Кіріспе

Француздық сәнгер (1043 – 1109)

Фульк IV (; 1043 – 14 сәуір 1109), Фульк ле Решин (Фулько Решин) деп кеңінен танымал, шамамен 1068 жылдан өліміне дейін Анжу графы болды. Ордерик Виталис оны "көптеген жаман, тіпті үрейлі әдеттері бар адам" деп сипаттады, әсіресе оның көптеген әйелдері мен ықпалды аяқ киімдеріне қарсы болды, ол пигаштарды танымал етіп, олар кейіннен ортағасырлық ұзын мұңдық аяқ киім – пуляйнға айналды деп мәлімдеді.

Атауы

Фульк – Анжу графының орта ғасырлардағы жиі кездесетін аты. Бұл бір аттас германдық еркек есімнің ағылшын тіліндегі нұсқасы, замандас деректерде Fulco деп латынша жазылған, ал қазіргі француз тілінде Foulques деп жазылады. Бәрі де "халық" ("адамдар, туыстар") деген сөзбен байланысты. Решин – оның ең көп танымал аты, бірақ оның нақты мағынасы белгісіз. Филологтар оның мағынасын анықтау үшін көптеген әртүрлі ұсыныстар жасады, олардың көпшілігі, бірақ барлығы емес, теріс коннотацияға ие: "дауласушы", "қатыгез", "мұңды", "дөңгелек" және "батыр".

Ерте өмір

Фульк 1043 жылы туған, Гаттиней графы Джеффри II (кейде Обри деп те аталады) мен Анжулық Эрменгардтың кіші ұлы. Эрменгард Анжудың бұрынғы графы Фульк Қараның қызы және оның әкесі қайтыс болғаннан кейін Анжуға ие болған Джеффри Мартельдің қарындасы болды.

Анжу графы

Жеффри Мартель тікелей мұрагерлері болмай қайтыс болды, Анжуды Фульк ағасының інісі Жеффри III-ге қалдырды. Кейбір дереккөздер оның билігі тиімсіз болғанын және Фульк мұрагерлікке талас ашып, 1067 жылы Жеффриді тұтқынға алғанын айтады. Шіркеутің қысымымен ол Жеффриді босатты, бірақ екеуі көп ұзамай қайтадан соғыса бастады. Келесі жылы Жеффри Фулкпен қайта тұтқынға алынды, бұл жолы толығымен қамалды. Фулк 1068 жылдан өліміне дейін Анжуды басқарды. Жеффридің нашар басқаруы мен бауырлардың соғысынан туған қиындықтардың салдарынан Анжудің бақылауындағы маңызды аумақтар жоғалды. Сентонж жоғалды, сондай-ақ Фульк Францияның Филипп I-ге Гатине аймағын беруге мәжбүр болды, осылайша корольді оның жеңісімен бағындырды. Фулк билігінің көп бөлігі осы аумақтарды қайта бақылауға алуға және Мэн мен Бретаньде Нормандиямен ықпал үшін күрделі күреске жұмсалды. 1106 жылға дейін Фулк Фонтеврод аббаттығына үлкен сыйлық берді.

Әйелдер

Фульк өмірі туралы әртүрлі мәліметтер бар, соның ішінде оны "көптеген жаман, тіпті үлкен күнәлі әдеттері бар адам" деп айыптағандар да болды. Бертрада оған Фульк V-ті дүниеге әкелді, ол кейін Анжу графы және Крестонос жорығының Иерусалим патшасы болды, 1092 жылға дейін ол Фулькті король Филипп I-нің қалауымен тастап кетті немесе король оны зорлықпен алып кетті. (Мәліметтер әртүрлі.) Ол корольге үйленді және 1092 жылдың 15 мамырында Франция патшайымы атанды. Ол Фулькті корольмен және жағдайды жақсартуға көмектескендігі айтылады.

Өлім

Фулк 1109 жылдың 14 сәуірінде қайтыс болды, Анжу графтығын Жоффруа III билегендей қалпына келтіруді мұрагерлеріне тапсырды.

Шығармалары

Анжудың және оның билеушілерінің латынша тарихы, тек ішінара сақталған және қазір «Анжу тарихының бір бөлігі» (Fragmentum Historiae Andegavensis) деп белгілі. Бұл шығарманың авторлығы және түпнұсқалығы күмәнді болғанымен, оны Фульк 1096 жылы жазған деген пікір бар. Фульк пен оның ата-бабаларының өмірі мен істерін баяндайтын жұмыстың бірінші бөлігі бізге жеткен. Фульк өмір сүрген кезеңді қамтитын екінші бөлігі, егер жазылған болса, жоғалып кеткен. Егер оны Фульк жазған болса, бұл ортағасырлық Еуропада дін қызметкері емес, қарапайым адам жазған алғашқы тарихи еңбектердің бірі болар еді. Кейбір ғалымдар Фульк бұл жұмыстың жазылуын тапсырған, бірақ оны жазу үшін көшірушілерді пайдаланған болуы мүмкін деп санайды.

Мұра

Фулк туралы басқа да айыптаулардың арасында ағылшын тарихшысы Ординик Виталис оны пигачтардың – Франция мен Англияда осы шамада сәнге айналған, кейіннен ұзын созылған пуляйнға айналған, үшкір мұңдықтары бар «шаян құйрығы» аяқ киімді ойлап табушы деп айыптады. Деректерге сәйкес, Фулк өзінің 5-ші әйелі Бертрададан өзінің жағымсыз буниондарын жасыру үшін, ол патшаға көшкенге дейін, тар аяқ киім киіп, мұңдықтарын ұзарта бастады. (Мода тарихшысы Рут Уилкокс бұл нормандтардың сабондарының қарапайым өзгеруі болуы мүмкін деп санайды, олар 11-ші ғасырдың соңында шайқас кезінде өздерінің табандарын жақсырақ ұстап тұру үшін мұңдықтарын ұзартып, төмен бұрған.) Қалай болғанда да, бұл аяқ киім мақтаншылық пен ұятты, тіпті зұлымдыққа толы деп есептелді және сол кездегі шіркеу басшылығы үшін мүлдем ұнамады. 1102 жылғы Вестминстер Синодында ағылшын дін қызметкерлеріне қолдануына тыйым салынды, 1215 жылдың тамызында папалық легаты Роберт де Курсон Париж университетінің факультетіне қолдануына тыйым салды, ал сол жылы Төртінші Латеран кеңесі барлық католик дін қызметкерлеріне толығымен тыйым салды.