Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қара шағала (Chlidonias niger) – Еуропа, Батыс Азия және Солтүстік Америкадағы ішкі суларда немесе олардың жанында кездесетін шағын шағала. Аты айтқандай, оның қауырсындары көбінесе қара түсті болады. Көбейтілу маусымында кейбір жарықтарда көгілдір түс шағылысып, сол себепті бұрынғы ағылшын тілінде "көк darr" деп аталған. Туыс атауы ежелгі грек тілінен келген khelidonios, "құйрықтай", khelidon, "құйрық" сөздерінен шыққан: қара шағаланың тағы бір ескі ағылшынша аты – "карр (яғни көл) құйрық". Түр атауы латын тілінен алынған niger, "қара, жылтыр" сөзінен білдіреді.
The black tern (Chlidonias niger) is a small tern generally found in or near inland water in Europe, Western Asia and North America. As its name suggests, it has predominantly dark plumage. In some lights it can appear blue in the breeding season, hence the old English name "blue darr". The genus name is from Ancient Greek khelidonios, "swallow like", from khelidon, "swallow": another old English name for the black tern is "carr (i. e. lake) swallow". The species name is from Latin niger "shining black".
Сипаттама
Ересектердің денесі ұзын, қанаттарының ені кең, салмағы ауыр болады. Аяқтары қысқа, қара түсті, ал тұмсығы қысқа, әлсіз көрінетін қара болып келеді, ұзындығы шамамен басқа тең. Тұмсығы ұзын, жұқа және сәл иіліп келген. Арқасы қою сұр, алдыңғы қанаты ақ, басы, мойны (ересектерде кейде сұр реңге боялған) және ішкі жағы қара немесе қара қоңыр түсті, басының үстіндегі қақпақшасы (құлақ қақпақтарымен түсі бірігіп, дерлік толық капюшон құрайды) және ашық қоңыр сұр, "төртбұрышты" құйрығы болады. Беті ақ. Көздің алдында үлкен, қара үшбұрышты дақ бар, ал жас құстарда кең ақ жағасы кездеседі. Ақ кеудесінің бүйірінде сұрғылт қоңыр лекелер бар, бұл жоғарғы қанатының қауырсынының төмен қарай созылуы. Бұл белгілердің мөлшері әртүрлі және олар көзге аса іллінбейді. Көбеймейтін кезеңде, басынан басқа қара түстің көп бөлігі сұр түске ауысады. Жоғарғы қанатының қауырсыны түссіз, қауырсын шеттері ақшыл. Құйрығы қоңыр сұр түсті. Солтүстік Америкадағы C. n. surinamensis түрі барлық қауырсын бойынша еуропалық түрден ерекшеленеді және кейбір ғалымдар оны жеке түр деп санайды. Ұшу кезінде денесі жұқа болып көрінеді. Қанат соғуы толық және күшті, ұшысы көбінесе азық іздеп суға батқанда, басқа шағалалар сияқты, шарлап жүреді. Оның дауысы жоғары перделі "кик" деп сипатталған, ал үлкен топтың дауысы "саңыраулық" деп аталады.
Adults are long, with a wingspan , and weigh They have short dark legs and a short, weak looking black bill, measuring , nearly as long as the head. The bill is long, slender, and looks slightly decurved. They have a dark grey back, with a white forewing, black head, neck (occasionally suffused with grey in the adult) and belly, black or blackish brown cap (which unites in color with the ear coverts, forming an almost complete hood), and a light brownish grey, 'square' tail. The face is white. There is a big dark triangular patch in front of the eye, and a broadish white collar in juveniles. There are greyish brown smudges on the ides of the white breast, a downwards extension of the plumage of the upperparts. These marks vary in size and are not conspicuous. In non breeding plumage, most of the black, apart from the cap, is replaced by grey. The plumage of the upperparts is drab, with pale feather edgings. The rump is brownish grey. The North American race, C. n. surinamensis, is distinguishable from the European form in all plumages, and is considered by some to be a separate species. In flight, the build appears slim. The wing beats are full and dynamic, and flight is often erratic as it dives to the surface for food; similar to other tern species. Its call has been described as a high pitched "kik"; the sound of a large flock has been called "deafening".
Ақ қанатты қара тернамен будандасу
Бұл түр мен ақ қанатты қара тернаның Швеция мен Нидерландыда будандасуы тіркелді. 1978 жылдың қыркүйегінде және 1981 жылдың қыркүйегінде Англиядағы Чью Вэлли көлінде табылған екі жас құс та будандар деп есептелді; олар екі түрдің белгілерін араластырып көрсетті, атап айтқанда, қара мантия (ақ қанатты қара тернаның айырмашылығы) және төс бөлігіндегі қара дақтар (қара тернаның айырмашылығы, ақ қанатты қара тернада кездеспейді).
Hybridisation between this species and white winged black tern has been recorded from Sweden and the Netherlands. Two juvenile birds at Chew Valley Lake, England, in September 1978 and September 1981, were also believed to be hybrids; they showed mixed characters of the two species, specifically a combination of a dark mantle (a feature of white winged black) with dark patches on the breast side (a feature of black tern, not shown by white winged black).
Таралуы және мекендейтін ортасы
Олардың көбейетін жері – Канаданың көп бөлігі, АҚШ-тың солтүстігі және Еуропаның, Батыс Азияның көп бөлігіндегі тұщы сулы батпақтар. Олар көбінесе батпақтағы қалқып жүзетін материалға немесе суға жақын жерде ұя салады, 2–4 жұмыртқа туады. Англияда қара шағаланың саны 19-шы ғасырдың басына дейін шығыс Фендерде, әсіресе Линкольншир мен Кембриджширде көп болды. 1769 жылы ағылшын табиғаттанушысы Томас Пеннант қара шағалалардың "көптеген үйірлері" туралы айтқан, олардың дауысы "дегенге дейін естілетін" болған. Көбейетін жерлерін кептіру 1840 жылға қарай Англиядағы популяцияны құртты. Қара шағаланың Англияны қайта қоныстандыруға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды, 20-шы ғасырдың екінші жартысында Англияда тек бірнеше және Ирландияда бір ғана көбею дерегі тіркелді. Солтүстік Американың қара шағалалары Оңтүстік Американың солтүстік жағалауларына, ал кейбіреулері ашық мұхитқа қоныс аударады. Ескі әлемнің құстары Африкада қыстайды. "Ақ" шағалалардан айырмашылығы, бұл құстар балық аулау үшін суға шомылмайды, бірақ қанаттарымен азықтанады, су бетінен немесе жанынан заттарды жинап алады немесе ұшып бара жатқан жәндіктерді ұстайды. Олар негізінен жәндіктермен, балықтармен және қосмекенділермен қоректенеді.
Their breeding habitat is freshwater marshes across most of Canada, the northern United States and much of Europe and western Asia. They usually nest either on floating material in a marsh or on the ground very close to water, laying 2–4 eggs. In England the black tern was abundant in the eastern Fens, especially in Lincolnshire and Cambridgeshire, until the early nineteenth century. The English naturalist Thomas Pennant in 1769 referred to "vast flocks" of black terns "whose calls are almost deafening." Extensive drainage of its breeding grounds wiped out the English population by about 1840. Intermittent attempts by the black tern to recolonise England have proved unsuccessful, with only a handful of English breeding records, and one in Ireland, in the second half of the twentieth century. North American black terns migrate to the coasts of northern South America, some to the open ocean. Old World birds winter in Africa. Unlike the "white" Sterna terns, these birds do not dive for fish, but forage on the wing picking up items at or near the water's surface or catching insects in flight. They mainly eat insects and fish as well as amphibians.
Қаңғыраулық
Америкалықтар Ұлыбританияда және Ирландияда көшпенділер ретінде пайда болды.
The American race has occurred as a vagrant in Britain and in Ireland.
Қорғау
Солтүстік Америкадағы халық саны мекендеу ортасының жоғалуына байланысты соңғы кезде азайды. Қара шағала – Африка-Еуразиялық көшпелі су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қатысты түрлердің бірі.
The North American population has declined in recent times due to loss of habitat. The black tern is one of the species to which the Agreement on the Conservation of African Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA) applies.