Желілік қоғам: цифрлық технологиялардың әсері, әлеуметтік өзгерістер, теориялық негіздері (Simmel, van Dijk, Castells). Ақпараттық қоғамнан өзгешеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Желілік қоғам – 1991 жылы пайда болған, желілік, цифрлық ақпарат және коммуникациялық технологиялардың таралуынан туындаған әлеуметтік, саяси, экономикалық және мәдени өзгерістерді сипаттайтын ұғым. Бұл идеяның интеллектуалдық бастауларын Георг Зиммель сияқты алғашқы әлеуметтанушылардың еңбектерінен табуға болады, олар модернизация мен индустриялық капитализмнің қарым-қатынастар, ұйымдастыру, өндіріс және өмір тәжірибесінің күрделі үлгілеріне тигізген әсерін талдады.
Network society is an expression coined in 1991 related to the social, political, economic and cultural changes caused by the spread of networked, digital information and communications technologies. The intellectual origins of the idea can be traced back to the work of early social theorists such as Georg Simmel who analyzed the effect of modernization and industrial capitalism on complex patterns of affiliation, organization, production and experience.
Шығу тегі
Желілік қоғам термині 1991 жылы Ян ван Дейк жазған "De Netwerkmaatschappij" (Желілік қоғам) атты голланд кітабында және Мануэль Кастелс 1996 жылы жариялаған "The Rise of the Network Society" (Желілік қоғамның өркендеуі) кітабында, оның "Ақпараттық дәуір" трилогиясының бірінші бөлігінде пайда болды. 1978 жылы Джеймс Мартин "Толық байланысқан қоғам" деген терминді қолданып, бұқаралық және телекоммуникациялық желілер арқылы байланысты қоғамды көрсетті. Желілік қоғам көбінесе айтылатын ақпараттық қоғамнан әлдеқайда артық. Кастелс пікірінше, қазіргі қоғамды технология ғана емес, сонымен қатар желілік қоғамды құрайтын мәдени, экономикалық және саяси факторлар да анықтайды. Дің, мәдени тәрбие, саяси ұйымдар және әлеуметтік жағдай сияқты факторлар желілік қоғамды қалыптастырады. Қоғам осы факторлардың әсерінен түрлі жолдармен өзгеріске ұшырайды. Бұл факторлар қоғамды дамытуға немесе кедергі келтіруге мүмкін. Ван Дейк үшін ақпарат – заманауи қоғамның негізі, ал желілер осы қоғамның ұйымдық құрылымын және инфрақұрылымын қалыптастырады. Кастелс желілік қоғамды түсіндіргенде, ағындар кеңістігі маңызды рөл атқарады. Бұл – байланыс желісі, ол осы желілердің қиылысатын түйіндерімен анықталады. Қала элиталары нақты бір жерге емес, ағындар кеңістігіне байланысты. Осылай оңай байланыс құру мүмкіндігі де салдарға алып келеді. Бұл жаһандануға мүмкіндік береді. Көбірек адамдар онлайн қоғамға қосылып, әлемдік желі арқылы түрлі технологияларды үйренеді. Интернетке қол жеткізген пайдаланушыларға бұл пайдалы, себебі олар кез келген уақытта, қалаған тақырыптары бойынша байланыста бола алады. Интернетке қосылмаған адамдарға бұл әсер етуі мүмкін, өйткені олар тікелей осы қоғамға қосылмаған. Адамдар әрқашан интернетке қосылған компьютерлермен жабдықталған қоғамдық орындарды таба алады. Бұл пайдаланушыға үнемі өзгеріп отыратын жүйемен бірге жүруге мүмкіндік береді. Желілік қоғам үздіксіз "гипербайланысқан әлемде мәдени өндірісті" өзгертіп отырады. Әлеуметтік құрылымдар "өндіріс/тұтыну, билік және тәжірибе" қарым-қатынасы төңірегінде құрылады. Біздің қоғамдық жүйеміз бұрын бұқаралық ақпарат құралдары жүйесі болған, ол ақпарат үшін жалпылама орын болатын. Ал қазіргі жүйе пайдаланушылар үшін жекешелендірілген, бұл интернетті одан да жеке басқа бағыттайды. Бұл қоғамға таратылатын хабарламаларды аудиторияға көбірек бағыттайды. Соның нәтижесінде, жақсырақ байланыс үшін көбірек ақпарат көздерін қосуға мүмкіндік туады.
The term network society was coined by Jan van Dijk in his 1991 Dutch book De Netwerkmaatschappij (The Network Society) and by Manuel Castells in The Rise of the Network Society (1996), the first part of his trilogy The Information Age. In 1978 James Martin used the related term 'The Wired Society' indicating a society that is connected by mass and telecommunication networks. The network society goes further than the information society that is often proclaimed. Castells argues that it is not purely the technology that defines modern societies, but also cultural, economic and political factors that make up the network society. Influences such as religion, cultural upbringing, political organizations, and social status all shape the network society. Societies are shaped by these factors in many ways. These influences can either raise or hinder these societies. For van Dijk, information forms the substance of contemporary society, while networks shape the organizational forms and infrastructures of this society. The space of flows plays a central role in Castells' vision of the network society. It is a network of communications, defined by hubs where these networks crisscross. Élites in cities are not attached to a particular locality but to the space of flows. Having this luxury of easier communication also has consequences. This allows for globalization to take place. Having more and more people joining the online society and learning about different techniques with the world wide web. This benefits users who have access to the internet, to stay connected at all times with any topic the user wants. Individuals without internet may be affected because they are not directly connected into this society. People always have an option to find public space with computers with internet. This allows a user to keep up with the ever changing system. Network society is constantly changing the “cultural production in a hyper connected world.”
Social Structures revolve around the relationship of the “production/consumption, power, and experience.” Our society system was a mass media system where it was a more general place for information. Now the system is more individualized and custom system for users making the internet more personal. This makes messages to the audience more inclusive sent into society. Ultimately allowing more sources to be included to better communication.