Кіріспе

Америкалық радио бағдарлама, 1974–82

CBS радиосының құпия театры (ә.к.а. Radio Mystery Theater және Mystery Theater, кейде CBSRMT деп қысқартылады) – Химэн Браун жасаған радио драмалар сериясы, ол 1974 жылдан 1982 жылға дейін CBS Radio Network филиалдарында көрсетілді, ал кейін 2000-шы жылдардың басында NPR спутниктік желісі арқылы қайталанды. Форматы «Сұмдықты саяхатшы» және «Шыбыраушы» сияқты классикалық радио бағдарламаларына ұқсас болды, себебі эпизодтарды жүргізуші Э.Г. Маршалл таныстырып, олардың барысында ақылға сыймас ойлар мен түсініктемелер берді. Бұрынғы бағдарламалардың жүргізушілерінен өзгеше, Маршалл – қарапайым адам, тек қана терең ойлау қабілеті мен білімі тыңдаушыны қорқынышты әлемге енгізеді. Химэн Браунның бұрынғы «Ішкі қасиетті сырлар» сериясында болғандай, CBS радиосының құпия театрының әрбір эпизоды есік сыңғырлаған дыбысымен басталып, аяқталады. Бұл дыбыстық эффект Маршаллдың сәлемімен бірге: «Кіріңіз! Қош келдіңіздер. Мен Э.Г. Маршалл» дейді. Әр бағдарламаның соңында есік жабылып, Маршалл: «Келесі жолы кездескенше, тәтті түстер көріңіз» деп аяқтайды. Содан кейін бағдарламаның тақырыптық музыкасының кеңейтілген нұсқасы ойнатылады. CBSRMT әр апта сайын, бастапқыда әр түні жаңа бағдарламамен хабарланды. Кейіннен аптасына үш-төрт эпизод жаңадан шығатын болды, ал қалғаны қайталанды. Барлығы 1399 түпнұсқа эпизод болды. Жалпы хабар тарату саны, қайталауларды есепке алғанда, 2969-ға жетті. Әр эпизодқа бір сағат уақыт бөлінді, бірақ жарнамалар мен жаңалықтардан кейін әдетте 45 минутқа созылды.

Үй иелері

Э. Г. Маршалл 1974 жылдың қаңтарынан 1982 жылдың 1 ақпанына дейін бағдарламаны жүргізіп келді, содан кейін актриса Тэмми Граймс сериалдың соңғы маусымының қалған бөлігін жүргізіп, форматты сақтап қалды. Химан Браун 2000 жылдары NPR радиосы үшін Э. Г. Маршаллдың бастапқы жүргізушілік бөлімдерін қайта жазды.

Музыка

Сериалдың музыкалық ашылуында контрабас аспабынан төмендейтін үш нота, тоқтатылған горнның қысқа үні және тимпанидің соққысы естіледі, содан кейін бас-кларнетпен орындалған төменгі, құлқылы әуен тартылады. CBSRMT сериалының ашылу және жабылу музыкасы Натан Ван Клив жазған "Твайлайт Зона" эпизодының "Two" атты бөлімінен алынған. Сериалды тыңдаушылар "Твайлайт Зона" CD жинағындағы "Two" саундтрегінен 1:35 шамасында басталатын "RMT Theme" әнін дереу таниды. CBS толық құқығына ие болған "Твайлайт Зона" музыкалық қорынан басқа да фонограммалар CBSRMT эпизодтарында жиі пайдаланылды. Аталған ән мен басқа да музыка 1950 және 1960 жылдары CBS-ке тиесілі басқа радио және телевизиялық драмаларда да қолданылған ("Перри Мейсон"; "Rawhide"; "The Fugitive"; "Gunsmoke"; "Have Gun Will Travel"; "Suspense"; "Yours Truly, Johnny Dollar" және т.б.), "Твайлайт Зона" сияқты, өйткені олардың барлығы CBS-тің меншігінде болған.

Қолданылу аясы

Шоудың атауына қарамастан, Браун оның көлемін құпиялардан асып, қорқыныш, ғылыми фантастика, тарихи драма, вестерн және комедияны, сондай-ақ Рождество маусымында маусымдық драмаларды қамтыды: жүргізуші Э.Г. Маршаллдың Скрудж рөлінде ойнаған «Рождестволық ән» бейімдемесі 1974 және 1982 жылдардан басқа әр Рождество қарсаңында көрсетілді. Түпнұсқа әңгімелерге қоса, О. Генри, Амброз Бирс, Алгернон Блэквуд, Уилки Коллинз, Артур Конан Дойл, Чарльз Диккенс, Х. Райдер Хаггард, Генри Джеймс, Гай де Мопассан, Эдит Уортон, Оскар Уайльд және тағы басқалар сияқты жазушылардың классикалық туындылары бейімделді. Браун әдетте әр қаңтардың алғашқы аптасын бір ортақ тақырыпқа арналған бес немесе жеті бөлімдік серияға арнады. Олардың ішінде американдық жазушының бір апталық әңгімелері (1975 жылы Эдгар Аллан По, 1976 жылы Марк Твен); классикалық романдардың бір апталық бейімдемелері («Помпейдің соңғы күндері» 1980 жылы, «Ле Мизерабль» 1982 жылы); және тарихи тұлғалар туралы түпнұсқа драмалар (1979 жылы Нефертити, 1981 жылы Ұлы Александр) болды. Гоголь, Достоевский және Толстой сияқты орыс жазушыларының шығармалары да бейімделді.

Сын

Радио тарихшысы Джон Даннинг шоудың сценарийін жазу сапасын сынап, Браун көптеген сценарийлер үшін жазушылар емес, "өз табиғатынан актерлер" болған адамдарды тартып алғанын айтты.

Марапаттар

1974 жылы CBSRMT «Пибоди» сыйлығын жеңіп алды, ал 1990 жылы Ұлттық радионың Даңқ залына енгізілді. 1979 жылдың 6 мамырында Химан Браунға Сан-Франциско мемлекеттік университеті CBSRMT-ге қосқан үлесі үшін «Broadcast Preceptor» сыйлығын табыс етті.

Дамушы танымалдылық

1998 жылдың 3 маусымынан 27 қарашасына дейін CBSRMT CBS радиосының серіктес станциялары арқылы қайта таратылды, ал 2000 жылы кейбір NPR станцияларында да, екі жағдайда да Хайман Браун Э.Г. Маршалл мен Тэмми Граймстің бастапқы кіріспесі мен әңгімелерін жаңадан жазды. CBSRMT аудиодрама тыңдаушылары арасында әлі де танымал, оған арналған көптеген веб-сайттар мен подкасттар бар. Барлық бөлімдер қолжетімді, сондай-ақ көптеген жазбаларда эфирде берілген кездегі кезең туралы мәлімет беретін түпнұсқалық және жергілікті жаңалықтар мен жарнамалар да бар.

Қатысушы басылымдар

1976 жылғы 5 ақпанда Сэм Данн жазған "Өлім балалары" эпизоды, Даннның 1979 жылы Popular Library баспасынан шыққан "Үшінші дене" романының негізі болды. Оның "Мистерия театры" үшін жазған тағы бір әңгімесі, 1975 жылғы маусымдағы "Қош бол, Карл Эрих" де, сол атпен 1985 жылы алғаш рет жарияланған романына айналдырылды. 1976 жылы Pocket Library баспасы сериалдың радио сценарийлерінен бейімделген үш қысқа әңгімеден тұратын, Химэн Браун редакциялаған және алғы сөз жазған "CBS Radio Mystery Theater-ден таңғажайып әңгімелер" атты антологияны шығарды. 1999 жылдың қаңтар айында McFarland & Company, Inc. компаниясы "CBS Radio Mystery Theater: Эпизодтар жөніндегі нұсқаулық және 9 жылдық хабар тарату туралы анықтамалық" кітабын жариялады. 1974–1982 жылдар. Гордон Пейтон мен Мартин Грамс кішінің еңбегі бағдарламаның қысқаша тарихын және эпизодтар жөніндегі нұсқаулықты қамтиды. Осы нұсқаулықтағы қателердің толық емес тізімі The Long Trek веб-сайтында сақталады. 2006 жылдың қазан айында Майкл Энтони Сталл "CBS Radio Mystery Theater білім беру дәрежесі ретінде" атты еңбегін жариялады.