Кіріспе

Леонидас "Леон" Джаворски (19 қыркүйек 1905 – 9 желтоқсан 1982) – американдық прокурор және заң профессоры, Уотергейт дауы кезінде екінші арнайы прокурор қызметін атқарды. Ол 1973 жылғы 1 қарашада, 1973 жылғы 19-20 қазандағы "Сенбі күнгі қырғын" оқиғасынан кейін, оның алдыңғы прокуроры Арчибальд Кокс қызметтен босатылғаннан кейін осы лауазымға тағайындалды.

Өмірбаян

Жаворски Техас штатының орталық бөлігіндегі Уэйко қаласында дүниеге келген. Оның анасы Мари (Мира) – австриялық иммигрант, ал әкесі Жозеф Жаворски – евангелистік пастор болған поляк иммигранты. Ол ежелгі спартан патшасы Леонидтің құрметіне аталған, және Ханнибал есімді інісі болған. Май шамдарының жарығында түнде оқыған жанынан шыққан студент, Уэйко орта мектебінде дебаттардың чемпионы атанды, Бейлор құқық мектебін бітірді, ал Вашингтон қаласындағы Джордж Вашингтон университетінің құқық мектебінде заң магистрі дәрежесін алды.

Заң мансабы

1925 жылы ол Техас штатының адвокатурасына қабылданған ең жас адам атанды. Құрғақ заң кезеңінде контрабандашыларды қорғаудан бастап, 1931 жылы ол АҚШ-тағы ең ірі заң фирмаларының біріне айналған Fulbright & Jaworski хустондық заң фирмасына қосылды. Арнайы прокурор болып тағайындалғанға дейін Жаворски Техас адвокаттар қауымдастығының (1962–1963 жж.) және Америка адвокаттар қауымдастығының (1971–1972 жж.) президенті қызметін атқарды. 1960 жылы ол Хьюстон сауда палатасының президенті болды және көптеген корпоративтік және қоғамдық кеңестерде жұмыс істеді. Жаворски АҚШ армиясында қызмет етіп, әскери судья кеңсесінде жұмыс істеді. Ол полковник шеніне дейін көтерілді. 1964 жылы Жаворски Техас штатының бас прокурорының арнайы кеңесшісі ретінде президент Кеннедиге жасалған қастандыққа қатысты Уоррен комиссиясының отырыстарына қатысты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаворски АҚШ армиясының бас сот адвокаты кеңсесінде қызмет етіп, полковник шеніне жетті. Ол бірнеше іс бойынша айыптауды жетектеді, оның ішінде Иоганнес Кунзеге қатысты кісі өлтіру ісін, онда бес неміс әскери тұтқыны басқа тұтқынды "сатқын" деп айыптап өлтіргені үшін сотталды.

Соғыс қылмыстары бойынша прокурор

Соғыстан кейін Жаворский Германияда соғыс қылмыстары прокуроры болып қызмет етті. Ол Рюссельсхайм қырғынында алты американдық әуешіні құлатқан және Германия үстінде мәжбүрлі түрде қонған он бір неміс азаматының өліміне қатысты іске қатысты, сондай-ақ Хадамар эвтаназия орталығында жаппай кісі өлтіруге қатысқан адамдар туралы іске де қатысты. Алайда, Жаворский кінәлі әрекеттер жасалған кезде қолданыста болмаған заңдарға негізделгендіктен Нюрнберг процесіне қатысудан бас тартты.

Саяси байланыстары

Демократ Джаворски Техастық Линдон Б. Джонсонның досы болды, ол Джонсонның 1960 жылы Джон Ф. Кеннедимен бірге АҚШ вице-президентіне кандидат болғанда, республикалық Джон Тауэрға қарсы Сенатқа үгіт жүргізуіне бөгет қою үшін ашқан сот ісінде сәтті өкілдік етті. Дегенмен, Джаворски әрқашан демократтық кандидаттарды қолдаған жоқ. Ол Ричард Никсонды қолдап, оған екі рет дауыс берді, 1980 жылы Джордж Бушқа президенттік науқанында қаржылық көмек көрсетті, ал Буш үміткерліктен бас тарғаннан кейін 1980 жылғы жалпы сайлау науқанында "Реганды қолдайтын демократтар" ұйымының қазынашысы болды. 1980 жылы оның адалдығына көз жеткізген Джаворски, 1973 жылы өзі түрмеге жіберген Никсонның бұрынғы кеңесшісі Эгиль "Бад" Крогтың Вашингтон штатындағы адвокаттық құрамына қайта қабылдануына көмектесті.

Кейінгі жылдар

1974 жылы 25 қазанда Жаворски арнайы прокурор қызметінен кетті, жасырын әрекеттерді қарауға арналған сот процесі басталғаннан кейін, және жаңа арнайы прокурор тағайындалды. Жаворски Сан-Антониодағы Сент-Мэри университетінің құқық мектебінің деканы Эрнест Рабамен жақын дос болды, онда ол бірнеше жыл бойы қосымша профессор болып сабақ берді. 1977 жылы Жаворски Корея Республикасы үкіметінен тікелей немесе жанама түрде қандай да бір құнды зат алған-алмағанын анықтау үшін Палатаның этика комитетінің тергеуіне арнайы кеңесші ретінде қызмет етуге көнбеді. Бұл тергеу, «Кореагейт» немесе «Тонгсун Парк ісі» деп белгілі, жүздеген конгресс мүшелерін, олардың отбасыларын және байланысты адамдарын қамтыды, сондай-ақ 100 долларлық банкноталар толтырылған конверттер арқылы пара беру және ықпал етуге қатысты айыптаулар да болды. Жаворски 1982 жылдың 9 желтоқсанында Техас штатының Хейс округындағы Уимберли маңындағы Circle J ранчосында отын шабу кезінде қайтыс болды. Оның әйелі 1999 жылы қайтыс болды. Оның ұлы Джозеф Жаворски – бұрынғы заңгер, қазір бестселлер автор және көшбасшылық сарапшысы. Оның немересі – саяси журналист және жазушы Роберт Дрейпер. Оның тағы бір немересі – Джо Жаворски, 2022 жылы Техас штатының бас прокуроры лауазымына кандидат болған Галвестонның бұрынғы мэрі.

Марапаттар мен құрметтер

1971 жылы Жаворски Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығымен марапатталды. 1988 жылы HBAA Леон Жаворски атындағы сыйлығы өмір бойы қоғамдық жұмыс жасаған адвокатты құрметтеу мақсатында тағайындалды. Мемлекеттік және ұлттық адвокаттар қауымдастықтары кәсіби жетістіктерін марапаттайды; Жаворски сыйлығы үлкен Хьюстон қауымдастығына көрсетілген қызметіне ғана негізделген. Бұл сыйлық Леон Жаворскидің өмірі мен жетістіктерінің қоғамдық қызметке деген терең адалдығын көрсететіндіктен оның есімімен аталды.

Жарияланымдар

Жаворски, Леон, Он бес жылдан соң, Хьюстон: Gulf Publishing Company, 1961. Жаворски, Леон, Құқық және билік, Нью-Йорк: Reader's Digest Press, 1976. Жаворски, Леон және Херсковиц, Микки, Әйгітелеу және қашу: естеліктер, Гарден-Сити, Нью-Йорк: Anchor Press, 1979. Жаворски, Леон, Тоғысқан жолдар, Элгин, Иллинойс: Cook Press, 1981.