the philosophical short story "The Ones Who Walk Away from Omelas" (1973) and the anarchist utopian novel The Dispossessed (1974). Le Guin's writing was enormously influential in the field of speculative fiction, and has been the subject of intense critical attention. She received numerous accolades, including eight Hugos, six Nebulas, and twenty four Locus Awards, and in 2003 became the second woman honored as a Grand Master of the Science Fiction and Fantasy Writers of America. The U. S. Library of Congress named her a Living Legend in 2000, and in 2014, she won the National Book Foundation Medal for Distinguished Contribution to American Letters. Le Guin influenced many other authors, including Booker Prize winner Salman Rushdie, David Mitchell, Neil Gaiman, and Iain Banks. After her death in 2018, critic John Clute wrote that Le Guin had "presided over American science fiction for nearly half a century",

Балалық шағы мен білімі

Урсула К. Ле Гуин 1929 жылғы 21 қазанда Калифорния штатының Беркли қаласында Урсула Кройбер болып дүниеге келді. Оның әкесі, Альфред Луис Кробер, Берклидегі Калифорния университетінде антрополог болған. Ле Гуиннің анасы, Теодора Кройбер (туған Теодора Ковель Кракау), психология саласындағы жоғары білім алған, бірақ алпыс жасынан кейін жазуға көшті және автор ретінде сәтті мансап құрды. Оның еңбектерінің ішінде Альфред Кробер зерттеген америкалық үнді миссионер Иши туралы "Екі әлемдегі Иши" (1961) атты өмірбаяндық кітабы бар. Иши – Яхи тайпасының соңғы белгілі өкілі, себебі тайпаның қалған мүшелері ақ колонизаторлар тарапынан өлтірілген. Ле Гуиннің үш үлкен інісі болды: Карл, ол әдебиеттанушы ғалым атанды, Теодор және Клифтон. Отбасында көптеген кітаптар жиналғандықтан, оның бауырлары кішкентай кезінен бастап оқуға қызығушылық танытты. Кройберлер отбасына Роберт Оппенгеймер сияқты белгілі ғалымдар да кіретін көптеген қонақтар келіп тұратын. Ле Гуин кейін Оппенгеймерді "Шешілгендер" романының физигі – Шевектің прототипі ретінде пайдаланды. Отбасы уақытын Напа аңғарындағы жазғы үйлері мен оқу жылында Берклидегі үйлері арасында бөлісті. Ле Гуиннің оқулары ғылыми фантастика мен фэнтези жанрларын қамтыды: ол және оның бауырлары "Thrilling Wonder Stories" және "Astounding Science Fiction" журналдарын үнемі оқитын. Ол мифтер мен аңыздарға, әсіресе скандинавия мифологиясына және әкесі айтатын американдық үнділердің аңыздарына әуес болды. Оған Лорд Дансани мен Льюис Пэдгеттің шығармалары да ұнады. Ле Гуин ерте жасынан жазуға қызығушылық танытты; тоғыз жасында алғашқы әңгімесін жазып, он бір жасында "Astounding Science Fiction" журналына жіберді. Бірақ ол әңгімесі қабылданбады, және ол келесі он жыл бойы ешқандай туынды жібермеді. Ле Гуин Беркли орта мектебінде оқыды. 1951 жылы Гарвард университетінің Рэдклифф колледжін Ренессанс француз және итальян әдебиеті саласында бакалавр дәрежесімен бітірді және "Фи Бета Каппа" құрметті қоғамының мүшесі атанды. Бала кезінде ол биология мен поэзияға қызығушылық танытса да, математикадағы қиындықтары оның мансап таңдауын шектеді. Ле Гуин Колумбия университетінде аспирантураны бітіріп, 1952 жылы француз тілінен магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол докторлық диссертациясын жазуға кірісіп, 1953-1954 жылдары Францияда оқуын жалғастыру үшін Фулбрайт грантын жеңіп алды.

Ursula K. Le Guin was born Ursula Kroeber in Berkeley, California, on October 21, 1929. Her father, Alfred Louis Kroeber, was an anthropologist at the University of California, Berkeley. Le Guin's mother, Theodora Kroeber (born Theodora Covel Kracaw), had a graduate degree in psychology, but turned to writing in her sixties, developing a successful career as an author. Among her works was Ishi in Two Worlds (1961), a biographical volume about Ishi, an Indigenous American who had been studied by Alfred Kroeber. Ishi was the last known member of the Yahi tribe after the rest of its members were killed by white colonizers. Le Guin had three older brothers: Karl, who became a literary scholar, Theodore, and Clifton. The family had a large book collection, and the siblings all became interested in reading while they were young. The Kroeber family had a number of visitors, including well known academics such as Robert Oppenheimer; Le Guin would later use Oppenheimer as the model for Shevek, the physicist protagonist of The Dispossessed. The family divided its time between a summer home in the Napa Valley, and a house in Berkeley during the academic year. Le Guin's reading included science fiction and fantasy: she and her siblings frequently read issues of Thrilling Wonder Stories and Astounding Science Fiction. She was fond of myths and legends, particularly Norse mythology, and of Native American legends that her father would narrate. Other authors she enjoyed were Lord Dunsany and Lewis Padgett. Le Guin also developed an early interest in writing; she wrote a short story when she was nine, and submitted her first short story to Astounding Science Fiction when she was eleven. The piece was rejected, and she did not submit anything else for another ten years. Le Guin attended Berkeley High School. She received her Bachelor of Arts degree in Renaissance French and Italian literature from Radcliffe College of Harvard University in 1951, and graduated as a member of the Phi Beta Kappa honor society. As a child she had been interested in biology and poetry, but had been limited in her choice of career by her difficulties with mathematics. Le Guin undertook graduate studies at Columbia University, and earned a Master of Arts degree in French in 1952. Soon after, she began working towards a PhD, and won a Fulbright grant to continue her studies in France from 1953 to 1954.

Некедегі өмірі мен өлімі

1953 жылы «Квин Мэри» кемесімен Францияға жол тартқанда Урсула тарихшы Чарльз Ле Гуинмен танысты. Олар 1953 жылдың желтоқсан айында Парижде үйленді. Ле Гуиннің сөзіне қарағанда, бұл үйлену оның «докторантураның аяқталуына» белгі берді. Оның күйеуі докторлық диссертациясын Джорджиядағы Эмори университетінде, содан кейін Айдахо университетінде қорғаған кезде, Ле Гуин француз тілін оқытты: бірінші Мерсер университетінде, кейін олар көшкеннен кейін Айдахо университетінде. 1957 жылы қызы Элизабет дүниеге келгенге дейін ол хатшы болып жұмыс істеді. 1959 жылы екінші қызы Каролина туды. Сол жылы Чарльз Портленд мемлекеттік университетінде тарих пәнінен оқытушы болды, және олар Портлендке (Орегон штаты) көшіп келді, онда 1964 жылы ұлдары Теодор дүниеге келді. Олар өмірінің соңына дейін Портлендте тұрды, бірақ Ле Гуин 1968 және 1975 жылдары Лондонға бару үшін қосымша Фулбрайт гранттарын алды. Ле Гуиннің жазушылық жолы 1950 жылдардың соңында басталды, бірақ балаларын күтуге кеткен уақыты жазу кестесін шектеді. Ол шамамен 60 жыл бойы жазып, шығармаларын жариялап тұрды. 1983 жылдың мамыр айында ол Калифорния штатының Окленд қаласындағы Миллс колледжінде «Сол жақтағы бітірушілерге арналған сөз» деген тақырыпта лекция оқыды. Бұл сөз American Rhetorics сайтында 20 ғасырдың 100 үздік сөзінің тізіміне енді және оның көркем емес туындылар жинағына қосылды. Ле Гуин 2018 жылдың 22 қаңтарында Портлендтегі үйінде 88 жасында дүние салды. Оның ұлы бірнеше ай бойы денсаулығының нашарлағанын айтты және оның жүрек талмасы болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Оның жеке еске алу шаралары Портлендте өтті. 2018 жылдың 13 маусымында Портлендте Маргарет Этвуд, Молли Глосс және Валида Имариша жазушыларының сөздерімен қоғамдық еске алу шарасы өтті.

Алғашқы жұмыстар

Ле Гуиннің алғашқы жарияланған туындысы 1959 жылы «Монтайна провинциясынан халық әні» атты өлең болды, ал алғашқы жарияланған әңгімесі 1961 жылы «Музыкаға арнау» болды; екеуі де оның құрастырған Орсиния елінде өрбіген. 1951 мен 1961 жылдар аралығында ол Орсинияда оқиғасы өтетін бес роман жазды, олардың бәрі баспагерлер тарапынан қолжетімсіз деп қарастырылып, жарияланбады. Осы кезеңдегі өлеңдерінің бір бөлігі 1975 жылы «Жабайы періштелер» жинағында жарық көрді. Ле Гуин баспагерлерден көптеген жатқаннан кейін, ғылыми-фантастика саласына көшті, себебі осындай жанрға жататын туындыларға сұраныс бар екенін білді. Оның алғашқы кәсіби жарияланымы 1962 жылы «Fantastic Science Fiction» журналында «Париждегі сәуір» әңгімесі болды, содан кейін келесі бірнеше жылда «Fantastic or Amazing Stories» журналында тағы жеті әңгіме жарық көрді. Олардың ішінде «Ангиардың құдайы», «Есімдер ережесі» және «Босату сөзі» әңгімелері бар. Бұл әңгімелер сыншылар тарапынан көбінесе назарсыз қалды. Ace Books 1966 жылы Ле Гуиннің алғашқы жарияланған романы «Роканнон әлемі» жариялады. 1966 жылы «Шеттегі планета» және 1967 жылы «Иллюзиялар қаласы» атты тағы екі роман жарық көрді. Бұл үш кітап бірге Хайниш трилогиясы деп белгілі болды. Алғашқы екеуі «Ace Double» ретінде жарық көрді: екі роман бір кітапқа біріктіріліп, төмен бағамен сатылды. «Иллюзиялар қаласы» жеке том ретінде жарық көрді, бұл Ле Гуиннің атының танымалдылығы артып келе жатқанын көрсетті. Бұл кітаптар Ле Гуиннің әңгімелеріне қарағанда сыншылардың көбірек назарына ілікті, бірнеше ғылыми-фантастикалық журналдарда шолулар жарияланды, бірақ сын-қарастырулар әлі де тыныш болды. Кітаптарда Ле Гуиннің кейінірек шыққан, көбірек танымал туындыларында да кездесетін көптеген тақырыптар мен идеялар қамтылған, соның ішінде басты кейіпкердің физикалық саяхат пен өзін-өзі танудан тұратын «архетиптік саяхаты», мәдени байланыс және қарым-қатынас, жеке бастылықты іздеу және қарама-қарсы күштерді үйлестіру. 1968 жылы «Тоғыз өмір» әңгімесін жариялағанда, «Playboy» журналы Ле Гуиннен әңгімені толық аты-жөнісіз жариялауға рұқсат сұрады, оған Ле Гуин келісті: әңгіме «У. К. Ле Гуин» деген атпен жарияланды. Кейін ол бұл редактор немесе баспагер тарапынан әйел жазушы ретінде өзіне көрсетілген тұжырымдаманы бірінші және жалғыз рет сезінгенін жазды және «бұл соншалықты абсурдты, соншалықты күлкілі болып көрінді, мен оның маңызды екенін түсіне алмадым» деді. Келесі басылымдарда әңгіме оның толық атымен жарияланды.

Le Guin's first published work was the poem "Folksong from the Montayna Province" in 1959, while her first published short story was "An die Musik", in 1961; both were set in her fictional country of Orsinia. Between 1951 and 1961 she also wrote five novels, all set in Orsinia, which were rejected by publishers on the grounds that they were inaccessible. Some of her poetry from this period was published in 1975 in the volume Wild Angels. Le Guin turned her attention to science fiction after a lengthy period of receiving rejections from publishers, knowing that there was a market for writing that could be readily classified as such. Her first professional publication was the short story "April in Paris" in 1962 in Fantastic Science Fiction, and seven other stories followed in the next few years, in Fantastic or Amazing Stories. Among them were "The Dowry of Angyar", which introduced the fictional Hainish universe, and "The Rule of Names" and "The Word of Unbinding", which introduced the world of Earthsea. These stories were largely ignored by critics. Ace Books released Rocannon's World, Le Guin's first published novel, in 1966. Two more Hainish novels, Planet of Exile and City of Illusions were published in 1966 and 1967, respectively, and the three books together would come to be known as the Hainish trilogy. The first two were each published as half of an "Ace Double": two novels bound into a paperback and sold as a single low cost volume. City of Illusions was published as a standalone volume, indicating Le Guin's growing name recognition. These books received more critical attention than Le Guin's short stories, with reviews being published in several science fiction magazines, but the critical response was still muted. The books contained many themes and ideas also present in Le Guin's better known later works, including the "archetypal journey" of a protagonist who undertakes both a physical journey and one of self discovery, cultural contact and communication, the search for identity, and the reconciliation of opposing forces. When publishing her story "Nine Lives" in 1968, Playboy magazine asked Le Guin whether they could run the story without her full first name, to which Le Guin agreed: the story was published under the name "U. K. Le Guin". She later wrote that it was the first and only time she had experienced prejudice against her as a woman writer from an editor or publisher, and reflected that "it seemed so silly, so grotesque, that I failed to see that it was also important." In subsequent printings, the story was published under her full name.

Сыншылдық

Ле Гуиннің келесі екі кітабы оған күрт және кең ауқымды сындық мақтау әкелді. 1968 жылы жарық көрген «Жер теңізінің сиқыршысы» бастапқыда жасөспірімдерге арналған фантастикалық роман болды. Ле Гуин жастарға арналған роман жазуды жоспарламаған, бірақ Parnassus Press редакторы осы топқа бағытталған роман жазуды ұсынды, оны үлкен әлеуеті бар нарық деп қарады. Жер теңізінің ойдан шығарылған архипелагында өтетін өмірге келу тарихы ретінде жазылған бұл кітап АҚШ және Ұлыбританияда жағымды қабылдауға ие болды. Оның келесі романы «Қараңғылықтың сол қолы» – адамдарда белгілі бір жыныс жоқ, ойдан шығарылған планетадағы жыныс және сексуалдық тақырыптарды зерттейтін Хайн әлеміндегі оқиға. Бұл кітап Ле Гуиннің феминистік мәселелерді алғаш рет көтерген туындысы болды және ғалым Донна Уайттың сөзіне сүйенсек, ол «ғылыми фантастика сыншыларын таң қалдырды»; кітап ең жақсы роман үшін Хьюго және Небула сыйлықтарын жеңіп алды, соның арқасында Ле Гуин осы сыйлықтарды жеңіп алған алғашқы әйел атанды және көптеген басқа да марапаттарға ие болды. «Жер теңізінің сиқыршысы» және «Қараңғылықтың сол қолы» сыншы Харольд Блумның пікірінше, Ле Гуиннің шедеврлері саналады. Ол 1973 жылы «Әлем үшін сөз – Орманда» романы үшін тағы да Хьюго сыйлығын жеңіп алды. Бұл туынды да Хайн әлемінде өтеді және анархизм мен утопизмді зерттейді. Ғалым Шарлотта Спивак оны Ле Гуиннің ғылыми фантастикасында саяси идеяларды талқылауға қарай бұрылыс ретінде сипаттады. Осы кезеңде жазылған оның көптеген фантастикалық әңгімелері, соның ішінде алғаш рет жарияланған әңгімесі, кейін 1975 жылы шыққан «Желдің он екі тоқсаны» антологиясына енгізілді. 1966-1974 жылдар аралығында жазылған туындылар, оның ішінде «Жарату машинасы», Хьюго сыйлығын жеңіп алған «Омеластан қашып кеткендер» және Небула сыйлығын жеңіп алған «Революциядан бір күн бұрын» – Ле Гуиннің ең танымал туындыларын құрайды.

Кеңейткіш зерттеу

Ле Гуин 1970-ші жылдардың екінші жартысында көптеген еңбектер жариялады. Олардың ішінде «Аңшының көзі» романы сияқты болжамды көркем шығармалар бар, Ле Гуиннің сөзіне сүйенсек, ол Хайн әлемінің бір бөлігі болуы мүмкін. Ол сонымен қатар жасөспірімдерге арналған «Ешқайдадан алыс» реалистік романын, «Орсиниялық әңгімелер» жинағын және 1976 және 1979 жылдары «Малафрена» романын жариялады. Соңғы екеуінің оқиғалары ойдан шығарылған Орсиния елінде болғанмен, бұл әңгімелер фантастика немесе ғылыми фантастика емес, реалистік көркем әдебиет туындылары болды. 1979 жылы эсселер жинағы «Түн тілі» жарық көрді, ал 1975 жылы Ле Гуин «Жабайы періштелер» поэзия жинағын жариялады. 1979 жылы «Малафренаны» жариялағаннан бастап 1994 жылы «Ішкі теңіздің балықшысы» жинағы жарық көргенге дейін Ле Гуин көбінесе жас оқырмандарға арналған туындылар жазды. 1985 жылы ол «Әрдайым үйге оралу» атты тәжірибелік туындысын жариялады. 1979 мен 1994 жылдар аралығында ол 11 балалар сурет кітабын, соның ішінде «Catwings» сериясын және 1980 жылы жарық көрген «The Beginning Place» жасөспірімдерге арналған фантастикалық романын жазды. Осы кезеңде тағы төрт поэзия жинағы жарық көрді, олардың барлығы жағымды пікірлер алды. Ол сондай-ақ «Ер теңізін» қайта қарастырып, 1990 жылы «Техану» романын жариялады. «Ең алыс жағалаудан» кейін он сегіз жыл өткен соң, Ле Гуиннің көзқарастары айтарлықтай өзгергендіктен, бұл кітап сериядағы бұрынғы туындыларға қарағанда көңіл көтеріңкі емес, керісінше, қараңғы әсер қалдырды және ондағы кейбір идеяларға қарсы шықты. Кітап сыншылардың жоғары бағасын алды, Ле Гуин үшінші рет үздік роман үшін «Небула» сыйлығын жеңіп алды және серияның ересектер әдебиеті ретінде танылуына ықпал етті.

Кейінгі жазбалары

Ле Гуин 1990 жылдары, ұзақ үзілістен кейін "Шобилердің тарихы" (1990) әңгімесімен басталатын қысқа әңгімелер жинағын жариялап, қайтадан Хайниш циклына оралды. Осы әңгімелердің ішінде "Кархидеде ересек болу" (1995) де бар, ол ересекке айналуды зерттейді және "Сол қолдың қараңғылығы" романындағы планетада өтеді. Ғалым Сандра Линдоу бұл туындыны "өте ерсілі сексуалдық және өте моральдық батылдыққа толы" деп сипаттап, Ле Гуиннің "оны 60-шы жылдары жаза алмайтынын" айтты. Бұл роман 2002 жылы World Fantasy Award сыйлығының «Үздік роман» номинациясын жеңіп алды. Жинак гендерлік мәселелерге қатысты дәстүрлі емес көзқарастарды, сондай-ақ анархистік тақырыптарды қарастырды. Басқа жинақтардың ішінде 2002 жылы жарық көрген "Changing Planes" және антологиялар "The Unreal and the Real" (2012), сонымен қатар Америка кітапханасы басып шығарған Хайниш ғаламынан екі томдық "The Hainish Novels and Stories" жинағы бар. Осы кезеңдегі басқа туындыларға Вергилийдің "Энеидасынан" кейіпкерге негізделген "Лавиния" (2008) және "Сыйлықтар" (2004), "Дауыстар" (2006) және "Билік" (2007) кіретін "Батыс жағалауының жылнамалары" трилогиясы кіреді. "Батыс жағалауының жылнамалары" жасөспірімдерге арналған болса да, үшінші том, "Билік", 2009 жылы Nebula Award сыйлығының «Үздік роман» номинациясын жеңіп алды. Өмірінің соңғы жылдарында Ле Гуин көбінесе көркем әдебиеттен қол үзді және көптеген эсселер, өлеңдер мен кейбір аудармалар жазды.

Әсерлер

Ле Гуин жас кезінде классикалық және спекулятивті әдебиеттерді кеңінен оқыды. Кейін ол Теодор Стерджен мен Кордвейнер Смит еңбектерін оқығанға дейін ғылыми фантастика оған көп әсер етпегенін, ал бала кезінде осы жанрды сынайтынын айтты. Ол сондай-ақ Дж. Р. Р. Толкин мен Лев Толстойды стильдік ықпал деп санайды және Роберт Хайнлайн сияқты танымал ғылыми фантастика авторларына қарағанда Вирджиния Вульф пен Хорхе Луис Борхесті оқуды артық көретін. Оның жазуы "ақ адам ғаламды жаулап алады" дәстүрі деп сипатталды. Бірнеше ғалымдар Ле Гуиннің бала кезінде оқыған мифологиясы оның көптеген шығармаларында көрінетінін айтады, мысалы, "Ангиардың қалыңдығы" әңгімесі скандинавиялық мифтің қайта айтуы ретінде сипатталады. Мәдени антропология ғылымы Ле Гуиннің шығармашылығына зор ықпал етті. Оның әкесі Альфред Кробер осы саланың негізін қалаушылардың бірі және Калифорния университетінің антропология музейінің директоры болды. Оның зерттеулерінің нәтижесінде Ле Гуин бала кезінен бастап антропологиямен және мәдени зерттеулермен танысты. Мифтер мен аңыздардан басқа, ол Леди Фрейзердің "Алтын бұтаның жапырақтары" сияқты еңбектерді оқыды, бұл оның күйеуі Джеймс Джордж Фрейзердің мифтер мен діндерді зерттеуінен жасалған балалар кітабы болды. Ол әкесінің достары мен таныстарымен бірге өмір сүргенін, оның өзгелердің тәжірибесін сезінуге мүмкіндік бергенін айтты. 1976 жылы әдебиеттанушы Джордж Слюссер бастапқы серияны "балалар әдебиеті" деп белгілегенді "ақылсыз басылымдық жіктеме" деп сынады, ал Барбара Бакналл Ле Гуинді "Толкин сияқты, он жастағы балалар да, ересектер де оқи алады" деп санайды. Ол "Бұл әңгімелер мәңгілік, өйткені олар кез келген жастағы адамдарға қатысты мәселелерді қамтиды" деді. Оның көптеген шығармаларының негізі социологиядан, психологиядан немесе философиядан алынған. Осының салдарынан Ле Гуиннің жазуы көбінесе "жұмсақ" ғылыми фантастика деп сипатталады және ол осы жанрдың "қамқоршысы" деп есептеледі. Көптеген ғылыми фантастика авторлары "жұмсақ ғылыми фантастика" терминіне қарсы шығып, оны физика, астрономия немесе инженерия мәселелеріне негізделмеген әңгімелерді жобау үшін, сондай-ақ жанрда әйелдердің немесе басқа да аз өкілдік еткен топтардың жазуын мақсат ету үшін қолданылатын кемсітуші термин ретінде сипаттады. Ле Гуин өзінің кейбір шығармалары үшін "әлеуметтік ғылыми фантастика" терминін ұсынды, сонымен қатар оның көптеген әңгімелері ғылыми фантастика емес екенін атап өтті. Ол "жұмсақ ғылыми фантастика" терминінің бөлінуге әкелетінін және ғылыми фантастиканы құрайтын нәрсе туралы тар көзқарас білдіретінін айтты. Оқиға Gethen планетасында өтеді, оның тұрғындары жыныстық сәйкестігі жоқ екі жынысты адамдар, олар жыныстық циклінің қысқа мерзімінде әйел немесе еркек жыныстық белгілерін қабылдайды. Олардың қандай жынысты қабылдайтыны жағдай мен қарым-қатынасқа байланысты. Гефен соғыссыз қоғам ретінде бейнеленген, себебі жыныстық белгілердің болмауы және әлеуметтік қарым-қатынастардағы жыныстық қатынастың үнемі болуы. Гефен мәдениеті терралықтардың көзқарасы арқылы романда зерттеледі, олардың еркектігі мәдени қарым-қатынасты қиып өтуге кедергі келтіреді. Хейндік циклден тыс, Ле Гуиннің 1971 жылы жарық көрген "Атуанның қабірлері" романындағы әйел кейіпкерін қолдануы "әйелдіктің маңызды зерттеуі" ретінде сипатталды. Ле Гуиннің гендерлік және феминистік көзқарастары уақыт өте келе айтарлықтай өзгерді. "Қараңғылықтың сол қолы" гендерлік мәселелерді зерттеуде маңызды қадам ретінде қарастырылса да, ол жеткілікті деңгейде алға баспағаны үшін сынға ұшырады. Сарапшылар оның андрогин кейіпкерлерін сипаттау үшін еркек жыныстық есімдіктерін қолдануына, андрогин кейіпкерлердің стереотиптік әйел рөлінде бейнеленбеуіне және Гефендегі гетеросексуалдылықтың норма ретінде бейнеленуіне назар аударды. Ле Гуиннің Ер теңізіндегі гендерлік бейнелеуі ерлер үстемдік ететін әлем туралы түсінікті нығайтады деп айтылды; Ғылыми фантастика энциклопедиясына сәйкес, "Ле Гуин ерлерді [дүниедегі] актерлер мен орындаушылар ретінде қарастырды, ал әйелдер әлі де орталықта, олар ішкен құдық болып қала береді". Ле Гуин бастапқыда өзінің жазуын қорғады; 1976 жылғы "Гендер қажет пе?" атты эссесінде ол "Қараңғылықтың сол қолы" кітабындағы адалдық тақырыбында гендердің маңыздылығы екінші орында тұрғанын жазды. Ле Гуин 1988 жылы бұл эссеге қайта оралып, гендердің роман үшін орталық екенін мойындады; ол сондай-ақ Гефениялықтарды тек гетеросексуалды қарым-қатынаста бейнелегені үшін өтініш айтты. Ле Гуин бұл сынға келесі жазуларында жауап берді. Ол 1995 жылғы "Кархидеде ересек болу" әңгімесінде барлық жыныстық жасырын Гефениялықтар үшін әйел есімдіктерін қасақана қолданды, сондай-ақ 1969 жылы жарық көрген "Қысқы король" әңгімесінің жаңа басылымында. "Кархидеде ересек болу" кейіннен 2002 жылғы "Дүниенің туған күні" жинағына енгізілді, онда дәстүрлі емес жыныстық қарым-қатынастар мен некелік келісімдер туралы алты басқа әңгімелер де бар болды. Ол сондай-ақ 1990 жылы жарық көрген "Техану" романында Ер теңізіндегі гендерлік қарым-қатынастарды қайта қарастырды. Бұл том "Атуанның қабірлері" романының қайта жазылуы немесе қайта ойлануы ретінде сипатталды, себебі әйел кейіпкері Тенардың күші мен мәртебесі алдыңғы кітаптағыдан кері болды, ол да оларға бағышталған. Осы кезеңде ол 1978 жылы жарық көрген "Құстың көзі" романы әйелге толыққанды бағышталған алғашқы туындысы деп мәлімдеді.

Le Guin read both classic and speculative fiction widely in her youth. She later said that science fiction did not have much impact on her until she read the works of Theodore Sturgeon and Cordwainer Smith, and that she had sneered at the genre as a child. She also considered J. R. R. Tolkien and Leo Tolstoy to be stylistic influences, and preferred reading Virginia Woolf and Jorge Luis Borges to well known science fiction authors such as Robert Heinlein, whose writing she described as being of the "white man conquers the universe" tradition. Several scholars state that the influence of mythology, which Le Guin enjoyed reading as a child, is also visible in much of her work: for example, the short story "The Dowry of Angyar" is described as a retelling of a Norse myth. The discipline of cultural anthropology had a powerful influence on Le Guin's writing. Her father Alfred Kroeber is considered a pioneer in the field, and was a director of the University of California Museum of Anthropology: as a consequence of his research, Le Guin was exposed to anthropology and cultural exploration as a child. In addition to myths and legends, she read such volumes as The Leaves of the Golden Bough by Lady Frazer, a children's book adapted from The Golden Bough, a study of myth and religion by her husband James George Frazer. She described living with her father's friends and acquaintances as giving her the experience of the other. In 1976, literature scholar George Slusser criticized the "silly publication classification designating the original series as 'children's literature, while in Barbara Bucknall's opinion Le Guin "can be read, like Tolkien, by ten year olds and by adults. These stories are ageless because they deal with problems that confront us at any age." Several of her works have a premise drawn from sociology, psychology, or philosophy. As a result, Le Guin's writing is often described as "soft" science fiction, and she has been described as the "patron saint" of this sub genre. A number of science fiction authors have objected to the term "soft science fiction", describing it as a potentially pejorative term used to dismiss stories not based on problems in physics, astronomy, or engineering, and also to target the writing of women or other groups under represented in the genre. Le Guin suggested the term "social science fiction" for some of her writing, while pointing out that many of her stories were not science fiction at all. She argued that the term "soft science fiction" was divisive, and implied a narrow view of what constitutes valid science fiction. The story is set on the fictional planet of Gethen, whose inhabitants are ambisexual humans with no fixed gender identity, who adopt female or male sexual characteristics for brief periods of their sexual cycle. Which sex they adopt can depend on context and relationships. Gethen was portrayed as a society without war, as a result of this absence of fixed gender characteristics, and also without sexuality as a continuous factor in social relationships. Gethenian culture was explored in the novel through the eyes of a Terran, whose masculinity proves a barrier to cross cultural communication. Outside the Hainish Cycle, Le Guin's use of a female protagonist in The Tombs of Atuan, published in 1971, was described as a "significant exploration of womanhood". Le Guin's attitude towards gender and feminism evolved considerably over time. Although The Left Hand of Darkness was seen as a landmark exploration of gender, it also received criticism for not going far enough. Reviewers pointed to its usage of masculine gender pronouns to describe its androgynous characters, the lack of androgynous characters portrayed in stereotypical feminine roles, and the portrayal of heterosexuality as the norm on Gethen. Le Guin's portrayal of gender in Earthsea was also described as perpetuating the notion of a male dominated world; according to the Encyclopedia of Science Fiction, "Le Guin saw men as the actors and doers in the [world], while women remain the still centre, the well from which they drink". Le Guin initially defended her writing; in a 1976 essay "Is Gender Necessary?" she wrote that gender was secondary to the primary theme of loyalty in The Left Hand of Darkness. Le Guin revisited this essay in 1988, and acknowledged that gender was central to the novel; she also apologized for depicting Gethenians solely in heterosexual relationships. Le Guin responded to these critiques in her subsequent writing. She intentionally used feminine pronouns for all sexually latent Gethenians in her 1995 short story "Coming of Age in Karhide", and in a later reprinting of "Winter's King", which was first published in 1969. "Coming of Age in Karhide" was later anthologized in the 2002 collection The Birthday of the World, which contained six other stories featuring unorthodox sexual relationships and marital arrangements. She also revisited gender relations in Earthsea in Tehanu, published in 1990. This volume was described as a rewriting or reimagining of The Tombs of Atuan, because the power and status of the female protagonist Tenar are the inverse of what they were in the earlier book, which was also focused on her and Ged. During this later period she commented that she considered The Eye of the Heron, published in 1978, to be her first work genuinely centered on a woman.

Адептілік дамуы

Ле Гуин көптеген жазбаларында ересек жасқа жетуді және жалпы моральдық дамуды зерттейді. Бұл әсіресе жас көрермендерге арналған «Жертеңіз» (Earthsea) және «Батыс жағалау жылнамалары» (Annals of the Western Shore) сияқты туындыларында көрінеді. Ле Гуин 1973 жылғы эссесінде, жасөспірімдер аудиториясы үшін жазғанын еске алып, «Жертеңізде» ересек жасқа жетуді зерттеуді таңдағанын айтады: «Ересек болу – маған көп жылдар қажет болған процесс; мен оны, мүмкіндігімше, отыз бір жасымда аяқтадым; сондықтан мен осы мәселеге өте терең сезіммен қараймын. Көптеген жасөспірімдер де солай ойлайды. Шындығында, бұл олардың басты мақсаты». Ол сондай-ақ, фантастика ересек жасқа жетуді сипаттау үшін ең қолайлы жанр екенін, себебі «рационалды күнделікті өмір» тілімен сана-сезімді зерттеу қиын екенін мәлімдеді. «Жертеңіз» романдарының алғашқы үш кітабы Гедтің жастығынан қарттығына дейінгі жолын баяндайды, және олардың әрқайсысы басқа кейіпкердің ересек жасқа жетуін көрсетеді. «Жертеңіздің сиқыры» (A Wizard of Earthsea) Гедтің жасөспірімдік шағына назар аударса, «Атуанның мазарлары» (The Tombs of Atuan) және «Ең алыс жағалау» (The Farthest Shore) сәйкесінше Тенар мен ханзада Арреннің ересек болу жолын зерттейді, сонымен қатар өз күшіне тәуелді болудың мәселесін көтеріп, талқылайды. Өсу процесі – қоғамның кейіпкерлерге ұсынатын шектеулі таңдаулардан тысқарыны көру ретінде бейнеленеді. «Сыйлықтар» (Gifts) кітабында Оррек пен Гри өздерінің халқына тән күштерді екі мақсатта қолдануға болатынын түсінеді: бақылау мен үстемдік үшін немесе емдеу мен тәрбиелеу үшін. Бұл оларға үшінші таңдау жасауға және кетіп қалуға мүмкіндік береді. Мұндай таңдаумен күресу Ле Гуиннің «Омеладан кеткендер» (The Ones Who Walk Away from Omelas) әңгімесіндегі кейіпкерлердің таңдауларымен салыстырылады. Қаламгер Кэтлин Энн Гунан Ле Гуиннің туындылары «адамдардың, басқа тірі жандардың және ресурстардың қасіретіне қатысты оқшаулану парадигмасына» қарсы тұрып, «өмірді құрметтейтін, тұрақты баламаларды» зерткенін жазды. Рошельдің сөзіне сүйенсек, әңгімелер «шындығында адамгершілікке негіделген қоғамды» құруға бейімді қоғамды зерттейді, мұндай қоғам Экуменнің құлдарды адамдар ретінде тануы арқасында мүмкін болады, осылайша оларға бостандық пен утопияға қол жеткізу мүмкіндігі ұсынылады, бұл революция арқылы іске асырылады. Құлдық, әділдік және қоғамдағы әйелдердің рөлі де «Батыс жағалау жылнамаларында» зерттеледі.

Le Guin explores coming of age, and moral development more broadly, in many of her writings. This is particularly the case in those works written for a younger audience, such as Earthsea and Annals of the Western Shore. Le Guin wrote in a 1973 essay that she chose to explore coming of age in Earthsea since she was writing for an adolescent audience: "Coming of age is a process that took me many years; I finished it, so far as I ever will, at about age thirty one; and so I feel rather deeply about it. So do most adolescents. It's their main occupation, in fact." She also said that fantasy was best suited as a medium for describing coming of age, because exploring the subconscious was difficult using the language of "rational daily life". The first three Earthsea novels together follow Ged from youth to old age, and each of them also follow the coming of age of a different character. A Wizard of Earthsea focuses on Ged's adolescence, while The Tombs of Atuan and The Farthest Shore explore that of Tenar and the prince Arren, respectively. and features explorations of being enslaved to one's own power. The process of growing up is depicted as seeing beyond narrow choices the protagonists are presented with by society. In Gifts, Orrec and Gry realize that the powers their people possess can be used in two ways: for control and dominion, or for healing and nurturing. This recognition allows them to take a third choice, and leave. This wrestling with choice has been compared to the choices the characters are forced to make in Le Guin's short story "The Ones Who Walk Away from Omelas". Fellow author Kathleen Ann Goonan wrote that Le Guin's work confronted the "paradigm of insularity toward the suffering of people, other living beings, and resources", and explored "life respecting sustainable alternatives". According to Rochelle, the stories examine a society that has the potential to build a "truly human community", made possible by the Ekumen's recognition of the slaves as human beings, thus offering them the prospect of freedom and the possibility of utopia, brought about through revolution. Slavery, justice, and the role of women in society are also explored in Annals of the Western Shore.

Қабылдау

Ле Гуин 1969 жылы «Қараңғылықтың сол қолы» кітабы жарық көргеннен кейін жылдам танымал болды, ал 1970-ші жылдарға қарай ол осы саладағы ең белгілі жазушылардың қатарында болды. Оның кітаптары миллиондаған дана сатылып, 40-тан астам тілге аударылды, ал кейбіреулері алғашқы басылымнан кейін ондаған жылдар бойы басылып келеді. Оның еңбектері академиялық қауымдастықтың қызығушылығын тудырды; ол 1970-жылдардың «фантастика мен ғылыми фантастиканың көрнекті жазушысы», 1970-жылдардың ең көп талқыланған ғылыми фантастика жазушысы және өмірі бойы Филип К. Дик сияқты зерттелген жазушы ретінде танылды. Кейінірек, мансабында ол негізгі әдеби сыншылардың да құрметіне ие болды: Джо Уолтон некрологында Ле Гуиннің «өте жақсы болғанын, сондықтан негізгі ағым ғылыми фантастиканы қабылдауға мәжбүр болғанын» айтты. Оның барлық шығармалары жағымды бағаланбады; «Компас Розасы» аралас пікірлер тудырған кітаптардың бірі болды, ал «Ғылыми фантастика энциклопедиясы» «Геронның көзі» романын «өзін-өзі пародизацияға жақындататын, түсікті әрі қарапайым саяси мысал» деп сипаттады. Мұнан өзге, сыншылардың жоғары бағалаған «Қараңғылықтың сол қолы» романы феминистер тарапынан сынға ұшырады, ал Алексей Паншин оны «толық сәтсіздік» деп атады. Оның шығармалары бұқаралық ақпарат құралдары мен сарапшылар тарапынан танылды. 2009 жылы «Лос-Анджелес таймс» газеті Артур Кларк қайтыс болғаннан кейін Ле Гуиннің «планетадағы ең құрметті ғылыми фантастика жазушысы» екенін мәлімдеді және оны жас өспірімдер әдебиетінің «пионері» деп сипаттады. Ле Гуинге деген мақтаулар көбінесе оның еңбектеріндегі әлеуметтік және саяси тақырыптарға, сондай-ақ оның көркем тіліне бағытталды; әдеби сыншы Гарольд Блум Ле Гуинді «тамаша стилист» деп сипаттап, оның жазуында «әрбір сөз өз орнында тұрғанын және әрбір сөйлемнің мәнділігін сезінуге болатынын» айтты. Блумның пікірінше, Ле Гуин «барлық қатыгездікке, кемсітушілікке және пайдалануға қарсы тұрған көреген» болған. Зейди Смит оның прозасын «20-шы ғасырда жазылған кез келген туынды сияқты әсем әрі талғамды» деп бағалады. Академик және жазушы Джойс Кэрол Оутс Ле Гуиннің «әділеттілік, адалдық және салауаттылық сезімін ашық білдіргенін» атап өтіп, оны «Ұлы американдық жазушылардың бірі және ұзақ жылдарға сақталатын көрнекті суретші» деп атады. «Locus Magazine» журналының оқырмандары Ле Гуинге 24 «Locus» жүлдесін беру үшін дауыс берді. Ол қайтыс болған кезде жалпы жеңістер саны бойынша үшінші орында тұрды, сондай-ақ көркем әдебиет бойынша жүлделер саны бойынша Нил Гейманнан кейін екінші орында болды. Тек романдары үшін ол бес «Locus» жүлдесіне, төрт «Nebula» жүлдесіне, екі «Hugo» жүлдесіне және бір «World Fantasy» жүлдесіне ие болды, сондай-ақ шағын көркем әдебиеттер санатында осы жүлделердің әрқайсысын жеңіп алды. Ол сонымен қатар он рет «Mythopoeic» жүлдесіне, тоғыз рет «Fantasy» және бір рет «Scholarship» жүлдесіне ие болды. Ле Гуиннің басқа да жүлделерінің қатарында үш «James Tiptree Jr.» жүлдесі және үш «Jupiter» жүлдесі бар. 2001 жылы оны «Ғылыми фантастика және фантастикалық атанғандар залына» енгізді, ол екі қайтыс болған және екі тірі жазушыдан тұратын алтыншы топ болды. 2003 жылы Американың ғылыми фантастика және фантастика жазушылары оны 20-шы Ұлы шебер деп атады: ол екінші және қайтыс болған кезде осы құрметке ие болған алты әйелдің бірі болды. 2013 жылы оған Калифорния университетінің Риверсайд қаласындағы ғылыми фантастикадағы өмір бойы жетістіктері үшін «Eaton» жүлдесі табысталды. Кейінірек, мансабында Ле Гуин әдебиетке қосқан үлесін мойындаған марапаттарға ие болды. 2000 жылдың сәуір айында АҚШ Конгресі кітапханасы Ле Гуинді Американың мәдени мұрасына қосқан үлесі үшін «Жазушылар мен суретшілер» санатында «Тірі аңыз» деп атады. 2004 жылы Америка кітапхана қауымдастығы оған жыл сайынғы «Margaret Edwards» жүлдесін берді, сондай-ақ оны жыл сайынғы «May Hill Arbuthnot» лекциясын оқуға шақырды. «Edwards» жүлдесі бір жазушыны және оның белгілі бір еңбегін мойындайды: 2004 жылғы комиссия «Earthsea» циклының алғашқы төрт томын, «Қараңғылықтың сол қолы» және «The Beginning Place» романдарын атады. Комиссия Ле Гуиннің «жасөспірімдердің төрт буынына әдемі құрастырылған тілмен оқуға, өз өмірі туралы ақпарат беретін қиял әлемдеріне баруға және оңай да, маңызды да емес идеялар туралы ойлауға шабыттандырғанын» мәлімдеді. 2017 жылы Америка өнер және әдебиет академиясы оны мүшесі етті.

Le Guin received rapid recognition after the publication of The Left Hand of Darkness in 1969, and by the 1970s she was among the best known writers in the field. Her books sold many millions of copies, and were translated into more than 40 languages; several remain in print many decades after their first publication. Her work received intense academic attention; she has been described as being the "premier writer of both fantasy and science fiction" of the 1970s, the most frequently discussed science fiction writer of the 1970s, and over her career, as intensively studied as Philip K. Dick. Later in her career, she also received recognition from mainstream literary critics: in an obituary, Jo Walton stated that Le Guin "was so good that the mainstream couldn't dismiss SF any more". Not all of her works received as positive a reception; The Compass Rose was among the volumes that had a mixed reaction, while the Science Fiction Encyclopedia described The Eye of the Heron as "an over diagrammatic political fable whose translucent simplicity approaches self parody". Even the critically well received The Left Hand of Darkness, in addition to critique from feminists, was described by Alexei Panshin as a "flat failure". Her writing was recognized by the popular media and by commentators. The Los Angeles Times commented in 2009 that after the death of Arthur C. Clarke, Le Guin was "arguably the most acclaimed science fiction writer on the planet", and went on to describe her as a "pioneer" of literature for young people. Praise for Le Guin frequently focused on the social and political themes her work explored, and for her prose; literary critic Harold Bloom described Le Guin as an "exquisite stylist", saying that in her writing, "Every word was exactly in place and every sentence or line had resonance". According to Bloom, Le Guin was a "visionary who set herself against all brutality, discrimination, and exploitation". Her prose, according to Zadie Smith, was "as elegant and beautiful as any written in the twentieth century". Academic and author Joyce Carol Oates highlighted Le Guin's "outspoken sense of justice, decency, and common sense", and called her "one of the great American writers and a visionary artist whose work will long endure". Locus Magazine subscribers have voted Le Guin to receive 24 Locus Awards. At the time of her death she was third for total wins, as well as second behind Neil Gaiman for awards for fiction. For her novels alone she won five Locus Awards, four Nebula Awards, two Hugo Awards, and one World Fantasy Award, and won each of those awards in short fiction categories as well. and she was a finalist for ten Mythopoeic Awards, nine in Fantasy and one for Scholarship. Other awards won by Le Guin include three James Tiptree Jr. Awards, and three Jupiter Awards. The Science Fiction and Fantasy Hall of Fame inducted her in 2001, its sixth class of two deceased and two living writers. The Science Fiction and Fantasy Writers of America named her its 20th Grand Master in 2003: she was the second, and at the time of death one of only six, women to receive that honor. In 2013, she was given the Eaton Award by the University of California, Riverside, for lifetime achievement in science fiction. Later in her career Le Guin also received accolades recognizing her contributions to literature more generally. In April 2000, the U. S. Library of Congress named Le Guin a Living Legend in the "Writers and Artists" category for her significant contributions to America's cultural heritage. The American Library Association granted her the annual Margaret Edwards Award in 2004, and also selected her to deliver the annual May Hill Arbuthnot Lecture. The Edwards Award recognizes one writer and a particular body of work: the 2004 panel cited the first four Earthsea volumes, The Left Hand of Darkness and The Beginning Place. The panel said that Le Guin "has inspired four generations of young adults to read beautifully constructed language, visit fantasy worlds that inform them about their own lives, and think about their ideas that are neither easy nor inconsequential". The American Academy of Arts and Letters made her a member in 2017.

Мұрасы мен ықпалы

Ле Гуиннің спекулятивті көркем әдебиет саласына зор ықпал еткені белгілі; Джо Уолтон Ле Гуиннің жанрды кеңейтуде және жанр жазушыларының танымалдылығын арттыруда маңызды рөл атқарғанын айтты. Заманауи жазушылар бұл кітапты «сиқыршылар мектебі» идеясының бастаушысы деп санайды, бұл идея кейіннен «Гарри Поттер» кітап сериясы арқылы кеңінен танымал болды, сондай-ақ «Гарри Поттерде» де кездесетін сиқыршы баланың бейнесін танымал етті. «Жертеңіз» сериясында есімдердің күш-қуатқа ие болуы мүмкін деген ой қалыптасқан; сыншылар бұл идеяның Хаяо Миядзакидің 2001 жылғы «Жүректің жоғалуы» фильміне әсер еткенін болжайды. Ле Гуиннің Хайниш ғаламында жазған шығармалары да кең таралды. Ле Гуин 1966 жылы жұлдызаралық байланыс құрылғысы үшін «ansible» деген атауды ойлап тапты; бұл термин кейін Орсон Скотт Кардтың «Эндер» сериясында және Нил Гейманның «Доктор Ким» эпизодының сценарийінде де қолданылды. Сюзанна Рид «Қараңғылықтың сол қолы» жазылған кезде Ле Гуиннің андрогиния туралы көзқарастары ғылыми фантастикада ғана емес, жалпы әдебиетте де жаңалық болғанын жазды. Бұл шығарма зор мұра қалдырғаны айтылады; әдеби сыншы Гарольд Блум оны талқылағанда: «Ле Гуин, Толкиннен гөрі, біздің заманымыз үшін фантастиканы жоғары әдебиет деңгейіне көтерді» деді. Блум осы кітапты өзінің «Батыс каноны» (1994) еңбегінде батыс мәдениетінде маңызды және ықпалды болған көркем туындылардың бірі ретінде атады. «The Paris Review» журналы да осы пікірді қолдап, «Жалпы алғанда, «Қараңғылықтың сол қолы» жанрдың қалыпты шеңберін бұзған ең маңызды туынды болды» деп жазды. Ле Гуин 1970-жылдары Вонда Макинтайр сияқты бірнеше әйел ғылыми фантастика авторларын шабыттандырды. 1971 жылы Макинтайр Сиэтлде жазушылар шеберханасын құрғанда Ле Гуин оқытушылардың бірі болды. Режиссер Арвен Карри 2009 жылы Ле Гуин туралы деректі фильм түсіруді бастады, ол автормен және одан шабыттанған көптеген жазушылар мен суретшілермен «ондаған» сағаттық сұхбаттар жүргізді. Карри 2016 жылдың басында Ұлттық гуманитарлық қордан грант алғаннан кейін деректі фильмді аяқтау үшін сәтті жаппай қаржы жинау кампаниясын ұйымдастырды. 2021 жылдың қазан айында Урсула К. Ле Гуин атындағы көркем әдебиет сыйлығы жарияланды. Сыйлықты Урсула К. Ле Гуин әдеби қоры мен қазылар алқасы басқарады. Сыйлықтың маңызы зор және жыл сайын «бір кітап көлеміндегі шығармашылық туындыға» беріледі. Алғашқы үміткерлер тізімі 2022 жылдың 28 шілдесінде жарияланды. Сыйлықтың алғашқы жеңімпазы 2022 жылдың 21 қазанында, Ле Гуиннің туған күнінде жарияланды.

Le Guin had a considerable influence on the field of speculative fiction; Jo Walton argued that Le Guin played a large role in both broadening the genre and helping genre writers achieve mainstream recognition. and modern writers have credited the book for the idea of a "wizard school", later made famous by the Harry Potter series of books, and with popularizing the trope of a boy wizard, also present in Harry Potter. The notion that names can exert power is a theme in the Earthsea series; critics have suggested that this inspired Hayao Miyazaki's use of the idea in his 2001 film Spirited Away. Le Guin's writings set in the Hainish universe also had a wide influence. Le Guin coined the name "ansible" for an instantaneous interstellar communication device in 1966; the term was later adopted by several other writers, including Orson Scott Card in the Ender Series and Neil Gaiman in a script for a Doctor Who episode. Suzanne Reid wrote that at the time The Left Hand of Darkness was written, Le Guin's ideas of androgyny were unique not only to science fiction, but to literature in general. That volume is specifically cited as leaving a large legacy; in discussing it, literary critic Harold Bloom wrote "Le Guin, more than Tolkien, has raised fantasy into high literature, for our time". Bloom followed this up by listing the book in his The Western Canon (1994) as one of the books in his conception of artistic works that have been important and influential in Western culture. This view was echoed in The Paris Review, which wrote that "No single work did more to upend the genre's conventions than The Left Hand of Darkness", Le Guin is also credited with inspiring several female science fiction authors in the 1970s, including Vonda McIntyre. When McIntyre established a writers' workshop in Seattle in 1971, Le Guin was one of the instructors. Film maker Arwen Curry began production on a documentary about Le Guin in 2009, filming "dozens" of hours of interviews with the author as well as many other writers and artists who have been inspired by her. Curry launched a successful crowdfunding campaign to finish the documentary in early 2016 after winning a grant from the National Endowment for the Humanities. In October 2021, the Ursula K. Le Guin Prize for Fiction was announced. The award is managed by the Ursula K. Le Guin Literary Trust and a panel of jurors. The prize is worth and will be awarded annually to "a single book length work of imaginative fiction." The inaugural shortlist was announced on July 28, 2022. The prize's inaugural winner was announced on October 21, 2022, Le Guin's birthday.

Өз шығармаларын бейімдеу

Ле Гуиннің шығармалары радио, кино, теледидар және сахнаға бейімделді. Оның 1971 жылғы «The Lathe of Heaven» романы екі рет фильмге түсірілді: 1979 жылы WNET телеарнасы Ле Гуиннің қатысуымен, ал 2002 жылы A&E Network телеарнасы түсірді. 2008 жылғы сұхбатында ол 1979 жылғы нұсқаны өз жұмысының «қазіргі уақытқа дейінгі ең жақсы бейімделуі» деп санайтынын айтты. «Earthsea» кітаптарының үшінші және төртінші бөлімдері 2006 жылы жарық көрген «Tales from Earthsea» фильмінің негізі болды. Фильмді Хаяо Миядзаки емес, оның ұлы Горо түсірді, бұл Ле Гуинге көңіл көншітпеді. Ле Гуин фильмнің эстетикасын жақсы бағалады, «оның көп бөлігі әдемі» деп жазды, бірақ фильмнің моральдық тұрғыдан дұрыс еместігін, физикалық зорлық-зомбылықты қолдануын, әсіресе зұлым кейіпкердің өлімі фильмнің мәнін ашатынын сынға алды. Ле Гуиннің «Қараңғылықтың сол қолы» романы 1995 жылы Чикаго қаласындағы Lifeline театры сахнасында қойылды. «Chicago Reader» газетінің рецензенты Джек Хелбиг «бейімделу ақылды және жақсы жасалған, бірақ түпкілікті нәтижесі көңілге тоймайды» деп жазды, себебі күрделі 300 беттік романды екі сағаттық қойылымға сығымдау өте қиын. «Жоғалған жұмақтар» операсы Иллинойс университетінің опералық бағдарламасымен операға бейімделді. Операның авторы – Стивен А. Тейлор және Марсия Джонсон. Ле Гуин бұл жұмысты «тамаша опера» деп сипаттап, оны басқа продюсерлердің де назарына іліктіретініне үміт білдірді. Сондай-ақ, ол өзінің шығармаларының экрандағы бейімделулеріне қарағанда, сахналық қойылымдарына, соның ішінде «Жоғалған жұмақтарға» көбірек риза екенін айтты.