Кіріспе

Американдық актер (1911–1969)

Роберт Тейлор (туған Спенглер Арлингтон Бру; 5 тамыз 1911 – 8 маусым 1969) – американдық кино және теледидар актері және әнші, кинодағы ең танымал басты рөлдердің бірін сомдаған. Тейлор 1934 жылы Metro Goldwyn Mayer кинокомпаниясымен келісімшарт жасасқаннан бастап кинодағы мансабын бастады. Келесі жылы ол «Ұлы құштарлық» (Magnificent Obsession) фильмінде алғашқы басты рөлін ойнады. 1930-жылдардың соңы мен 1940-жылдары «Камилла» (1936), «Оксфордтағы америкалық» (A Yank at Oxford, 1938), «Ватерлоо көпірі» (1940) және «Батан» (1943) фильмдерінде ойнап, оның танымалдылығы артты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінде ұшқыш-нұсқаушы болып қызмет етті және оқу фильмдеріне түсті. 1959 жылдан 1962 жылға дейін «Роберт Тейлор жұлдызды детективтер» (The Detectives Starring Robert Taylor) телесериалында ойнады. 1966 жылы ол досы Рональд Рейганнан «Өлім аңғарының күндері» (Death Valley Days) телесериалын жүргізуді қабылдады. Тейлор 1939 жылдан 1952 жылға дейін актриса Барбара Стэнвикке үйленген. 1954 жылы актриса Урсула Тиесске үйленді, олардың екі баласы болды. Зарлы тұтынушы болған Тейлор 57 жасында өкпе рагынан қайтыс болды.

Ерте өмір

Тейлор 1911 жылғы 5 тамызда Небраска штатының Фили қаласында Рут Аделайн (құрметті әкесі Стэнхоп) мен дәрігерге айналған фермер Эндрю Брудың жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Бала кезінде отбасы бірнеше рет көшіп, Оклахома штатының Маскоги, Миссури штатының Кирксвилл және Небраска штатының Фримонт қалаларында тұрды. 1917 жылдың қыркүйегіне қарай Брулар Небраска штатының Беатрис қаласына көшіп, 16 жыл бойы сонда тұрды. Жасөспірім шағында Тейлор жеңіл атлетикада көзге түсіп, мектеп оркестрінде виолончельде ойнады. Бітірген соң Небраска штатының Криттегі Доан колледжіне түсті. Доанда оқып жүргенде, ол профессор Герберт Э. Грейден виолончель сабақтарын алды, оны өте құрметтеді. Профессор Грей Калифорния штатының Клермонт қаласындағы Помона колледжінде жаңа қызметке тағайындалғанын хабарлағаннан кейін, Тейлор Калифорнияға көшіп, Помонаға түсті. Ол кампустық театр труппасына қосылды және 1932 жылы «Жүріс соңы» қойылымынан кейін MGM талантты іздеушісінің назарына ілікті.

Мансап

Ол Metro Goldwyn Mayer кинокомпаниясымен жеті жылдық келісімшартқа қол қойды, бастапқы жалақысы аптасына 35 доллар болды, ал 1936 жылы ол 2500 долларға дейін көтерілді. Студия оның атын Роберт Тейлор деп өзгертті. Ол өзінің кинодебютын 1934 жылы «Handy Andy» комедиясында Уилл Роджерспен (Fox Studios-қа қарызға берілген) бірге жасады. Оның алғашқы басты рөлі кездейсоқ орын алды. 1934 жылы Тейлор MGM-нің жалақы тізімінде «сынақ жігіті» ретінде болды, ол экрандық сынақтарда әртүрлі жас актрисалармен бірге түсірілетін жасөспірім актер еді. 1934 жылдың соңында MGM өзінің жаңа қысқаметражды «Crime Does Not Pay» сериясын «Buried Loot» атты драмалық эпизодымен бастағанда, актер ауырып, түсе алмады. Директор сынақ жігітін шақырып, ауырып қалған актердың орнын толтырды. Тейлордың өзін байқамау үшін әдейі келбетін өзгертетін ұры ретіндегі драматикалық ойыны соншалықты есте қалдырды, Тейлор дереу көркем фильмдерге келісімшарт жасады. 1935 жылы Айрин Данн оны «Ұлы құштарлық» фильміндегі басты рөлге шақырды. Одан кейін Грета Гарбомен бірге «Камилла» фильмінде түсті. 1930 жылдардың соңында Тейлор әртүрлі жанрдағы фильмдерде ойнады, соның ішінде 1936 жылғы «Бродвей мелодиясы» және 1938 жылғы «Бродвей мелодиясы» мюзиклдері, сондай-ақ Вивьен Лимен бірге «Оксфордтағы американ» британдық комедиясы. 1940 және 1941 жылдары ол Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын қолдады және изоляционизм қозғалысын қатты сынады. Ол сол кезде «Мен 100% британдықтарды қолдаймын» деді. 1940 жылы ол Мервин Леройдың «Ватерлоо көпірі» драмасында Лимен қайтадан бірге түсті. «Мүсіндей келбетті адам» деген лақап алғаннан кейін, Тейлор өзінің идеалды басты рөлдік бейнесінен арылып, 1941 жылдан бастап қараңғы рөлдерде ойнай бастады. Сол жылы ол Билли Кид рөлін ойнады, ал келесі жылы Лана Тернермен бірге «Джонни Игер» нуар фильмінде де сол рөлді сомдады. 1943 жылы «Батаанда» қатал сержант рөлін ойнағаннан кейін, Тейлор АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшқыштарын даярлау мектебінде оқытушы болып, соғысқа үлес қосты. Осы уақытта ол оқу фильмдерінде де түсті және 1944 жылғы «Жауынгер әйел» деректі фильмін баяндады. Соғыстан кейін ол бірнеше өзгеше рөлдерде ойнады, соның ішінде нео-нуар «Undercurrent» (1946) және драма «High Wall» (1947). 1949 жылы ол Элизабет Тейлормен бірге «Конспиратор» фильмінде түсті, оны Хедда Хоппер «Тейлордың тағы бір британдық фильмі» деп сипаттады. Тейлор бұған: «Бұл соңғысы болмайды!» деп жауап берді. Алайда Хоппер де, Тейлор да американдық идеалдарды сақтау үшін құрылған «Motion Picture Alliance for the Preservation of American Ideals» атты антикоммунистік ұйымның мүшелері болды, сондай-ақ Тейлордың достары Джон Уэйн, Уолт Дисней және Гэри Купер да осы ұйымға кірді. Осы себепті Хоппер Тейлор туралы әрдайым жақсы пікірде болды, оның «Англофилиясы» деп санайтын нәрсеге қарамастан. 1950 жылы Тейлор Дебора Керрмен бірге «Кво Вадис» фильмінде генерал Маркус Винициус рөлін ойнады. Бұл эпикалық фильм табысқа ие болды, алғашқы көрсетілімінде 11 миллион АҚШ доллары жинады. Тейлор 1969 жылы қайтыс болғанға дейін осы серияда ойнады. Тейлор 1966 жылғы «Савидж Пампас», 1967 жылғы «Шынылы Сфинкс» және 1968 жылғы «Қызыл желі» фильмдерін түсіру үшін Еуропаға сапарлады.

Некелер мен балалар

Үш жыл кездескеннен кейін, Тейлор 1939 жылдың 14 мамырында Сан-Диегода (Калифорния) Барбара Стэнвикке үйленді. Зеппо Маркстың әйелі Марион Стэнвикке құрметті әйел болды. Стэнвикке әкелік қамқорлық жасаған адам – ол оның әпкесі Миллидің күйеуі болған, ал жеке көмекшісі, вадевиль артисі Бак Мак – Тейлордың куәгері болды. Стэнвик 1951 жылдың ақпан айында Тейлордан ажырасты. Неке кезінде Стэнвик Фрэнк Фэйден туған асырап алған ұлы Энтони "Тони" Дион олармен бірге тұрды. Ажырасқаннан кейін Стэнвик баланы өзіне қалдырды. Тейлор 1952 жылы неміс актрисасы Урсула Тисспен танысты. 1954 жылдың 23 мамырында олар Вайоминг штатының Джексон-Хоул қаласында үйленді. Олардың екі баласы болды: ұлы Терренс (1955) және қызы Тесса (1959). Тейлор Тистің бұрынғы некесінен туған Мануэла мен Майкл есімді екі баласына демеуші әке болды. 1969 жылдың 26 мамырында, Тейлор өкпе рагынан қайтыс болғанға дейін, Урсула Тисс Батыс Лос-Анджелестегі мотельдің бір бөлмесінен ұлы Майклдың денесін тапты. Ол есірткі дозасынан қайтыс болды. Майкл қайтыс болғанға бір ай бұрын психиатриялық ауруханадан босатылған еді. 1964 жылы ол әкесіне улануға тырысқаны үшін бір жылға түзеу мекемесіне жіберілді.

Саясат

1944 жылдың ақпан айында Тейлор Америка идеалдарын сақтау үшін Ұлттық Кино Альянсын құруға көмектесті. 1947 жылдың қазан айында Тейлор Голливудтағы коммунизм мәселесі бойынша Палата Комиссиясының алдында куәлік беруге шақырылды. Ол бұл процесті "цирк" деп есептеді және сотқа шақырылмаса қатысудан бас тартты. 1947 жылдың 22 қазанында "Экран актерлері гильдиясы" (SAG) туралы куәлігінде Тейлор былай деді: "Меніңше, әсіресе Гильдияның жалпы жиналыстарында, әрқашан белгілі бір актерлер мен актрисалар тобы болды, олардың әрбір іс-әрекеті олардың коммунист болмаса да, коммунист болуға тырынып жатқандай көрінеді". ФБР зерттеп жатқан Карен Морли мен Говард Да Силва есімдері SAG жиналыстарында жанжал тудырушылар ретінде айтылды. Тейлор SAG жиналыстарында Да Силваның "әрқашан қате уақытта сөз сөйлейтінін" мәлімдеді. Да Силва Бродвей мен Нью-Йорк радиосындағы қара тізімге енді, ал Морли оның есімі тыңдауда айтылғаннан кейін қайта жұмысқа орналаса алмады. Тейлор коммунист деп күдіктенген адаммен жұмыс істеуден бас тартатынын мәлімдеді: "Қорқамын, ол немесе мен болуымыз керек, себебі өмір осындай жолжастар мен коммунистерден мазасыз болып, қысқа болып көрінеді". Тейлор сценарийші Лестер Коулды "коммунист ретінде танылған" деп атады, сондай-ақ "Жеке өзім білмеймін" деп қосты. Тыңдаулардан кейін Тейлордың фильмдері коммунистік Венгрия мен Чехословакияда тыйым салынды, ал Францияда оның фильмдеріне бойкот жариялауға шақырды. 1951 жылы Тейлор: "Мен бүгін коммунизмге қарсы сөйлеймін, себебі он жыл бұрын нацизмге қарсы сөйлегенімдей, мен еркіндік пен адалдық жақтасымын" деді. Ол 1952 жылы шыққан "Алаяқтар" атты антикоммунистік деректі фильмге дауыс беруге көмектесті, онда 1950-ші жылдардағы халықаралық коммунизмнің қаупі 1930-шы және 1940-шы жылдардағы нацизмнің қаупімен салыстырылды. Тейлор 1964 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Барри Голдуотерді, ал 1966 жылғы Калифорния губернаторы сайлауында Рональд Рейганды қолдады.

Ұшу

1952 жылы Тейлор «Enola Gay» ұшқышы Пол Тиббетстің өмірбаянына арналған «Above and Beyond» фильмінде түсті. Екі ер адам кездесіп, көптеген ортақ нәрселері бар екенін анықтады. Екеуі де медицинаны оқуды ойлаған, сондай-ақ жақын арадан нысана ату және ұшумен әуес болған. Тейлор 1930 жылдардың ортасында ұшуды үйреніп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде ұшқыш-нұсқаушы болып қызмет етті. Оның жеке ұшағы «Мисси» деп аталған «Twin Beech» (сол кездегі әйелі Стэнвикке қойған лақап аты) болды, ол оны аң аулау мен балық аулауға, сондай-ақ түсірілім алаңдарына ұшу үшін пайдаланды.

Шаруашылық

Тейлор Лос-Анджелестің Брентвуд ауданындағы Мандевилл каньонында орналасқан 34 бөлмелі үйдің иесі болды. «Роберт Тейлор ранчосы» деп аталған бұл мүлік 1970 жылдары KROQ FM радиостансасының иесі Кен Робертске сатылды. Робертс үйді жөндеп, 1990 жылы 45 миллион долларға қайта сатуға шығарды. Кейіннен ол бағаны 35 миллион долларға төмендетті, бірақ ранчоға сатып алушы табылған жоқ. 2010 жылы Робертс олардан алған жоғары пайызды қарызын өтей алмағандықтан, ранчо New Stream Capital деген хедж-фондтың меншігіне өтті. 2012 жылдың қараша айында, оған иелік еткен траст арқылы Роберт Тейлор ранчосы аукционға қойылды. 2012 жылдың желтоқсан айында Чикаголық сатып алушы оны 12 миллион долларға сатып алды.