Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майлы тіндердің түрі
Type of adipose tissue
Қоңыр майлы тін (ҚМТ) немесе қоңыр май, ақ майлы тінмен бірге майлы мүшені құрайды. Қоңыр майлы тінге дерлік барлық сүтқоректілерде кездеседі. Қоңыр майды жіктеу, ұқсас функциялары бар екі ерекше жасуша популяциясына қатысты. Біріншісі бұлшықет жасушаларымен ортақ эмбриологиялық тегі бар, және олар ірі "классикалық" жиынтықтарда табылады. Екіншісі симпатикалық жүйке жүйесінің ынталандыруымен ақ майлы жасушалардан дамиды. Бұл майлы жасушалар ақ майлы тіндердің арасында кездеседі және "көктемгі" немесе "brite" ( "ақ ішінде қоңыр" деген мағынаны білдіреді) деп аталады. Қоңыр майлы тін жаңа туған нәрестелерде және қыста ұйқыға кететін сүтқоректілерде ерекше көп. Ол ересек адамдарда да кездеседі және метаболикалық белсенді, бірақ адам жасы ұлғайған сайын оның таралуы азаяды. Оның негізгі функциясы – терморегуляция. Бұлшықеттердің дірілдеуінен туындайтын жылудан өзге, қоңыр майлы тін дірілдемейтін термогенез арқылы жылу өндіреді. Адамның семіздігін емдеу үшін қоңыр майды терапиялық тұрғыдан пайдалану – белсенді зерттеу саласы. Ақ адипоциттер бір липидтік тамшыдан тұратын болса, қоңыр адипоциттерде көптеген кішкентай тамшылар және (темір қамтитын) митохондриялардың әлдеқайда көп саны болады, осының нәтижесінде тінге түсі беріледі. Қоңыр майда ақ майға қарағанда капиллярлар көбірек. Бұл тінге оттегі мен қоректік заттармен қамтамасыз етеді және денеге жылуды таратуға көмектеседі.
Brown adipose tissue (BAT) or brown fat makes up the adipose organ together with white adipose tissue (or white fat). Brown adipose tissue is found in almost all mammals. Classification of brown fat refers to two distinct cell populations with similar functions. The first shares a common embryological origin with muscle cells, found in larger "classic" deposits. The second develops from white adipocytes that are stimulated by the sympathetic nervous system. These adipocytes are found interspersed in white adipose tissue and are also named 'beige' or 'brite' (for "brown in white"). Brown adipose tissue is especially abundant in newborns and in hibernating mammals. It is also present and metabolically active in adult humans, but its prevalence decreases as humans age. Its primary function is thermoregulation. In addition to heat produced by shivering muscle, brown adipose tissue produces heat by non shivering thermogenesis. The therapeutic targeting of brown fat for the treatment of human obesity is an active research field. In contrast to white adipocytes, which contain a single lipid droplet, brown adipocytes contain numerous smaller droplets and a much higher number of (iron containing) mitochondria, which gives the tissue its color. Brown fat also contains more capillaries than white fat. These supply the tissue with oxygen and nutrients and distribute the produced heat throughout the body.
Орналасуы және жіктелуі
Ересектерде BAT-тың болуы 2003 жылы метастаздық қатерлі ісіктерді анықтау мақсатында жүргізілген FDG PET сканулары кезінде анықталды. Осы сканулардың және адамдардың қазба зерттеулерінен алынған деректердің негізінде бірнеше жинақы орындар анықталды. Сәбилерде қоңыр майлы тіндердің жинақтарына мыналар жатады: қақпан аралық, кіндік үсті, бүйрек үсті, жүрек қабықшасы, аорта маңы және бүйрек, трахея мен ұйқы безінің айналасында. Бұл жинақтар ересек жасқа жеткенде біртіндеп ақ майға айналады. Ересектерде FDG PET скануларында ең көп анықталатын жинақтар – кіндік үсті, омыртқа маңы, көкірек ортасы, аорта маңы және бүйрек үсті жинақтары. Адамдардағы қоңыр май ғылыми және көпшілік әдебиеттерде анатомиялық орналасуы және жасушалық морфологиясы бойынша ерекшеленетін екі жасушалық популяция ретінде сипатталады. Екеуінің де құрамында кішкентай май тамшылары және темірге толы митохондриялар болады, осының нәтижесінде қоңыр түс пайда болады. «Классикалық» қоңыр май жоғары қан тамырланған жинақтарда, иық қабыршақтары арасында, бүйректер, мойын және кіндік үсті аймағында, сондай-ақ омыртқа бағанасы бойында орналасқан анатомиялық тұрақты орындарда кездеседі. Бұл екі түрдің кішірек түрі және оның құрамында көптеген кішкентай май тамшылары бар. Сарғыш қоңыр май – бүкіл майлы тіндерге тараған адренергиялық стимуляцияға жауап беретін жасуша түрі. Оның май тамшыларының мөлшері әртүрлі және ақ майға қарағанда митохондрияларға шағылысатын май тамшыларының үлесі жоғары, осының арқасында ол ашық қоңыр түске ие. Егеуқұйрықтар мен адамдардың органоидтық модельдерінде EPAC1 (cAMP тікелей белсендіретін алмасу ақуыздары) WAT-қа қарағанда сарғыш қоңыр майдың өндірісін арттыратыны анықталды.
BAT's presence in adult humans was discovered in 2003 during FDG PET scans to detect metastatic cancers. Using these scans and data from human autopsies, several deposits have been identified. In infants, brown adipose tissue deposits include: interscapular, supraclavicular, suprarenal, pericardial, para aortic and around the pancreas, kidney and trachea. These deposits gradually get more white fat like during adulthood. In adults, the deposits that are most often detected in FDG PET scans are the supraclavicular, paravertebral, mediastinal, para aortic and suprarenal ones. Brown fat in humans in the scientific and popular literature refers to two cell populations defined by both anatomical location and cellular morphology. Both share the presence of small lipid droplets and numerous iron rich mitochondria, giving the brown appearance. "Classical" brown fat is found in highly vascularized deposits in somewhat consistent anatomical locations, such as between the shoulder blades, surrounding the kidneys, the neck, and supraclavicular area, and along the spinal cord. This is the smaller of the two types and has numerous small lipid droplets. Beige fat is the adrenergically inducible cell type that is dispersed throughout adipose tissue. It has greater variability in lipid droplet size and a greater proportion of lipid droplets to mitochondria than white fat, giving it a light brown appearance. In mouse and human organoid models, EPAC1 (exchange proteins directly activated by cAMP) was reported to preferentially increase the production of beige fat relative to WAT.
Басқа жануарлар
Қапшақ аралық қоңыр майлы тінді көбінесе және қате түрде қыстау безі деп атайды. Көптеген адамдар оны бездің бір түрі деп есептесе де, шындығында ол кеміргіштердің сүңгуірлері арасында орналасқан майлы тіндердің жиынтығы. Ол қоңыр майлы тіндерден құралған және екі бөлікке бөлінген. Ол примитивті безге ұқсап, түрлі гормондардың бөлінуін реттейді. Ең ұзақ өмір сүретін шағын сүтқоректілер – жартастар (30 жыл) және жалаңаш тышқандар (32 жыл) – барлығында қоңыр майлы тіннің деңгейі мен белсенділігі жоғары. Дегенмен, ірі денелі көптеген сүтқоректілердің дене температурасын реттеуде қоңыр майдың рөлі күмәнді, себебі тіндің негізгі термогендік ақуызын кодтайтын UCP1 гені бірнеше туыстамаларда (мысалы, жылқылар, пілдер, теңіз сиырлары, киттер және гиракстар) инактивацияланған. Ірі денелі түрлердің көлемге шаққандағы бетінің ауданының азаюы суықта жылудың жоғалуын төмендетіп, дене температурасын сақтау үшін қажетті термогендік талаптарды азайтады. Басқа түрлерде (мысалы, панголиндер, армадиллолар, жалқаулар және қарақұмық жегіштерде) UCP1 генінің жоғалуы төмен метаболизмге бағытталған табиғи іріктелу қысымымен байланысты болуы мүмкін.
The interscapular brown adipose tissue is commonly and inappropriately referred to as the hibernating gland. Whilst believed by many to be a type of gland, it is actually a collection of adipose tissues lying between the scapulae of rodentine mammals. Composed of brown adipose tissue and divided into two lobes, it resembles a primitive gland, regulating the output of a variety of hormones. The longest lived small mammals, bats (30 years) and naked mole rats (32 years), all have remarkably high levels of brown adipose tissue and brown adipose tissue activity. However, brown fat is unlikely to play a role in body temperature regulation of many large bodied mammals as the UCP1 gene, encoding for the key thermogenic protein of the tissue, has been inactivated in several lineages (e. g. horses, elephants, sea cows, whales and hyraxes). A reduced surface area to volume ratio among large bodied species decreases heat loss in the cold, diminishing thermogenic demands required to defend body temperatures. UCP1 loss in other species (e. g. pangolins, armadillos, sloths and anteaters) may be linked to selection pressures favouring low metabolic rates.