Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық қолбасшы және генерал (қайтыс 199)
Chinese warlord and general (died 199)
Лю Бу (; 7 ақпан 199 жылы қайтыс болды), әдепті аты Фэнсянь, Қытай империясының Шығыс Хань әулетінің соңғы кезеңінде өмір сүрген қытай әскери қолбасшысы, саясаткер және соғыс әміршісі болды. Алғашқыда шағын соғыс әміршісі Дин Юаньдың бағыныштысы болған ол, Дин Юаньға сатқындық жасап, өлтіріп, 190 жылдардың басында Хань орталық үкіметін бақылаған соғыс әміршісі Дун Чжуоға қашып кетті. 192 жылы ол Дун Чжуоға қарсы шығып, Ван Юнь мен Шисунь Жуйдің ықпалымен оны өлтірді, бірақ кейін Дун Чжуоның ізбасарлары жеңіліске ұшыратып, қуды. 192 жылдан 195 жылдың басына дейін Лю Бу Орталық және Солтүстік Қытайда саяхаттап, Юань Шу, Юань Шао және Чжан Ян сияқты соғыс әміршілерінен пана іздеді. 194 жылы ол Цао Цаодан өткендердің көмегімен Ян провинциясын басып алды, бірақ Цао екі жыл ішінде өзінің аумақтарын қайтарып алды. 195 жылы Лю Бу оған Сюй провинциясында пана берген Лю Бэйге қарсы шығып, провинцияны қожайынынан тартып алды. Ол бұрын Юань Шумен одақтасқанымен, Юань өзін император деп жариялағаннан кейін онымен байланысын үзді – бұл Хань императоры Сяньға жасалған опасыздық еді – және Цао және басқалармен бірігіп, жалған императорға шабуыл жасады. Алайда, 198 жылы ол тағы да Юань Шудың жағына өтіп, Цао мен Людің біріккен күштерінің шабуылына ұшырады, нәтижесінде 199 жылы Сяпи шайқасында жеңілді. Ол Цаоның бұйрығымен тұтқындалып, мойын оралып өлтірілді. Лю Бу тарихи және көркем әдебиеттерде өте күшті жауынгер ретінде сипатталғанымен, тұрақсыз мінез-құлқымен де әйгілі болды. Ол одақтастарын жиі сатқан және адалсыздық жасаған. Ол әрқашан басқаларға күдікпен қараған және өзінің қол астындағыларын бақылай алмаған. Осы факторлардың бәрі оның құлдырауына әкелді. 14 ғасырлық тарихи роман "Үш патшалықтың романсы"-нда оның өмірінің егжей-тегжейлі жағдайлары драматизацияланған, ал кейбір ойдан шығарылған элементтер – оның ішінде, ойдан шығарылған бойжеткен Дяочанмен болған махаббаты – оны моральдық қағидалары жоқ, аяусыз және импульсивті жабайы адам ретінде бейнелейтін, теңдесі жоқ жауынгер ретінде көрсетеді.
Lü Bu (; died 7 February 199), courtesy name Fengxian, was a Chinese military general, politician, and warlord who lived during the late Eastern Han dynasty of Imperial China. Originally a subordinate of a minor warlord Ding Yuan, he betrayed and murdered Ding Yuan and defected to Dong Zhuo, the warlord who controlled the Han central government in the early 190s. In 192, he turned against Dong Zhuo and killed him after being instigated by Wang Yun and Shisun Rui, but was later defeated and driven away by Dong Zhuo's followers. From 192 to early 195, Lü Bu wandered around central and northern China, consecutively seeking shelter under warlords such as Yuan Shu, Yuan Shao, and Zhang Yang. In 194, he managed to take control of Yan Province from the warlord Cao Cao with help from defectors from Cao's side, but Cao took back his territories within two years. In 195, Lü Bu turned against Liu Bei, who had offered him refuge in Xu Province, and seized control of the province from his host. Although he had agreed to an alliance with Yuan Shu earlier, he severed ties with him after Yuan declared himself emperor – treason against Emperor Xian of Han – and joined Cao and others in attacking the pretender. However, in 198, he sided with Yuan Shu again and came under attack by the combined forces of Cao and Liu, resulting in his defeat at the Battle of Xiapi in 199. He was captured and executed by strangulation on Cao's order. Although Lü Bu is described in historical and fictional sources as an exceptionally mighty warrior, he was also notorious for his unstable behaviour. He switched allegiances erratically and freely betrayed his allies. He was always suspicious of others and could not control his subordinates. All these factors ultimately led to his downfall. In the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, the details of his life are dramatised and some fictitious elements – including his romance with the fictional maiden Diaochan – are added to portray him as a nearly unchallenged warrior who was also a ruthless and impulsive brute bereft of morals.
Лю Бу өмірі туралы тарихи дереккөздер
Лю Будың екі ресми өмірбаяны бар. Біріншісі – Үш патшалықтың жазбалары (Сангуочжи), оны үшінші ғасырда Чэнь Шу жазған. Бесінші ғасырда Пей Сонгцзи Чэнь Шудың түпнұсқа жұмысына басқа көздерден алынған ақпаратты қосып, оған жеке түсініктемелерін енгізу арқылы Сангуочжиге түсіндірмелер жазды. Лю Будың өмірбаянына түсіндірмелерде қолданылған кейбір балама мәтіндер: Ван Канның Инсюн Цзи (Батырлар мен чемпиондардың тарихы); Юань Вэйдің Сяньди Чунцю (Император Сяньнің тарихы); Сун Шенгтің Вэй Ши Чунцю (Вэй билеуші әулетінің тарихы); белгісіз автордың Цао Ман Чжуань (Цао Манның өмірбаяны). Лю Будың екінші өмірбаяны бесінші ғасырда Фан Е жинаған "Соңғы Хань кітабында" (Хоуханшу) кездеседі.
There are two official biographies of Lü Bu. The first one is in the Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi), which was written by Chen Shou in the third century. In the fifth century, Pei Songzhi annotated the Sanguozhi by incorporating information from other sources to Chen Shou's original work and adding his personal commentary. Some alternative texts used in the annotations to Lü Bu's biography include: Yingxiong Ji (Chronicles of Heroes and Champions), by Wang Can; Xiandi Chunqiu (Chronicles of Emperor Xian), by Yuan Wei; Wei Shi Chunqiu (Chronicles of the Ruling Family of Wei), by Sun Sheng; Cao Man Zhuan (Biography of Cao Man), by an unknown writer. The second biography of Lü Bu is in the Book of the Later Han (Houhanshu), which was compiled by Fan Ye in the fifth century.
Динг Юаньның қол астында қызмет ету және Донг Чжуоға қоныс аудару
Лю Бу қазіргі Баотоу қаласына жақын орналасқан Вуюань округіндегі (五原郡) Жиуюань ауданынан (九原縣) шыққан. Ол Бинг провинциясындағы әскери батырлығымен танымал болды. Бинг провинциясының инспекторы (刺史) Динг Юань хан орталық үкіметі тарапынан кавалерия командирі (騎都尉) болып тағайындалып, Хеней округінде гарнизонға орналастырылғанда, Лю Буды тіркеуші (主簿) қызметіне алды және оған жақсы қарым-қатынас жасады. 189 жылдың мамыр айында Император Лин қайтыс болғаннан кейін Динг Юань әскерлерін астана Луоянға евнухтардың тобын жоюға генерал Хэ Цзиньге көмектесу үшін алып келді. Бірақ Хэ Цзинь евнухтар тарапынан өлтірілді, содан кейін әскербасшы Дун Чжуо әскерін Луоянға кіргізіп, астананы басып алды. Дун Чжуо Динг Юаньды өлтіріп, оның әскерін бақылауға алуды қалағандықтан, Лю Буды Дингке сатқындық жасап, өзіне келуге көндірді. Лю Бу Динг Юаньды өлтіріп, оның басын кесіп, хан орталық үкіметін басып алған Дун Чжуоға сыйлады. Дун Чжуо Лю Буды кавалерия командирі (騎都尉) етіп тағайындады және оған үлкен сенім артты. Ол сондай-ақ Лю Буды асырап алды. Кейін Лю Бу кавалерия командирі лауазымынан үйдің генералына (中郎將) көтерілді. Ол сонымен қатар бас ауылдың маркизі (都亭侯) атанды.
Lü Bu was from Jiuyuan County (九原縣), Wuyuan Commandery (五原郡), which is near present day Baotou, Inner Mongolia. He was known for his martial valour in Bing Province. When Ding Yuan, the Inspector (刺史) of Bing Province, was appointed as a Cavalry Commandant (騎都尉) by the Han central government and ordered to garrison at Henei Commandery, he recruited Lü Bu as a Registrar (主簿) and treated him kindly. After the death of Emperor Ling in May 189, Ding Yuan led his troops to the capital Luoyang to assist the general He Jin in eliminating the eunuch faction. He Jin ended up being assassinated by the eunuchs instead, after which the warlord Dong Zhuo led his forces into Luoyang and occupied the capital. Dong Zhuo wanted to kill Ding Yuan and take control of Ding's troops, so he induced Lü Bu into betraying Ding and defecting to his side. Lü Bu killed Ding Yuan, cut off his head, and presented it to Dong Zhuo, who had by then seized control of the Han central government. Dong Zhuo appointed Lü Bu as a Cavalry Commandant (騎都尉) and placed much faith and trust in him. He also accepted Lü Bu as a foster son. Lü Bu was later promoted from the position of a Cavalry Commandant to a General of the Household (中郎將). He was also made a Marquis of a Chief Village (都亭侯).
Донг Чжуоның басқаруындағы қызмет
190 жылы Юань Шао бастаған соғыс әміршілерінің коалициясы Донг Чжуоға қарсы жазалау науқанын бастады. Сол жылдың басында Донг Чжуо Лин императорының мұрагері, император Шаоны биліктен алып тастап, оның орнына император Сяньді тағайындады, ол іс жүзінде оның бақылауындағы қуыршақ билеуші еді. Лю Бу Донг Чжуоны қорғады және коалицияға қарсы шайқастарда күресті. Янрен (陽人) жерінде болған бір шайқаста Донг Чжуо Лю Бу мен Ху Чжэнге Сун Цзяньға (коалиция мүшелерінің бірі) шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ Лю Бу мен Ху Чжэн бір-бірімен келісе алмады, нәтижесінде әскерлерінде тәртіпсіздік болды. Сун Цзянь осы мүмкіндікті пайдаланып, оларға шабуыл жасап, кері шегінуге мәжбүр етті. Бірнеше ай ішінде коалиция әскерлері Луоян астанасына жетті. Донг Чжуо Хан императорларының қабірлері орналасқан аймақта Сун Цзянь бастаған коалицияның алғы шебімен күресу үшін жеке әскер басқарды, бірақ жеңіліске ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Содан кейін Сун Цзянь Луоянның Сюаньян қақпасынан (宣陽城門) өтіп, Лю Буға шабуыл жасап, оны кері қайтарды. Донг Чжуо қатты қорқып, Луоянды эвакуациялап, астананы батыстағы Чанъанға көшіруді шешті. Ол әскерін Луоянды тонауға жіберіп, тұрғындарын Чанъанға көшіруге мәжбүр етті, содан кейін Луоянды өртеп жойды. Коалиция Донг Чжуоны Чанъанға қуып бармады және келесі жылы өздігінен тарады. Донг Чжуо басқа адамдармен кездескенде әдепсіз мінез көрсеткендіктен, өлтірілуден қорқып, Лю Буды өзінің жеке күзетшісі ретінде жиі ұстады. Донг Чжуоның мізгілсіз мінезі болды және ол оңай ашуға түсетін. Ашу талқымында ол Лю Буға қысқа найза тастайтын, бірақ Лю Бу жылдам қимылдап, қарудан қашып шығатын. Осыдан кейін Донг Чжуоның ашуы басылатын. Лю Бу өте ренжіді және асыраушы әкесіне ашу ішінде болды. Сонымен қатар, Лю Бу Донг Чжуоның орталық тұрғын үйін күзетуге міндеттелді және Донгтың қызметші қыздарының бірімен құпия қарым-қатынаста болды. Ол Донг Чжуоның бұл туралы біліп алуынан қорқып, қатты уайымдады. Бұрын Лю Буды Министрлер кеңесінің төрағасы Ван Юн жылы қабылдағандықтан, ол Ванға барып, Донг Чжуоның оны өлтіруге жақындағаны туралы шағымданды. Сол кезде Ван Юн және тағы бір шенеунік Шисун Рюи (士孫瑞) Донг Чжуодан құтылуды жоспарлап отырды, сондықтан олар Лю Буға өздерінің жоспары туралы айтып, оның көмегін сұрады. Лю Бу: "Біз әке мен баламыз ғой!" - деді. Ван Юн: "Сенің тегің Лю, сондықтан сенің онымен қандай да бір туыстығың жоқ. Сен өліп қалғанда ол сен туралы ойламады, енді әке-балалық байланыс қайда?" Лю Бу оларға қосылуға келісіп, кейін Донг Чжуоны өзі өлтірді. Донг Чжуоның өлімінен кейін Ван Юн мен Лю Бу орталық үкіметті басқарды. Лю Бу "Жетілік күштерінің" (奮威將軍) генералы болып тағайындалды және Хан әкімшілігінің үш жоғары лауазымды шенеунігіне үш герцог министрлері алған құрметке тең құрмет көрсетілді. Император Сянь оны Вэнь маркизі (溫侯) деп атады.
In 190, a coalition of warlords led by Yuan Shao initiated a punitive campaign against Dong Zhuo in response to Dong's tyranny and monopoly of the central government. Dong Zhuo had deposed Emperor Ling's successor, Emperor Shao, earlier that year and replaced him with Emperor Xian, who was actually a puppet ruler under his control. Lü Bu defended Dong Zhuo and fought in battles against the coalition. In one battle at Yangren (陽人; believed to be near present day Wenquan, Ruzhou, Henan), Dong Zhuo ordered Lü Bu and Hu Zhen to attack Sun Jian (one of the coalition members), but Lü Bu and Hu Zhen could not get along with each other, resulting in disorder in their army. Sun Jian used the opportunity to attack them and forced them to retreat. Within months, the coalition forces had reached the capital Luoyang. Dong Zhuo personally led an army to engage the coalition vanguard, led by Sun Jian, in the area where the tombs of the Han emperors were located, but was defeated and forced to retreat. Sun Jian then passed through Luoyang's Xuanyang Gate (宣陽城門), where he attacked Lü Bu and drove him back. Dong Zhuo was alarmed, so he decided to evacuate Luoyang and move the capital to Chang'an in the west. He sent his troops to pillage Luoyang and force its residents to move to Chang'an as well, and then had Luoyang destroyed by fire. The coalition did not pursue Dong Zhuo to Chang'an and eventually dissolved by itself in the following year. As Dong Zhuo usually behaved rudely in front of other people, he was afraid of being assassinated, hence he often kept Lü Bu by his side as a bodyguard. Dong Zhuo also had a bad temper and was easily agitated. During his outbursts, he threw short jis at Lü Bu, but Lü Bu reacted fast and dodged the weapons. Dong Zhuo's anger subsided after that. Lü Bu was very unhappy and he bore a grudge against his foster father. At the same time, Lü Bu was tasked with guarding Dong Zhuo's central living quarters, and he had a secret affair with one of Dong's maids. He feared that Dong Zhuo would find out and felt very uneasy about it. Earlier on, Lü Bu had been warmly received by Wang Yun, the Minister over the Masses (司徒), so he went to see Wang and complained about how Dong Zhuo almost killed him. At the time, Wang Yun and another official, Shisun Rui (士孫瑞), were plotting to get rid of Dong Zhuo so they told Lü Bu about their plan and sought his help. Lü Bu said, "But we are father and son!" Wang Yun replied, "Your family name is Lü so you have no blood relations with him. He was not concerned about you at all when you almost died, so where was the father son bond?" Lü Bu agreed to join them and personally killed Dong Zhuo later. After Dong Zhuo's death, Wang Yun and Lü Bu took charge of the central government. Lü Bu was appointed General of Vehement Might (奮威將軍) and received the honours equivalent to those received by the Three Ducal Ministers – three high ranking officials in the Han administration. Emperor Xian also enfeoffed him as the Marquis of Wen (溫侯).
Чанъаннан қуу
Доң Чжуо қайтыс болғаннан кейін, Ли Цзю, Гуо Си және басқалар бастаған Лян провинциясындағы оның ізбасарлары Ван Юн оларға Доң Чжуоның бұрынғы іс-әрекеттері үшін кешірім беруден бас тартқандықтан, Чанъаньға шабуыл жасау үшін әскер құрды. Гуо Си өз әскерін қаланың солтүстік қақпасына шабуылға жіберді, онда ол Лю Бумен кездесті. Лю Бу оған: «Әскерлерімізді шайқасқа жібермейік, оның орнына біреуге қарсы біреу күрессек» деді. Сосын Лю Бу Гуо Симен жекпе-жекке шығып, оны жарақаттады. Гуо Сидің әскері өз командирін құтқарды. Екі тарап та күштерін кері қайтарды. Лю Бу жауға қарсы тұра алмағандықтан, Чанъаньды тастап қашып кетті. Ол Доң Чжуо қайтыс болғаннан кейін 60 күн өткен соң жеңіліп, қашып кетті. Пей Сонгжи «Сангуцзи» кітабының түпнұсқа мәтініндегі «60 күн» деген мәлімдеме дұрыс емес екенін айтты. Басқа деректерге сәйкес, Лю Бу Чжупиң эрасының үшінші жылында (190-193 жж.) төртінші айдың 23-і күні император Сянь билігінде Доң Чжуоны өлтірді және алтыншы айдың бірінші күні Чанъаньнан қашып кетті. Олардың арасында қосымша күндер болған жоқ, сондықтан Лю Бу Доң Чжуо қайтыс болғаннан кейін Чанъаньда 60 күн өткізе алмады.
After Dong Zhuo's death, his followers in Liang Province, led by Li Jue, Guo Si and others, formed an army to attack Chang'an when Wang Yun refused to grant them amnesty for their past activities under Dong Zhuo. Guo Si led his men to attack the city's north gate, where he met Lü Bu, who told him, "Let's not send our soldiers into battle. Instead, let's have a man on man fight." Lü Bu then engaged Guo Si in a duel and injured him. Guo Si's men saved their superior. Both sides withdrew their forces. Lü Bu was unable to resist the enemy so he eventually abandoned Chang'an and fled. His defeat and subsequent flight took place 60 days after Dong Zhuo's death. Pei Songzhi commented that the "60 days" claim in the original text of the Sanguozhi was erroneous. According to other sources, Lü Bu killed Dong Zhuo on the 23rd day of the fourth month in the third year of the Chuping era (190–193) in Emperor Xian's reign, and he fled from Chang'an on the first day of the sixth month. There were no interpolated dates in between, so Lü Bu could not have spent 60 days in Chang'an after Dong Zhuo's death.
Юань Шудың панасын іздеу
Чанъаньнан шыққаннан кейін Лю Бу бірнеше жүз атты әскермен бірге, Донг Чжуоның басын ат құлағына байлап, Ву асуы арқылы өтіп, Юань Шуға Наньян округіне қосылды. "Сангуочжи" мен "Хоуханшу" Юань Шудың Лю Буға қалай қарым-қатынас жасағаны туралы әртүрлі баяндайды. Біріншісі Лю Будың жылы күтілімді күткенін айтады, себебі ол Дун Чжуоны өлтіріп, Юань Шуға кек алуға көмектескенін ойлады. Бірақ Юань Шу Лю Будың адалсыздығы үшін оны жек көріп, қабылдаудан бас тартты. Екіншісі Юань Шудың Лю Буға кеңдік көрсеткенін, бірақ Лю өзін лайықтырақ санап, мақтандылықпен әрекет еткенін, өйткені ол Юаньға Дун Чжуоны өлтіру арқылы жақсылық жасады деп есептеді. Лю Бу сонымен қатар әскеріне аймақты тонауға рұқсат берді. Юань Шу Лю Бу өзіне қауіп тудыратынынан қауіптенді, ал Лю Юаньның өзіне күдікпен қарағанын естіген соң алаңдады, сондықтан ол кетіп қалды.
After leaving Chang'an, Lü Bu, accompanied by a few hundred horsemen and with Dong Zhuo's head tied to his saddle, passed through Wu Pass and went to join Yuan Shu in Nanyang Commandery. The Sanguozhi and the Houhanshu give differing accounts of how Yuan Shu treated Lü Bu. The former claimed that Lü Bu expected to be received warmly because he felt that he had helped Yuan Shu take revenge by slaying Dong Zhuo. However, Yuan Shu detested Lü Bu because of his duplicity so he refused to accept him. The latter stated that Yuan Shu treated Lü Bu generously, but Lü behaved arrogantly as he felt that he deserved better treatment because he had done Yuan a favour by killing Dong Zhuo. Lü Bu also allowed his men to plunder the area. Yuan Shu became worried that Lü Bu would pose a threat to him, and Lü also felt uneasy after he heard that Yuan was suspicious of him, so he left.
Юань Шао мен Чжан Янгқа қосылу
Юань Шудан кеткен соң Лю Бу Юань Шудың туысы Юань Шаоға қосылу үшін Солтүстік Қытайға бет бұрды. Ол Чжан Янға қарсы шабуыл жасағанда Юань Шаоға көмектесті. Чжан Янның мыңдаған сарбазы мен атты әскері болды. Лю Бу өзінің қол астындағылары Чэн Лян (成廉) мен Вэй Юэ (魏越) және ондаған аттыларды Чжан Янның лагеріне шабуылдап, бірнеше жауды өлтіріп, содан кейін қашқан жол тапты. Олар бұл әрекетті он күннен астам уақыт бойы, күнде үш-төрт рет қайталап, ақырында Чжан Янның әскерін жеңді. Лю Бу Юань Шао алдында мақтанды, өйткені ол Донг Чжуоны өлтіріп, Юаньға қызмет еткенін ойлады. Ол Юаньдың ізбасарларын кемсітіп, оларға сыпайы қарым-қатынас жасамады. Бір күні ол Юань Шаодан көбірек сарбаз сұрады, бірақ одан бас тартты. Содан кейін ол өз адамдарын Юаньдың жерлерін тонауға жіберді. Юань Шао қатты ашуланды және Лю Бу оған қауіпті екенін сезді. Лю Бу Юань Шаоның өзіне күдікпен қарап тұрғанын байқап, Солтүстік Қытайдан кетуге және Луоянға қайтуға шешім қабылдады. Юань Шао келіскендей болып, Лю Буға полковник-директор (司隷校尉) лауазымына тағайындалуын ұсынды, бірақ іштей оны өлтіру жоспарын жасады. Лю Буның кету күні Юань Шао оны сүйемелдеу үшін 30 қарулы сарбазды жіберіп, жеке өзі шығарып салды. Жолда Лю Бу шатырында тоқтап, демалды. Түнде Юань Шаоның сарбаздары шатырға кіріп, жамылғымен жасырынып отырған адамды өлтірді, содан кейін Лю Будың өлгенін хабарлады. Келесі күні Юань Шао Лю Будың тірі екенін естіп, дереу қала қақпаларын жапты. Шындығында, Лю Бу Юань Шаоның сарбаздары білмейтіндей, түні бойы шатырынан жасырын шығып кетіп, бір адамын ішке қалдырып, алдау үшін бұйрық берді. Лю Бу Чжан Янға қосылу үшін Хэней аймағына қашты. Юань Шао Лю Буды қуу үшін адамдарды жіберді, бірақ олар Лю Будан қорқып, оған жақындауға батыл болмады. Чжан Ян мен оның қол астындағыларын Ли Цзюе мен Гуо Си Лю Буды өлтіру үшін пара берді. Лю Бу бұл туралы естігенде, Чжан Янға: "Біз екеуміз де бір провинцияданбыз. Егер сен мені өлтірсең, әлсірейсің. Мені жалдасаң, Ли Цзюе мен Гуо Си сияқты атақ-даңққа ие боласың" деді. Чжан Ян Ли Цзюе мен Гуо Сиге Лю Буды өлтіруге көмектесетінін айтты, бірақ іштей Лю Буға пана берді. Ли Цзюе мен Гуо Си Чжан Янның Лю Буды қабылдағанын білгенде, алаңдады. Сондықтан император Сяньнің атынан Хэнейге жарлық жіберіп, Лю Буды Инчуань аймағының әкімшісі (太守) етіп тағайындады. Сангуцзиде Лю Будың Чжан Янмен қарым-қатынасы туралы айтылған мәлімет Хуханшудағыдан сәл өзгеше. Біріншісінде Лю Бу Юань Шудан бас тартқаннан кейін Юань Шаоға қосылғаны, ал Юань Шао оны өлтіру үшін кісі жібергеннен кейін Чжан Янның қорғауына ішкені айтылады. Хуханшуда болса, Лю Бу Юань Шудан кеткеннен кейін Чжан Янға қосылғаны, және Чжанды Ли Цзюе мен Гуо Сидің оны өлтіру туралы талаптарын елемеуге және оған баспана беруге көндіргені жазылған. Кейін ол Чжан Яндан шығып Юань Шаоға қосылды, бірақ өлтіру әрекетінен аман қалғаннан кейін қайтадан Чжанға оралды. Хэнейге бара жатқанда Лю Бу Чэнлиу (陳留; қазіргі Кайфэн, Хэнань) қаласынан өтті, ондағы әкімшісі Чжан Миао оны жылы күтіп алды. Чжан Миао Лю Бумен достық серт берді, оны Чэнлиуден шығарып салды.
After leaving Yuan Shu, Lü Bu then headed to northern China to join Yuan Shu's relative, Yuan Shao. He assisted Yuan Shao in attacking Zhang Yan at Changshan. Zhang Yan had thousands of elite soldiers and cavalry. Lü Bu led his subordinates Cheng Lian (成廉) and Wei Yue (魏越) and dozens of riders to raid Zhang Yan's camp, killing several enemies and then fighting their way out. They did this three to four times every day continuously for a period of over ten days and eventually defeated Zhang Yan's forces. Lü Bu behaved arrogantly in front of Yuan Shao because he perceived that he had done the Yuans a favour by slaying Dong Zhuo. He belittled Yuan's followers and treated them with contempt. He once asked for more soldiers from Yuan Shao but was refused, after which he sent his men to plunder Yuan's territories. Yuan Shao was greatly displeased and felt that Lü Bu posed a threat to him. Lü Bu sensed that Yuan Shao was suspicious of him so he wanted to leave northern China and return to Luoyang. Yuan Shao pretended to agree and recommended Lü Bu to take up the appointment of Colonel Director of Retainers (司隷校尉) while secretly plotting to kill him. On the day of Lü Bu's departure, Yuan Shao sent 30 armoured soldiers to escort him and personally saw him off. Along the journey, Lü Bu stopped and rested inside his tent. That night, Yuan Shao's soldiers crept into the tent and killed the person inside, who had covered himself with a blanket, after which they reported that Lü Bu was dead. The following day, Yuan Shao received news that Lü Bu was still alive so he immediately had the gates in his city closed. In fact, Lü Bu had secretly left his tent the previous night without Yuan Shao's soldiers knowing, and had ordered one of his men to remain inside as a decoy. Lü Bu fled to Henei Commandery to join Zhang Yang after his escape. Yuan Shao sent his men to pursue Lü Bu but they were afraid of Lü and did not dare to approach him. Zhang Yang and his subordinates were bribed by Li Jue and Guo Si to kill Lü Bu. When Lü Bu heard about it, he told Zhang Yang, "I'm from the same province as you. If you kill me, you'll become weaker. If you recruit me, you can obtain the same honours and titles as Li Jue and Guo Si." Zhang Yang pretended to agree to help Li Jue and Guo Si kill Lü Bu but he secretly offered refuge to Lü instead. When Li Jue and Guo Si learnt that Zhang Yang had accepted Lü Bu, they became worried so they sent an imperial decree to Henei in Emperor Xian's name, appointing Lü Bu as the Administrator (太守) of Yingchuan Commandery. The account of Lü Bu's association with Zhang Yang in the Sanguozhi differed slightly from that recorded in the Houhanshu. The former mentioned that Lü Bu joined Yuan Shao after he was rejected by Yuan Shu, and then he sought shelter under Zhang Yang after Yuan Shao sent assassins to kill him. In the Houhanshu, however, it was stated that Lü Bu went to join Zhang Yang after leaving Yuan Shu, and he managed to persuade Zhang to ignore Li Jue and Guo Si's urgings to kill him and instead provide him refuge. He left Zhang Yang later and went to join Yuan Shao, but returned to Zhang again after surviving the assassination attempt. On his way to Henei, Lü Bu passed by Chenliu (陳留; around present day Kaifeng, Henan), where its Administrator, Zhang Miao, received him warmly. Zhang Miao made a pledge of friendship with Lü Bu when he saw him off from Chenliu.
Ян провинциясының шайқасы
Юань Шао өзімен қарым-қатынасы нашар Чжан Миаоның Лю Бумен дос болғанын естігенде қатты ашуланды. Сол кезде Юань Шао Цао Цаоның одақтасы болғандықтан, Чжан Миао Цао Юаньмен бірігіп, оған шабуыл жасайды деп қорқып жүрді. Бұған қоса, Чжан Миаоның билігіндегі Ченлиу округі Цао Цаоның бақылауындағы Ян провинциясында орналасқан еді. 194 жылы Цао Цао Сю провинциясына шабуыл үшін Ян провинциясынан кеткенде, Чжан Миаоның кіші інісі Чжан Чао (張超), сондай-ақ Цаодың қол астындағылары Чэнь Гонг, Сюй Си (許汜) және Ван Кай (王楷) көтеріліс бастады. Чэнь Гонг Чжан Миаоны Лю Буды Ян провинциясына шақыруға көндірді. Көшпелілердің көмегімен Лю Бу Пуянгты басып алып, өзін Ян провинциясының губернаторы (牧) деп жариялады. Ян провинциясындағы түрлі округтер мен уездер Лю Будың шақыруына жауап беріп, оның жағына өтті, бірақ Цуаньчжэн, Донгэ және Фан уездері әлі де Цао Цаоның бақылауында қалды. Көтеріліс туралы және Лю Будың кіріп келуі туралы хабарды алғаннан кейін Цао Цао Сю провинциясына жасаған жорығын тоқтатты және әскерін Ян провинциясына қайтарды. Лю Бу мен Цао Цаоның әскерлері Пуянгта шайқасты, онда Цао Лю Буды жеңе алмады, нәтижесінде екі жақ та 100 күннен астам уақыт бойы тоқталмай соғысты. Сол кезде Ян провинциясында шегірткелер мен құрғақшылық болды, халық аштықтан зардап шекті, ал көптеген адамдар тірі қалу үшін каннибализмге жүгінуге мәжбүр болды. Лю Бу өзінің базасын Пуянгтан шығысқа қарай Шанянға көшірді. Екі жылдың ішінде Цао Цао Ян провинциясындағы барлық жерлерін қайтарып алды және кейіннен Лю Буды Джуе уезіндегі шайқаста жеңді. Лю Бу шығысқа, Сю провинциясына қашып, Лю Бейдің қорғауына өтті.
Yuan Shao was furious when he heard that Zhang Miao – whom he had a feud with – had become Lü Bu's friend. Around the time, Yuan Shao was still an ally of Cao Cao, so Zhang Miao feared that Cao would combine forces with Yuan to attack him. Besides, Zhang Miao's jurisdiction, Chenliu, was in Yan Province, which was under Cao Cao's control. In 194, when Cao Cao left Yan Province to attack Xu Province, Zhang Miao's younger brother Zhang Chao (張超), along with Cao's subordinates Chen Gong, Xu Si (許汜) and Wang Kai (王楷), started a rebellion. Chen Gong persuaded Zhang Miao to join them in welcoming Lü Bu into Yan Province. With help from the defectors, Lü Bu seized control of Puyang and declared himself the Governor (牧) of Yan Province. The various commanderies and counties in Yan Province responded to Lü Bu's call and defected to his side, except for Juancheng, Dong'e and Fan counties, which still remained under Cao Cao's control. Upon receiving news of the rebellion and Lü Bu's intrusion, Cao Cao aborted the Xu Province campaign and led his forces back to Yan Province. The armies of Lü Bu and Cao Cao clashed at Puyang, where Cao was unable to overcome Lü, so both sides were locked in a stalemate for over 100 days. At the time, Yan Province was plagued by locusts and droughts so the people suffered from famine and many had resorted to cannibalism to survive. Lü Bu moved his base from Puyang further east to Shanyang. Within two years, Cao Cao managed to retake all his territories in Yan Province and he later defeated Lü Bu in a battle at Juye County. Lü Bu fled east to Xu Province and took shelter under Liu Bei.
Лю Бейден Сю провинциясын басып алу
Лю Бу Лю Бэймен алғаш кездескенде оны өте құрметпен қабылдады және: «Біз екеуміз де солтүстік шекараның тумасымыз. Гуандун коалициясының Донг Чжуоға қарсы көтерілгенін көргенде, оны жоюға көмектескім келді. Бірақ Донг Чжуоны өлтіріп, Чанъаньды қалдырғаннан кейін, бұрынғы одақтастардың ешқайсысы маған сенім артпады, тіпті өлтіруге тырысты», – деді. Сосын Лю Бэйді лагеріне алып келді, оны әйелінің төсегіне отыртып, оған құрмет көрсетуді бұйырды. Одан кейін Лю Бэйге той ұйымдастырып, оны «кіші інім» деп атады. Лю Бэй Лю Будың сенімсіз және болжауға қиын екенін білгенімен, үнсіздік сақтап, оған достықпен қарады. Лю Бэй Сю провинциясын басқарғанда, провинция астанасы Сяпиде орналасқан еді және Хуай өзені маңындағы аймақтарда Юань Шумен шекара белгіледі. Юань Шу Лю Будың Сю провинциясында екенін білген соң, оны Лю Бэйге қарсы итермелеу үшін хат жазды: «Бұрын Донг Чжуо мемлекеттік билікті өз қолына алып, императорлық отбасыға зиян келтірді, сондай-ақ менің отбасымды өлтірді. Мен Донг Чжуоға қарсы науқанға қатыстым, бірақ оны өлтіре алмадым. Сен Донг Чжуоны өлтіріп, оның басын маған жібердің. Осылайша, менің кек алуыма және атымды сақтап қалуыма көмектестің. Бұл – сенің маған жасаған алғашқы жақсылығың. Цзинь Юаньсиу (金元休) Ян провинциясына жол тартқанда, Цао Цао оны жеңіп, құлдыраудың қабатына жеткізді. Кейін сен Ян провинциясында Цао Цаоға шабуыл жасап, менің атымды қайтаруға көмектестің. Бұл – сенің маған жасаған екінші жақсылығың. Мен өмірімде ешқашан Лю Бэй туралы естімегенмін, бірақ ол маған қарсы соғыс ашты. Сенің зор күшіңмен Лю Бэйді жеңе аласың, бұл – сенің маған жасаған үшінші жақсылығың. Осы үш жақсылығың үшін, тіпті лайық болмасам да, өмір мен өлім мәселесін сенің қолыңа тапсыруға дайынмын. Ұзақ соғыс салдарынан азық-түлік жетіспейді. Сондықтан саған 200 мың ху (斛) астық жіберемін және есіктерімді ашамын. Егер жеткіліксіз болса, азық-түлікпен үздіксіз қамтамасыз етемін. Егер қару-жарақ және әскери жабдықтар қажет болса, сұра.». Лю Бу қуанып, Юань Шуға Сяпиге шабуыл жасауға көмектесуге келісті. «Хоу Ханьшу» кітабындағы Юань Шудың хаты «Сангуочжи» кітабындағыдан сәл өзгеше және қысқарақ. Лю Бу әскерін Сяпиден батысқа қарай 40 лидейге жеткізді. Лю Бэйдің қол астындағы үйдің генералы (中郎將) қызметін атқаратын Даньян (丹楊) қаласынан шыққан Сюй Дань (許耽), түнде Лю Бумен кездесу үшін Чжан Куанды (章誑) жіберді. Чжан Куанг Лю Буға: «Чжан Иде Цао Баомен дауласып, оны өлтірді. Қалада қазір хаос орнады. Батыс ақ қақпасында Даньянның 1000 сарбазы тұр. Сендердің келгендеріңді естігенде, қуаныштан секіріп, жаңа өмірге кенелгендей шаттана бастады. Даньян әскері сендер үшін батыс қақпасын ашады», – деді. Лю Бу сол түні әскерін жұмылдырып, таңертең Сяпиге жетті, онда Даньян әскерлері оған батыс қақпасын ашты. Лю Бу қақпа үстіндегі көру алаңына отырып, әскерлеріне қалаға от қоюды бұйырды. Олар Чжан Фэй мен оның әскерін жеңіп, Лю Бэйдің отбасын, оның қол астындағыларының отбасын және оның мүлкін тұтқындады. Лю Будың кіріп келгенін естіген Лю Бэй дереу Сяпиге қайтып келді, бірақ оның әскерінің көп бөлігі жол бойына тарап кетті. Қалғандарымен Лю Бэй шығысқа қарай Гуанлин округіне (廣陵) бет алды, бірақ онда Юань Шудың әскері оны жеңді. Содан кейін Лю Бэй Хайси округіне (海西縣; қазіргі Цзянсу провинциясының Гуаннан округінің оңтүстік-шығысы) шегініп кетті. Аштық пен үмітсіздікке ұшыраған ол Лю Буға бағынды. Бұл шамамен 196 жылдың басында болды. Лю Бу Юань Шудың азық-түлігі әлі келмегеніне ренжіді, сондықтан ол Лю Бэйді қарсы алу үшін әскерін бастап кетті. Ол Лю Бэйді Ю провинциясының инспекторы (刺史) етіп тағайындады және оған Сяопейде гарнизон орнатуды бұйырды, ал өзі Сю провинциясының губернаторы болып жарияланып, Сяпиде қалды.
Lü Bu treated Liu Bei very respectfully when he first met him, and he said, "You and I are both from the northern borders. When I saw the Guandong Coalition rising up against Dong Zhuo, I already wanted to help them eliminate him. However, after I slew Dong Zhuo and left Chang'an, none of the former coalition members were willing to accept me. They even tried to kill me." He then brought Liu Bei to his camp, asked Liu to sit on his wife's bed, and instructed his wife to pay respect to Liu. He then threw a feast for Liu Bei and called Liu his "younger brother". Liu Bei knew that Lü Bu was unpredictable and untrustworthy, but he kept quiet and pretended to be friendly towards Lü Bu. When Liu Bei was governing Xu Province, he was stationed in the provincial capital Xiapi and he drew boundaries with Yuan Shu in the areas around the Huai River. When Yuan Shu learnt that Lü Bu was in Xu Province, he wanted to instigate Lü Bu to help him deal with Liu Bei, so he wrote to Lü Bu: "In the past, Dong Zhuo monopolised state power, harmed the imperial family, and murdered my family. I participated in the campaign against Dong Zhuo but did not manage to kill him. You slew Dong Zhuo and sent me his head. In doing so, you helped me take revenge and salvage my reputation. This was the first favour you did me. When Jin Yuanxiu (金元休) was heading to Yan Province to assume office, Cao Cao defeated and nearly drove him to the point of destruction. Later, you attacked Cao Cao in Yan Province and helped me regain my reputation. This was the second favour you did me. Throughout my life, I have never heard of the existence of Liu Bei, but he started a war with me. With your mighty spirit, you are capable of defeating Liu Bei, and this will be the third favour you do me. With these three favours you did me, I am willing to entrust matters of life and death to you even though I may not be worthy. You have been fighting battles for a long time and you lack food supplies. I hereby send you 200,000 hu (斛) of grain and open my doors to you. If they are insufficient, I will continue to provide you a steady flow of supplies. If you need weapons and military equipment, just ask." Lü Bu was delighted and he agreed to help Yuan Shu attack Xiapi. The contents of Yuan Shu's letter, as recorded in the Houhanshu, were slightly different and briefer as compared to that recorded in the Sanguozhi. Lü Bu led his forces to some 40 li west of Xiapi. Xu Dan (許耽), who was from Danyang (丹楊) and was serving as a General of the Household (中郎將) under Liu Bei, sent Zhang Kuang (章誑) to meet Lü Bu at night. Zhang Kuang told Lü Bu, "Zhang Yide quarrelled with Cao Bao and killed him. The city is now in a state of chaos. There are 1,000 soldiers from Danyang stationed at the west white gate. When they heard of your arrival, they jumped for joy as if they have been revitalised. The Danyang soldiers will open the west gate for you when you reach there." Lü Bu mobilised his troops that night and reached Xiapi at dawn, where the Danyang soldiers opened the west gate for him. Lü Bu sat on the viewing platform above the gate and instructed his troops to set fire in the city. They defeated Zhang Fei and his men in battle and captured Liu Bei's family, the families of Liu's subordinates, and Liu's supplies. Upon receiving news of Lü Bu's intrusion, Liu Bei immediately headed back to Xiapi Commandery but most of his troops scattered along the way. With his remaining men, Liu Bei moved eastward to take Guangling Commandery where Yuan Shu's forces defeated him. Liu Bei then retreated to Haixi County (海西縣; southeast of present day Guannan County, Jiangsu). Where, in hunger and desperation, he surrendered to Lü Bu. This took place in around early 196. Lü Bu was displeased that Yuan Shu's supplies had not reached him yet, so he led his men to welcome Liu Bei. He appointed Liu Bei as the Inspector (刺史) of Yu Province and ordered him to garrison at Xiaopei, while he declared himself the Governor of Xu Province and remained in Xiapi.
Хао Менгтің көтерілісі
196 жылдың шілдесі немесе тамызында Лю Будың бағыныштысы Хао Менг оған қарсы көтеріліп, Сяпидегі кеңсесіне шабуыл жасады. Лю Будың генералы Гао Шун көтерілісті Цао Синь – Хао Менгтің қол астындағы, Лю Буды сатпаған адамның көмегімен басып, Хао Менгті өлтірді. Сол жылы Лю Бу өзінің садақ ату шеберлігін пайдаланып, Лю Бей мен Юань Шудың генералы Цзи Лин арасындағы шайқастың басталуын болдырмады. Ол лагерь қақпасына бір "цзи" орнатып, былай деді: "Мырзалар, менің садағымнан шыққан жебемен қисық жүзді "цзидің" төменгі жағын тесіп өтемін. Егер бір ретте тигізіп қойсам, барлық әскерлеріңізді кері тартып кетуге тиіссіздер. Ал тигізбесем, онда осы жерде қалып, шайқасқа дайындала беріңдер". Сосын ол садағын көтеріп, "цзиге" жебе атты да, қисық жүздің төменгі бөлігін дәл тесіп өтті. Осы оқиғаға куә болғандардың бәрі таң қалды. Олар: "Генерал, сенде көктің күші бар екен!" - деді. Ертесі күні олар тағы да бір той жасап, содан соң әскерлерін кері тартты.
In July or August 196, Lü Bu's subordinate Hao Meng rebelled against him and attacked his office in Xiapi. Lü Bu's general Gao Shun suppressed the rebellion with help from Cao Xing – Hao Meng's subordinate, who refused to betray Lü Bu – and killed Hao Meng. Later that year, Lü Bu used his archery skill to prevent a battle between Liu Bei and Yuan Shu's general Ji Ling from taking place. He had a ji erected at the gate of the camp, and proposed, "Gentlemen, watch me fire an arrow at the lower part of the curved blade on the ji. If I hit it in one shot, all of you must withdraw your forces and leave. If I don't, you can remain here and prepare for battle." He then raised his bow and fired an arrow at the ji, hitting exactly the lower part of the curved blade. Everyone present at the scene was shocked. They said, "General, you possess Heaven's might!" The following day, they threw another party and then withdrew their forces.
Тапсырысты тоқтату
197 жылдың басында Юань Шу өзінің әкімшілік орталығы Шучжунда өзін император деп жариялап, Чжун (仲) әулетін құрды. Бұл Хан әулетінің билеуші императоры Сянға жасалған опасыздық деп есептелді, сондықтан Юань Шу тез арада Цао Цао және Хан әулетінің сарайынан бұйрық алған басқа да әскербасылардың шабуылына ұшырады. Олардың мақсаты – таққа талапкерді жою болатын. Бұрын Юань Шу Лю Бумен одақ құруды көздегендіктен, өзінің ұлын Лю Будың қызына үйлендіру туралы ұсыныс жасаған. Лю Бу бастапқыда келісім берген. Өзін император деп жариялағаннан кейін Юань Шу өзінің адал қызметкері Хан Инді (韓胤) Лю Бумен кездесуге және Лю Будың қызын үйлену үшін өз аумағына эскорттап әкелуге жіберді. Бірақ Чен Гуи оны көндіргеннен кейін және Юань Шудің бұрын оған баспана бермегенін еске түсірген соң Лю Бу пікірін өзгертті. Ол өзінің әскерлерін Хан Иннің Шоучуньға қайтып бара жатқан колоннасын қууға және қызын қайтарып алуға жіберді. Сондай-ақ Хан Инді тұтқынға алып, оны Сюй қаласына жіберіп, онда Хан Инді өлім жазасына кесті.
In early 197, Yuan Shu declared himself emperor in Shouchun, the administrative centre of his territories, and founded a Zhong (仲) dynasty. This was deemed an act of treason against the reigning Emperor Xian of the Han dynasty, so Yuan Shu soon found himself the target of attacks by Cao Cao and other warlords who had received orders from the Han imperial court to eliminate the pretender. Earlier on, Yuan Shu wanted to form an alliance with Lü Bu so he proposed a marriage between his son and Lü Bu's daughter. Lü Bu initially agreed. After proclaiming himself emperor, Yuan Shu sent his subordinate Han Yin (韓胤) to meet Lü Bu and escort Lü Bu's daughter back to his territory for the marriage. However, Lü Bu changed his mind after Chen Gui convinced him to do so, and after he recalled how Yuan Shu rejected him when he first sought shelter under him. He then sent his men to chase Han Yin's convoy, which was on its way back to Shouchun, and retrieve his daughter. He also captured Han Yin and sent him as a prisoner to Xu, where Han Yin was executed.
Сао Саомен татуласу
Инсионг-джи жазған: Император Сянь Хэдоңда болған кезде, ол бірде Лю Буға жазбаша бұйрық жіберіп, соңғысына өз әскерін Хэдоңға алып барып, оны сүйемелдеуге бұйырды. Сол кезде әскерінде азық-түлік жетіспегендіктен, Лю Бу жеке өзі Хэдоңға бармады, бірақ императорға ескерткіш тапсыру үшін хабаршы жіберді. Хан императорлық сарайы кейіннен Лю Буны Шығысты бейбіттендіру генералы (平東將軍) етіп тағайындады және оған «Пинтао маркизі» (平陶侯) атағын берді. Алайда, Лю Буға ресми мөрді жеткізуге міндеттелген елші Шаньяңда мөрді жоғалтты. Цао Цао Лю Буға көңіл айту үшін жеке хат жазды, сондай-ақ императорды қорғауға, мемлекетті бейбіттендіруге және императорға Гунсунь Цзань, Юань Шу, Хан Сянь, Ян Фэн және басқаларды жоюға көмектесуге деген ниетін білдірді. Лю Бу қуанышқа бөленіп, император Сяньға тағы бір ескерткіш хат жазды: «Мен Сіздің Маjestіңізді қорғауға келуім керек еді, бірақ Цао Цао адал және инабатты екенін естідім және ол Сіздің Маjestіңізді жаңа астана Сюге аман-есен жеткізді. Бұрын мен Цао Цаомен шайқастым, енді ол Маjestіңізді қорғауға келді. Мен орталық үкіметтен тыс генералмын, сондықтан егер мен әскерімді алып, Цао Цаомен бірге Маjestіңізді сүйемелдесем, басқалар менің ниетіме күмән келтіруі мүмкін деп қорқамын. Сондықтан мен Сю провинциясында қалып, Сіздің бұйрығыңызды бұзғаным үшін жазалануымды күтемін. Мен өз басымнан шешім қабылдауға батыл болмадым». Лю Бу Цао Цаоға жауап хат жазды: «Мен кінәлімін (Императордың бұйрығына бағынбағаным үшін) және жазалануға лайықпын. Бірақ сіз маған демеу бердіңіз және жігерлендірдіңіз. Мен императордың Юань Шу және басқаларды жою туралы жарлығын алғаннан кейін, өмірімді салып, оның бұйрықтарын орындауға көмектесемін». Содан кейін Цао Цао Ван Цзе (王則) атты жабдық командирін (奉車都尉) император Сяньнің жарлығын Сю провинциясына жеткізу және Лю Буға Шығысты бейбіттендіру генералының ресми мөрін табыстау үшін елші ретінде жіберді. Цао Цао Лю Буға жеке хат жазып, былай деді: «Шаньяңдағы шенеуніктер сіздің ресми мөріңіздің орнына, ол сол жерде жоғалған нәрсенің орнын толтыруды ұсынды. Алайда, императорлық қазынада мөріңізді жасауға жеткілікті алтын қоры жоқ, сондықтан мен жеке қорыманан алдым. Императорлық қазынада сондай-ақ қызыл жібек те жетіспейді, сондықтан мен тағы да қорыманан алдым. Сіз ақылға сыймас қадам жасап отырсыз. Юань Шу (өзін император деп жариялағанда) мемлекетке опасыздық жасады, сондықтан сіз онымен барлық байланысыңызды үзуіңіз керек. Императорлық сарай сізге сенді, сондықтан олар сізге қайтадан тапсырма беруге дайын болды. Сіз императорға адалдығыңызды дәлелдеуіңіз керек». Лю Бу Чэнь Денгті (Чэнь Гуидің ұлы) Сюға елші ретінде жіберіп, император Сяньға алғыс айтты және Цао Цаоға ризашылығын білдіру үшін жібек жіп жіберді. Алайда, Сангуоцзидің негізгі мәтінінде хан императорлық сарайы Лю Буды Шығысты бейбіттендіру генералы (Инсионг-джиде айтылғандай) емес, сол жақ генералы (左將軍) етіп тағайындағаны айтылған. Дегенмен Лю Бу Чэнь Денгке өзінің өкілі ретінде император сарайына алғыс айту үшін Сюға баруға рұқсат берді. Сюда келген Чэнь Денг Цао Цаоға Лю Будан арылуға шақырды және Цао Цаоға Лю Буды жоюға көмектесу үшін Сю провинциясында тыңшы ретінде жұмыс істеуге келісті. Чэнь Денгтің де лауазымы жоғарылады, ал әкесі Чэнь Гуидің жалақысы артты. Чэнь Денг Сю провинциясына оралғанда, ашуланған Лю Бу оған қарсы шығып, оған джисін сілтеп: «Әкең маған Цао Цаоның жағына тұрып, Юань Шудың ұсынысын қабылдамауға кеңес берді. Ал енді, (оның кеңесіне құлақ салғаннан кейін) мен еш нәрсеге қол жеткізе алмадым, ал сендер мен әкеңдер мәртебеңдерді көтердіңдер. Мені алдадың! Не дейсің?» - деді. Чэнь Денг сабырлылық танытып, тыныш жауап берді: «Мен Цао Цаомен кездескенде оған: «Сіз генералға (Лю Бу) жолбарысты өсіргендей қарауыңыз керек. Оны етпен жақсы тамақтандырыңыз. Егер оны дұрыс тамақтандырмасаңыз, ол адамдарға шабуыл жасайды». Цао Цао: «Сіз қателесіңіз. Ол - шоқпар сияқты. Егер ол аш болса, ол сізді аңға алады. Егер оны жақсы тамақтандырсаңыз, ол ұшып кетеді». Біз осылай сөйлестік». Лю Буның ашуы басылды.
The Yingxiong Ji recorded: When Emperor Xian was in Hedong, he once sent a written order to Lü Bu, ordering the latter to lead his men to Hedong to escort him. As his army lacked supplies then, Lü Bu did not personally travel to Hedong, but he sent a messenger to pass a memorial to the emperor. The Han imperial court later appointed Lü Bu as General Who Pacifies the East (平東將軍) and granted him the title "Marquis of Pingtao" (平陶侯). However, the emissary who was tasked with bringing the official seal to Lü Bu lost the seal in Shanyang. Cao Cao personally wrote to Lü Bu to console him, and he also mentioned his desires to defend the emperor, pacify the empire, and help the emperor eliminate Gongsun Zan, Yuan Shu, Han Xian, Yang Feng and others. Lü Bu was overjoyed, and he wrote another memorial to Emperor Xian: "I should have come to defend Your Majesty, but I heard that Cao Cao is loyal and filial and he has escorted Your Majesty safely to the new capital Xu. Earlier on, I fought battles with Cao Cao, and now he has come to defend Your Majesty. I am a general outside the central government, so I feared that if I brought along my troops and followed Cao Cao to escort Your Majesty, others may doubt my intentions. As such, I chose to remain in Xu Province and wait for Your Majesty to punish me for disobeying your order. I did not dare to make my own decision on whether to act or not." Lü Bu also wrote a reply letter to Cao Cao: "I am guilty (of disobeying the Emperor's order) and I deserve to be punished. However, you comforted me and gave me encouragement. When I receive the Emperor's decrees for the elimination of Yuan Shu and the others, I will, with my life, help His Majesty execute his orders." Cao Cao then sent Wang Ze (王則), a Commandant of Equipage (奉車都尉), as an emissary to bring Emperor Xian's decree to Xu Province and bestow upon Lü Bu the official seal of the General Who Pacifies the East. Cao Cao also wrote a personal letter to Lü Bu: "The officials in Shanyang offered a replacement for your official seal, which was lost there. However, the imperial treasury lacks gold reserves (for making your seal), so I took from my personal stores. The imperial treasury also lacks purple silk, so I took from my stores again. You are not making wise moves. Yuan Shu (committed treason when he) proclaimed himself emperor, so you should break all your connections with him. The Imperial Court trusts you, which was why they were willing to send you your commission again. You should prove your loyalty to the Emperor." Lü Bu sent Chen Deng (Chen Gui's son) as a messenger to Xu to thank Emperor Xian and pass a fine silk cord to Cao Cao to express his gratitude. The main text of the Sanguozhi, however, mentioned that the Han imperial court appointed Lü Bu as General of the Left (左將軍) instead of General Who Pacifies the East (as stated in the Yingxiong Ji). Nevertheless, Lü Bu did allow Chen Deng to go to Xu as his representative to thank the imperial court. In Xu, Chen Deng urged Cao Cao to get rid of Lü Bu and agreed to serve as a mole in Xu Province to help Cao Cao eliminate Lü Bu. Chen Deng also received a promotion while his father Chen Gui got a salary increase. When Chen Deng returned to Xu Province, an angry Lü Bu confronted him, brandished his ji at him and said, "Your father advised me to side with Cao Cao and reject Yuan Shu's offer. Now, (after following his advice,) I have gained nothing, while you and your father got promoted and rewarded. You must have tricked me! What do you have to say?" Chen Deng maintained his composure and calmly replied, "When I met Cao Cao, I told him, 'You should treat the General (Lü Bu) in the same way you raise a tiger. Feed it well with meat. If it is not well fed, it will attack people.' Cao Cao replied, 'You're wrong. He's like a hawk. If it is hungry, it will hunt for you. If it is well fed, it will fly away.' That was what we talked about." Lü Bu's anger subsided.
Юань Шуға қарсы соғыс
Юань Шу Лю Будың уәдесінен бас тартқанына ашуланды, сондықтан Хан Сяньмен және Ян Фэнмен одақтасып, өзінің генералы Чжан Сюньды (張勳) Лю Буға шабуылға жіберді. Лю Бу Чен Гуйге: «Юань Шу маған күш жіберуіне себебің сенің кеңесің болды. Енді не істеуім керек?» деді. Чен Гуй: «Хан Сянь, Ян Фэн және Юань Шудың одағы олардың күштерінің шала-жарым жиналуынан құралған. Олар әлі ортақ жоспарға келіспегендіктен, ұзаққа соқпайды. Олар бір-біріне байланған тауықтар сияқты, үйлесімді қимылдай алмайды. Менің ұлым Дэн оларды ажыратудың жолын ойлап тапты» деді. Лю Бу Чен Гуйдің кеңесін тыңдап, Хан Сянь мен Ян Фэнге хат жіберді: «Сендер екі генерал императорды Луоянға қауіпсіз жеткіздіңдер, ал мен жеке басым Донг Чжуоны өлтірдім. Біздің әрқайсымыз мақтауға лайық істер жасадық. Юань Шу сатқындық жасады, сондықтан оған барлығымыз бірлесіп шабуыл жасауымыз керек. Неге сендер сатқынға жақтасып, маған шабуыл жасауға оның ісіне қосыласыңдар? Біз күштерімізді біріктіріп Юань Шуды жеңіп, императорға осы сатқынды жоюға көмектесіп, даңққа ие болуымыз керек. Бұл мүмкіндікті жіберіп алмауымыз керек!» Ол соғыс олжасын бөлісуге уәде берді. Хан Сянь мен Ян Фэн Лю Буға көмектесуге келісті. Олар Сяпиде Чжан Сюньды жеңіп, Юань Шудың офицерлерінің бірі Цзяо Руйді (橋蕤) тұтқынға алды. Юань Шудың әскерлері ауыр зардап шекті, көптеген сарбаздары өзенге құлап, суға батып кетті. Лю Бу, Хан Сянь және Ян Фэн кейіннен өз күштерін Юань Шудың астанасы Шоучуньға шабуылға алып барды, құрлық және су арқылы саяхаттады. Олар жол бойындағы жерлерді тонады. Чжунлиге (鍾離; қазіргі Чучжоу, Анхуй маңына) жеткен кезде көп олжаға қол жеткізіп, кері шегінді. Хуай өзенін солтүстікке қайта кесіп өтер алдында Лю Бу Юань Шуға хат қалдырды: «Сен өзіңнің әскеріңнің күшті екенін ойлайсың және әрқашан сенің қол астыңда мықты жауынгерлер бар деп мақтанасың. Мені жоюды қаладың, бірақ неге әрқашан шешіміңді өзгерттің? Мен батыл болмасам да, Хуайнань аймағын бағындырдым. Қысқа мерзім ішінде сен Шоучуньде тышқан сияқты жасырынуға мәжбүр болдың, қайтадан шыға алмайсың. Сенің мықты жауынгерлерің қайда? Сен әркімге өтірік айтуды ұнатасың, бірақ ешкім сенің сөзіңе сенбейді. Ежелгі заманнан бері адамдар жауларын жеңу үшін олардың арасына дұшмандық себу әдісін қолданған. Мен бұл стратегияны қолданған бірінші адам емеспін. Мен әлі жақын жердемін, сондықтан жауабыңды күтемін». Лю Бу Хуай өзенін кесіп өткеннен кейін Юань Шу жеке басымен 5 мың сарбазды өзен жағасына алып барды. Лю Будың әскері қарсы жақта оларды күлдіріп, кері шегінді.
Yuan Shu was furious that Lü Bu reneged on his word, so he allied with Han Xian and Yang Feng, and sent his general Zhang Xun (張勳) to attack Lü Bu. Lü Bu asked Chen Gui, "Yuan Shu sends his forces to attack me because I followed your suggestion. What should I do now?" Chen Gui replied, "The alliance between Han Xian, Yang Feng and Yuan Shu is formed by a loose assembly of their forces. They have not decided on a common plan so they will not last long. They are like chickens tied up together and they cannot move in tandem. My son, Deng, has a plan to separate them." Lü Bu heeded Chen Gui's advice and sent a letter to Han Xian and Yang Feng, "You two generals escorted the Emperor in Luoyang, while I personally killed Dong Zhuo. We have all accomplished deeds worthy of praise. Yuan Shu has committed treason, so everyone should attack him. Why do you side with the traitor instead and join him in attacking me? We should combine forces to defeat Yuan Shu, help the Emperor eliminate this traitor, and achieve glory. We should not lose this opportunity now." He also promised to share the spoils of war with them. Han Xian and Yang Feng were pleased and they agreed to help Lü Bu. They defeated Zhang Xun at Xiapi and captured Qiao Rui (橋蕤), one of Yuan Shu's officers. Yuan Shu's forces suffered heavy casualties and many of his soldiers fell into the river and drowned. Lü Bu, Han Xian and Yang Feng later led their forces to attack Shouchun, the capital of Yuan Shu's territories, travelling on both land and water. They plundered the lands along their journey. By the time they reached Zhongli (鍾離; around present day Chuzhou, Anhui), they had made much gains so they retreated. Before crossing the Huai River back to the north, Lü Bu left Yuan Shu a letter: "You think that your army is powerful and you always boast of having mighty warriors under your command. You wanted to destroy me, but why did you change your decision every time? I may not be courageous, but I have dominated the Huainan region. Within a short period of time, you have become like a rat scurrying for shelter in Shouchun and you cannot emerge again. Where are your mighty warriors? You enjoy telling lies to everyone, but you cannot make everyone believe you. Since ancient times, people have employed the technique of sowing discontent between their enemies to overcome them. I am not the first person to use this strategy. I am still nearby so I can wait for your response." After Lü Bu crossed the Huai River, Yuan Shu personally led 5,000 soldiers to the riverbank. Lü Bu's forces, which were on the opposite end, laughed at their enemy and retreated.
Жан Бамен қақтығыс
Сол кезде Сяо Цзянь (蕭建) Ланья мемлекетінің қана (相) қызметін атқарып, Джу округінде орналасқан еді. Консервативті мінезді Сяо Цзянь Лю Бумен байланыс жасаған жоқ. Лю Бу Сяо Цзяньге хат жазды: "Бастапқыда, бүкіл империя Донг Чжуоны жою мақсатымен қаруға көтерілді. Мен Донг Чжуоны өлтіріп, шығысқа беттедім, онда әскер жинап, батысқа қайтып, императорды қорғап, Luoyang астанасын қайта жаңғыртуды жоспарладым. Бірақ, соғыс лордтары бір-бірімен таласып, мемлекет туралы ойламады. Мен Уюань (五原) қаласынанмын, ол Сю провинциясынан 5000 лиден астам қашықтықта, солтүстік-батыс шекарасында орналасқан. Қазіргі уақытта, мен оңтүстік-шығыс жерлерін басып алу үшін келгенім жоқ. Джу мен Сяпи жақын жерде болғандықтан, олардың арасында байланыс орнату оңай. Сен өзіңді округте император, ал қалаларда патша секілді ұстайсың! Бұрын, Юэ И Ци мемлекетіне шабуыл жасағанда, Цидегі 70-тен астам қаланы басып алды, бірақ Джу және Дзимоны басып алмады, себебі Тиан Данның әрекеттеріне тосқан еді. Мен Юэ И емеспін, сен де Тиан Дан емессің. Осы хатты оқып, ақылдас адамдардың кеңесін ал." Лю Будың хатын алғаннан кейін Сяо Цзянь Цзи Цзяньға (齎牋) Лю Буға сыйлық ретінде бес құнық ат ұсынуды бұйырды. Кейіннен Зан Ба Сяо Цзяньді жеңіп, оның барлық мүлкін тартып алды. Бұл жаңалықты естіген Лю Бу, Джу округіндегі Зан Баға қарсы әскерін жіберуге ниеттенді, бірақ Гао Шун оған қарсылық көрсетіп, "Жалпы, сіз Донг Чжуоны өлтіргеніңіз үшін бүкіл елде танымалсыз. Егер сіз қазіргі лауазымыңызда қалсаңыз да, жақын-алыстағылар сізге қорқынышпен қарайды. Сіз жеке өзіңіз әскерді соғысқа бастауға асықпауыңыз керек. Егер жеңіліске ұшырасаңыз, сіздің беделіңізге зиян келтіреді." деді. Бірақ Лю Бу оның кеңесіне құлақ қоймады. Зан Ба Лю Будың қатыгездігі мен тонаушылығы туралы естіп, Джу округінде бекініп, Лю Буға қарсы тұруға дайын болды. Лю Бу Джу округін басып ала алмады, сондықтан әскерін кері тартып, Сяпиге қайтып келді. Осыдан кейін Тайшань қарақшыларының басшылары Зан Ба, Сун Гуан, Ву Дун, Ин Ли және Чан Си Лю Буға бағынып берді, осылайша Лю Будың күші едәуір артты.
Around the time, Xiao Jian (蕭建) served as the Chancellor (相) of Langya State and was stationed in Ju County. Xiao Jian, a conservative man, did not have any contact with Lü Bu. Lü Bu wrote to Xiao Jian: "Initially, everyone throughout the Empire took up arms for the purpose of eliminating Dong Zhuo. I killed Dong Zhuo and headed east, where I hoped to be able to borrow troops and return west to defend the Emperor and restore the capital Luoyang. However, the warlords were fighting among themselves and none of them were concerned about the state. I am from Wuyuan (五原), which is located more than 5,000 li away from Xu Province and is somewhere in the northwestern border. As of now, I came here not to fight for the southeastern lands. Ju and Xiapi are not far from each other so it is easy to maintain communication between them. You behave like you are an emperor in a commandery and a king in a county! In the past, when Yue Yi attacked the Qi state, he conquered over 70 cities in Qi, except for Ju and Jimo because of Tian Dan. I am not Yue Yi, and neither are you Tian Dan. You can seek the counsel of wise men on this letter." After receiving Lü Bu's letter, Xiao Jian ordered Ji Jian (齎牋) to present five fine steeds as gifts to Lü Bu. Zang Ba defeated Xiao Jian later and seized possession of his resources. When Lü Bu heard that, he wanted to lead his forces to attack Zang Ba in Ju County, but Gao Shun advised him against it, "General, you've earned yourself widespread fame for killing Dong Zhuo. Even if you remain in your current position, those near and far will still be afraid of you. You shouldn't be so reckless as to personally lead your men into battle. If you lose, the damage to your reputation won't be minimal." Lü Bu ignored him. Zang Ba heard of Lü Bu's violent and plundering ways, so he remained inside Ju County and put up a firm defence against Lü Bu. Lü Bu was unable to conquer Ju County so he withdrew his forces and returned to Xiapi. After that, the generals of Taishan bandits include Zang Ba, Sun Guan, Wu Dun, Yin Li and Chang Xi all submitted to Lü Bu, the power of Lü Bu was significantly stronger.
Сяопейдегі қақтығыс
197 жылы Ян Фэн мен Хан Сянь Ян және Сю провинциялары арасындағы аймақты тонап, қарақшылық жасады. Лю Бу оларды Лю Бейдің әскерлік жарақтамасын тонауға бұйырды. Бірақ Лю Бей оларды тұзаққа түсірді. Ян Фэн қаза табады, ал Хан Сянь қашып құтылуға үміттенді. 197 жылдың соңында немесе 198 жылдың басында Лю Бу Юань Шуға жақтасты. Лю Бу өз әскерлеріне алтын мен ақша жинап, оған әскери жылқы сатып алуға бұйырды. Бірақ жол бойында Лю Бей әскерлерін жетектеп, алтын мен ақшаны тартып алды. Жауап ретінде Лю Бу Гао Шунь мен Чжан Ляоға Пейченг қаласында Лю Бейге шабуыл жасауға бұйырды. Цао Цао Лю Бейге көмектесу үшін Сяо Дунды жіберді, бірақ Гао Шунь Лю Бейді және Цао Цаоның оған көмекке жіберген күштерін жеңді.
During the year 197, Yang Feng and Han Xian were brigands who raided the area between Yang and Xu provinces and were ordered by Lü Bu to lead their troops to raid Liu Bei's supplies. However, Liu Bei successfully lured them into a trap. Yang Feng was killed while Han Xian managed to escape. Around late 197 or early 198, Lü Bu sided with Yuan Shu. Lu Bu also ordered his soldiers to gather gold and money to buy some military horses however along the way Liu Bei led his troops and managed to capture the gold and money. In response, Lu Bu sent Gao Shun and Zhang Liao to attack Liu Bei at Peicheng. Cao Cao sent Xiahou Dun to support Liu Bei but Gao Shun defeated Liu Bei, as well as the reinforcements Cao Cao had sent to assist him.
Цао Цао әскері Сю провинциясына шабуыл жасайды
198 жылы қыста Цао Цао жеке өзі Лю Буға қарсы жорық жүргізіп, Сяпиді қоршап алды. Ол Лю Буға хат жазып, мойынсұнудың пайдасын және қарсылық көрсетудің салдарын түсіндірді. Лю Бу берілмекші болды, бірақ Чен Гонг және басқалары Цао Цаоға (олар оған бұрынғыда сатқындық жасаған кезде) ренжігенін білгендіктен, Лю Буды шешімін өзгертуге көндірді. Цао Цао әскері Пэнчэнге жеткенде, Чен Гонг Лю Буға: "Біз жауға қазір шабуыл жасауымыз керек, өйткені біздің әскерлер жақсы демалды, ал жау шаршаған. Біз жеңіске жететінімізге сенімдіміз" деді. Лю Бу: "Неге олардың шабуыл жасауын күтпейміз? Содан кейін Си өзенінде оларды жоямыз" деді. Цао Цаоның шабуылдары күшейген кезде, Лю Бу Ақ қақпа мұнарасына (白門樓; Сяпидің оңтүстігіндегі негізгі қақпаның үстіндегі көру платформасы) шығып, өз әскеріне: "Цао Цао сіздермен қиындық іздемейді. Мен ақылды билеушіге мойынсұнуым керек" деді. Чен Гонг: "Цао Цао ақылды билеуші емес! Оған берілу – жұмыртқамен тасқа соққы берумен тең! (Мұхаммед Ғ.С.)" деді. Лю Бу Ху Си (許汜) мен Ван Кайды (王楷) Юань Шудан шұғыл көмек сұрауға жіберді. Юань Шу: "Лю Бу қызын мұнда жіберуден бас тартты, сондықтан оның тағдырына тап болатыны белгілі. Ол маған тағы да көмек сұрайды?" деді. Сюй Си мен Ван Кай: "Егер сіз Лю Буды құтқармасаңыз, өзіңіздің тағдырыңызға орайсыз. Егер Лю Бу жойылса, сіз де келесі болады" деді. Юань Шу содан кейін әскерін дайындап, Лю Буға күш жіберемін деп мәлімдеді. Осы уақытта Лю Бу Юань Шуға қызын жібермегендіктен, ол оған көмектесуге асықпайтынын ойлады. Сондықтан бір түні ол қызын өзіне байлап, қоршаудан қашып кетуге тырысты. Бірақ олар Цао Цаоның сарбаздарына тап болды, олар оларға жебе атты, сондықтан олардың Сяпиге қайтудан басқа амалдары қалмады. Лю Бу 1000-ге жуық атты әскерді алып, жаумен шайқасу үшін қаладан шықты, бірақ шайқаста жеңіліп, Сяпиге қайтып оралды және сыртқа шығуға батылы бармады. Лю Бу Чен Гонг пен Гао Шуньға Сяпиді қорғауды тапсырды, ал өзі Цао Цаоның жабдықтау жолдарына шабуыл жасауға аттанды. Бірақ ол кетер алдында әйелі оған: "Генерал, сіз Цао Цаоның жабдықтау желілеріне шабуыл жасағыңыз келетінін білемін, бірақ Чен Гонг пен Гао Шунь бір-бірімен тіл табыса алмайды. Егер сіз кетсеңіз, олар қаланы қорғауда тиімді жұмыс істемейді. Егер бір нәрсе орын алса, сіз не боласыз, генерал? Сіз мұны мұқият ойлап, Чен Гонг пен басқалардың алдауына түспеуіңізді қалаймын. Мен Чанъаньда болғанда, сіз мені тастап кеттіңіз, бірақ мен саған қайта оралдым, өйткені Пан Шу мені жасырын қорғап, өзімен бірге ұстады. Енді мен туралы уайымдамаңыз" деді. Лю Бу әйелінің сөзін тыңдап, не істеу керектігін шеше алмады. Чен Гонг Лю Буға: "Цао Цао алыс жол жүрді, ол ұзаққа шыдамайды. Генерал, сіз өзіңізбен бірге әскер алып, қала сыртына лагерь орната аласыз, ал қалғандары мен қаланы қорғауға қаламыз. Егер жау шабуыл жасаса, мен қаладағы сарбаздарды бастап, арт жағынан шабуылдаймын. Егер олар қалаға шабуыл жасаса, сіз сырттан қалаға көмектесе аласыз. Он күннің ішінде жаудың жабдықтауы таусылып, біз оларды жеңіске жете аламыз" деді. Лю Бу Чен Гонгтың идеясына келісті. Бірақ Лю Будың әйелі: "Бұрын Цао Цао Гонтайды (Чен Гонгты) жаңа туған бала сияқты күткен, бірақ ол оларға қарсы шығып, сізге қосылды. Енді сіз Гонтайға қарағанда Цао Цао оған қарағандай қарайсыз, және сіз бүкіл қаланы, соның ішінде мені оған сеніп тапсыруға ниеттісіз? Егер маған бір нәрсе болса, мен енді сіздің әйеліңіз болмаймын!" деді. Лю Бу содан кейін ойын өзгертті.
In the winter of 198, Cao Cao personally led a campaign against Lü Bu and besieged Xiapi. He wrote a letter to Lü Bu, explaining the benefits of submitting and the consequences of putting up resistance. Lü Bu wanted to surrender, but Chen Gong and the others knew that they had already offended Cao Cao (when they betrayed him earlier), so they urged Lü Bu to change his decision. When Cao Cao's army reached Pengcheng, Chen Gong told Lü Bu, "We should attack the enemy now, since our troops have rested well while the enemy is weary. We're sure to win." Lü Bu replied, "Why don't we wait for them to attack first? After that we'll destroy them in the Si River." When Cao Cao's attacks increased in intensity, Lü Bu went up the White Gate Tower (白門樓; the viewing platform above the main gate in the south of Xiapi) and told his men, "Cao Cao has no intention of finding trouble with you. I should surrender to the wise lord." Chen Gong said, "The treacherous Cao Cao is no wise lord! Surrendering to him is like hitting a rock with an egg! How can you expect to live (after you surrender)?" Lü Bu sent Xu Si (許汜) and Wang Kai (王楷) to request urgent aid from Yuan Shu. Yuan Shu said, "Lü Bu refused to send his daughter here, so it's expected that he'll meet his doom. Why does he seek help from me again?" Xu Si and Wang Kai replied, "If Your Highness doesn't save Lü Bu, you'll be courting your own doom. If Lü Bu is destroyed, Your Highness will be next." Yuan Shu then prepared his troops and claimed that he would be sending reinforcements to Lü Bu. In the meantime, Lü Bu thought that Yuan Shu was reluctant to help him because he did not send his daughter to Yuan Shu, so, one night, he tied his daughter to himself and attempted to break out of the siege. However, they encountered Cao Cao's soldiers, who fired arrows at them, so they had no choice but to return to Xiapi. Lü Bu led some 1,000 riders out of the city to engage the enemy, but lost the battle so he retreated back to Xiapi and did not dare to venture out. Lü Bu ordered Chen Gong and Gao Shun to defend Xiapi, while he personally led some horsemen to attack Cao Cao's supply routes. However, before he left, his wife told him, "General, I know you want to attack Cao Cao's supply lines, but Chen Gong and Gao Shun can't get along with each other. If you leave, they may not work well together in defending the city. If a mishap occurs, what will become of you, General? I hope you'll consider this carefully and not be misled by Chen Gong and the others. When I was in Chang'an, you already abandoned me, but I managed to return to you because Pang Shu (龐舒) secretly protected me and kept me with him. You don't need to worry about me now." Lü Bu felt gloomy after listening to his wife and could not decide on what to do. Chen Gong told Lü Bu, "Cao Cao has come a long way and he won't be able to last long. General, you can bring some troops with you and set up a camp outside the city, while the others and I will remain behind to defend the city. If the enemy attacks you, I'll lead the city's soldiers to attack them from behind. If they attack the city, you can reinforce the city from outside. Within ten days, the enemy's supplies will be depleted and we can defeat them easily." Lü Bu agreed with Chen Gong's idea. However, Lü Bu's wife said, "In the past, the Caos treated Gongtai (Chen Gong) like a newborn child, but he still turned against them and joined you. Now, the way you treat Gongtai is no lesser than how Cao Cao treated him, and you intend to entrust the entire city to him, along with your family, while you venture out alone? If something happens, I won't be your wife anymore!" Lü Bu then changed his mind.
Хоу Ченгтің сатқындығы
Юань Шу Лю Буға көмектесе алмады. Цао Цао қалаға үздірімсіз шабуылдар жасағанына қарамастан, Сяопиді жаулай алмады және әскерлері шаршап қалды. Ол жорықты тоқтатып, Сючанға қайтуды қалаған, бірақ кеңесшілері Гуо Цзя мен Сюнь Ю оны одан әрі ілгерілеуге көндірді. Содан кейін ол әскерлеріне И (沂) және Си (泗) өзендерінің суын Сяопиге бұрып, қаланы су басуға бұйрық берді. Үш айлық қоршаудан кейін Лю Будың әскерлерінің рухы күрт құлдырады және оның жауынгерлері біртіндеп одан жиренді. 199 жылдың 7 ақпанында Лю Будың қол астындағылары Хоу Чен, Сонг Сянь (宋憲) және Вэй Сюй (魏續) Чэн Гонг пен Гао Шунды тұтқынға алып, содан кейін әскерлерін Цао Цаоға бағындырды. Лю Бу мен қалған қол астындағылары Ақ қақпа мұнарасына көтеріліп, қоршауға алынғанын көргенде, бағынды. Хуханьшуде жазылғандай, Лю Бу өз әскерлерінен оны өлтіріп, басын Цао Цаоға жеткізуді сұрады, бірақ олар бас тартты. Лю Бу дереу Цао Цаоға берілді.
Yuan Shu was unable to come to Lü Bu's aid. Cao Cao could not conquer Xiapi despite pressing attacks on the city and his men were growing weary. He wanted to abort the campaign and return to Xuchang, but his advisors Guo Jia and Xun You urged him to press on. He then ordered his troops to direct the waters of the Yi (沂) and Si (泗) rivers to flood Xiapi. After a siege lasting three months, the morale of Lü Bu's forces fell drastically and his men gradually alienated him. On 7 February 199, Lü Bu's subordinates Hou Cheng, Song Xian (宋憲) and Wei Xu (魏續) captured Chen Gong and Gao Shun, and then led their troops to surrender to Cao Cao. Lü Bu and his remaining subordinates went up the White Gate Tower and surrendered when they saw they had been surrounded. The Houhanshu recorded that Lü Bu asked his men to kill him and bring his head to Cao Cao but they refused. Lü Bu surrendered to Cao Cao immediately after.
Құлау және өлім
Лю Буды байлап, Цао Цаоның алдына алып келді. Ол: "Менің қолым тым қатты байланған. Бұғауларды шешіп бере аласың ба?" Цао Цао: "Айғырды тығыз ұстап тұру керек" деп жауап берді. Сонда Лю Бу: "Мырзам, сіз тек мені қорқытасыз, бірақ енді мен сізге мойынсұнғандықтан, уайымдамауыңыз керек. Мырзам, мені аяп, әскерлеріңізді басқаруға көмектесейін. Осылайша, сіз империяны тыныштандыру туралы уайымдамауыңыз керек". Цао Цао ойларын өзгерткенін байқаған Лю Бей: "Егеім, Лю Будың Динг Цзяньянға және Ұлы ұстаз Донға не істегенін көрмедіңіз бе?" - деп сұрады. Цао Цао иығын сілкіп, ойға батты. Лю Бу Лю Бейге: "Сен ең сенімсіз адамсың!" - деп айқайлады. Лю Бу мен Цао Цао арасындағы әңгіме туралы қосымша мәліметтер басқа мәтіндерде жазылған және оларды кейінірек Пей Сонгцзи Сангуцзиге түсініктеме ретінде қосты. Инсионг-джи жазғандай: Лю Бу Цао Цаоға: "Мен өз қол астындағыларға жомарттықпен қарадым, бірақ олар маған қиындыққа тап болғанда сатқындық жасады". Цао Цао: "Сен әйеліңді тастап кеттің, тіпті еркектеріңнің әйелдеріне көз тігіп қарадың. Мұны "жомарттықпен қарау" дейсің бе?" Лю Бу үндемеді. Сянди Чунцю жазғандай: Лю Бу Цао Цаодан: "Мырзам, сіз салмақ жоғалтып алдыңыз. Неге?" деп сұрады. Цао Цао одан: "Сен мені қалай таныдың?" деп сұрады. Лю Бу: "Мен Луоян қаласында болғанда, сізді Вэнь отбасы бағында (溫氏園) көрдім", - деп жауап берді. Цао Цао: "Иә, ұмытып кеттім. Мен салмағымды жоғалттым, өйткені сізді ертерек шақырмағаным үшін күйзеліп жүрмін". Лю Бу: "Бұрын Ци ханзадасы Хуан Гуан Чжонды өзін жарақаттағаны үшін кешірді, тіпті Гуанды өзінің канцлері етіп тағайындады. Енді, Сізге қызмет етуге бар күшімді салуға рұқсат бересіз бе?" Лю Бу тым қатты байланғандықтан, Лю Бейге бұрылып: "Хуанде, сен мұнда қонақсың. Мен тұтқынмын, байланғанмын. Маған көмектесу үшін неге ештеңе айтпадың?" деді. Цао Цао күліп: "Неге маған емес, оған жүгінесің?" - деді. Цао Цао Лю Буды аяуды ойлады, сондықтан ол адамдарына Людің бұғауларын босатуды бұйырды. Алайда, Цао Цаоның қол астындағы тіркеуші (主簿) Ван Би (王必) сөзін үзіп: "Лю Бу - күшті жау және оның одақтастары жақын жерде. Оны аяуға болмайды". Кейін Цао Цао Лю Буға: "Мен сіздің өміріңізді сақтағым келді, бірақ менің тіркеушім қарсы. Енді не істеуім керек?" деді. Цао Цао Лю Буды, Чен Гонг, Гао Шун және басқалармен бірге асып өлтірді. Олардың денелерін кесіп, бас-аяқтарын Сюй астанасына жіберіп, жерледі. Хуханшуда жазылған Лю Будың соңғы сәттері Сангуозиде жазылғаннан сәл өзгеше, өйткені Хуханшу Сангуозидегі негізгі мәтіннің бөліктерін Сянди Чунцю аннотациясымен біріктірді, бірақ екі есеп жалпы алғанда ұқсас.
Lü Bu was tied up and brought before Cao Cao. He said, "I'm being tied up too tightly. Can you loosen the bonds?" Cao Cao replied, "A tiger must be tightly restrained." Lü Bu then said, "My lord, you dread only me, but now, since I've already submitted to you, you shouldn't have any more worries. My lord, why don't you spare me and let me help you lead your troops? In this way, you won't need to worry about not being able to pacify the Empire." When Cao Cao showed signs of reconsideration, Liu Bei interjected, "My lord, haven't you seen what Lü Bu did to Ding Jianyang and Grand Preceptor Dong?" Cao Cao rubbed his chin. Lü Bu shouted at Liu Bei, "You're the most untrustworthy person!" Additional details about the conversation between Lü Bu and Cao Cao were recorded in other texts and they were later added by Pei Songzhi as annotations to the Sanguozhi. The Yingxiong Ji recorded: Lü Bu told Cao Cao, "I treated my subordinates generously, but they betrayed me when I was in trouble." Cao Cao replied, "You abandoned your wife, and you've designs on your men's wives. You call this 'treating them generously'?" Lü Bu remained silent. The Xiandi Chunqiu recorded: Lü Bu asked Cao Cao, "My lord, you've lost weight. Why?" Cao Cao asked him, "How do you recognise me?" Lü Bu replied, "When I was in Luoyang, I saw you at the Wen Family Gardens (溫氏園)." Cao Cao said, "Yes, I forgot. I lost weight because I'm depressed over not having recruited you earlier." Lü Bu said, "In the past, Duke Huan of Qi forgave Guan Zhong for injuring him earlier and even appointed Guan as his chancellor. Now, is it possible for you to allow me to do my best to serve you?" As Lü Bu had been tightly restrained, he turned to Liu Bei and said, "Xuande, you're a guest here. I'm a prisoner being tied up. Why don't you say anything to help me?" Cao Cao laughed and said, "Why do you turn to him instead of speaking directly to me?" Cao Cao had the intention of sparing Lü Bu so he ordered his men to loosen Lü's bonds. However, Wang Bi (王必), a Registrar (主簿) under Cao Cao, interrupted, "Lü Bu is a powerful foe and his allies are nearby. He shouldn't be spared." Cao Cao then said to Lü Bu, "I wanted to spare your life, but my Registrar says no. So, what should I do?" Cao Cao had Lü Bu executed by hanging, along with Chen Gong, Gao Shun and others. Their dead bodies were later decapitated and their heads sent to the capital Xu and then buried. Lü Bu's final moments recorded in the Houhanshu are slightly different from that recorded in the Sanguozhi, as the Houhanshu combined parts of the main text in the Sanguozhi with the Xiandi Chunqiu annotation, but the two accounts are generally similar.
Бағалау
Сангуозиде Лю Будың өмірбаянын жазған Чэнь Шу: Лю Буда жолбарыс күші болғанмен, талантты адамның жоспарлау дағдысы жетіспеді. Ол жеңілтек, шаршаңқы мінезді, тек өзінің пайдасын ойлайтын еді. Тарих бойы оның сияқты құрылмаған адам болған емес. Лю Будың өмірбаянының негізгі мәтінінде Чэнь Шу Сяпи шайқасының оқиғаларын сипаттай келе, былай деп жазды: Лю Бу батыл және күшті жауынгер болғанымен, оған даналық жетіспеді және ол үнемі басқаларға күдікпен қарады. Ол қол астындағыларын, тіпті сенгенімен де, бақылай алмады. Оның адамдарының жеке мүдделері болды және олардың арасында ынтымақ болмады, соның салдарынан ол шайқастарда жеңіліп отырды. Фан Е, Хуханшуда Лю Будың өмірбаянын жазған: [ ] Лю Бу тұрақсыз және өзгергіш болды.
Chen Shou, who wrote Lü Bu's biography in the Sanguozhi, commented: Lü Bu possessed the might of a tiger, but he lacked the planning skills of a talented person. He was frivolous and temperamental, and was only concerned about the gains he could make. Throughout history, there had never been such persons like him who did not end up being destroyed. In the main text of Lü Bu's biography, while describing the events of the Battle of Xiapi, Chen Shou also wrote: Although Lü Bu was a valiant and powerful warrior, he lacked wisdom and was constantly suspicious of others. He was unable to control his subordinates even though he trusted them. His men had their personal motives and were very disunited, which was why he kept losing battles. Fan Ye, who wrote Lü Bu's biography in the Houhanshu, commented: [ ] Lü Bu was erratic and capricious.
Отбасы
Лю Будың отбасы туралы тарихи мәтіндерде көп мәлімет жоқ, бірақ оның әйелі мен қызы болғаны белгілі, алайда олардың есімдері тарихқа жазылмаған. Лю Бу Чанъань қаласынан қашқанда әйелін тастап кеткен, бірақ оның бағыныштысы Пан Шу (龐舒) оны жасырын қорғап, өзімен бірге алып, кейін күйеуіне қайтарған. Ол Лю Буға Чэн Гонға тым сенбеуге кеңес берген Сяпи шайқасында ең бастысы ретінде айтылады. Лю Будың қызы бастапқыда Лю мен Юань арасындағы одақтың шарты ретінде Юань Шудың ұлына берілуге келісілген, бірақ Лю уәдесінен мойын бұрып, қыз жолға шыққанда оны кері қайтарған. Сяпи қаласы Цао Цао әскерлерімен қоршауда болғанда, Лю Бу қызын Юань Шуға жеткізу үшін қаладан шығаруға тырысты, себебі Юань Шу қызын алғаннан кейін оған көмек жібереді деп үміттенеді. Бірақ Лю Бу қоршаудан қашып шыға алмады, сондықтан ол онымен бірге Сяпиге қайтып келді. Лю Будың әйелі мен қызының соңғы тағдыры белгісіз. "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында Лю Будың екі әйелі, бір кәнизасы және қызы болғандығы айтылады. Оның кәнизасы – ойдан шығарылған кейіпкер Диаочан, Ван Юнның асырап алған қызы. Ол Лю Бу Донг Чжуоны өлтіргеннен кейін онымен бірге болды және Сяпи шайқасында оның жанында болғаны айтылады. Лю Будың бірінші әйелі – Лэди Ян (嚴氏), ол Лю Будың нақты өмірдегі әйеліне негізделген (тарихи дереккөздерде есімдері көрсетілген). Романда тек аты аталған Лю Будың екінші әйелі Цао Баоның ойдан шығарылған қызы болған. Романдағы Лю Будың қызының рөлі шынайы тарихқа ұқсас. Оның есімі романда аталмаған, бірақ бейне ойындар мен халық мәдениетінде оны "Lü Lingqi" деп атайды.
Not much about Lü Bu's family was documented in historical texts, but it is known that he had a wife and a daughter, whose names were not recorded in history. Lü Bu abandoned his wife when he was fleeing from Chang'an, but his subordinate Pang Shu (龐舒) secretly protected her and kept her with him, and returned her to her husband later. She was most prominently mentioned during the Battle of Xiapi when she cautioned Lü Bu against overly trusting Chen Gong. Lü Bu's daughter was initially arranged to be married to Yuan Shu's son as part of an alliance between Lü and Yuan, but Lü reneged on his word and took her back when she was on her way for the marriage. When Xiapi was under siege by Cao Cao's forces, Lü Bu attempted to bring his daughter out of the city so that she could be delivered to Yuan Shu, as he hoped that Yuan would send reinforcements to him after receiving his daughter. However, Lü Bu failed to break out of the siege so he returned to Xiapi with her. The eventual fates of Lü Bu's wife and daughter are not known. In the historical novel Romance of the Three Kingdoms, Lü Bu had two wives, a concubine, and a daughter. His concubine was Diaochan, a fictional character and Wang Yun's foster daughter. She accompanied him after he killed Dong Zhuo and was mentioned to be with him during the Battle of Xiapi. Lü Bu's first wife was Lady Yan (嚴氏), who was based on Lü Bu's real life wife (the one mentioned in historical sources). Lü Bu's second wife, who was only mentioned by name in the novel, was a fictional daughter of Cao Bao. The role played by Lü Bu's daughter in the novel was similar to that of her counterpart in actual history. She was also unnamed in the novel, but she is called "Lü Lingqi" in video games and popular culture.
Танымал мәдениетте
Дәстүрлі фольклорда және «Үш патшалықтың романсы» тарихи романында теңдесі жоқ жауынгер ретінде бейнеленгендіктен, Лю Бу «Үш патшалыққа» негізделген туындыларда, тіпті байланысы жоқ туындыларда да жоғары құрметке ие. Лю Буды экранда сомдаған танымал актерлер: «Үш патшалықтың романсы» (1994) фильміндегі Чжан Гуанбэй; «Лю Бу және Диаочан» (2001) фильміндегі Хуан Лэй; «Үш патшалық» (2010) фильміндегі Питер Хо; «Соғыс құдайы» (2016) және «Династиялық жауынгерлер» (2021) фильмдеріндегі Луи Ку. Лю Бу «Романс үш патшалығы» негізінде Koei компаниясының бейне ойындарында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады, оның ішінде романның атауымен бірдей стратегиялық ойын сериясы, «Dynasty Warriors» және «Warriors Orochi», сондай-ақ «Wo Long: Fallen Dynasty». Ойында оның есімі «Лу» сөзіндегі «у» әрпінің үстіне екі нүкте қойылмай, «Лу Бу» деп жазылады. Ол сондай-ақ Koei Tecmo баспасынан шыққан және Team Ninja әзірлеген «Wolong: Fallen Dynasty» ARPG ойынында бос ретінде де көрінеді. Лю Буның көрініс тапқан басқа Koei емес туындылары: Creative Assembly компаниясының «Total War: Three Kingdoms», Capcom компаниясының «Destiny of an Emperor», Neo Geo компаниясының «World Heroes 2 Jet», «Fate/Extra», «Puzzle & Dragons» және «Arena of Valor». Сонымен қатар, Лю Бу «Overwatch» (Reaper) және «League of Legends» (Jarvan IV) ойындарында кейіпкердің киімдері ретінде де қолданылады. Лю Бу «Fate/EXTRA» бейне ойынында Рани VIII иеленген «Berserker» класындағы қызметші ретінде пайда болады. Кейіннен ол сол класта «Fate/Grand Order» мобильдік ойынында басты кейіпкер шақыра алатын қызметші ретінде пайда болады. Ол «Fate/Extella» және «Fate/Extella Link» ойындарында ойналатын қызметші ретінде қайта пайда болады. Лю Бу «Ikki Tousen», «Ryofuko-chan» және «Koihime Musō» манга-анимелерінде қыз ретінде бейнеленеді. Бұл туындыларда Лю Бу көбінесе жапонша «Ryofu Hōsen» деген атпен танылады. «Magic: The Gathering» коллекциялық карта ойынында «Portal Three Kingdoms» жинағында «Lu Bu, Master at Arms» деген карта бар. Лю Бу «Record of Ragnarok» мангасында «Адамзат тарихындағы ең мықты батыр» деп есептеледі. Ол адам жағынан алғашқы жауынгер болып, «Рагнарк» шайқасында Тор құдайымен кездеседі. Оның өмірі оның күшіне тең келген бәсекелес болмаған, көңілі толмаған адам ретінде баяндалған. Ол сондай-ақ «Ryo Fu Hō Sen Hishōden» мангасының басты кейіпкері. «Record of Ragnarok» анимесінде оның жапон тіліндегі дауысын Томокадзу Секи, ал ағылшын тіліндегі дауысын Кайжи Танг сомдады. «The God of Highschool» анимесінде Лю Бу Ю Мираның алған күшінің көзі ретінде пайда болады. Мираның алған күші генералға тиесілі, ол сол есімді тарихи тұлғаға негізделген. Бұл күш оған күшейтілген күш және қызыл жылқыны шақыру қабілеті сияқты бірнеше қабілеттерді береді (Лю Будың аңыздық жылқысы – Қызыл Қоянға негізделген). Лу Бу «Rise of Kingdoms» мобильдік/компьютерлік ойынында ойналатын кейіпкер.
Because of his image as an unmatched warrior in traditional folklore and in the historical novel Romance of the Three Kingdoms, Lü Bu is often held in high regard in works based on the Three Kingdoms and even in unrelated works. Notable actors who have portrayed Lü Bu on screen include: Zhang Guangbei in Romance of the Three Kingdoms (1994); Huang Lei in Lü Bu and Diaochan (2001); Peter Ho in Three Kingdoms (2010); Godfrey Gao in God of War, Zhao Yun (2016); Louis Koo in Dynasty Warriors (2021). Lü Bu appears as a playable character in Koei's video games based on Romance of the Three Kingdoms, including the strategy game series of the same title as the novel, the action game series Dynasty Warriors and Warriors Orochi, and Wo Long: Fallen Dynasty. In the games, his name is spelled as "Lu Bu" without the double dot over the "u" in "Lu". He also appears as a boss in the ARPG published by Koei Tecmo and developed by Team Ninja, Wolong: Fallen Dynasty. Other non Koei titles in which Lü Bu appear include the Creative Assembly's Total War: Three Kingdoms, Capcom's Destiny of an Emperor, Neo Geo's World Heroes 2 Jet, Fate/Extra, Puzzle & Dragons, and Arena of Valor. Additionally, Lü Bu is referenced as character skins in the games Overwatch (Reaper) and League of Legends (Jarvan IV). Lü Bu appears in the video game Fate/EXTRA as a Berserker class Servant possessed by Rani VIII. He later appears in the same class as a Servant able to be summoned by the protagonist in the mobile game Fate/Grand Order. He reappears in Fate/Extella and Fate/Extella Link as a playable Servant. Lü Bu appears as a girl in the manga anime Ikki Tousen, Ryofuko chan, and Koihime Musō. In these media, Lü Bu is usually known by the Japanese name Ryofu Hōsen. In the collectible card game Magic: The Gathering, there is a card named "Lu Bu, Master at Arms", in the Portal Three Kingdoms set. Lü Bu appears as a character in the manga Record of Ragnarok, regarded as "The Strongest Hero in the History of Mankind." He is the first combatant on the human side, and confronts the god Thor in the battle of Ragnarok. His backstory was retold as a bored man with no competition who can match his strength. He is also the main character of the spin off manga Ryo Fu Hō Sen Hishōden. In the anime adaptation of Record of Ragnarok he is voiced in the original Japanese by Tomokazu Seki & in the English dub by Kaiji Tang. In The God of Highschool, Lü Bu appeared as a source of borrowed power for Yu Mira. Mira's borrowed power is of the general, which is loosely based on the historical figure of the same name. This power gives her several abilities such as enhanced strength and the ability to summon a red horse (based on Red Hare, the legendary steed of Lü Bu). Lu Bu is a playable character in the Mobile/PC Game Rise of Kingdoms.
Сангуцзиден үзінділер
Чен, Шоу (3-ғасыр). Үш патшалық тарихы (Сангуочжи).
Chen, Shou (3rd century). Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi).
Сангуцзидегі түсіндірмелерден үзінділер
Пей, Сунчжи (5 ғасыр). Үш патшалық тарихына түсіндірмелер (Сангуочжи чжу).
Pei, Songzhi (5th century). Annotations to Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi zhu).
Хуаншудан үзінділер
Фан, Йе (V ғасыр). Кейінгі Хань тарихы (Хоуханьшу).
Fan, Ye (5th century). Book of the Later Han (Houhanshu).