Мегамоут акуласы – сирек кездесетін, теңіздің тереңдігінде тіршілік ететін акула түрі. 5 метрге дейін өседі, планктонмен қоректенеді, ерекше ірі аузымен танылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Акула түрлері
Species of shark
Мегамут акуласы (Megachasma pelagios) – терең су акуласының бір түрі. Адамдарға сирек кездесетін бұл акуланың ұзындығы шамамен 5 метрге жетеді және қазіргі кездегі үш сүзгішпен қоректенетін акуланың ішіндегі ең кішісі болып табылады, қалғандары – салыстырмалы түрде ірі кит акуласы және баскинг акуласы. 1976 жылы табылғаннан бері 100-ден аз данасы байқалған немесе ұсталған. Басқа екі планктонмен қоректенетін акула сияқты, ол аузын кең ашып жүзеді, суды планктон мен медузалардан сүзіп алады. Оны үлкен басы мен серпімді еріндерінен тануға болады. Мегамут акуласы басқа акула түрлерінен мүлдем өзгеше болғандықтан, әдетте Megachasmidae тұқымдасының жалғыз қазіргі түрі деп есептеледі, бірақ кейбір ғалымдар оның Cetorhinidae тұқымдасына жатуы мүмкін деген болжам бар.
The megamouth shark (Megachasma pelagios) is a species of deepwater shark. Rarely seen by humans, it measures around 17 feet (5 m) long and is the smallest of the three extant filter feeding sharks alongside the relatively larger whale shark and basking shark. Since its discovery in 1976, fewer than 100 specimens have been observed or caught. Like the other two planktivorous sharks, it swims with its mouth wide open, filtering water for plankton and jellyfish. It is recognizable from its large head with rubbery lips. The megamouth is so unlike any other type of shark that it is usually considered to be the sole extant species in the family Megachasmidae, though some scientists have suggested it may belong in the family Cetorhinidae.
Сипаттама
Оның сыртқы келбеті ерекше, бірақ оның туралы басқа мәлімет аз. Жоғарғы жағы қоңыр қара, астыңғы жағы ақ, және балық шаянының құйрығына ұқсас, ұзын жоғарғы бөлігі бар асимметриялық құйрығы бар. Желбезек ойықтарының ішкі жағы саусақтар тәрізді желбезек кескіштерімен қапталған, олар қоректі ұстайды. Шамалы нашар жүзуші, мегамоуттың денесі жұмсақ, салбыраған және құйрық қанаттары жоқ. Мегамоут басқа сүзгілейтін акулалардан – балық акуласы мен кит акуласынан әлдеқайда аз қозғалғыш. Мегамоуттың денесі күшті, ал басы ұзын, кең және дөңгелек. Мегамоуттар ірі акулалар, ұзындығы дейін жете алады. Ересек еркектердің орташа салмағы ал эми әйелдердің салмағы дейін жетеді. 2019 жылғы зерттеу оның ең көп ұзындығы болуы мүмкін екенін көрсетті. Мегамоут акулаларын Солтүстік Жапонияға дейін, Оңтүстік Калифорнияда (LACM 43745 1), сондай-ақ Пунта-Эухения, Бая-Калифорния және Гавайи жағалауларында кездестіруге болады. Мегамоут акулалары 1000 метрге дейін тереңдікте табылған. Мегамоут акулаларының жоғарғы жағы қара көк, қоңыр қара немесе сұр, ал астыңғы жағы ақшыл; жоғарғы жақ сүйегі бойында ақ жолақ бар, ал қанаттарының артқы шеті ақ. Атынан көрініп тұрғандай, мегамоуттардың аузы үлкен, тістері кішкентай, мұрыны кең және дөңгелек, сондықтан оларды кейде жас оркамен шатастырады. Жоғарғы ерінінің ішкі жағы жарқыраған күміс ақ түсті, ауыз ашық болғанда жақсы көрінеді. Алғашқы акула 1980 жылдардың басында тексерілген кезде, бұл ерінге люминесцентті фотофорлар енген болуы мүмкін деп ойланған, бұл планктонды тартуға көмектеседі. Ал 1980 жылдардың ортасында екінші акуланы зерттеген топ төменгі еріннің ақ жолақпен жарқырауы мүмкін екенін және оны рефлектор ретінде пайдалануға болатынын ұсынды, бірақ ешбір теория дәлелденген жоқ. Бұл ақ жолақ екі жыныста да кездеседі және тамақтану механизмі болуы мүмкін немесе мегамоут акулаларының басқа дараларын анықтау үшін қолданылуы мүмкін.
The appearance of the megamouth is distinctive, but little else is known about it. It has a brownish black colour on top, is white underneath, and has an asymmetrical tail with a long upper lobe, similar to that of the thresher shark. The interior of its gill slits are lined with finger like gill rakers that capture its food. A relatively poor swimmer, the megamouth has a soft, flabby body and lacks caudal keels. The megamouth is considerably less active than the other filter feeding sharks, the basking shark and the whale shark. The megamouth has a stout body and a long, wide bulbous head. Megamouths are large sharks, able to grow to in length. Mature males average at and females at Weights of up to have been reported. A 2019 study suggested that it would have reached in maximum length. Megamouth sharks can be found as far northward as northern Japan; southern California (LACM 43745 1) and near Punta Eugenia, Baja California, and Hawaii. Megamouth sharks can be found at a depth of up to 1,000 m (3,280 ft). Megamouth sharks are dark blue, brownish black, or gray above, lighter below; with a white band along the upper jaw; while the posterior margin of its fins are white. As their name implies, megamouths have a large mouth with small teeth, and a broad, rounded snout, causing observers to occasionally mistake the megamouth for a young orca. The protruding inside of the upper lip is a brilliant silvery white, which is very visible when the mouth is open. This lip was initially thought to be possibly embedded by luminous photophores when the first shark was examined in the early 1980s, which may act as a lure for plankton, while the team examining the second shark in the mid 1980s instead proposed that the lower lip might glow with the white band used as a reflector of sorts, but neither theory has been proven. This white band is present in both sexes and could be either a feeding mechanism or possibly be used as a means of identifying other individuals of megamouth sharks.
Таксономия және эволюция
Зерттеушілер мегамоут акулаларының басқа екі планктонмен қоректенетін акулаларға қатысты қоректену әдеттерін болжады; үш планктонмен қоректенетін акуланың қозғалыс кезінде қоректенуі ортақ, себебі ол планктон сияқты ұсақ жемді ұстауға бейімделген сүзгі механизмдерімен дамыған, қозғалыс арқылы қоректенетін ата-бабалардан пайда болды. Дегенмен, қазіргі M. pelagios-қа қоса, екі жойылған мегамоут түрі – Приабон M. alisonae және Олигоцен-Миоцен M. applegatei – де жақында қазылған тіс қалдықтары негізінде ұсынылды. Megachasma pelagios түрінің ерте ата-бабасы Бельгияның ерте миоцен (Бурдигалия) кезеңінен табылды. Алайда, Бор кезеңіне жататын M. comanchensis жақында Pseudomegachasma туысына жататын тісқұйрық акула ретінде қайта жіктелді, және тістерінің пішіні ұқсас болғанымен, мегамоут акуласымен туыс емес. Мегамоуттың сүзгі арқылы қоректенуге бейімделуі, басқа қазіргі сүзгі арқылы қоректенетін акулалардан, тіпті ламнидті басқыншы акуладан да тәуелсіз дамыған болуы мүмкін, бұл оны конвергентті эволюцияның мысалы етеді.
Researchers have predicted the feeding patterns of megamouth sharks in relation to the other two planktivorous sharks; the three planktivorous sharks have ram feeding in common, as it evolved from ram feeding swimming type ancestors that developed their filtering mechanism to capture small prey like plankton. In addition to the living M. pelagios, however, two extinct megamouth species – the Priabonian M. alisonae and the Oligocene–Miocene M. applegatei – have also recently been proposed on the basis of fossilized tooth remains. An early ancestor of the recent species Megachasma pelagios was reported from the early Miocene (Burdigalian) of Belgium. However, the Cretaceous aged M. comanchensis has been recently reclassified as an odontaspid shark in the genus Pseudomegachasma, and is in fact unrelated to the megamouth shark despite similar teeth morphology. The megamouth's filter feeding adaptations likely evolved independently from other extant filter feeding sharks, even the lamniform basking shark, making it an example of convergent evolution.
Мінез-құлық
1990 жылы Дана Пойнт, Калифорния жағасында 4,9 метрлік (16 фут) еркек мегамут акуласы су бетіне жақын жерден ұсталды. Бұл акула кейін жұмсақ денесіне кішкентай радио белгісі тіркелген күйі босатылды. Белгі екі күн бойы тереңдік және уақыт туралы мәліметтерді жіберді. Күндіз акула шамамен 200 метр тереңдікте жүзіп жүрді, ал күн батқанда көтеріліп, түнді 200-ден астам метр тереңдікте өткізді. Күндіз де, түнде де оның жылдамдығы өте баяу болды, шамамен 0,5 метр/секунд. Мұндай тік миграция үлгісі көптеген теңіз жануарларында байқалады, олар су қабатындағы планктонның қозғалысын қадағалайды. 2009 жылғы наурыз айында ұсталған акуланың 150 метр тереңдікте желіге ілінгені хабарланды.
In 1990, a 4.9 m (16 foot) male megamouth shark was caught near the surface off Dana Point, California. This individual was eventually released with a small radio tag attached to its soft body. The tag relayed depth and time information over a two day period. During the day, the shark swam at a depth around , but as the sun set, it would ascend and spend the night at depths between Both day and night, its progress was very slow, around This pattern of vertical migration is seen in many marine animals as they track the movement of plankton in the water column. The shark captured in March 2009 was reportedly netted at a depth of .
Көбею
Көбейтілуі жұмыртқа туғызу арқылы жүзеге асады, яғни жас акулалар анасының денесінде жұмыртқа күйінде жетіліп, одан кейін жарылады. Бұл түр планктонмен қоректенетін акулалардың жаңа туысына жатады деп анықталды. Лейтон Тейлор зертханадағы үлгіні қарап, бұл толығымен жаңа акула түрі екенін анықтады, осылайша ол – зелакантпен бірге – 20 ғасырдың ихтиологиясындағы ең сенсациялық жаңалықтардың біріне айналды. Мегамоут акуласының көкірек қанаты, сондай-ақ оның қаңқа және бұлшықет жүйесі зерттелді, бұл оның басқа екі акуламен филогенетикалық байланысын көрсетуге мүмкіндік берді.
Reproduction is ovoviviparous, meaning that the young sharks develop in eggs that remain within the mother's body until they hatch. The species was identified as being of a new genus within the planktivorous shark species. Examination of the , specimen by Leighton Taylor showed it to be an entirely unknown type of shark, making it – along with the coelacanth – one of the more sensational discoveries in 20th century ichthyology. The pectoral fin of the megamouth shark was studied, along with its skeletal and muscular system, to show its phylogenetic relationship to the other two sharks.
Белгілі үлгілері
2018 жылы тек 99 мегамоут нығайы ғана ұсталған немесе көрінген. Олар Тынық, Атлант және Үнді мұхиттарында табылған. Жапония, Филиппин және Тайвань әрқайсысы кем дегенде 10 нығайын тапқан, бұл кез келген жеке аймақтағы ең көп көрсеткіш болып табылады және бүкіл әлем бойынша тіркелгеннің жартысынан асып түседі. Нығайлар Гавай, Калифорния, Мексика, Индонезия, Австралия, Бразилия, Сенегал, Оңтүстік Африка, Пуэрто-Рико, Эквадор және, мүмкін, Вьетнам жанындағы суларда да көрінген немесе шыққан.
as of 2018, only 99 megamouth specimens had been caught or sighted. They have been found in the Pacific, Atlantic, and Indian Oceans. Japan, the Philippines and Taiwan have each yielded at least 10 specimens, the most of any single area, amounting to more than half the worldwide total. Specimens have also been sighted in or come out of the waters near Hawaii, California, Mexico, Indonesia, Australia, Brazil, Senegal, South Africa, Puerto Rico, Ecuador, and possibly Vietnam.