Хоккей шайбасының таяқшасы

Кіріспе

Хоккей таяғы – хоккейдің барлық түрлерінде ойыншылар допты немесе шайбаны (хоккей түріне қарай) жылжыту үшін қолданылатын спорт құралы. Ойын барысында таяқ арқылы допты/шайбаны итеру, тарту, соғу, ұру, шабу, бағыттап жылжыту, лақтыру немесе тоқтату арқылы ойын алаңында жылжытуға және содан кейін гол соғуға тырысады. "Таяқ" сөзі – бұл жабдыққа қатысты өте жалпы термин, себебі хоккейдің әртүрлі түрлеріне тиімді болу үшін таяқтың пішіні мен мөлшері айтарлықтай өзгеше болуы керек. Далалық/мұздық/роллерлік хоккейде екі қолмен ұстауға болатын ұзын сабы немесе тұтқасы және иіліп, жалпақталған ұшы бар, көру арқылы ұқсас таяқтар қолданылады; осы спорт түрлеріндегі таяқтардың ұшы мен қисықтығы әдетте ең көзге түсетін айырмашылықтар болып табылады. Қазіргі заманғы су астындағы хоккей таяғы далалық/мұздық/роллерлік хоккей таяғынан мүлдем өзгеше, өйткені ол бір қолмен ғана пайдалануға мүмкіндік беретіндей кішкентай, сондай-ақ ойыншы қай командада ойнап жатыр екенін анықтау үшін екі түстің бірінде жасалуы тиіс.

Далалық хоккей

Хоккей таяқшаларының ұшы пішіні жағынан әртүрлі болады, көбінесе ойыншының позициясына байланысты. Жалпы, бас бөлігінің төрт негізгі түрі бар:

«Қысқа» таяқшаны допты бақылауды және маневрлеуді арттыруды қалайтын ойыншылар қолданады. Бұл нақты бас бөлігі ең көп орталық алаңдағы позициямен байланысты. (немесе мұз хокеіндегі орталық позициясы)

«Миди» таяқшасын жиі соққы беретін және «кері жағынан» күшті болуы керек ойыншылар қолданады. Бұл нақты бас бөлігі шабуылшы немесе «алдыңғы» позициямен байланысты. «Maxi» таяқшасы «Миди» таяқшасына ұқсас, себебі оның бетінің ауданы үлкенірек, бұл соққы беруге пайдалы. Дегенмен, оның беріктігі допты тоқтату үшін тиімдірек пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл бас бөлігін «қорғаушылар» мен «шабуылшылар» қолданады. «J Hook» таяқшасы да үлкен беттік ауданы бар. Алайда, допты соғу тиімділігі жағынан «Миди» таяқшасынан кем, бірақ қалыңдығы артық болғандықтан допты тоқтатуға өте қолайлы. Бұл бас бөлігі көбінесе «қорғаушылар» қолдайды. Хоккей таяқшаларының ұзындығы мен бағасы әртүрлі, олардың негізгі брендтері TK, Grays, Slazenger, Byte, Kookaburra, Malik, Dita, Voodoo, Adidas, Gryphon, uber hockey, Woodworm, Brabo, Mercian, Mazon, Zoppo, Tempest, Matador, King Karachi, NedStar, The Indian Maharaja, Stag, Wasa, No Fear, BHP, Taurus, Wasp, Princess, IHSAN, Mohinder, Chryso, Piranha, Rage, Sachin және Edge. Нақты ойыншыға ең тиімді таяқтың мөлшері сол ойыншының бойына байланысты анықталады. 4 футтан (122 см) төмен бойлы ойыншы көбінесе қысқа таяқшаны қолданады, ал 5 футтан (152 см) жоғары бойлы ойыншылар негізінен ұзын таяқшаны қолданады. Алайда, «қорғаушылар» көбінесе «шабуылшыларға» қарағанда ұзын таяқшаны ұнатады, себебі ол қозғалатын допты тоқтату үшін үлкен ауқымды қамтамасыз етеді. «Шабуылшылар» допты жақсырақ бақылау үшін қысқа таяқшаны ұнатады.

Мұз үстіндегі хоккей

Мұз хоккей таяқтары дәстүрлі түрде ағаштан жасалатын, бірақ соңғы жылдары алюминий, арамид (Кевлар, Номекс, Тварон және т.б. брендтері), шыны талшығы, көміртек талшығы және басқа да композиттік материалдардан жасалған таяқтар кең таралды. Композиттік таяқтар ағаштан жасалғандарына қарағанда жеңіл болумен қатар, тұрақты икемділік қасиеттеріне ие. Оларда ағаш таяқтарға тән табиғи айырмашылықтар болмайды, сондықтан бір партия таяқтардың барлығы дерлік бірдей өнім көрсетеді. 2010 жылға дейін Пол Стастный сияқты, Атақты хоккейшілер залының мүшесі Питер Штястнының ұлы, ағаш таяқтардың сезімін ұнататын бірнеше тәжірибелі НХЛ кәсібилері болды. Кейбір таяқтардың алмастырылатын ағаш немесе композиттік жүзі бар, ал басқалары – алмастырылмалы жүзі жоқ бір бөліктен жасалған. Құрама таяқтар, құны жоғары болғанына қарамастан, бүгінгі таңда жасөспірімдер мұз үстіндегі хокеейі қоса алғанда, спорттың барлық бәсекелестік деңгейлерінде кең таралған. Композиттік таяқтардың танымал брендтері: Bauer, True, Reebok/CCM және Warrior. Бұл жаңа таяқтар жеңіл және шайбаны жылдам босатуға мүмкіндік береді, нәтижесінде күштірек және дәл соққы жасауға болады. Жаңа материалдардың арқасында күшті соққылар жасау мүмкін болғанымен, жақсартылған беріктігі мен жеңіл салмағы аз тәжірибелі ойыншылар үшін ағаштан композиттік таяққа көшуді қиындатуы мүмкін. Көптеген ойыншылар жаңа таяқтарға тез бейімделу үшін Kwik Hands сияқты салмақты жүйелерді пайдаланады. Bauer Vapor 1X, Bauer Supreme 1S, Bauer Nexus 1N, CCM Ribcor Trigger PMT2, CCM RBZ FT1, CCM Super Tacks 2.0, Easton Stealth CX, Easton Synergy GX, Warrior Covert QRL, Warrior Alpha QX, Warrior Dynasty HD1 сияқты ең қымбат мұз хоккей таяқтары әдетте нарықтағы ең жеңіл таяқтар болып табылады (еңбекші таяқтың салмағы 390-470 грамм). Бұл композиттік таяқтардың арттырылған бұрылу моментімен қатар, ағаш таяқтар сияқты бүгілмейді немесе ылғалды сіңірмейді. Ойыншы конькиде тұрғанда таяғын тік ұстап, жүзі мұзға перпендикуляр болғанда, шахтаның жоғарғы бөлігі жеке қалауына қарай, иектен төмен немесе жоғары орналасуы керек. Қорғаушылар көбінесе ұзын таяқтарды пайдаланады, олар қарсылас шайбасын ұстау кезінде ұзындығын арттырады. Хоккей таяқтары ринкболда да қолданылады.

Ice hockey sticks have traditionally been made from wood, but in recent years, sticks made of more expensive materials such as aluminum, aramid (brands Kevlar, Nomex, Twaron, etc. ), fibreglass, carbon fibre, and other composite materials have become common. In addition to weighing less, composite sticks can be manufactured with more consistent flexibility properties than their wooden counterparts. They also do not have the natural variations that wooden sticks possess therefore a batch of the same sticks will all perform roughly the same. There were a few die hard NHL professionals who still liked the feel of wood sticks as late as 2010, such as Paul Stastny, son of Hall of Famer Peter Šťastný. Some of these sticks have replaceable wood or composite blades, while others are one piece sticks without a replaceable blade. Composite sticks, despite their greater expense, are now commonplace at nearly all competitive levels of the sport, including youth ice hockey. Some of the top brands of composite sticks include Bauer, True, Reebok/CCM, and Warrior. These new sticks are lighter and provide a quicker release of the puck, resulting in a harder, more accurate shot. Although the new materials do enable harder shots, the improved durability and lighter materials can make the transition from wooden to composite stick more difficult for less experienced players. A shortcut used by numerous players is to use a weighted system, such as kwik hands, to quickly adjust to the new sticks. More expensive ice hockey sticks (such as the Bauer Vapor 1X, Bauer Supreme 1S, Bauer Nexus 1N, CCM Ribcor Trigger PMT2, CCM RBZ FT1, CCM Super Tacks 2.0, Easton Stealth CX, Easton Synergy GX, Warrior Covert QRL, Warrior Alpha QX, Warrior Dynasty HD1) usually are the lightest sticks on the market (390 470 grams in a senior stick). In addition to the increased torque that these composite sticks possess, the sticks do not warp or absorb moisture like their wooden counterparts. When the player is standing on his skates with the stick upright, on the toe, perpendicular to the ice, the top of the shaft should stop just below or above the chin, depending on personal preference. Defensemen tend to use longer sticks which provide greater reach when poke checking. Ice hockey sticks are also used in rinkball.

Желідегі хоккей

Рольдік инлайн хоккей кезінде бір бөлік таяқтар көбінесе мұздық хоккей таяқтарымен ұқсас болады. Бірақ, графиттен жасалған саптармен алмастырылатын қақпақтар қолданылғанда, алмастырылатын қақпақтардың көп бөлігі шыны талшықтан жасалып, ішкі бөлігі тар ағаштан құралады. Шыны талшық бетон, спорт алаңдары және қара асфальт беттерінде уақыт өте келе тозады, ал дәстүрлі ағаштан жасалған мұздық хоккейдің алмастырылатын қақпақтары осы беттерде сынып, жарылып немесе тіреліп кетуі мүмкін.

Су асты хоккейі

Су асты хоккейіндегі таяқ (немесе түрткіш) далалық/мұздық/роллерлік хоккейдегі таяққа қарағанда салыстырмалы түрде қысқа, және ойыншының командасын көрсету үшін оның түсі толығымен ақ немесе қара болуы керек. Таяқтың пішіні ойын стиліне әсер етеді және көбінесе жеке таңдау болып табылады. Ойын ережелерінің шектеулерінде таяқтардың әртүрлі дизайнына рұқсат етіледі, бірақ басты ереже – таяқ белгілі бір өлшемдегі қорапқа сыюы керек, сондай-ақ таяқ шайбаның 50%-дан астам бөлігін немесе қолдың кез келген бөлігін қоршауға қабілетті болмауы керек. Бұрыштар мен жиектердің радиусына қатысты ереже таяқтың қасақана түрде қару ретінде пайдаланылу қаупін азайтуға бағытталған. Таяқтар ағаштан немесе пластиктен жасалуы мүмкін. Қазіргі ережелер бұрынғы таяқтардың біртектес болуын талап ететін ережелерді жойды, бірақ олар көбінесе біртектес болып табылады. UWH ойыншыларының көптеген ойыншылары өздеріне қолайлы пішін мен стильде ағаштан таяқ жасайды, бірақ көпшілікке арналған Bentfish, Britbat, CanAm, Dorsal, Stingray сияқты көптеген өндірістік таяқтар бар. Олар көбінесе қалыптан жасалған нейлоннан немесе ПТФЕ-ден жасалады және оң және сол қолды ойыншыларға қолайлы әртүрлі стильдерде болады. Ережелер симметриялық, екі ұшты таяқты пайдалануға рұқсат береді, яғни оны сол немесе оң қолмен ұстауға болады. Бұл екі қолды ойыншыларға ойын барысында қолдарын ауыстыруға мүмкіндік береді, бірақ ережеде таяқты бір уақытта тек бір қолмен ұстауға болады. Қазіргі су асты хоккейі (UWH) 1954 жылы Англияның Саутси қаласында «Октопуш» деп аталған спорт түрі ретінде пайда болды және әрқашан жоғарыда сипатталғандай қысқа таяқтарды немесе түрткіштерді пайдаланды. Бірақ, осыдан бірнеше жыл өткен соң Оңтүстік Африкада да су асты хоккей деп аталатын ұқсас ойын пайда болды. Бұл ойында мұз хоккейі таяғына ұқсас «ұзын таяқ» қолданылды, бірақ ол шамамен ұзындығы аз болды және оны ұстап, пайдалану үшін екі қол қажет болды. Оңтүстік жарты шарда кеңінен таралған «ұзын таяқ» нұсқасы ақырында кеңінен таралған «қысқа таяқ» нұсқасына жол берді. 1980 жылдан бастап, бірінші UWH әлем чемпионатының жылынан бастап, бастапқы «қысқа таяқ» ойыны бүкіл әлемде ойналып келеді.

The stick (also referred to as a pusher) for underwater hockey is relatively short compared to that for field/ice/roller hockey, and should be coloured either white or black in its entirety to indicate the player's team. The shape of the stick can affect playing style and is often a very personal choice. A wide variety of stick designs are allowed within the constraints of the rules of the game, the principal rule being that the stick must fit into a box of and that the stick must not be capable of surrounding the puck by any more than 50% of the puck's circumference, nor any part of the hand. A rule concerning the radiuses of projections and edges tries to address the risk that the stick might unintentionally become more of a weapon than a playing tool. Construction materials may be of wood or plastics and current rules now supersede those that previously required sticks to be homogeneous, although they almost always are anyway. Many players of UWH manufacture their own sticks of wood to their preferred shape and style, although there are increasingly more mass produced designs that suit the majority (such as Bentfish, Britbat, CanAm, Dorsal, Stingray etc.) which in most cases are made of a moulded nylon or PTFE, and many styles can be obtained to suit either handedness. The rules allow for a symmetrical double ended stick to be used, i. e. one that may be held in either the left or the right hand, and this can give ambidextrous players the opportunity to swap hands during play, although the rules are also very clear that the stick may be held in only one hand at a time. Modern day Underwater Hockey (UWH) was invented as a sport originally known as Octopush in Southsea, England in 1954 and has always used short sticks or pushers similar to those described above, but a very similar game also called underwater hockey evolved some years after this in South Africa. This game used a 'long stick' that had a very similar form to an ice hockey stick, although it was considerably smaller at around long and required two hands to hold and use it. The 'long stick' version of the game that was played largely in the southern hemisphere eventually gave way to the more widely played 'short stick' version and since about 1980, the year of the first UWH World Championship, the original 'short stick' game has been played universally around the world.

Терминнің басқа қолданылуы

Ча-ча мен румба билерінде "хоккей таяғы" – бишінің түзу сызықпен қозғалып, соңында бұрышпен бұрылатын фигурасы. Ұшақтардың сыртқы бояуында хоккей таяғы – ұшақтың қабырғасы бойымен созылып, соңында жоғары қарай иіліп, вертикальды құйрыққа дейін жететін сызық.