Кіріспе

Католик шіркеуінің Киелі орнына тікелей берілетін сыйлықтар немесе төлемдер. Петірдің пенсі (немесе Denarii Sancti Petri және "Петрдің қайырымдылығы") – саксондықтардың Римге төленетін алым деп атаған ақысы. Бұл 725 жылы Римге қажылық жасаған Батыс саксон корольдігінің патшасы Иннаның берген сыйы немесе қайырымдылығы еді. 794 жылы Мерсия патшасы Оффа да өз билігіндегі барлық жерден осындай "үлесті" жинады. Дегенмен, бұл папаға берілген сыйлық емес, Римдегі ағылшын мектебін немесе колледжін күтіп ұстауға арналған ақша еді. Бұл ақша Петірдің пенсі деп аталды, себебі 1 тамызда, Әйіргі Петрдің күнінде, әр үйден (мүліктік жағдайы ескеріле отырып) бір пенни жиналды. Оффаның пенсі – кішкентай күміс монета еді. Король Эдгардың заңдарында осы ақшаға қатысты қатаң ережелер бар (Leg. Edg 78 c 4).

Кейбір дереккөздерде Ромефео орнына англосаксондық Romescot термині қолданылады. Оффаның оқиғасы кейінгі есептерде, сенімділігі белгісіз, кеңейтілген: Шығыс Англия патшасы Этельберт біраз уақыт жеке билік еткен соң, әйел алуды жөн көрді. Осы мақсатта ол Мерсия патшасы Оффаның сарайына келіп, оның қызын алуға рұқсат сұрады. Оффаның әйелі, қатыгез, амбициялық және қанға жанымды әйел, күдіксіз патшаның әулеті мен сән-салтанатына қызғанып, оны сарайынан кетпес бұрын өлтіруді шешті, осылайша оның зор байлығына ие болуды үмітті. Ол өзінің зұлым және тартымды өнерімен күйеуін жеңді, оны өте айлакерлікпен жеңіп, терең маскировка астында оған өзінің қастандық жоспарын ашты. Содан кейін, кісі өлтіруші, аты Гимберд, жалданып алынды, ол әлсіз патшаны өлтіруге тиіс болды. Осы қылмыстың орындалуы өте қорқынышты және өлімге әкелді: Этельберт отырған тақ астында терең шұңқыр қазылды, оның түбіне кісі өлтіруші орналастырылды. Бақытсыз патша содан кейін шұңқырға түсірілді, қорқынышы соншалықты күшті болды, ол қарсылық көрсетуге тырыспады. Осыдан үш ай өткен соң, королева Рид қайтыс болды, бұл жағдай Оффаны Этельберттің кінәсіздігіне көндірді. Ол өзінің кінәсін жою үшін Санкт-Альбан монастырын салды, өзінің мүлкінің оннан бір бөлігін кедейлерге берді және Римге тәубе ету үшін барды, онда ол Рим папасына өзінің иелігіндегі әр үй үшін бір пенни берді. Бұл төлемдерге қатысты ең алғашқы жазбаша дәлел 1031 жылы Римнен ағылшын дінбасыларына жазған король Кнуттың хатында кездеседі. Ол кезде Кнут әр үйден немесе шаруашылықтан бір пенниден алым жинады, бұл үй шаруашылығының жылдық жалдау құны отыз пенни немесе одан көп болуын талап ететін мүліктік жағдайды ескеретін тексеру жүргізілді. Жалдау ақысы аз төленген үй шаруашылықтары босатылды. Уақыт өте келе, төлем құрбандық емес, салық ретінде қарастырыла бастады, және мүмкін болса, төлемнен қашуға тырысты, әсіресе уақыт өте келе. Шын мәнінде, 13 ғасырда одан түсетін кіріс, ертерек бағалау негізінде, Англияның барлық айманы үшін жылдық 20 фунт стерлинг 1 шиллинг 9 пенни сомасына дейін тұрақтандырылды. Рим папасы Климент V әрбір жеткілікті шаруашылықтан бір пенниден тұратын, бұрынғыдан әлдеқайда пайдалы негізге қайта оралуға шақырды. 14 ғасырда, әдетте 5 шиллинг болатын стандартты сома, жергілікті шіркеу билігіне жіберілу үшін берілді. Көрініспен, бұрыннан бері Петірдің пенсі төлемақысына жататын мүлікті жалға алған жаңа жалға алушылар әрқашан төлеуге міндетті емес. Көне дереккөздер Петірдің пенсі туралы сілтемелерінде көбінесе түсініксіз болады, және оның арасында жергілікті шатасулар болды (және әлі де бар), әр түрлі отқа салынатын салықтар (кейде түтін ақшасы немесе түтін жарналары деп аталады) және басқа да ежелгі төлемдер. 12 ғасырдың аяғында ағылшын халқының саны көбейді, сондықтан шіркеу билігі белгіленген сомадан артық жинап, артығын өздері ұстады. 1320 жылдан кейін папаға берілу тоқтатылды, бірақ бұл тұрақты болған жоқ. Эдуард III-тің "тыйым салуының" нақты себебі белгісіз, бірақ Петірдің пенсін төлеуді тоқтату туралы қауіп бірнеше рет ағылшын патшаларының қолындағы ынтымақтастыққа келмейтін папаларға қарсы пайдалы қару болып шықты. 1366 жылы және одан кейінгі бірнеше жылдар бойы папаның өрескелдігіне байланысты төлемнен бас тартты. Алайда, төлем кейбір жерлерде сақталған немесе қайта жаңғыртылған, өйткені ол Генрих VIII билігінің 25-ші жылы Парламент актісімен жойылған көптеген төлемдердің бірі болды. 1534 жылғы "Рим кафедрасына төленген салықтарды өтеу туралы акт" Петірдің пенсі туралы нақты айтылған. Басқа төлемдермен бірге, бұл төлемді "ешкімге төлемейді", бұл төлемді толығымен жою және корона пайдалануына бағыттамау мақсатында еді. Бұл 1536 жылы Англияның протестанттық реформацияның бөлігі болуына әкелген шіркеуден Генрихтің толық үзілуіне дейін болды. Алайда, католик королева Марияның билігінде Генрих VIII-нің реформалық заңдары күштен шығарылды. 16 қаңтар 1555 жылы "Генрих VIII патшалығының 20-шы жылынан бері Рим кафедрасына қарсы жасалған барлық заңдарды, ережелерді және шараларды жою туралы акт" (1 & 2 Philip & Mary c.8) бекітілді. Алайда, бұл акт Петірдің пенсі туралы нақты айтпады. Жекелеген деректерге сәйкес, Марияның билігі кезінде кейбір аудандарда Петірдің пенсін төлеу қайта жаңғырды, мысалы, Уорвикширдегі Ровингтон ауылында 1556 жылғы шіркеу есебінде 54 шиллинг 4 пенни жиналды, бұл үлкен сома еді. Марияның акты 1559 жылғы Жоғарылық актісімен күштен шығарылды, протестант королева Елизавета I билігінде.

Қайта жаңғырған әдет-ғұрып

1871 жылы Папа Пий IX шіркеудің жай мүшелері мен "жақсы ниетті басқа адамдардың" тікелей Папа қазынасына қаржылай көмек көрсету амалын ресми бекітті. Әдетте, қаржылай жарналар жергілікті приходқа немесе епархияға түседі, олар кейін жоғары деңгейдегі кеңселерді қолдау үшін жарна төлейді. Петірдің ақшасы жиналған қаражат тікелей Римге жіберіледі. Пий IX осы амалды 1871 жылғы 5 тамызда жарияланған Saepe venerabilis энцикликасында мақұлдады. Жиналған қаражат қазір Папаның қайырымдастық мақсаттары үшін қолданылады. Аталған жинақ қазіргі таңда литургиялық күнтізбедегі қасиетті Петр мен Пауыл мерекесінің салтанатты күніне ең жақын жексенбіде жыл сайын өткізіледі. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ ең көп сомада қаржы бөлген, жалпы соманың шамамен 28% құрады, одан кейін Италия, Германия, Испания, Франция, Ирландия, Бразилия және Оңтүстік Корея келеді. АҚШ-тың 2008 жылы берген қаржысы 75,8 миллион доллар, 2009 жылы 82,5 миллион доллар, 2010 жылы 67,7 миллион доллар және 2011 жылы 69,7 миллион долларды құрады.

Қаржы

2019 жылы қайырымдылық қоры Ватикан ішіндегі адамдар тарапынан Лондон қаласындағы сәнді жылжымайтын мүлікті сатып алу және 2019 жылғы Элтон Джонның өмірбаянына арналған «Рокетмен» фильмі сияқты туындыларды қаржыландыру үшін құпия түрде пайдаланылғаны анықталды. Сондай-ақ, ол Киелі Тақтың бюджет тапшылығын жоюға жұмсалды. Нотр-Дам университетінің «Church Life Journal» журналындағы екі сарапшы бұл мәселені «Киелі Тақтың байлығына қатысты ерекше жағдай» деп түсіндірді. Олар «рухани тұрғыдан бүкіл әлемді қамтиды, бірақ аумағы өте шағын» екенін айтты. Глэдден Паппин мен Эдоардо Буэридің пікірінше, салық базасы мен территориясы жоқ тәуелсіз мемлекет үшін қаржылық қажеттіліктерін және мақсаттарын іске асыру үшін инвестиция жасау қажет.