Кіріспе

8-ғасырлық жапондық жылнама

"Ежелгі істердің жазбалары" немесе "Ежелгі істер туралы есеп"; 古事記; Кодзики, кейде немесе деп оқылады, – 641 жылға дейінгі мифтер, аңыздар, гимндер, шежірелер, ауызша дәстүрлер және жартылай тарихи әңгімелерді қамтитын ерте жапондық жылнама. Ол жапон архипелагының, (神) құдайлардың және жапон императорлық әулетінің пайда болуы туралы айтады. Кіріспесінде бұл жылнаманы 8-ші ғасырдың басында (711–712) Императрица Генмейдің тапсырысымен О-но Ясумаро жазғаны айтылады, сондықтан ол Жапониядағы ең көне әдеби шығарма деп есептеледі. Кодзикидегі мифтер, сондай-ақ (日本書紀) кітабындағы мифтер көптеген амалдар мен біртұтас "Шинто ортодоксиясының" бастауына шабыттандырды. Кейіннен олар тазару ритуалдары сияқты Шинто практикаларына енгізілді.

Құрамы

Император (Ямато) сотының және көрнекті кландардың түрлі генеалогиялық және анекдоттық тарихтарын құрастыру 6 ғасырда Кеитай және Кинмей императорларының билігі кезінде басталды деп есептеледі. Бізге тіркелген алғашқы тарихи жинақтау 620 жылы Принц Шотоку мен Сога но Умаконың қолдауымен жасалды. Нихон Шокиге сәйкес, олардың бастамасымен жинақталған құжаттар Тенноки (天皇記, сондай-ақ Сумера микото но фуми) немесе "Императорлар тізімі", Кокки (国記, сондай-ақ Куницуфуми) немесе "Мемлекеттік тізім" және ықпалды кландар мен бос адамдарға қатысты басқа да "негізгі жазбалар" (本記, хонги немесе мотоцуфуми) болды. Бұл мәтіндердің ішінде тек Кокки ғана 645 жылғы Исси оқиғасы кезінде Сога но Эмишидің меншігінің (осы құжаттар сақталған) өртелуінен аман қалды, бірақ ол да көп ұзамай жоғалып кетті. Кодзикидің кіріспесінде айтылғандай, жетекші әулеттер де өздерінің тарихи және генеалогиялық жазбаларын сақтаған; шындығында, Кодзикиді құрастырудың бір себебі осы құжаттарға енген қателерді түзеу еді. Кіріспеде айтылғандай, император Тенму (673–686 жылдары билік еткен) кландық құжаттарды қарап шығуды және түзетуді бұйырды және императорлық әулет туралы жазбалар мен ауызша дәстүрлерді жаттап алу үшін ерекше жады бар Хиэда но Аре есімді сарай қызметкеріне (тонери) тапсырма берді. Бұл жаттап алудан басқа, императрица Генмейдің (707–715 жылдары билік еткен) билігіне дейін ештеңе болған жоқ, ол 711 жылдың 9-шы айының 18-інде (Вадо 4) сарай кеңесшісі Оно Ясумароға Хиэда но Аре үйренгендерін жазуға бұйрық берді. Ол жұмысын аяқтап, 712 жылдың 1-ші айының 28-інде (Вадо 5) императрица Генмейге тапсырды. Кодзики баяны Ямато әулетінің мифтер мен аңыздар арқылы билік ету құқығын бекітеді, оны көктегі құдайлардың ұрпағы және Жапония жерінің заңды мұрагері ретінде көрсетеді. Мәтіннің соңғы бөлігінің көп бөлігі императорлық отбасының ежелгілігін көрсету үшін, сондай-ақ көптеген қазіргі кландардың шежірелерін олармен байланыстыру үшін арналған. Бұл еңбектің бастапқы мақсатына қарамастан, ол императорлардың билігі тұрғысынан Жапон тарихын қарастыру үшін қалыптасқан және мүмкін тіпті құрастырған негізді ұсынды.

Беру және зерттеу

Нихон Шоки алты императорлық тарихтың бірі ретінде кеңінен оқылып, зерттелген болса, Хэйан дәуірінде (794–1185) Кодзики көбінесе қосымша мәтін ретінде қарастырылды. Шындығында, «Сендай Кудзи Хонги» (сондай-ақ «Кудзики» деп те аталады), авторлары ханзада Шотоку мен Сога но Умако деп есептелетін еңбек, Кодзикиден ертерек және сенімдірек саналды. (Қазіргі ғалымдар Кудзи Хонгиді Кодзики мен Шокиге негізделген Хэйан дәуірінің жалғандығы деп санайды, бірақ оның кейбір бөлімдері шынайы ерте дәстүрлер мен көздерді сақтаған болуы мүмкін.) Камакура дәуірінде (1185–1333) бұл еңбек ұмытылып, мәтінге, әсіресе ортаңғы (екінші) томға, өте аз адам қол жеткізе алды. Осы себепті Кодзики тек салыстырмалы түрде кейінгі қолжазбаларда ғана сақталған, олардың ең көнесі 14 ғасырдың соңына жатады. Қазіргі заманның басында баспа ісінің дамуымен Кодзики алғаш рет кең аудиторияға жетті. Мәтіннің ең алғашқы басылған нұсқасы – 1644 жылы Киотода жарық көрген Канъэй Кодзики (寛永古事記) (Канъэй 21). Екінші басылымын, «Шекаралық жазбалары бар Кодзики» (鼇頭古事記, Гото Кодзики) 1687 жылы Исе қасиетті орындағы дін қызметкері Дегучи (Ватараи) Нобуёши басып шығарды (Джокё 4). Эдо дәуірінде туған нативтік зерттеулер (кокугаку) мен ұлттық сезімдер Кодзикиге жаңаша баға беруге мүмкіндік берді. Кокугаку ғалымдары Жапонияның ең көне жазбаларын ерекше жапондық бірегейліктің қоймасы деп қарады, оны жазылған көне тілді қалпына келтіру арқылы қайта жаңғыртуға болатын еді; Кодзики, оның ежелгілігіне байланысты, қасиетті мәтін мәртебесіне ие болды. Кодзикиге үлкен құрмет көрсетілді, сондықтан Када но Азумамаро және Камо но Мабучи сияқты ғалымдар – Азумамароның шәкірті – оның түсіндірмелі нұсқаларын жасады. Норинаганың жұмысын оның шәкірті Хирата Ацутане және оның қарсыластары Фуджитани Мицуэ (1781–1849) және Тачибана Морибе (1768–1823) жалғастырды, олардың әрқайсысы мәтінге түсініктемелер мен трактаттар жазды. Дегенмен, Мотоори Норинага Кодзики туралы түсіндірме жазғанға дейін Кодзики Нихон Шокиге қарағанда төмен саналды. 1913 жылы Цуда Сокичи зерттеуінде Кодзики, әсіресе оның ертерек бөлімдері, тарих та, аңыз да емес, императорлық әулеттің билігін заңды ету үшін жасалған құжат екенін дәлелдеді. Оның қорытындылары қызу пікірталас тудырды, бірақ оның ықпалы мәтіннің кейінгі зерттеулерінде (әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі зерттеулерде) сақталды, бұл негізінен оның алғашқы ұсынған ойдың дамуы мен толықтыруынан тұрады. Цудаға қарсылық ретінде Уатсуджи Тетсуро (1920) Кодзикиді әдеби тұрғысынан бағалауды ұсынды, бұл оған ішкі үйлесімділік береді деп мәлімдеді. Курано Кенджи (1927) осы идеяны одан әрі дамытып, Кодзикиді батыстың эпостық әдебиетімен салыстыруға және оны ағылшын тілді елдердегі «Беовульф» сияқты ұлттық эпос ретінде қарастыруға болатынын ұсынды. 1920 және 30-жылдары тіл білімі маманы Хашимото Шинкичи ескі жапон тілінің фонетикасын зерттеді, ал оның қорытындылары ғалымдар тарапынан мәтінді зерттеуде қолданылды.

Бөлімдер

Кодзики үш бөлімге бөлінеді: Камицумаки (上巻), Накацумаки (中巻) және Шимоцумаки (下巻). Камицумаки, сондай-ақ Камиё но Маки (神代巻) деп аталады, Кодзикидің кіріспе бөлімін қамтиды және құдайлар дәуірі (Камиё, 神代) немесе құдайлар заманының құдайларының жаратылуы мен тууына бағышталған. Камицумакиде сонымен қатар Жапонияның негізін қалау туралы мифтер де келтірілген. Онда Аматерасудың немересі және Император Джиммудың арғы атасы Ниниги-но-Микотоның Кюсюдегі Такачихономинеге көктен түсіп, жапон императорлық әулетінің бабасы болғаны туралы айтылады. Накацумаки Джиммудың жаулауларынан басталады, осылайша ол Жапонияның бірінші императоры атанды, және 15-ші император Оджинмен аяқталады. Екіншіден тоғызыншы императорлардың билік ету кезеңдері туралы мәліметтер өте аз, тек олардың есімдері, түрлі ұрпақтарының есімдері, сарайлары мен қабірлерінің орналасқан жерлері тізілген, ал олардың еңбектері туралы ешқандай мәлімет жоқ. Бұл томдағы көптеген оқиғалар мифологиялық сипатта, ал тарихи ақпараттың дұрыстығы күмәнді. Шимоцумаки 16-дан 33-ге дейінгі императорларды қамтиды және бұрынғы томдардан айырмашылығы, құдайлармен байланысқа қатысты өте аз сілтемелер бар. (Мұндай байланыстар бірінші және екінші томдарда кеңінен таралған.) 24-тен 33-ге дейінгі императорлар туралы ақпарат өте аз.

Қысқаша мазмұны

Төменде мәтіннің мазмұнының жиынтықталған қысқаша шолуы келтірілген, оған көптеген қасиеттердің, императорлардың және орналасқан жерлердің атауларымен қатар олармен байланысты болған оқиғалар да кіреді. Түпнұсқа жапон тіліндегі мәтін тиісті жерлерде жақшаға қойылған.

Алдын ала сөз ()

О-но Ясумароның кіріспесі, императрица Генмейге арналған құттықтау түрінде, еңбектегі негізгі мазмұнды қорытындылайтын өлеңмен басталады. Одан кейін император Тенмудың Хиеда но Ареге бірнеше жыл бұрын императорлық үйдің шежіресі мен жазбаларын жаттауын тапсырғанын, ал Генмейдің Ясумароға Аре білгендерін жаздыруын бұйырғанын баяндайды. Соңында, ол мәтіндегі жапон сөздерін жазу үшін қолданылған қытай таңбалары туралы қысқаша түсіндіріп, жұмысты үш томға бөлумен кіріспесін аяқтайды.

Ағылшын тіліндегі аудармалар

Чемберлен, Базиль Холл. 1882 жыл. "Ко джи ки" немесе "Ежелгі істер туралы жазбалар" аудармасы. Йокогама, Жапония: Р. Мейклжон және компания, баспахана. (www. қасиетті мәтіндер. com) Филиппи, Дональд Л. 1968/1969 жж. Кодзики. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы және Токио: Токио университетінің баспасы. Гельдт, Густав. 2014 жыл. "Коджики" - Ежелгі нәрселер туралы есеп. Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы.