Шотландиядағы Пейсли қаласы

Кіріспе

Шотландияның батыс орталық жазықтарында орналасқан қала.

Пейсли (ағылш. Paisley; ; Pàislig) – Шотландияның батыс орталық жазықтарында орналасқан ірі қала. Глениффер Брейсінің солтүстігінде жатқан қала, шығысында Глазго қаласымен шектеседі және Клайд өзенінің саласы – Ақ Карт Суының жағалауында орналасқан. Пейсли Ренфрушир кеңесі аймағының әкімшілік орталығы болып табылады және осы аттас тарихи округтің ең ірі қаласы. Ол жиі "Шотландияның ең үлкен қаласы" деп аталады және қала мәртебесіне ие болмаса да, елдегі бесінші ірі елді мекен болып саналады. Қала 12 ғасырда Пейсли аббаттығының құрылуымен көзге түсті, ол бұрынғыда басқа жергілікті шіркеулерді басқарған маңызды діни орталық болды. Пейсли өнеркәсіптік революция кезінде Ақ Карт Суының жанында орналасқандығының арқасында, Клайд пен жақын жердегі кен, минералдық және ауыл шаруашылығы ресурстарына қолжетімділігінің нәтижесінде айтарлықтай кеңейді. Зауыттар мен диірмендер салынып, қала халқының өсуіне әкелді. Қаланың саяси радикализммен байланысы 1820 жылғы Радикалдық соғысқа қатысуымен айқын көрінді, наразылықтарда тоқымашылар белсенді рөл атқарды. 19 ғасырдың соңында Пейсли тоқу өнеркәсібінің әлемдік орталығы болды, оның атымен Пейсли шалы мен Пейсли өрнегі аталды. Бірақ 20 ғасырда өнеркәсіптік құлдырау басталды. 1993 жылға қарай Пейслидің барлық диірмендері жабылды, бірақ олар қаланың мұражайларында және тарихында мәңгі есте қалды. Қала қазіргі күні жергілікті басқару мен қызметтердің аймақтық орталығы және Ұлы Глазго қалалық аймағындағы тұрғын үйлердің транзиттік аймағы болып табылады.

Ерте тарих

Бұрын Paislay, Passelet, Passeleth және Passelay деп аталатын қаланың аты белгісіз. Кейбір деректерге сәйкес, бұл атау британ тіліндегі pasgill, "жайылым", немесе Cumbric тіліндегі basaleg, "базилика" (яғни, үлкен шіркеу) сөздерінен шыққан болуы мүмкін, бұл грек тіліндегі βασιλική (базилика) сөзінен туындаған. Шотландиялық жер-атаулар кітаптарында бұл атау ескі ағылшын тіліндегі Pæssa жеке есімінен ("ашық жер") және leāh ("орман") сөздерінен құралған "Pæssa's wood/clearing" деп түсіндіріледі. Бұл атаудың бұрынғы жазылулары Pasilege (1182) және Paslie (1214) болып тіркелген. Гейл тіліндегі аудармасы – Pàislig. Сонымен қатар, кейбір дереккөздер қала атауының түбі гейл тіліндегі Baisleac сөзінде жатқанын айтады, ол Cumbric тіліндегі basaleg сияқты базиликадан шыққан. Пейсли 11 ғасырда Гейл тілінде сөйлейтін Альба Королдығына қосылғанға дейін Cumbric тілінде сөйлейтін Стратклайд Королдығының бір бөлігі болғандықтан, ал Cumbric тілі 12 ғасырда жойылған деп есептелгендіктен, Пейсли атауының Cumbric немесе Гейл тілінен екендігін анықтау қиын, себебі сол кезде тілдік өзгерістер болған. Пейслинің римдік атауы Vanduara болған. Пейслиде монахтық дәстүр бар. 6-7 ғасырлардағы ирландтық монах, Әулие Мирин, Ақ Карт Суының сарсуағына жақын жерде "Хаммилс" деп аталатын шағын шіркеу құрған деген әңгіме бар. Пейслиде заманауи құжаттама болмаса да, ол Глазго және Гованмен бірге Стратклайд Королдығының маңызды діни орталығы болған болуы мүмкін. 1163 жылы Шотландияның стюарды Уолтер Фитц Аланның (1177 жылы қайтыс болған) тілегі бойынша Англияның Шропширдегі Венлоктағы Клюниак монастырінен монастырь ашылды. 1245 жылы бұл монастырь аббатхана деңгейіне көтерілді. Қалпына келтірілген Аббат және оған іргелес "Place" (сарай), ортағасырлық монастырь ғимараттарының бір бөлігінен салынған, Шотландия шіркеуінің приход шіркеуі ретінде сақталған. Шотландияның ірі діни орталықтарының бірі – Пейсли аббатшылығы Брюс және Стюарт патшалық отбасыларының қорғауында болған. Король Роберт III (1390–1406) Аббатханада жерленген. Оның қабірі сақталмаған, бірақ Стюарттардың арғы тегі болған принцесса Марджори Брюстің (1296–1316) қабірі Реформациядан аман қалған Шотландияның сирек корольдік ескерткіштерінің бірі. Пейсли Джеймс II-нің қалауымен бірыңғай патшалыққа біріктірілді, нәтижесінде нарықтар, сауда және коммерция дамыды. 1488 жылы Джеймс IV қаланың мәртебесін баронияның Бургіне көтерді. Көптеген жаңа кәсіптер пайда болды және алғашқы мектеп 1577 жылы қалалық кеңес тарапынан құрылды.

Formerly and variously known as Paislay, Passelet, Passeleth, and Passelay the burgh's name is of uncertain origin; some sources suggest a derivation either from the Brittonic word pasgill, "pasture", or from the Cumbric basaleg, "basilica", (i. e. major church), derived from the Greek βασιλική basilika. Some Scottish placename books suggest "Pæssa's wood/clearing", from the Old English personal name Pæssa, "clearing", and leāh, "wood". Pasilege (1182) and Paslie (1214) are recorded previous spellings of the name. The Gaelic translation is Pàislig. It is worth noting that some sources favour the name of the town as having its roots in the Gaelic word Baisleac, which is, like the Cumbric basaleg, derived from basilika. As Paisley was part of the Cumbric speaking Kingdom of Strathclyde, before being absorbed into the Gaelic speaking Kingdom of Alba in the 11th century, and with Cumbric being considered extinct by the 12th century, it is uncertain whether the name of Paisley is of Cumbric or Gaelic origin, due to the linguistic shift that occurred around this time. The Roman name for Paisley was Vanduara. Paisley has monastic origins. A chapel is said to have been established by the 6th / 7th century Irish monk, Saint Mirin, at a site near a waterfall on the White Cart Water known as the Hammils. Though Paisley lacks contemporary documentation it may have been, along with Glasgow and Govan, a major religious centre of the Kingdom of Strathclyde. A priory was established in 1163 from the Cluniac priory at Wenlock in Shropshire, England at the behest of Walter fitz Alan, Steward of Scotland (died 1177). In 1245 this was raised to the status of an abbey. The restored Abbey and adjacent 'Place' (palace), constructed out of part of the medieval claustral buildings, survive as a Church of Scotland parish church. One of Scotland's major religious houses, Paisley Abbey was much favoured by the Bruce and Stewart royal families. King Robert III (1390–1406) was buried in the Abbey. His tomb has not survived, but that of Princess Marjorie Bruce (1296–1316), ancestor of the Stewarts, is one of Scotland's few royal monuments to survive the Reformation. Paisley coalesced under James II's wish that the lands should become a single regality and, as a result, markets, trading and commerce began to flourish. In 1488 the town's status was raised by James IV to Burgh of barony. Many trades sprang up and the first school was established in 1577 by the Town Council.

Сиқыршылар соттары

Пейсли сиқыршылары, сондай-ақ Баргарран сиқыршылары немесе Ренфрушир сиқыршылары деп те аталады, 1697 жылы Пейслиде сотталды. Жеті адам кінәлі деп танылды, ал бесеуі асылып, содан кейін Галлоу Гринде өртелді. Олардың қалдықтары қаланың батыс жағындағы Максвелтон Крестіне жерленді. Бұл батыс Еуропадағы соңғы жаппай өлім жазасы болды. Зұлым күшті тоқтату үшін осы жерге жылқының подковасы қойылды. Бүгінгі күні осы қарбалас жол торабының ортасында әлі де жылқының подковасын көруге болады, бірақ ол түпнұсқа емес. Қазіргі подкова қоладан жасалған және үстінде "Ауырсыну тудырылды, азап шегілді, әділетсіздік орын алды" деген жазу бар.

Өнеркәсіптік революция

Текстиль өнеркәсібіне негіделген өнеркәсіптік революция 18-ші ғасырдың соңында Пейслиді шағын базар қаласынан маңызды өнеркәсіптік қалаға айналдырды. Алғашқыда шағын масштабты тоқудан басталып (Shuttle Street көшесіндегі Sma’ Shot коттедждерінде болғандай), Пейслидің орналасқан жері мен жұмыс күші ағылшын диірмендерінің иелерін қызықтырды; Айршир және Хайлендтерден келген көшіп келушілер 1790 жылы жібек сәннен шыққанға дейін әйелдер мен балаларға жұмыс ұсынған қалаға ағылды. Диірмендер "Пейсли" деп аталатын Кашмир (қашмир) шалдарының имитациясын жасауға көшті. Томас Коутс (1809–1893) басшылығымен Пейсли әлемде жіп өндірудің орталығына айналды. 18-ші ғасырдың соңынан бастап диірмендер мен тоқыма фабрикалары өсіп, Виктория дәуірінің соңында қаланың басым бөлігін құрады. Олардың ішінде Anchor және Seedhill диірмендері, сондай-ақ жақын орналасқан Atlantic, Pacific және Mile End диірмендері бар. Тағы бір мысал – 1780 жылдары құрылған, кейін 1860 жылдары жіп диірмені ретінде қайта жаңартылған (1970 жылдары қолданыстан шыққан) мақта диірмені Underwood Mill. Басқа жіп фабрикаларына Oakshaw жіп фабрикасы (кейіннен Arrol Johnston автомобиль өндірушілері пайдаланған) және Burnside жіп фабрикасы жатады.

Пейсли шалының пайда болуы

XIX ғасырдың ортасына қарай тоқу қаладағы басты өнеркәсіпке айналды. Пейсли тоқымашыларының ең танымал өнімдері – жас королева Виктория кигеннен кейін сәнге айналған Пейсли үлгісімен жасалған шальдар еді. Кашмир дизайнында жасалғанымен және Еуропаның басқа аймақтарында өндірілгеніне қарамастан, көз жас тамшысына ұқсайтын бұл үлгі тез арада бүкіл батыс әлемінде Пейсли деген атпен танымал болды. Шальдар 1870 жылдары сәннен шыққанымен, Пейсли үлгісі қаланың маңызды символы болып қала береді: Пейсли мұражайында осы үлгідегі түпнұсқа шальдардың маңызды коллекциясы сақталады және ол, мысалы, жергілікті биліктің – Ренфрушир кеңесінің қазіргі логотипінде қолданылған. Моник Леви-Стросс айтуынша, кашмир шалдарының тоқу техникасы туралы ақпарат кітаптарда сипатталған, бірақ түсініксіз тілмен жазылған. Джон Ирвин 1955 жылы «Шалдар: Индоевропалық ықпалдарды зерттеу» атты кітап жариялады, онда кашмир шалының тарихы мен 19 ғасырда Еуропа нарығына олардың қалай тарағаны туралы айтады. Кітапта Үндістанда тоқылған шалдардың суреттерімен қатар, Ұлыбританияда тоқылған 15 шалдың суреті де берілген, олардың бірі 1850 жылға жататын Пейсли фабрикасының өнімі еді. Бірақ Моник Леви-Стросс пікірінше, ол көптеген ерекшеліктерімен 1815 жылы Францияның Ним қаласында туып, 1883 жылы қайтыс болған француз суретшісі Антони Беррюстің шалына ұқсайды. Суретші Парижге қоныстанғанға дейін Нимдегі сурет салу мектебінде оқыды, содан кейін француз астанасында табысты дизайн студиясын ашты, онда 200 суретші жұмыс істеді. Оның мата суреттері Францияның Лион қаласына, Шотландияға, Англияға, Австрияға және тіпті Кашмирге сатылды. Шаль үлгілерінің суреттері Еуропада жасалып, сонда және Үндістанға сатылғандықтан, өндіріс орнын анықтау зерттеу жұмысын өте қиын етті. Сондықтан 1973 жылы Джон Ирвин өзінің «Кашмир шалы» кітабының жаңартылған нұсқасын шығарды, онда еуропалық өндіріске қатысты шалдардың барлық суреттерін алып тастады. Моник Леви-Стросс зерттеулерінің нәтижесінде 19 ғасырдағы Францияның шаль өнеркәсібіне назар аударғанын айтады, себебі Ұлыбританиядағы (Пейсли), Австриядағы (Вена), Германиядағы (Эльберфельд) шаль өнеркәсібі Франциядан (Париж) әсер алды, ал керісінше емес. Автор осы елдердің мата мамандарын өз салаларында зерттеу жүргізуге шақырды. Моник Леви-Стросс Кашмирдің француз шаль өнеркәсібіне тигізген үлкен әсерін атап, француз тарихындағы кашмир шалдарының үнді тарихымен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Пейсли тоқымашылары «Радикалды соғыста» белсенді қатысқан. Тұрғындардың радикалды көзқарастары консервативті премьер-министр Бенджамин Дизраэлиді «Пейслиге назар салып тұрыңыз» деп ескертуге итермеледі. Ақын Роберт Таннахилл осы жерде тұрып, тоқымашы болып жұмыс істеген. Пейслидегі жыл сайынғы Sma' Shot Day мерекесі шілде айының бірінші сенбісінде өткізіледі. Бұл мереке 1856 жылы тоқымашылар мен жұмыс берушілер арасындағы «sma' shot» – көзге көрінбейтін, бірақ киімді бірге ұстап тұруға қажетті кішкентай мақта ипі үшін төлем туралы 19 ғасырлық дауды еске алу үшін басталды. 1822 жылы Пейсли казармасының құрылысы аяқталғаннан кейін қалада тұрақты әскери қатысу орнатылды.

By the mid 19th century weaving had become the town's principal industry. The Paisley weavers' most famous products were the shawls, which bore the Paisley Pattern made fashionable after being worn by a young Queen Victoria. Despite being of a Kashmiri design and manufactured in other parts of Europe, the teardrop like pattern soon became known by Paisley's name across the western world. Although the shawls dropped out of fashion in the 1870s, the Paisley pattern remains an important symbol of the town: the Paisley Museum maintains a significant collection of the original shawls in this design, and it has been used, for example, in the modern logo of Renfrewshire Council, the local authority. According to Monique Lévi Strauss, information on the history of Kashmir shawls' weaving techniques had been described in books, but in a very unintelligible language. John Irwin published a book named Shawls, a Study in Indo European Influences, in 1955, in which he relates the Kashmir shawl's history and how these shawls spread on the European market during the 19th century. The book showed images of shawls woven in India and also fifteen images of shawls woven in United Kingdom, amongst which is one assigned to a Paisley manufacture, circa 1850. But according to Monique Lévi Strauss, it resembles by many details a shawl designed by a French designer named Antony Berrus, born in 1815 at Nîmes France and died in 1883. The designer studied at the drawing School of Nîmes, before settling in Paris and opening in the French capital his own successful design studio, which employed 200 designers. His textile drawings were sold to Lyon in France, in Scotland, in England, in Austria and also in Kashmir. The fact that shawl patterns drawings were made in Europe, sold there and also to India, made the research work extremely difficult, in order to give a precise location of manufacture. Therefore, in 1973, John Irwin published an update of his book, named as The Kashmir Shawl, in which he removed all the images of the shawls related to a European manufacturing. Monique Lévi Strauss clearly states that her research led her to focus on the shawls creative industries in France in the 19th century, for the reason that the shawl industries in the United Kingdom (Paisley), Austria (Vienna), Germany (Elberfeld) were inspired by France (Paris) and never the opposite. The author then invited textile specialists from these countries to conduct research on their own field. Monique Lévi Strauss notes the large influence that Kashmir had on the French shawl creative industries, narrowly linking the French history of Kashmir shawls to the Indian ones. The weavers of Paisley were certainly active in the 'Radical War'. The perceived radical nature of the inhabitants prompted the Tory Prime Minister Benjamin Disraeli to comment "Keep your eye on Paisley". The poet Robert Tannahill lived in this setting, working as a weaver. Paisley's annual Sma' Shot Day celebrations held on the first Saturday of July were initiated in 1856 to commemorate a 19th century dispute between weavers and employers over payment for "sma' shot" – a small cotton thread which, although unseen, was necessary in holding together garments. A permanent military presence was established in the town with the completion of Paisley Barracks in 1822.

Экономикалық өзгерістер

1841–43 жылдардағы экономикалық дағдарыс Пейсли қаласына ауыр соққы берді, өйткені көптеген диірмендер жабылды. 112 диірмен иесінің 67-сі банкротқа ұшырады. Халықтың ширегі жәрдемге мұқтаж болды. Премьер-министр сэр Роберт Пил шара қабылдауға бел буды. Ол жәрдем көрсету үшін қосымша қаражат ұйымдастырып, оның үлестірілуін қадағалау үшін өкілін қалаға жіберді. Ол Виктория патшайымды Пейсли өнімдерін киюге көндірді, осылайша өнімдерді танымал етуге және сұранысты арттыруға тырысты. Артық өндіріс, шал нарығының құлдырауы және тоқыма өнеркәсібіндегі жалпы төмендеу тоқымашылардың рөлін азайтатын техникалық өзгерістерге әкелді. Саяси жағынан диірмен иелері қаланың бақылауында қалды. Дегенмен, Пейслиде және оның төңірегінде тоқыма өнеркәсібінен басқа да өнеркәсіптік даму жалғасты, соның ішінде Инкерман ауданында темір кенін және мұнай тасын өндіруді кеңейту. Қаланың көптеген басқа да салалары болды, мысалы, көптеген инженерлік шеберханалар, сондай-ақ спирттік ішімдік зауыты, темір қорыту, бояу және былғары өңдеу іскерліктері. 1861–1865 жылдардағы Америка Азамат соғысы Пейслидегі тоқыма фабрикаларына мақта ағынын тоқтатты. 1861 жылы диірмендерде мақта қоры болғанмен, 1862 жылы үлкен тапшылықтар мен жабылулар орын алды. Жұмысшылар үшін балама жұмыс орындары болмады, ал жергілікті билік жәрдем көрсетуден бас тартты. Еркіндікпен ұйымдастырылған жәрдем жеткіліксіз болды, жұмыссыз жұмысшылар жұмыс үйлеріне барудан бас тартты. Жұмысшылар өздерінің қиындықтары үшін АҚШ-ты емес, Лондон шенеуніктерін кінәлады және АҚШ-пен соғыс идеясын қолдамады. Көптеген мақта фабрикалары жабылды немесе жіп өндірісіне ауыстырылды, бұл 20-ғасырға дейін Пейслидегі тоқыма өнеркәсібінің басты бағыты болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Пейсли Бірінші дүниежүзілік соғыста ауыр қатыгездіктерге ұшырады. Пейсли соғыс ескерткіші 1922 жылы сэр Роберт Лоример (кейбір деректерде Гарольд Тарболтон) жобалаған. Онда Роберт Брюстің ат үстінде шайқасқа қатысуы, ал оны Бірінші дүниежүзілік соғыстың жаяу әскерлерінің киімдерін киген жаяу әскерлер сүйемелдеп бара жатқаны бейнеленген. Мүсіндік жұмысын Элис Мередит Уильямс жасаған.

Қалтадағы шаяндар оқиғасы

Пейслиде маңызды заңдық прецедентке бастама берген оқиға болды. 1928 жылы Пейслидегі кафеде әйел адам имбирлі сыраның бөтелкесінен өлген естік таптым деп мәлімдеді және ауырып қалды. Ол өндірушіні салғырттық үшін сотқа берді. Ол кезде өндіруші тек егер зардап шеккен тараппен шарт болса ғана жауапкершілікке тартылатын. «Донохью мен Стивенсон» ісінен кейін өндірушілердің (және басқа да «жақын көршілердің» немесе азаматтардың) шарттық міндеттемелерге қарамастан, басқаларға болжамды зиян келтірмеуге міндетті екендігі туралы прецедент орнатылды, бұл қазіргі заманғы азаматтық құқық саласына жол ашты. Бұл іс көбінесе «Пейсли естігі» деп аталады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Өнеркәсіптік тамырлары болғандықтан, Пейсли, Ренфруширдегі көптеген өнеркәсіптік қалалар сияқты, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс Люфтваффе бомбалаушыларының нысанасына айналды. Глазгоға (Қлайдбанк Блицін қараңыз) қарағанда қатты бомбаланбағанымен, соғыстың алғашқы жылдарында әуе шабуылдары мерзімімен жүріп, бірнеше жеке оқиғада шамамен жүзге жуық адам қаза тапты. 1941 жылғы 6 мамырда таңертеңгі сағаттарда түсірілген парашюттік мина 92 адамның өмірін қиды, бұл Пейсли тарихындағы ең ірі апат деп саналады. Пейслидің оңтүстік жағындағы Глениффер Брейстерде RAF қолданған "алдау тоғандары" (жалған әуежайлар) орналасқан, олар Ұлыбритания шайқасынан кейін "Жұлдызшалық алдау" деп аталған жобаның бір бөлігі ретінде неміс тыңшыларын жаңылыстыру үшін пайдаланылды.

Өнеркәсіптік құлдырау

Пейсли, Ренфруширдің басқа аудандары сияқты, бір кездері тоқу және тоқыма өнеркәсібімен танымал болды. Осының салдарынан Пейсли өрнегі қаламен тығыз байланысты символдық мағынаға ие. 1820 жылдарға дейін, Жакард тоқыма станогы ойдағыдай жұмыс істемей тұрғанда, тоқыма шаруашылықта үй ішінде жасалатын. Бұл жаңалық процестің өнеркәсіптік деңгейге көтерілуіне және қалада көптеген ірі фабрикалардың ашылуына әкелді. Механизацияның күшеюіне байланысты көптеген тоқымашылар жұмысын жоғалтып, Канада мен Австралияға қоныс аударды. Пейсли көп жылдар бойы мақта тігін жіптерін өндірудің ірі орталығы болды. 1930 жылдары Пейслидегі жіп өндірісінің өркендеу кезеңінде J & P Coats Ltd компаниясының ірі Anchor және Ferguslie фабрикаларында 28 000 адам жұмыс істеді, сол кезде бұл әлемдегі ең ірі зауыттардың бірі саналды. 1950 жылдары фабрикалар синтетикалық жіп өндірісіне көшті, бірақ шетелден арзан импорттың келуі және J & P Coats компаниясының Үндістан мен Бразилияда фабрикалар ашуы нәтижесінде өндіріс қарқынды түрде төмендеді. 1993 жылдың соңына қарай Пейслиде жіп өндірісі тоқтатылды. Қала сонымен қатар бірқатар инженерлік кәсіпорындарды қолдады, олардың кейбіреулері тоқыма өнеркәсібіне, ал қалғандары кеме жасау саласына бағытталған. Пейслиде бір кезде бес кеме жасау шебі болды, олардың ішінде Джон Фуллертон және компания (1866–1928), Боу, МакЛачлан және компания (1872–1932) және Флеминг және Фергюсон (1877–1969) компаниялары бар. Пейслиде тағам өндіретін бірнеше компания жұмыс істеді. Консерві өндіруші Робертсонс Пейслиде азық-түлік дүкені ретінде басталып, оның әйелі 1860 жылы апельсиннен мармелад жасауды қолға алды. Бұл өнім сәттілікке ие болды және 1866 жылы оны өндіру үшін Пейслидегі Стори-стритте фабрика ашылды, ал кейіннен Манчестер, Лондон және Бристоль қалаларында қосымша фабрикалар ашылды. Компанияны Rank Hovis McDougall сатып алды, ол Стивенсон-стриттегі зауытын жауып, 1970 жылдары өндірісті Англияға көшірді. Brown and Polson 1840 жылы Пейслиде құрылып, екі жылдан кейін тоқыма өнеркәсібі үшін крахмал өндіре бастады, ал 1860 жылы патенттелген жүгері ұнын қоса, тағамдық өнімдерді де өндіре бастады. Кейіннен ол Unilever компаниясының еншілес кәсіпорны CPC Foods Ltd болып, Hellmann's майонезін, Gerber балалар тағамын және Knorr шұбатын өндірді. Компания 2002 жылы Пейслидегі өндірісін тоқтатты. Piazza сауда орталығын Шон Коннери 1970 жылы ашып, содан бері бірнеше рет жаңартылды. 1981 жылы Peugeot Talbot компаниясы, бұрын Chrysler және одан бұрын Rootes компанияларының мұрагері, Пейслидің сыртында орналасқан Linwood зауытының өндірісін тоқтату туралы хабарлады. Бұл шамамен 5000 жұмыс орнының жоғалуына әкелді. Бір кезде M&Co. (Mackays) компаниясының бас кеңсесі Пейслидегі Каледония үйінде орналасқан. Пейслиде бірнеше кинотеатр болды, олардың барлығы жабылды, соның ішінде Палладиум (1960 жылдары жабылды), Регал, Ла Скала суреттер үйі (кинотеатрдың B санаттағы арт-деко 1912 жылғы қасбеті қазір Пейсли орталығының кіреберісі) және Келбурн.

Paisley, as with other areas in Renfrewshire, was at one time famous for its weaving and textile industries. As a consequence, the Paisley pattern has long symbolic associations with the town. Until the Jacquard loom was introduced in the 1820s, weaving was a cottage industry. This innovation led to the industrialisation of the process and many larger mills were created in the town. Also as a consequence of greater mechanisation, many weavers lost their livelihoods and left for Canada and Australia. Paisley was for many years a centre for the manufacture of cotton sewing thread. At the heyday of Paisley thread manufacture in the 1930s, there were 28,000 people employed in the huge Anchor and Ferguslie mills of J & P Coats Ltd, said to be the largest of their kind in the world at that time. In the 1950s, the mills diversified into the production of synthetic threads but production diminished rapidly as a result of less expensive imports from overseas and the establishment of mills in India and Brazil by J & P Coats. By the end of the 1993, there was no thread being produced in Paisley. The town also supported a number of engineering works some of which relied on the textile industry, others on shipbuilding. Paisley once had five shipyards including John Fullerton and Company (1866–1928), Bow, McLachlan and Company (1872–1932) and Fleming and Ferguson (1877–1969). A number of food manufacture companies existed in Paisley. The preserve manufacturer Robertsons began in Paisley as a grocer whose wife started making marmalade from oranges in 1860. This product was successful and a factory was opened in Storie Street, Paisley, to produce it in 1866 and additional factories were later opened in Manchester, London and Bristol. The company was taken over by Rank Hovis McDougall who closed its Stevenson Street factory and transferred production to England in the 1970s. Brown and Polson was formed in Paisley in 1840 and two years later started producing starch for the weaving trades, by 1860 it was making food products including its patent cornflour. It later became CPC Foods Ltd, a subsidiary of Unilever, which produced Hellmann's mayonnaise, Gerber baby foods and Knorr soups. The company ceased production in Paisley in 2002. The Piazza shopping centre was opened by Sean Connery in 1970 and has since been modernised several times. In 1981 Peugeot Talbot, formerly Chrysler and before that Rootes, announced that its Linwood factory just outside Paisley would cease production. This led to the loss of almost 5,000 jobs. At one time M&Co. (Mackays) had its head office in Caledonia House in Paisley. Paisley had several cinemas in the town, all of which have since closed, including the Palladium (closed 1960s), the Regal, the La Scala Picture House (the B listed art deco 1912 facade of the cinema is now the entrance to the Paisley Centre) and the Kelburne.

Қайта жаңғыру

2015 жылы қала 2021 жылы Ұлыбританияның Мәдениет қаласы атағын алуға үміткерлік білдірді. 2017 жылдың 15 шілдесінде Пейсли бес финалисттің қатарында жарияланды. 2017 жылдың 7 желтоқсанында Пейсли Ковентриге есе жіберіп, жеңіліске ұшырады. Бұл туралы хабарланғаннан кейін Ренфрушир кеңесі мен Пейсли 2021 кеңесі Пейслидің "саяхаты жалғаса береді" және бұл үміткерлік процесі қаладағы жаңару процестерінің "бастауы ғана" екенін мәлімдеді. Мәдениет қаласы атағы үшін өткізілген іс-шаралар барысында тартылған қаржы қаланың маңызды көрікті жерлерін жаңғыртуға жұмсалды. Бұл 2023 жылдың қазанында қайта ашылған қалалық әкімшілік ғимаратының 22 миллион фунт стерлингке жаңартылуын, 2023 жылдың қарашасында есігін ашқан Хай-стриттегі жаңа 7 миллион фунт стерлингтік орталық кітапхана мен оқу орталығын, сондай-ақ 2024 жылдың соңында аяқталуы жоспарланған Пейсли мұражайының 45 миллион фунт стерлингтік толыққанды жаңаруын қамтиды. Ренфрушир кеңесі Пейслиде және оның төңірегіндегі аудандардағы мүлік иелеріне тарихи ғимараттарды жөндеуге және дәстүрлі дүкендерді қалпына келтіруге гранттар беру мақсатында Townscape Heritage Initiative және Conservation Area Regeneration Scheme бағдарламаларын қолдайды.

Басқару

Пейсли – Ренфрушир кеңесінің әкімшілік орталығы, сондай-ақ сол аттас тіркеу округінің құрамына кіреді. Қала ең төменгі деңгейдегі өкілдік үшін Қоғамдық кеңестерге бөлінген. Пейсли Шотландия Парламентінде Джордж Адам MSP, Пейсли округін ұстап тұрған депутат арқылы өкілдік етіледі. Ұлыбританияның Парламентінің Төменгі палатасы үшін қала бүкіл Ренфруширді қамтитын екі сайлау округіне бөлінеді: Пейсли және Ренфрушир Солтүстік (Гэвин Ньюлендс депутаты) және Пейсли және Ренфрушир Оңтүстік (Майри Блэк депутаты).

Мемлекеттік қызметтер

Пейсли Шотландия полиция қызметінің Ренфрушир және Инверклид бөлімшесінде орналасқан және бұл бөлімдегі үш аймақтық басқарудың бірі болып табылады. Пейсли бес қоғамдық полиция аймағына бөлінеді: Пейсли Солтүстік-батысы (Глазго әуежайын қамтиды); Пейсли Оңтүстік-батысы; Пейсли Шығысы және Ралстон; Пейсли Оңтүстігі; Галлоухилл (Ренфрю және Галлоухиллдің бір бөлігі ретінде). Галлоухилл Ренфрю аймақтық басқаруының қарауында. Әділеттік мақсаттары үшін, аймақ Солтүстік Стратклид шерифінің құрамына кіреді, ал мемлекеттік айыптауды Аргилл және Клайд прокуроры жүзеге асырады. NHS Greater Glasgow and Clyde – Пейслиге қызмет көрсететін Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі, ал қаланың жедел және шұғыл көмек көрсетуге арналған негізгі ауруханасы – Корольдік Александра ауруханасы. Strathclyde Fire and Rescue – Пейслиді қамтитын міндетті өрт сөндіру және құтқару қызметі, қаланың Канал Стрит көшесінде бір қоғамдық өрт сөндіру бекеті бар. Пейслиде сумен жабдықтау және кәріз жүйесін Scottish Water мемлекеттік органы қамтамасыз етеді, ал су және кәріз төлемдерін жергілікті билік органы – Ренфрушир кеңесі өз атынан жинайды. Ренфрушир кеңесі сонымен қатар аймақтағы қалдықтарды басқаруға жауапты. Пейслидің электр энергиясын тарату желісінің операторы, Ұлттық желіден тұтынушыларға электр энергиясын жеткізуге лицензия алған ұйым – Scottish Power.

География

Пейсли негізінен теңіз деңгейінен 12 метр (40 фут) биіктікте орналасқан аласа жазықтықта жатыр, осы қаланың орталығынан өтетін Ақ Арба суының төңірегін қамтиды. Қала кеңейген сайын, оның құрамына сіңіп кеткен бірнеше төбелер мен қыраттар бар. Бұл елді мекен тарихи тұрғыдан Оакшоуға ортасталған, ол қазіргі Көшедегі Жоғары үйдің солтүстігіндегі төбені қоршаған аудан. Оакшоу – ескерткіш аймақ, және оның биік жерлерінде Пейслидің маңызды ғимараттарын табуға болады, мысалы, Көшедегі Жоғары шіркеу, Коутс обсерваториясы және бұрынғы Джон Нилсон институты, ол бір кезде мектеп болған және қазір тұрғын үйлерге айналдырылған. Пейсли тұрақты түрде кеңейді, әсіресе Виктория және Эдуард дәуірлерінде көптеген қала маңындағы аудандар құрылды. Каслхед – орманды ескерткіш аймақ, негізінен викториялық виллалардан тұрады, онда қаланың көрнекті өнеркәсіпшілері 19 ғасырдың соңында өз үйлерін салған. Торнли паркі – қаланың оңтүстігінде, Нилстон жолынан Барредке қарай орналасқан тағы бір ескерткіш аймақ. Онда готикалық стильдегі Тюдордан арт-декоға дейінгі әртүрлі архитектуралық стильдер кездеседі. Көптеген үйлерді Чарльз Ренни Макинтош замандасы В. Д. Макленнан жобалаған. Макленнан сондай-ақ Сент-Мэтью шіркеуі сияқты бірнеше жергілікті шіркеулерді де жобалады. Әсіресе 1946 жылғы Тұрғын үй заңынан кейін, қазіргі Пейсли айналасындағы ауылдық жерге қарай өсті, және соғыстан кейінгі кезеңде бірнеше ірі тұрғын үй аудандары құрылды. Оларға Гленберн (оңтүстік), Фоксбар (оңтүстік-батыс), Фергусли паркі (солтүстік-батыс), Галлоухилл (солтүстік-шығыс) және Хантерхилл (оңтүстік-шығыс) кіреді. Қаланың солтүстігіндегі Гокстон көп қабатты үйлерге толы, ал жаңартылғаннан кейін жеке және жартылай жеке үйлер, сондай-ақ бірнеше пәтерлер үйлері де салынды. Қала орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан Дайкбар – тұрғын үй ауданы, сонымен қатар қауіпсіз психиатриялық аурухана – Дайкбар ауруханасы да осы жерде орналасқан. Жергілікті саябақтарға Фонтан бақтары мен Баршоу паркі кіреді. Қала шетінде Ралстон сияқты бірнеше елді мекендер бар, ол шығыс жағында Глазго қаласымен шектесетін тұрғын үй ауданы. Ралстон 1930 жылдары салынған кезде Пейсли қалалық шекарасынан тыс жерде болды, бірақ 1990 жылдары жергілікті билік қайта ұйымдастырылғаннан кейін ол қазір Пейслинің маңы болып табылады.

Paisley sits primarily on an expanse of low ground around 12 metres (40 ft) above sea level surrounding the White Cart Water, which runs through the town centre. There are some hills and ridges which have been absorbed as the town has expanded. The settlement is historically centred on Oakshaw, an area surrounding a hill to the north of the current High Street. Oakshaw is a conservation area, and on the high ground many of Paisley's significant buildings can be found, such as the High Kirk, the Coats Observatory and the former John Neilson Institution, which was once a school and is now converted into residential flats. Paisley expanded steadily, particularly in the Victorian and Edwardian eras, creating many suburbs. Castlehead is a wooded conservation area primarily made up of Victorian villas where many of the town's leading industrialists made their homes in the late 19th century. Thornly Park is another conservation area, to the south of the town, just off Neilston Road toward Barrhead. It contains a variety of architecture ranging from mock Tudor to Art Deco. Many of the houses were designed by W. D. McLennan, a contemporary of Charles Rennie MacIntosh. McLennan also designed several local churches such as St Matthew's Church. Particularly following the Housing Act 1946, modern Paisley grew into the surrounding countryside, and several large residential areas were created in the post war period. These include portions of Glenburn (south), Foxbar (south west), Ferguslie Park (north west), Gallowhill (North East) and Hunterhill (South East). Gockston in the far north of the town has many terraced houses, and after regeneration has many detached and semi detached houses as well as several blocks of flats. Dykebar, to the south east of the town centre, is a residential area which is also the site of Dykebar Hospital, a secure psychiatric hospital. Local parks include Fountain Gardens and Barshaw Park. On the outskirts of the town are a number of settlements such as Ralston, a residential area in the far east bordering the city of Glasgow. Ralston was outside the Paisley burgh boundary when constructed in the 1930s, but as a result of local authority reorganisation in the 1990s, it is now a suburb of Paisley.

Экономика

Пейслидегі мемлекеттік сектор ұйымдарына Ренфрушир кеңесінің бас кеңсесі, Шотландияның батыс университетінің ең ірі кампусы, Шотландияның батыс колледжінің Пейсли кампусы және Корольдік Александра ауруханасы кіреді. Паслидің солтүстік жиегінде орналасқан Глазго әуежайы да маңызды жұмыс беруші және аймақтың көлік инфрақұрылымының маңызды бөлігі болып табылады. Loganair әуе компаниясының тіркелген кеңсесі әуежай кешенінің ішінде орналасқан. Pernod Ricard компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылатын, шотланд вискиін араластырып, бөтелкелейтін Chivas Brothers компаниясы да қалада орналасқан. Қаланың батыс шетіндегі бұрынғы Rootes/Chrysler/Talbot орнында қазір Phoenix Retail Park орналасқан. Көптеген жекеменшік құрылыс компаниялары инвестиция жасап, түрлі сауда орындары, автокөлік көрмелері, мейрамханалар, кинотеатр кешені, қонақ үй және бизнес орталықтарды салған.

Азаматтық ғимараттар

Ренфрушир графтығының, Ренфру округінің және қазіргі уақытта Ренфрушир кеңесі аймағының әкімшілік орталығы ретінде Пейслиде көптеген маңызды азаматтық ғимараттар орналасқан. Аббатқанаға іргелес орналасқан Пейсли қалалық үйі Джордж Айткен Кларктың өсиетімен қаржыландырылды, ол Кларк отбасының мүшесі және «Анкор Миллз» иесі болған. Бәсекелес ретінде сэр Питер Коутс 1871 жылы салынған қазіргі заманғы Пейсли мұражайы мен орталық кітапхананың құрылысын қаржылады, ол да неоклассикалық стильде салынған. Кларк және Коутс отбасылары 1896 жылы компаниялары біріккенге дейін Пейсли өнеркәсібіне үстемдік етті. Ренфрушир кеңесінің қазіргі заманғы бас кеңсесі – Ренфрушир үйі, Пейсли азаматтық орталығы ретінде салынды. Конкурс нәтижесі бойынша Хатчисон, Локк және Монк жобалаған бұл ғимарат графтық және қалалық кеңестердің кеңселерін орналастыру үшін арналған. Ол Пейслидің азаматтық орталығы болуға тиіс болған, бірақ дүкендер мен кеңеске бағынбаған ғимараттардың болмауы осы мақсатқа жетілуіне кедерес келтірді. 1975 жылы ол Стрэтклайд аймақтық кеңесінің Ренфру аймақтық бөлімшесіне, ал 1996 жылы Ренфрушир кеңесіне айналды. DoCoMoMo консервациялық ұйымы оны соғыстан кейінгі кезеңнің Шотландиядағы алпыс маңызды ескерткіштерінің бірі ретінде тізімдеген. Басқа да қызықты азаматтық ғимараттардың қатарында 1926 жылы салынған арт-деко стиліндегі Расселл институты бар.

Діни орындар

Пейсли қаласының ғимараттары арасында ең көзге түсетіні – қала орталығында орналасқан, 12 ғасырдан бастау алатын ортағасырлық аббатхана. Ең ерте сақталған сәулет ескерткіші – кеменің оңтүстік-шығысқа қарайтын есігі, ол роман сәулетінің ерекшелігі болып табылады. Роман сәулеті готикалық стиль қабылдамас бұрын кең таралған, оның дөңгелек аркалы есігі осы стилге тән. Хор (шығыс жағы) мен мұнара 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында салынған және готикалық жаңғыру сәулетінің үлгісі болып табылады. Олар үш негізгі кезеңде қайта жаңартылды, мұнара мен хор доктор Питер Макгрегор Чалмерстің жобалары бойынша салынды. Кемедегі шатыр – соңғы қайта жаңарту, 1790 жылдары орнатылған рев доктор Бугтың гипстен жасалған төбесі 1981 жылы ағаш шатырмен алмастырылды. Бұрынғы Томас Коутс есімді мемориалдық баптист шіркеуі, өнеркәсіпші Томас Коутс (1809–1883) құрметіне аталған, готикалық жаңғыру сәулетінің бір мысалы. Оның биік мұнарасы қаланың көкжиегін биіктеп тұрады. 1894 жылы ашылған және Гипполит Жан Бланк жобалаған бұл шіркеу Еуропадағы ең ірі баптист шіркеуі болды. Сыртқы қабырғасы ежелгі қызыл құмтастан тұрғызылған. Шіркеутің іші ағаштан жасалған ою-өрнектермен, мозаикалық едендермен және мәрмәрден жасалған қасиетті су шаңғабағымен әсемделген. Сондай-ақ, шіркеуде 3040 құбырлы Hill Organ органы орналасқан. Инкл көшесіндегі Сент-Мирин соборы – Пейсли католик епископының резиденциясы. 1931 жылы ғибадатхана аяқталды, ол жақын маңдағы Шығыс Бьюкенен көшесіндегі 1808 жылға дейін сақталған бұрынғы ғимараттың орнын басты. Бастапқы Сент-Мирин шіркеуі Реформациядан кейін Шотландияда салынған алғашқы католик шіркеуі болды. 1947 жылы Пейсли епархиясы құрылғаннан кейін шіркеу собор мәртебесіне көтерілді. Гордон және Джонстон көшелерінің қиылысында орналасқан Сент-Мэтью шіркеуі (Назарет шіркеуі) модерн стилінде салынған. Ол жергілікті сәулетші Уильям Дэниел МакЛеннан, Чарльз Ренни МакКинтоштің замандасы, 1905–1907 жылдары салынды.

Басқа

1160 жылға жууқ салынған Блэкхолл сарайы Пейслидегі ең көне ғимарат. 1940 жылы оны Шоу Стюарт отбасы Пейсли қаласына табыс етті, бірақ 1978 жылы бұзу қаупі туды. 1982 жылы жеке тұлға сатып алып, жеке тұрғын үй ретінде толыққанды қайта жаңартылды. Пейслинің тарихи тоқыма өнеркәсібінің арқасында, қалада Виктория дәуіріндегі өнеркәсіптік архитектураның көптеген мысалдары сақталған. Ең танымалдарының бірі – 1886 жылы салынған, А санатындағы «Анкор Миллз». 2005 жылы ғимарат тұрғын үйлерге айналдырылды. Пейслиде тоқыма өнеркәсібінің тарихы ұзаққа созды, оны Шатл-стриттегі «Sma' Shot» коттедждер кешені көрсетеді: бұл 18 ғасырдан бастап шағын тоқыма өнеркәсібі ретінде пайда болған тоқыма өнеркәсібінің қоғамдық мұражайы. Тоқыма өнеркәсібімен байланысты тағы бір маңызды орын – «Дуслан Стайн» тасы. Бұл тас Пейслидің оңтүстігіндегі тоқымашылар одағының бас қосу орны болған, сондай-ақ «трибуна» ретінде де пайдаланылған, ал бастапқыда тарихы оған жазылған (қазір көбісі өшіп кеткен). Тас Нейлстон жолы мен Роуэн көшесінің бұрышынан Броди паркіндегі қазіргі орнына көшірілді. «Дуслан Стайн» тасының айналасында Пейсли Толбут тастарының төртеуі орналасқан. «Дуслан Стайн» әлі де жыл сайынғы «Sma' Shot» шеруінің басталу орны ретінде қолданылады, ол шілде айының бірінші сенбісінде өтеді. High Street бұрғылау залы шамамен 1896 жылы аяқталды. Композитор Томас Уилсонның 1988 жылғы «Passeleth Tapestry» (кейіннен оның Төртінші симфониясы) шығармасы Пейслидің тарихын 30 минуттық бір бөлімде бейнелейді. Ренфрю аудандық кеңесінің тапсырысымен, Пейслидің барондық қала ретінде 500 жылдығын атап өту мақсатында жазылған бұл шығарма 1988 жылдың 6 тамызында Пасли аббаттығында Брайден Томсон басқаруымен Шотландия Корольдік Ұлттық оркестрінің орындауында тұңғыш рет ойналды. Кейіннен, дирижер Рори Макдональд басқаруымен Шотландия Корольдік Ұлттық оркестрі «Linn» тасбас тақтасында жазды. «Gramophone» журналы шығарманың оркестрлеуін «әдемі» деп бағалап, жіптің глиссандоларын «әдемі емес» деп атады.

Dating from circa 1160 Blackhall Manor is the oldest building in Paisley. It was given to the Burgh of Paisley by the Shaw Stewart family in 1940, but was threatened with demolition in 1978. It was privately purchased in 1982 and fully restored as a private dwelling. As a result of its historic textile industry, Paisley has many examples of Victorian industrial architecture. Most notable is the Category A listed Anchor Mills, built in 1886. The building was converted in 2005 into residential flats. Textiles have a longer history in Paisley, represented by the Sma' Shot cottages complex on Shuttle Street: a small public museum of weaving from its 18th century origins as a cottage industry. Another landmark connected with the textile industry is the Dooslan Stane or Stone. The stone was a meeting place of the Weavers Union in the south of Paisley; it was also used as a "soapbox" and was originally inscribed with its history (now largely faded). It was moved from its original site at the corner of Neilston Road and Rowan Street to its present location in Brodie Park. Also present, arranged around the Dooslan Stane, are the four original Paisley Tolbooth stones. The Dooslan Stane is still used today as the congregating point for the annual Sma' Shot parade which takes place on the first Saturday in July. The High Street drill hall was completed in about 1896. The composer Thomas Wilson's 1988 work Passeleth Tapestry (later his Fourth Symphony) commemorates the history of Paisley in a single 30 minute movement. Commissioned by Renfrew District Council to mark Paisley's 500th anniversary as a burgh of barony, it was premiered on 6 August 1988 in Paisley Abbey with the Royal Scottish National Orchestra under Bryden Thomson. It was subsequently recorded by the Royal Scottish National Orchestra with conductor Rory Macdonald on the Linn Record Label, and received critical acclaim by the Gramophone, which considered its orchestration as "beguiling", but the string glissandos as "kitsch".

Көлік

Пейсли автомобиль жолдары желісімен және Ұлттық теміржол желісімен байланысты, және оның шекараларында Глазго әуежайы орналасқан. Пейсли Ұлыбритания автокөлік жолдары желісіне автомобиль жолы арқылы қосылған, М8 тас жолы қаланың солтүстік жиегімен өтеді, 27, 28 және 29-шы қиылыстар батысқа қарай Гринокке және шығысқа қарай Глазгоға қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Бұл Гринок пен Гибралтар арасындағы белгіленбеген E05 Еуромаршрутының бөлігі болып табылады. Көптеген маңызды А жолдары қала арқылы өтеді, оның ішінде A726, A737 және A761. Strathclyde Partnership for Transport, мемлекеттік орган, аймақ бойынша тікелей операциялық жауапкершілікке ие, мысалы, Пейслидегі (Грэхамның автобус қызметі) және Стратклид аймағындағы жергілікті автобус қызметтерін қолдау (және кейбір жағдайларда басқару). Қалада төрт теміржол станциясы бар және теміржол арқылы Глазго қаласының орталығымен, сондай-ақ Инверклид және Айршир жағалауымен байланысқан. Пейсли Гилмор-стрит – ең ірі станция және Шотландиядағы төртінші ең жүйрік теміржол станциясы. Сондай-ақ Пейсли Сент-Джеймс, Пейсли Каналы және Хоукхедте кішкентай станциялар бар. Теміржол байланыстары Глазго Прествик халықаралық әуежайымен және Дунон, Арран аралы, Бют аралы және Солтүстік Ирландияға бағытталған паромдық қатынастармен де байланысады. Тарих барысында Пейслиде он үш теміржол станциясы және қазір жабық үш теміржол желісі болды (Пейсли және Барреад аудандық теміржолы, Барреад тармағы Пейсли каналы станциясы және Пейсли каналы желісі өздерінің аттарын 1885 жылға дейін, толтырылғанға дейін, желі бағытын пайдаланған Глазго, Пейсли және Джонстон каналынан алған. Бұл желі 1810 жылы Пейсли каналы апаты болған Пейсли каналының бөлігін қайта пайдаланады). Глазго әуежайы, AGS Airports операторы, Шотландиядағы ең ірі әуежай болып табылады, ол M8 тас жолының жанында, Пейслидің солтүстігінде, Абботсинчте орналасқан. Ол M8 тас жолына іргелес және Пейсли Гилмор-стрит теміржол станциясынан автобустармен қызмет көрсетеді. Пейсли арқылы өтуі жоспарланған Глазго әуежайының теміржол байланысы жобасы 2009 жылы тоқтатылды. Жоғарыда айтылғандай, Айрширдегі Глазго Прествик әуежайына Пейсли Гилмор-стрит станциясынан тікелей теміржол арқылы жетуге болады.

Paisley is connected to the motorway network and the National Rail network, and contains Glasgow Airport within its boundaries. Paisley is connected by road to the UK motorway network, with the M8 running along the northern edge of the town, Junctions 27, 28 and 29 providing access to Greenock to the west and Glasgow to the east. This forms part of the unsigned E05 Euroroute from Greenock to Gibraltar. Many major A roads converge through the town, including the A726, A737 and A761. The Strathclyde Partnership for Transport, a public body, has direct operational responsibilities covering the area, such as supporting (and in some cases running) local bus services in Paisley (Graham's Bus Service) and across Strathclyde. The town has four railway stations and is linked by rail to Glasgow city centre as well as Inverclyde and the Ayrshire coast. Paisley Gilmour Street is the largest of the stations and is also the fourth busiest train station in Scotland. There are also smaller stations at Paisley St James, Paisley Canal and Hawkhead. The rail links also connect to Glasgow Prestwick International Airport and ferry routes to Dunoon, the Isle of Arran, Isle of Bute and Northern Ireland. Over the years there have been thirteen railway stations in Paisley and three rail lines that are now closed (The Paisley and Barrhead District Railway, the Barrhead Branch Paisley Canal station and the Paisley Canal Line owe their names to the Glasgow, Paisley and Johnstone Canal which occupied the route of the line until 1885, when it was filled in. The line reusues part of the Paisley Canal, which was the site of the Paisley canal disaster in 1810. Glasgow Airport, operated by AGS Airports, is Scotland's largest airport, located to the north of Paisley at Abbotsinch. It is adjacent to the M8 motorway and served by buses from Paisley Gilmour Street railway station. The planned Glasgow Airport Rail Link project, which was to run through Paisley, was abandoned in 2009. As mentioned above, Glasgow Prestwick Airport in Ayrshire is directly accessible by rail from Paisley Gilmour Street station.

Білім

Пейсли – Шотландияның батысындағы университеттің қазіргі заманғы негізгі орны, ол Пейсли университеті мен Гамильтон қаласындағы Белл колледжінің бірігуі нәтижесінде құрылған. Пейсли университеті 1992 жылы университет мәртебесін алды, ал бұрын Пейсли технологиялық колледжі ретінде белгілі болған орталық білім беру мекемесі болып жұмыс істеді. Батыс Шотландия колледжінің қалада кампусы бар; бұл мекеме бұрын Рид Керр колледжі деп аталған. Қазіргі уақытта Пейслиде төрт мемлекеттік орта мектеп бар: Пейсли грамматикалық мектебі, Каслхед орта мектебі, Сент-Эндрю академиясы, Пейсли және Глениффер орта мектебі. Олардың ең көнесі – 1576 жылы құрылған Пейсли грамматикалық мектебі. Бұл мектеп 1852 жылы құрылған Джон Нилсон институтымен (кейін Джон Нилсон орта мектебі) бірге қаладағы екі бұрынғы грамматикалық мектептің бірі болды. Аймақтағы басқа бұрынғы орта мектептер: Мерксворт орта мектебі (қаланың солтүстік-батысында), Сент-Мирин академиясы немесе орта мектебі (қаланың батыс жағында), Сент-Элред орта мектебі және Стэнли Грин орта мектебі (екеуі де қаланың оңтүстік жағында). Қаладағы қазіргі орта мектептердің барлығы діни емес, тек Сент-Эндрю академиясы ғана Рим католик мектебі.

Дін

Пейслиде көптеген діни конфессиялар бар және ол Шотландиядағы христиан дінінің маңызды тарихи орталығы болып табылады. Қаланың тарихи қасиетті қамқоршысы – қасиетті Мирин (немесе Мирен); аңыз бойынша, Мирин 6 ғасырда Ирландиядан миссионер ретінде Пейслиге келген және қасиетті Андрейдің реликвияларын Шотландияға әкелуде маңызды рөл атқарған. Пейсли аббаттығы, қаланың ең маңызды ескерткіштерінің бірі, 12 ғасырда монастырь ретінде салынды және 13 ғасырда аббаттық мәртебесіне көтерілді. Реформацияға дейін ол ғасырлар бойы Ренфрушир графтығын қоршаған аумақтағы діни орталық ретінде қызмет етті, содан кейін мұндай діни орталықтар приход шіркеулерінің деңгейіне төмендетілді. Шотландия шіркеуі үшін Пейсли Клайд пресвитериінің құрамына кіреді. (Қараңыз: Шотландия шіркеуінің синодтары мен пресвитериялары). Басқа христиан қауымдастықтарының Пейслиде көптеген шіркеулері бар, олардың көпшілігі өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде пайда болды, сол кезде Британ аралдарының түкпір-түкпірінен адамдар Пейслиге жұмыс іздеп келді. 1947 жылы құрылған Пейсли Рим-католик діоцезі қаланың қасиетті Мирин соборында орналасқан, ол Пейсли епископының тақтысы болып табылады. Пейсли Глазго және Галлоуэй епископтық (англикандық) діоцезінің де бөлігі болып табылады, оның негізгі құрылымдары қала орталығындағы Киелі Үштік және Сент-Барнаба шіркеуінде орналасқан, бұл қауым 2004 жылы бірікті. Қазіргі уақытта Пейслиде екі баптист қауымы бар: Томас Коутс еске алу баптист шіркеуінен (қараңыз «Тарихи ескерткіштер – діни орындар») басқа, жақын жердегі Леди Лейнде жиналатын Орталық баптист шіркеуі де бар. Пейслиде Иса Мәсіхтің Әулиелер шіркеуінің Гленберн жолындағы үйі орналасқан. Қалада тағы да бірнеше кішкентай діни топтар бар. Ұлыбританияның методист шіркеуі Пейсли аббаттығының қарама-қарсысында шіркеу және орталық залына ие, ол Айршир және Ренфрушир аймағының бір бөлігі болып табылады. Христадельфиандар Алис көшесіндегі залда жиналады.

Медиа

Пейслиде бір жергілікті күнделікті газет бар, ол – Paisley Daily Express, және ол Trinity Mirror Group компаниясына тиесілі. Әр түрлі жергілікті радиостанциялар әр уақытта жұмыс істеп келді, соның ішінде 1992 жылдан 2007 жылға дейін Renfrewshire аймағына қызмет еткен Q96 радиостанциясы, бірақ ол ұзақ уақыт көршілес Глазго қаласынан хабар таратты. Оның орнына, Глазгодағы Guardian Media Group компаниясына тиесілі 96.3 Rock Radio станциясы Renfrewshire аймағына арналған материалдарды ұсынады. 2011 жылдың қазан айында Rock Radio, төмендеген жарнамалық кірістерге байланысты, Guardian Media Group компаниясы ұсынған басқару құқығын сатып алу жобасы сәтсіз аяқталғаннан кейін Real Radio XS деп қайта аталды. Пейслиде екі жергілікті радиостанция бар: Paisleyradio.com Пейсли қаласының орталығынан хабар таратады және үлкен онлайн аудиторияға ие. Paisleyradio.com 2021/22, 2022/23 және 2023/24 жылдары Престиж Шотландиясының «Жыл радиостанциясы» сыйлығын үш рет жеңіп алды. 2023 жылы paisleyradio.com 8 медиа жүлдесімен Пейслидегі ең табысты радиостанция ретінде танылды. Paisley FM радиостанциясы Грамматикалық мектептен хабар таратады және Пейсли, Ренфрю және Джонстоун қалаларын қамтиды.

Спорт

Сент-Миррен ФК – Пейсли қаласының жалғыз кәсіби футбол командасы. 2018 жылғы мәлімет бойынша, команда Шотландия Премьер-лигасында ойнайды. 2009 жылы команда Love Street стадионынан Greenhill Road көшесіндегі 8029 орындық жаңа стадионға көшті, ол ресми түрде St Mirren Park деп аталады. Кейіннен стадион 2021 жылы қаланың Ұлыбританияның Мәдениет қаласы атануына үміткерлігін белгілеу үшін "Пейсли 2021" стадионы деп өзгертілді. Сент-Миррен соңғы рет Шотландия кубогын 1987 жылғы 16 мамырда жеңіп алған. 2013 жылғы 17 наурызда клуб тарихында алғаш рет Шотландия Лига кубогын ұтып алды. Тағы бір кәсіби футбол командасы – Аберкорн ФК, 1920 жылы таратылғанға дейін Пейслиде орналасқан. Сент-Миррен баскетбол клубы 1997 жылы құрылды: олар 2000 жылы Ұлттық лигада жеңіске жетті және Шотландия кубогын үш рет (1999, 2002 және 2012 жылдары) жеңіп алды. Пейсли RFC – Пейслидегі Anchor демалыс алаңында орналасқан әуесқой регби клубы. Келбурн хоккей клубы – 1969 жылы құрылған жергілікті клуб.