Кіріспе
Гилберт пен Салливанның 1893 жылғы комедиялық операсы – «Утопия, Лимитед» немесе «Прогресс гүлдері». Бұл Артур Салливанның музыкасымен және В. С. Гилберттің либреттосы бар «Савой» операсы. Бұл Гилберт пен Салливанның он төрт бірлескен жұмысының соңғы екіншісі болды және 1893 жылдың 7 қазанында 245 қойылымға жол ашты. Ол олардың алдыңғы туындыларының көпшілігіне жеткен табысқа жете алмады. Гилберттің либреттосы жауапкершілігі шектеулі компанияларды, әсіресе банкрот болған компанияның кредиторларды иелерінен ешқандай жауапкершіліксіз төлеместен қалу мүмкіндігін сатиралық тұрғыдан бейнелейді. Сонымен қатар, ол акционерлік қоғам туралы заңды сынап, шектеулі жауапкершілігі бар компаниялар заңнамасы аясында жеке тұлғалардың (немесе егемен мемлекеттердің) заңды коммерциялық ұйымдармен абсурдты бірігуін көзге елестетеді. Бұған қоса, ол 19 ғасырдың соңындағы британ империясының және елдің қадірлі институттарының мақтанышын әжуалайды. «Барбариялық» елдің «жетілген» елдің мәдени құндылықтарын қабылдауын қысымға алып, империализмнің мәдени жақтарына сын бағыттайды. Либретто кейбір сыншылар мен кейінгі зерттеушілер тарапынан тым ұзақ және шатас деп сынға ұшырады, ал I актіде енгізілген бірнеше қосалқы сюжеттік желілер аяқталмай қалды. «Утопия» Гилберт пен Салливанның көптеген басқа операларына қарағанда сирек қойылады. Оны сахнаға қою қымбатқа түседі, өйткені оған көптеген негізгі актерлер және көптеген орындаушылар үшін екі костюм («туған жерлік» және «қабылдау бөлмесі») қажет. Тақырыбы мен кейіпкерлері, соның ішінде нақты үкіметтік лауазымдар, қазіргі заманғы көрермендер үшін түсініксіз, бірақ мемлекеттік институттардың корпоративтендірілуі және британдық король отбасындағы дау-дамандар тақырыбы әлі де өзекті болып табылады. Бернард Шоу 1893 жылғы қазан айында «The World» журналында жариялаған өте жағымды пікірінде: «Мен «Утопияның» музыкасын бұрынғы «Савой» операларының кез келгенінен артық ұнаттым» деп жазды.
Utopia, Limited; or, The Flowers of Progress, is a Savoy opera, with music by Arthur Sullivan and libretto by W. S. Gilbert. It was the second to last of Gilbert and Sullivan's fourteen collaborations, premiering on 7 October 1893 for a run of 245 performances. It did not achieve the success of most of their earlier productions. Gilbert's libretto satirises limited liability companies, and particularly the idea that a bankrupt company could leave creditors unpaid without any liability on the part of its owners. It also lampoons the Joint Stock Company Act by imagining the absurd convergence of natural persons (or sovereign nations) with legal commercial entities under the limited companies laws. In addition, it mocks the conceits of the late 19th century British Empire and several of the nation's beloved institutions. In mocking the adoption by a "barbaric" country of the cultural values of an "advanced" nation, it takes a tilt at the cultural aspects of imperialism. The libretto was criticised as too long and rambling by some critics and later commentators, and several subplots introduced in Act I are never resolved. Utopia is performed much less frequently than most other Gilbert and Sullivan operas. It can be expensive to produce, requiring a large principal cast and two costumes ("native" and "drawing room") for most of the performers. The subject matter and characters, including the specific government offices, are obscure for modern audiences, although its themes of corporatisation of public institutions and scandal in the British Royal family remain relevant. Bernard Shaw wrote in his highly favourable October 1893 review of the show in The World, "I enjoyed the score of Utopia more than that of any of the previous Savoy operas."
Өмірбаян
1890 жылы Гилберт пен Салливанның бұрынғы операсы "Гондольелер" қойылымы кезінде Гилберт продюсері Ричард Д'Ойли Картемен Савой театрына жаңа кілемнің құны және олардың ұзақ серіктестігі барысындағы шығындарды есептеу мәселелері бойынша заңдық дауға түсті. Салливан Картпен бірге болды және сот ісінде жауапкер атанды, нәтижеде серіктестік таратылды. Гилберт Савой театры үшін енді опера жазбайтынына уәде берді, ал "Гондольелер" 1891 жылы жабылғаннан кейін ол өзінің либреттоларына қойылған құқықтан бас тартты. Гилберт пен Салливан 1891 жылдың қазан айында ғана, баспагері Том Чапеллмен әңгімелескеннен кейін татуласты. Өздерінің бұрынғы міндеттемелерін орындағаннан соң, Гилберт пен Салливан "Utopia, Limited" атты жаңа опера бойынша ынтымақтастығын қайта жаңартуды жоспарлады. Бірақ сот процесі Гилберт пен Салливанды ашуландырды, және олардың соңғы екі жұмысы бұрынғы операларды жазғандағыдай жақын қарым-қатынастан мүше болды.
Операның пайда болуы
1892 жылдың қарашасында жаңа операның қаржылық мәселелері бойынша ұзақ және нәзік келіссөздерден кейін Гилберт, Салливан және Карте келісімге келіп, жаңа операны жасауға кірісті. 1893 жылдың 27 қаңтарында Гилберт Сулливанға либреттоның сюжеттік жоспарын оқыды, ал шілде айында либреттоны аяқтады. Гилберт 1893 жылдың жазы мен күзі бойы қатты подаградан зардап шекті және репетицияларға коляскада қатысуға мәжбүр болды. Гилберт пен Салливан Леди Софи кейіпкері сияқты бірнеше мәселеде келіспеді, ал Салливан Гилберттің кейбір мәтіндерін музыкаға қою қиын деп тапты. «Утопияны» жазу және өңдеу кезіндегі олардың үйлесімсіздігі Салливанның 1875 жылғы «Сот отырысынан» бергі бұрынғы ынтымақтастықтарының «бірлігі» деп атаған нәрсесімен күрт контраст жасады. Дегенмен, Салливан Гилберттің бірінші актісіне бір ай ішінде музыка жазды және финал үшін серіктесінен ерекше мақтау алды, оны Гилберт Салливанның ең жақсы туындысы деп санады. «Утопия» үшін авторлар декорацияларды жобалауға Хоуес Крейвенді шақырды, олар жоғары бағаланды. Крейвен Генри Ирвингтің Лицей театрындағы Шекспирдің әйгілі қойылымдарының суретшісі болды. Перси Андерсон костюмдерді жасады. Декорациялар, реквизиттер мен костюмдердің жалпы құны рекордтық 7200 фунт стерлингті құрады. Екі әйелдің тағдыры, әрине, Принцесса Зара мен Леди Софи кейіпкерлеріне әсер етті. Гилберттің туындының қалыптасуына ықпал еткен тағы бір фактор – ол Салливанмен бірге бұрынғы операсында, «Гондольелерде» зерттей бастаған 1862 жылғы Англияның шектеулі жауапкершілік заңына деген наразылығы болды. Құмарлықпен ойдан шығарылған ортаны пайдаланып, Гилберт Британ империясын, шовинизмді, монархияны, партиялық саясатты және операда британдық орта болғанда жарақаттанған басқа да институттарды өткір сатираға тартты. Бұл туындыда Гилберт антиутопия идеясына қайта оралады, оны ол әртүрлі жолдармен өзінің алғашқы бір актілік операларында – «Бақытты Аркадия», «Біздің арал үйі», «Топсытурвейдом» және басқа да ерте туындыларында, әсіресе «Бақытты елде» зерттеді. Операның міндеттемелерін орындамайтын шектеулі жауапкершілігі бар тұлғаларға және монархиядағы дау-дамағұлдарға сатирикалық көзқарасы 1893 жылы тиімді болды және бүгінге дейін әсерлі. Сонымен қатар, шоу «практикалық түрде барлық ағылшын нәрсесін – ағылшын ұяттылығын, ағылшын әңгімелерін, ағылшын компанияларын насихаттауды, ағылшын партиялық жүйесін, ағылшын соғыс кеңсесі мен адмиралтействосын, округтік кеңесті және ағылшын кабинетін» сатиралайды. Салливан пародияға қосылып, «Rule Britannia!» мелодиясына негіделген партитурадағы қайталама мотивпен барлық ағылшын нәрселерін әжуалай мақтайды.
Қабылдау және соңынан
Савойлық көрермендер Гилберт пен Салливанның қайтадан бірге болғанына қуанды, ал алғашқы кеш қабылдауы құлшынысқа толы болды. Салливан күнделігіне: "Сағат 8.15-ке дәл оркестрге кірдім. Маған арналған құрмет 65 секундқа созылды! Қойылым керемет жақсы өтті – ешқандай қиындық болған жоқ, содан кейін Г. екі рет шақырылды." деп жазды. Тәнтігерлер шығарманың артықшылықтары туралы екіге бөлінді. Гилбертке әдетте жауыздық танытқан «Панч» газеті: «Ол – бірнеше мағынада "шектеулі"» деп мәлімдеді. «Стандарт» газеті керісінше: «Мырза Гилберт пен сэр Артур Салливан мұнда өздерінің ең жақсы күйінде. Кітаптың өткірлігі, әзілі және сатирасы автордың бұрынғы операларының ешқайсысында теңдессіз, композитордың әуенінің қызықты арнасы бұрынғыдай жаңарып ағып жатыр, ал оркестрлік безендірілісі ерекше қуанышпен толы қиялдарға толы» деп жазды. «Палл Молл Газетте» де Салливанның үлесін мақтады, бірақ Гилберттің үлесін кемсітті: оның пікірінше, музыка «Салливан мен Гилберт сериясының барлығында теңдессіз», бірақ кітапта «арзандық сезімі ғана емес, тіпті шаршау сезімі де бар». «Эра» газеті Гилберттің «өткірлігі бұрынғыдай жарқырап, сатирасы бұрынғыдай өткір» екенін айтты және кеңес сахнасын «күлкіге толы» деп тапты. «Обсервер» газеті Гилберт өзінің ешбір артықшылығын жоғалтпағанын, «өткірлік мол» және «бұрынғыдай спонтанды: мәжбүрлі немесе жамандалған емес, ал оның өлеңдері әрқашан мінсіз» деп бағалады. Кейбір сыншылар бұл жұмыстың бұрынғы Гилберт пен Салливан операларына сілтеме жасауы, мысалы, Капитан Коркоран кейіпкерін қайта пайдалану және Король Парамаунт пен Жапония Микадосы арасындағы байланыс әлсіз деп санайды. «Палл Молл Газетте» былай деп жазды: «Жазушы өзін-өзі еліктеуге мәжбүр болғанда, бұл әрқашан қайғылы жағдай. «Утопия (шектеулі)» – оның есімі ең көп байланыстырылған жұмыстың қуанышсыз пародиасы. Мырза Гилберт ескіні жаңаға айналдыра алмады». «Дейли Ньюс» және «Глоб» газеттері екеуі де бірінші актінің бұрынғы Савой операларынан ұзаққа созылғанын және кесуді қажет еткенін атап өтті. «Манчестер Гардиан» газеті бұл қойылымды мақтады, бірақ «көп (кейде тым көп) Гилберттік диалог» бар екенін айтты. Алайда, Гилберт пен Салливанның кесу туралы таңдауы күмәнді. Сопраноның «Жастық – бата» атты ариясы баспасөзден ең құлшынысты пікірлер алды, бірақ ол ашылу кешінен кейін қысқартылды. «Глоб» газеті оны «сэр Артур Салливанның ең үздік шығармаларының бірі» деп атады. Сонымен қатар, өндіріс алдындағы қысқартулар I актіге енгізілген қосалқы сюжеттерді аяқталмаған қалдырды. Мысалы, Салливан Гилберттің Нэнси МакИнтош үшін сахналарының бірін қоюдан бас тартты, бұл Скафио–Фантис–Зара қосалқы сюжеті аяқталмады. Ратланд Баррингтон өзінің естеліктерінде «Гилберт пен Салливан операларында екінші акт әдеттегіден гөрі аз қызықты болды» деп жазды. Қойылым, сахналануының ерекше қымбаттығына қарамастан, шамалы пайда әкелді. Музыкалық комедиялардың сән-салтанатымен бәсекелесіп, қонақ бөлмесі көрнекі болды. «Манчестер Гардиан» оны «сахнада көрілген ең тамаша көріністердің бірі» деп атады. Лондон театр жұртшылығының талғамы комедиялық операдан ауып, «In Town» (1892), «A Gaiety Girl» (1893) және «Morocco Bound» (1893) сияқты музыкалық комедияларға қарай бұрылды, олар келесі екі онжылдық және одан да көпке созылып Лондон сахнасын бағындырды. «Утопия» Гилберттің соңғы шәкірті Нэнси Макинтошты принцесса Зара рөлінде таныстырды, ал рөл оған сәйкес кеңейтілді. Ғалым Джон Вольфсонның «Соңғы перде» атты кітабында айтқанынша, бұл сценарийді бүлдіріп, теңгерімін бұзды, өйткені оның үкіметке деген пародиасын әлсіретті. «Утопия, Лимитед» Макинтоштың D'Oyly Carte Opera Company-мен жалғыз рөлі болуы керек еді, өйткені Салливан оның қатысуымен тағы бір шығарма жазудан бас тартты. «Микадо» қойылымын қайта жаңғыртудағы Юм Юм рөлін ойнауы туралы талқылаулар екеуінің арасындағы тағы бір дауға әкелді, ол қайта жаңғыртуды болдырмады, ал Гилберттің оның «Ерлігі» рөлінде көрінуін талап етуі Салливанның шығарманы қоюдан бас тартуына себеп болды. Гилберт пен Салливанның соңғы жұмысы «Ұлы герцог» болды, олар қайтадан бірігіп жұмыс істегеніне үш жыл өтті.
The Daily News and The Globe both noted that Act I ran longer than any previous Savoy Opera and needed pruning. The Manchester Guardian praised the work, but commented that there was "much (sometimes too much) Gilbertian dialogue". However, Gilbert and Sullivan's choices for what to cut are suspect. The soprano's aria, "Youth is a boon avowed" got some of the most enthusiastic reviews from the press but was cut after the opening night. The Globe called it "one of Sir Arthur Sullivan's best works". Also, the pre production cuts left subplots that were introduced in Act I unresolved. For example, Sullivan refused to set one of Gilbert's scenes for Nancy McIntosh, which left the Scaphio–Phantis–Zara subplot unresolved. Rutland Barrington, in his memoirs, felt that the "second act was not as full of fun as usual" in the Gilbert and Sullivan operas. The show made a modest profit, despite the unusually high cost of staging it. In competition with the musical comedies' fashion pageantry, the drawing room scene was of an unprecedented opulence. The Manchester Guardian called it "one of the most magnificent ever beheld on the stage", The taste of the London theatre going public was shifting away from comic opera and towards musical comedies such as In Town (1892), A Gaiety Girl (1893) and Morocco Bound (1893), which were to dominate the London stage for the next two decades and beyond. Utopia introduced Gilbert's last protégée, Nancy McIntosh, as Princess Zara, and the role was much expanded to accommodate her. According to the scholar John Wolfson, in his book, Final Curtain, this damaged and unbalanced the script by detracting from its parody of government. Utopia, Limited was to be McIntosh's only part with the D'Oyly Carte Opera Company, as Sullivan refused to write another piece if she was to take part in it. Discussions over her playing the role of Yum Yum in a proposed revival of The Mikado led to another row between the two that prevented the revival, and Gilbert's insistence upon her appearing in His Excellency caused Sullivan to refuse to set the piece. Three years passed before Gilbert and Sullivan collaborated again, on their last work, The Grand Duke.
Өндіріс тарихы
Қазан айының соңына дейін пьесаның атауы "Utopia (Limited)"-тен "Utopia, Limited"-ке өзгертілді. "Utopia, Limited" 245 рет қойылды, бұл Виктория театрының соңғы стандарттарымен қарағанда шағын жетістік болды; ол Гилберт пен Салливанның 1880 жылдардағы ынтымақтастығынан қысқа болғанымен, 1890 жылдары Савой театрындағы ең ұзақ қойылым болды. Алғашқы қойылымнан кейін төрт D'Oyly Carte труппасы "Utopia" пьесасын британдық провинцияларда ойнады, ал пьеса 1900 жылға дейін турларға енгізілді. 1894 жылы Нью-Йоркте D'Oyly Carte қойылымы, 1902–1903 жылдары D'Oyly Carte Оңтүстік Африка турнесі, сондай-ақ 1905 және 1906 жылдары Генри Брейси басқарған Австралия мен Жаңа Зеландияда J. C. Williamson қойылымы болды. Руперт Д'Ойли Карт 1925 жылы қайта қоюды қарастырды, бірақ өндіріс құны тым жоғары болды, сондықтан жоспарланған қайта қоюдан бас тартты. "Utopia" 1975 жылдың 4 сәуірінде, компанияның 100 жылдығына орай Савой театрында Майкл Хейландтың режиссерлігімен D'Oyly Carte Opera Company-сымен қайта қойылды. Бір ғана қойылымға өте көп сұраныс болды, сол жылы компания Лондонның Корольдік фестиваль залында тағы төрт қойылым қоюға келісті. 20-ғасырда операны түрлі әуесқойлар орындады, ал АҚШ-та American Savoyards сияқты кәсіби компаниялар 1950 және 1960 жылдары, Manhattan Light Opera 1970 және 1980 жылдары, 1984 жылы Чикагодағы Light Opera Works және 2001 жылы Ohio Light Opera сияқты компаниялар кездейсоқ кәсіби қойылымдар ұйымдастырды. New York Gilbert and Sullivan Players операның 1993 және 2010 жылдардағы 100 жылдығын мерекелеу үшін сахналық концерттік қойылымдар көрсетті. Gilbert & Sullivan Opera Company 2011 жылы Англияның Бакстон қаласында өткен 18-ші Халықаралық Гилберт және Салливан фестивалінде екі толыққанды сахналық қойылым қойды және өндірістің коммерциялық бейнежазбасын жасады. Гилберт пен Салливанның басқа операларына қарағанда қойылымдар әлі де сирек болғанымен, кәсіби қойылымдар да аз, бірақ "Utopia" кейбір әуесқой Гилберт пен Салливан труппаларымен үнемі қойылады, ал әуесқойлардың қойылымын жаз бойы Халықаралық Гилберт пен Салливан фестивалінде көруге болады.
Бірінші акт
Түсті мұхит аралындағы Утопия аралында патша Парамаунт өзінің үлкен қызы, принцесса Зараны Англиядағы Гиртон колледжіне жіберді. Ол қызды сол жерде тәрбиелеу оның халқын өркениеттендіру жоспарына септігін тигізеді деп үміттенеді. Қоғамдық жарылғыш Тарара, утопиялық қыздардың тыныштығын бұзады ("Жылымсыз күйзелісте, қозғалмай") және егер екі "Дана", Скафио мен Фантис бұйрық берсе, патшаны динамитпен жарылту міндетін еске түсіреді; содан кейін Тарара патша болып тағайындалады. "Даналарға жол беріңіз" деп хор жариялап, олардың патшаға "расқальдыққа" ("әр ақыл-ойдың білімінде") жол бермеу үшін тыңдау міндеті екенін ескертеді. Фантис ханшайым Зараға деген махаббатын жариялайды, ал Скафио оны жеңуге көмектесуге уәде береді ("Барлық күмәніңді қанатты болсын"). Патша ("Біздің автократиялық биліктің патшасы") келіп, екі кіші қызы, Некая мен Калибаны, ағылшын стиліндегі мінез-құлықтың үлгісі ретінде ұсынады ("Туған қыздардың ең жақсысы"). Олардың ағылшын тәлімгері, леди Софи, жас қыздарға ғашық ерлер жақындағанда қалай әрекет ету керектігін түсіндіреді ("Дөңгелек бетті рейнджер"). Патша екі Данаға қосылып, өмірдің фарс екенін айтады ("Бірінші сен тудың"). Патша Даналардың өзіне билік етуіне қатты ашуланып, Скафио мен Фантистің өзін мазақтайтын мақалалары үшін леди Софияға үйлене алмайды. Ол Софи мен Зараның да осы мақалаларды көрмейтінін үміттенеді, бірақ оларды ақылға қонымды және жақсы жазылған деп санайды. Леди Софи мақалаларды қорқынышпен табады ("Көктегі қарауыңа бағынышты"). Ханшайым Зара енді алты британдық мырзамен ("Прогрестің гүлдері") бірге Утопияға оралады ("О, Гиртон біліміне бай қыз"). Ол олардың бірімен, капитан Фицбатлэкске ("Ах! батыр сарбаз") ғашық болған. Скафио мен Фантис оны көргенде, екеуі де ханшайымға ғашық болып, қызғанышпен дауласып, ақырында оның қолы үшін жекпе-жекке келіседі. Фицбатлэкс Даналарды тоқтатудың ақылды жолын ойлап табады, Англияда екі бәсекелес даудың ортасындағы әйелді үйдің ат әскерінің офицеріне "сақтаушы ретінде" дау шешілгенге дейін сеніп тапсыру керек ("Бұл түсінікті, менің ойымша"). Осылайша, ол Зарамен бірге бола алады. Көп ұзамай утопиялықтар жиналады, ал Зара прогрестің гүлдерін бірізді түрде таныстырады: Фицбатлэкс (армия), сэр Бейли Барр (Q. C. және MP), лорд Драмали (Лорд Чемберлен), мистер Блушингтон (округтік кеңес), мистер Голдбери (компанияны ілгерілететін) және капитан Коркоран (теңіз флоты) – Гилберт пен Салливанның алғашқы танымал операсы, Г. М. С. Пинафораға сілтеме). Утопиялық халық таңғалады және олар әрқайсысы прогрестің гүлдері елді қалай жақсартуға болатындығы туралы кеңес береді. Голдбери мырза британдық жауапкершілігі шектеулі компаниялар туралы заңды ("Жеті адам бірлестік құрады") ұзақ түсіндіреді. Патша бүкіл елін жауапкершілігі шектеулі корпорацияға айналдыруға шешім қабылдайды – тіпті Англияның өзі әлі қабылдамаған жаңалық. Скафио, Фантис және Тарарадан басқалардың бәрі қуанышты.
ІІ акт
Фицбатлэкс өзінің махаббатының құйыны оның ән айту дауысына әсер еткеніне алаңдайды ("Тенор, барлық әншілер жоғарыда"). Ол және Зара бір-бірімен шын жүректен сөйлеседі ("Махаббат сөздері тым жоғары айтылды"). Утопия өзін Ұлыбританияның "кемістіксіз" көшірмесіне айналдырды – ол армия, флот және соттарды құрды, әдебиет пен драматургияны тазартып, мырза Голдберидің ұсынысын толық қабылдады, сондықтан әр адам енді шектеулі жауапкершілігі бар тұлға болып саналады. Патша және Прогресс гүлдері өздерінің жетістіктеріне риза ("Қоғам толығымен ұмытты"), ал ағылшын модасы мен әдет-ғұрыптарына ғашық халық елдің жаңа даңқы туралы ән айтады ("Бұлттарда биікке көтерілген бүркіт"). Скафио мен Фантис ашуға толы, себебі бұл өзгеріс олардың билігіне қауіп төндіреді ("Біз қатты ашумен жанамыз"). Олар Парамаунттан өзгерістерді кері қайтаруды талап етеді, ал ол бас тартқанда, олар оған өз өміріне деген билігін еске салады ("Егер сіз бірігіп, осылай ойласаңыз"). Бірақ король олар шектеулі компанияны жарып жібермейтінін атап көрсетеді. Скафио мен Фантис Тарарамен оқиғалардың бағытын өзгерту және зейнетке шығу жолдарын іздейді ("Ақылды оймен"). Кіші ханшайымдар Некая мен Калиба мырза Голдбери мен лорд Драмалимен кездеседі, олар ағылшын қыздарының тым ұстамды емес, керісінше, көңілді және қызықты екенін түсіндіреді ("Көздерімізге керемет қуаныш сыйлайды"). Ханшайымдар өмір сүріп жатқан "ешкімге керек емес, көкшіл ережелерден" кейбіреулерін тастау мүмкіндігіне қуанышты ("Содан мен ән айтып, ойнай аламын ба?"). Сонымен қатар, леди Софи Парамаунттың оны сүюіне кедерілес болатын кемшілігіне қайғырады ("Он бес жаста болғанда"). Король өзінің қайта жаңғырған қадір-қасиетімен леди Софиге жақындап, оның туралы жазылған мақалалардың шындығын айтады, ал ол енді оған үйленуге қуана келіседі ("О, шексіз қуаныш!"). Бірақ Скафио мен Фантис Утопия халқын өзгерістердің жаманға кеткеніне көндіре алды ("Теңізбен қоршалған жерімізде"). Мысалы, соғыс тоқтады, армия мен флоттың қажеті қалмады; санитария соншалықты жақсы, дәрігерлер жұмыссыз қалды; заңдар соншалықты жетілген, қылмыс дерлік тоқтады, соттар бос қалды, ал адвокаттар жұмыссыз қалды. Халық өзгерістерді кері қайтаруды талап етеді. Парамаунт қызынан шешім сұрайды, ал сэр Бейли Барртың ынталандыруымен ол британдық өркениеттің "ең маңызды элементін" ұмытып кеткенін түсінеді: Партиялық үкімет! Екі партиялық жүйеде әр партия екіншісінің күш-жігерін осыншалықты бұзады, тіпті ешқандай прогресс болмайды, бұл әркімнің іздеген бақытты нәтижесіне әкеледі. Халық қуаныштан мас, Скафио мен Фантис түрмеге тасталды, ал перде түскенде халық "толқынның арғы жағындағы аралдардың кішкентай тобы" – Ұлыбританияны мадақтап ән салады.
Жазбалар
Алғашқы жазба 1964 жылы Джон Лэндис дирижерлік еткен Вашингтон қаласының әуесқой Лирикалық Театр Компаниясының орындауымен жарық көрді. Алғашқы толық кәсіби жазба 1976 жылы Ройстон Нэш дирижерлік еткен D'Oyly Carte Opera Company ұжымымен шығарылды, оны кейбір сыншылар "сазға біршама жапсарған және шабыттандырмаған түсініктеме" деп санады, ал енді біреулері "тартымды және сергектікке" ие екенін, оның "қарсы келуге болмайтын" екенін айтты. Сыншы Эндрю Лэмб былай деп жазды: "Дирижерлікте біраз ауырлық сезіледі, бірақ ән орындаушылары D'Oyly Carte компаниясының ең басты артықшылығы – сенімділігін көрсетеді. Кеннет Сэндфорд "Парамоунт патшасы" рөлін тамаша орындады". Сонымен қатар, 2001 жылғы Огайо Жеңіл Операсының жазбасы да бар, туралы Opera News газеті былай деп жазды: "Дж. Линн Томпсонның құлшынысымен және көбінесе күшті актерлік құрамымен, ол Утопияның музыкалық құндылықтарын жақсы көрсетеді. Басты рөлдерді орындаушылар әдемі стильмен және тамаша дикциямен әндейді". D'Oyly Carte жазбасынан өзгеше, бұл жинақта диалогтар да бар, бірақ Opera News газеті кейбір орындаушылардың "сөйленген диалогта драмалық әртүрлілік жеткіліксіз" екенін атап өтті.