Кіріспе
8-ғасырдағы классикалық жапон тарихының кітабы – Нихон Шоки (日本書紀), кейде «Жапонияның жылнамалары» деп аударылады, классикалық жапон тарихының екінші ең көне кітабы болып табылады. Бұл кітап Нихонги (日本紀) деп те аталады. Ол ең көне Кодзикиге қарағанда күрделі әрі толыққандырақ, және ежелгі Жапонияның ең толық сақталған тарихи жазбасын қамтитындықтан тарихшылар мен археологтар үшін маңызды құрал саналады. Нихон Шоки 720 жылы ханзада Тонеридің редакторлық бақылауымен, Оно Ясумароның көмегімен аяқталып, император Гэнсёға ұсынылды. Кітап жапон өркениетіне қытайдың ықпалын көрсетеді. Жапониядағы қытайландырылған сарай қытай жылнамаларымен салыстыратын жазба тарихты қалаған. Нихон Шоки жапондық жаратылыс мифімен басталады, онда әлемнің пайда болуы және құдайлардың алғашқы жеті буыны түсіндіріледі (Кунинотокотачиден бастап), сондай-ақ Кодзики сияқты көптеген мифтер келтіріледі, бірақ 8-ғасырға дейінгі оқиғалармен жалғасады. Император Тендзи, император Тенму және император қызы Дзитоның соңғы жылдары осы кітапта дәл жазылған деп саналады. Нихон Шоки ізгі билеушілердің артықшылықтары мен жаман билеушілердің қателіктеріне назар аударады. Онда мифологиялық дәуірлердегі оқиғалар мен басқа елдермен дипломатиялық қарым-қатынастар сипатталған. Нихон Шоки сол кездегі ресми құжаттарда қолданылған классикалық қытай тілінде жазылған. Ал Кодзики қытай тілі мен жапон тілінің дыбыстамалық транскрипциясының (көбінесе есімдер мен әндер үшін) қосындысынан тұрады. Нихон Шокиде жапон тіліндегі сөздердің қалай айтылғанын түсіндіретін көптеген транслитерациялық ескертулер де бар. Осы кітаптағы және Кодзикидегі оқиғалар жиынтығы Kiki оқиғалары деп аталады. Алғашқы аударманы Уильям Джордж Астон 1896 жылы (ағылшын тілінде) аяқтады.
The Nihon Shoki (日本書紀), sometimes translated as The Chronicles of Japan, is the second oldest book of classical Japanese history. The book is also called the Nihongi (日本紀). It is more elaborate and detailed than the Kojiki, the oldest, and has proven to be an important tool for historians and archaeologists as it includes the most complete extant historical record of ancient Japan. The Nihon Shoki was finished in 720 under the editorial supervision of Prince Toneri with the assistance of Ō no Yasumaro and presented to Empress Genshō. The book is also a reflection of Chinese influence on Japanese civilization. In Japan, the Sinicized court wanted written history that could be compared with the annals of the Chinese. The Nihon Shoki begins with the Japanese creation myth, explaining the origin of the world and the first seven generations of divine beings (starting with Kuninotokotachi), and goes on with a number of myths as does the Kojiki, but continues its account through to events of the 8th century. It is believed to record accurately the latter reigns of Emperor Tenji, Emperor Tenmu and Empress Jitō. The Nihon Shoki focuses on the merits of the virtuous rulers as well as the errors of the bad rulers. It describes episodes from mythological eras and diplomatic contacts with other countries. The Nihon Shoki was written in classical Chinese, as was common for official documents at that time. The Kojiki, on the other hand, is written in a combination of Chinese and phonetic transcription of Japanese (primarily for names and songs). The Nihon Shoki also contains numerous transliteration notes telling the reader how words were pronounced in Japanese. Collectively, the stories in this book and the Kojiki are referred to as the Kiki stories. The first translation was completed by William George Aston in 1896 (English).
Өмірбаян
Нихон-шоки жинағының негізі – император Тенму императордың ескі тарихын жинастыру үшін 12 адамға, оның ішінде Кавасима ханзадасына бұйрық бергендігінде. Шоку Нихонги 720 жылдың мамыр айындағы бөлімінде: "先是一品舍人親王奉勅修日本紀。至是功成奏上。紀卅卷系圖一卷" деп жазған. Бұл сөздер "Осыған дейін Тонери ханзадасы императордың жарлығымен Нихонгиді жинастырып келді; ол оны аяқтап, 30 томдық тарих және бір томдық шежірені тапсырды" дегенді білдіреді.
Тарихтағы күмәндер
Қазіргі заманғы ғалымдардың көпшілігі Ямато әулетінің б.з.д. 660 жылы құрылғандығы туралы дәстүрлі айтылымның миф екеніне және алғашқы тоғыз императордың аңызға толы тұлғалар екеніне келіседі. Бұл, аталған тұлғалардың болмағанын білдірмейді, тек оларды тексеру және зерттеу үшін жеткілікті материал жоқ екенін көрсетеді. "Нихон Шоки" еңбегіндегі 7-ғасырдың соңына дейінгі жазбалар, ықтимал, Будда монахы Гваллеук Бэкжеден әкелген Генка күнтізбесі жүйесі бойынша тіркелген.
Кесси Хачидай
4 тараудағы сегіз император туралы тек туған және билік құрған жылдары, тәжді ханзада ретінде тағайындалған жылы, әйелдерінің есімдері және қабірлерінің орналасқан жері ғана жазылған. Олар «Кесси Хачидай» («欠史八代», «тарихтан мәлімдемесі жоқ сегіз әулет») деп аталады, себебі олармен байланысты ешқандай аңыз жоқ (немесе «Нихон Ōдай Итиран» да келтірілгендей, аздаған аңыз бар). Кейбір зерттеулер осы императорлар Джиммудің билігін б.з.д. 660 жылға дейін ықпалдастыру үшін ойлап табылды деген пікірді қолдайды. «Нихон Шоки» өзінің «он бірінші» императоры Сужинге ерекше мән береді, оны «Хацу Куни Ширасу» («御肇国»: алғашқы мемлекетті басқарған) императоры деп атайды.
Басқа
Урасима Таро туралы аңыз Нихон Шокиде (Император Юраку жылдың 22-сі) Урасиманың бір баласы Хорайсанға барып, керемет нәрселер көргені туралы қысқаша айтылудан пайда болды. Кейінгі әңгімеде Нихон Шокидегі "Теңіз бен таудың қарызы" (Ходери мен Хури) деген танымал оқиғадан алынған элементтер анық байқалады. Дамыған Урасима әңгімесінде Рип Ван Винкл мотиві бар, сондықтан оны кейбіреулер ойдан туған уақыт саяхатының ерте мысалы деп есептеуі мүмкін.