Кіріспе

Американдық блюз/джаз оркестрінің жетекшісі, пианист және әнші

Джеймс Колумбус "Джей" МакШанн (12 қаңтар, 1916 – 7 желтоқсан, 2006) – американдық джаз пианині, вокалист, композитор және оркестр жетекшісі. Ол Миссури штатының Канзас-Сити қаласында Чарли Паркер, Бернард Андерсон, Уолтер Браун және Бен Вебстер сияқты музыканттарды қамтитын топтарға жетекшілік етті.

Ерте өмір және білім

МакШанн Оклахома штатының Маскоги қаласында дүниеге келді және оны Хути деп лақап атады. Жастық шағында ол әпкесінің пианино сабақтарын бақылап, радиодан естіген әуендерді орындауға үйренді. Ол Чикаго қаласындағы Grand Terrace Cafe-ден пианист Эрл Хайнстің түнгі эфирінен де зор әсер алды: "Фатха" (Хайнс) эфирден тоқтағанда, мен ұйықтап қалатынмын". Ол 1931 жылы 15 жасында кәсіби музыкант ретінде жұмыс істей бастады, Оклахома штатының Талса қаласы мен көршілес Арканзас штатында өнер көрсетті.

1936-44 жылдар

МакШан 1936 жылы Миссури штатының Канзас-Сити қаласына көшіп, өзінің жеке биг-бэндын құрды, онда Чарли Паркер (1937–42), Ал Хибблер, Бен Вебстер, Пол Квинишетт, Бернард Андерсон, Джин Рами, Джимми Коу, Гас Джонсон (1938–43), Гарольд "Док" Уэст, Эрл Коулман, Уолтер Браун және Джимми Уизерспун сияқты музыканттар болды. Оның алғашқы жазбаларының барлығы Чарли Паркермен бірге жасалған, алғашқысы 1940 жылдың 9 тамызында «Джей МакШанн оркестрі» ретінде тіркелді. Топ свинг пен блюз пьесаларын орындады, бірақ көптеген жазбаларында блюз басым болды; ең танымал жазбасы – Уолтер Браунның вокалымен «Confessin' the Blues» болды. МакШан 1944 жылы әскерге шақырылғанда топ таратылды. Екі жылдан кейін ол оралғаннан кейін, джаз сахнасында биг-бэндтердің орнын кішігірім топтар басып алғанын көрді. 2003 жылы Associated Press агенттігіне берген сұхбатында МакШан былай деді: «Кейде музыканттың ойнағанын естіп, біреу: «Осы музыкант Канзас-Ситиден келгендей естіледі» дейтін. Бұл – Канзас-Сити стилі. Оны шығыс жағалауда да, батыс жағалауда да білді. Солтүстікте де, оңтүстікте де білді».

1945-2006 жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін МакШанн блюз әншісі Джимми Уизерспунды ұсынатын шағын топтарды басқара бастады. Уизерспун 1945 жылы МакШаннмен бірге жазуды бастады және МакШанн тобының жетекшісі ретінде 1949 жылы "Біркімнің де ісі емес" әнімен үлкен жетістікке жетті. Көптеген материалдарды жазумен қатар, Уизерспун МакШаннның Бен Вебстерді де ұсынған тобымен жазуын жалғастырды. МакШанн 1955 жылы Присцилла Боуменнің орындауындағы "Hands Off" әнімен заманауи ритм-блюз хитіне қол жеткізді. 1960 жылдардың соңында МакШанн көбінесе пианисттің және әншінің рөлін бірге атқарды, әсіресе скрипкашы Клод Уильямспен бірге. Ол 1990 жылдарға дейін жазбалар жасауды және концерттік турларға қатысуды жалғастырды. 80 жасқа жеткеніне қарамастан, МакШанн әлі де кейде өнер көрсететін, әсіресе Канзас-Сити аймағында және Торонто, Онтариода, 61 жылдық жазу карьерасынан кейін 2001 жылдың ақпан айында "Hootie Blues" атты соңғы жазбасын жасады. 1979 жылы ол Канзас-Сити джазы туралы "The Last of the Blue Devils" деректі фильмінде маңызды рөлде болды. МакШанн жиі айтатын әңгімелердің бірі – топ мүшесі және досы Чарли Паркердің "Бёрд" (Bird) деген лақап атын қалай алғаны туралы. Небраскада музыканттармен бірге концертке бара жатқанда, көлік жүргізушісі қасақана тауықты қағып жіберді. МакШаннның сөзіне сүйенсек, Паркер жүргізушіден кері қайтып, құсты алуын сұрады, содан кейін ол Линкольнға дейін машинаның артқы орындығында отырып сақтады. Олар келгенде, ол тұрған үйдің иесінен оны тамаққа дайындауын өтінді. МакШанн 2006 жылдың 7 желтоқсанында Канзас-Ситиде, Миссури штатында 90 жасында дүние салды.