Кіріспе

Британдық спортшы және саясаткер (1889–1982)

Филип Джон Ноэль Бейкер, Барон Ноэль Бейкер, (1 қараша 1889 – 8 қазан 1982), туған Филип Джон Бейкер, британдық саясаткер, дипломат, ғалым, спортшы және қарусыздануды жақтаушы белгілі тұлға болды. Ол 1920 жылғы Антверпенде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Ұлыбритания командасының туын алып жүріп, 1500 метрлік жүгіруде күміс медаль жеңіп алды және 1959 жылы Нобель бейбіт сыйлығына ие болды. Ноэль Бейкер – Олимпиада медалін жеңіп алған және Нобель сыйлығын алған жалғыз адам. Ол 36 жыл бойы Ұлыбритания парламентінің Еңбек партиясынан депутаты болды, 1929 жылдан 1931 жылға дейін және 1936 жылдан 1970 жылға дейін бірнеше министрлік лауазымдарда және үкіметте қызмет етті. 1977 жылы өмір бойына пэр ретінде тағайындалды.

Ерте өмір және білім

Бейкер 1889 жылғы 1 қарашада Лондондағы Брондесбери Паркте дүниеге келді. Ол 1500 метрлік жүгірудің финалына жетті, оны оның қандасы Арнольд Джексон жеңіп алды. 1920 жылғы Антверпенде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Бейкер Ұлыбританияның жеңіл атлетика командасының капитаны болды және команданың туын алып жүрді. Ол 800 метрлік жарыста алғаш рет жеңіске жетті, бірақ содан кейін 1500 метрлік жүгіруге көбірек назар аударды, командаласы Альберт Хиллден кейін күміс медальді иеленді. 1924 жылы Парижде өткен жазғы Олимпиада ойындарында да капитан болды, бірақ қатыспады. Ноэль Бейкер Лиганың мандат жүйесі бойынша алғашқы жұмыстарының көп бөлігін жасады және 1933-1934 жылдары Йель университетінде лекция оқыды. Оның саяси мансабы 1924 жылы Лейбористік партияда басталды, ол консерваторлардың сенімді орыны – Бирмингем Хандсворт округінен парламентке сайлануға түсті, бірақ сәтті болмады. 1929 жылы Ковентри округінен парламент депутаты болып сайланды және Сыртқы істер министрі Артур Хендерсонның парламенттік жеке хатшысы қызметін атқарды. Ноэль Бейкер 1931 жылы мандатын жоғалтты, бірақ 1932-1933 жылдары Хендерсон Женевадағы Дүниежүзілік қарусыздандыру конференциясының төрағасы болған кезде оның көмекшісі болып қызмет етті. Ол 1935 жылы Ковентри округінен қайтадан парламентке үміткер болды, бірақ жеңіске жетпеді, бірақ 1936 жылдың шілдесінде Дерби округінің депутаты Дж. Х. Томас отставкаға кеткеннен кейін Дерби округін жеңіп алды. Округ 1950 жылы бөлінгеннен кейін ол Дерби-Саут округіне ауысты. Ноэль Бейкер 1937 жылы Лейбористік партияның Ұлттық атқару комитетінің мүшесі болды. 1938 жылғы 21 маусымда Ноэль Бейкер, Дерби округінің депутаты ретінде, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Ұлыбритания парламентінде Германия қалаларын әуеден бомбалауға қарсы сөйледі, оны моральдық тұрғыдан дұрыс емес деп есептеді. «Әуеден болатын зұлматтарды болдырмаудың жалғыз жолы – әуе соғысын және ұлттық әуе күштерін толығымен жою». Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі коалициялық үкіметте ол 1942 жылдың ақпанынан бастап Соғыс көлігі министрлігінде парламенттік хатшы болып қызмет етті, ал 1945 жылғы жалпы сайлаудан кейін Лейбористер билікке келгеннен кейін Сыртқы істер министрі болды, бірақ Сыртқы істер министрі Эрнест Бевинмен қарым-қатынасы жақсы болмады. Ноэль Бейкер 1946 жылдың қазанында Әуе күштері министрі болды, содан кейін 1947 жылы Ұлыбритания Достастығы қатынастары жөніндегі министр болды және үкіметке кірді. Ноэль Бейкер 1948 жылы Лондонда өткен Олимпиада ойындарын ұйымдастыруға жауапты министр болды. 1950 жылы Отын және энергетика министрлігіне ауысты. 1940 жылдардың ортасында Ноэль Бейкер Біріккен Ұлттар Ұйымына британдық делегация мүшесі ретінде қызмет етті, оның хартасын және жұмыс істеу ережелерін жасауға көмектесті. Ол 1946-1947 жылдары Лейбористік партияның төрағасы болды, бірақ 1948 жылы Ұлттық атқару комитетіндегі орнын жоғалтты, оның орнын Майкл Фут иеленді. 1950 жылдары солшыл беванист саясатына қарсы болды және бір жақты қарусыздану саясатынан гөрі көпжақты ядролық қарусыздануды жақтады, осылайша 1959 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. 1979 жылы Феннер Броквеймен бірге ол Дүниежүзілік қарусыздану науқанын құрды, қайтыс болғанға дейін оның төрағасы болды және 1980 жылдарға дейін қарусыздануды белсенді түрде қолдады. Ноэль Бейкер 1970 жылғы жалпы сайлауда Дерби-Саут округінен парламент депутаты болып қайта сайланбады, оның орнын Уолтер Джонсон иеленді. Оның өмірлік жұрты 1977 жылғы күміс мерейтойы мен туған күнінің құрметіне жарияланды және 87 жасында ол 1965 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетуден бас тартқан Дерби қаласының бароны Ноэль Бейкер ретінде 1977 жылдың 22 шілдесінде жұртқа ие болды. Ол 1960 жылдан 1976 жылға дейін Халықаралық спорт ғылымдары және дене тәрбиесі кеңесінің президенті болды. Ноэль Бейкер Ұлттар лигасының одағы және 1934-1935 жылдардағы Бейбітшілік бюллетені, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымымен және Кэтлин Кортнидің жұмысымен байланысты жұмыстарын талқылады.

Жеке өмір

1915 жылдың маусым айында Филип Джон Бейкер Шығыс Гринстедтегі далалық аурухананың медбикесі Ирен Ноелге үйленді, кейіннен 1921 жылы заңды түрде Ноэл Бейкер деген есімді қабылдады. Оның әйелі Вирджиния Вульфтің досы еді. Олардың жалғыз ұлы Фрэнсис та Еңбек партиясының депутаты болды және әкесімен бірге палатада қызмет етті. Алайда, олардың некесі сәтті болмады, ал Ноэль Бейкердің 1936 жылдан бастап сүйіктісі Меган Ллойд Джордж болды, ол бұрынғы Либералдық партияның жетекшісі Дэвид Ллойд Джорджтың қызы, өзі либерал және кейіннен Еңбек партиясының депутаты болды. Олардың қарым-қатынасы 1956 жылы Ирен қайтыс болғанда аяқталды.