Кіріспе

Австриялық әнші және актриса (1898–1981)

Лотте Ленья (туған аты Каролин Вильгельмина Шарлотта Бламауэр; 18 қазан 1898 – 27 қараша 1981) – австриялық-американдық әнші, декламатор және актриса, көп жылдар бойы АҚШ-та тұрды. Немец тіліндегі және классикалық музыка әлемінде ол ең алдымен бірінші күйеуі Курт Вайльдің әндерін орындауымен танымал. Ағылшын тіліндегі кинода ол «Римдік көктем ханым Стоунның» (1961) фильміндегі шаршаған аристократ рөлі үшін «Оскар» сыйлығына ие болды. Сондай-ақ ол Джеймс Бондтың «Ресейден махаббатпен» (1963) фильміндегі кісі өлтіруші және садист Роза Клебб рөлін ойнады.

Ерте мансап

1922 жылы Леньяны өзінің болашақ күйеуі, неміс-иудей композиторы Курт Вейл, оның алғашқы сахналық музыкасы – «Заubernacht» спектакліне кастинг кезінде көрді. Ол піаноның артында болғандықтан, Ленья оны көрмеді. Ол актерлік құрамға іріктеліп алынды, бірақ дауыс жаттықтырушысына адалдығынан рөлден бас тартты. 1928 жылы ол «Үш тиындық опера» (Die Dreigroschenoper) спектаклінің тұңғыш қойылымында Дженни рөлін сомдады, бұл рөл оның табысқа жеткеніне бастады. Веймар Республикасының соңғы жылдарында ол кино мен театрда, әсіресе Брехт пен Вейлдің пьесаларында көп жұмыс істеді. Ол Вейлдің әндерін бірнеше рет жаздырды. Германияда нацизмнің күшеюімен көптеген суретшілер бағаланбады, және ол еврей болмаса да, Вейлден суынып, елден кетіп қалды. (Олар кейін ажырасып, қайтадан үйленді.) 1933 жылдың наурыз айында ол Парижге көшіп, Брехт пен Вейлдің «Жеті өлімдік күнә» («The Seven Deadly Sins») атты «әнмен айтылатын балетінде» басты рөлді ойнады. Ленья мен Вейл 1935 жылдың 10 қыркүйегінде Нью-Йоркке қоныстанды. 1936 жылдың жазында Вейл, Ленья, Пол Грин және Шерил Кроуфорд Коннектикут штатының Николс қаласындағы 277 Трамбулл даңғылындағы үйді жалға алды. Бұл жерде Грин мен Вейл Бродвейдегі даулы «Джонни Джонсон» пьесасының сценарийін және музыкасын жазды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы американдық қаза болғандар тізімінде ең көп кездесетін есіммен аталды. Осы кезеңде Ленья драматург Пол Гринге ғашық болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ленья көптеген сахналық қойылымдарға қатысты, жазбалар жасады және радиода өнер көрсетті, соның ішінде «Америка дауысы» үшін де. 1945 жылы Нью-Йоркте күйеуінің «The Firebrand of Florence» мюзикліндегі рөлі жақсы қабылдалмағаннан кейін ол сахнадан кетіп қалды. 1950 жылы Вейл қайтыс болғаннан кейін, ол қайтадан сахнаға оралды. Ол Бродвейде «Афинадағы жалаңаяқ» («Barefoot in Athens») спектаклінде ойнады және редактор Джордж Дэвиске үйленді. Ол Курт Вейлдің музыкалық қорын құрды, ол кірістерді және құқықтарға қатысты мәселелерді басқарумен, сондай-ақ Вейлдің шығармалары туралы білімді таратумен айналысты. 1966 жылы Ленья Бродвейдегі «Кабаре» («Cabaret») мюзиклінің алғашқы актерлік құрамында Фрейлин Шнайдер рөлін сомдады. Кейбіреулер Кандер мен Эббтің музыкасы Вейлдің музыкасынан шабыттанған деп санайды. 1979 жылы, қайтыс болудан екі жыл бұрын Лотте Ленья Америка театр залының мүшесі болып сайланды.

Жеке өмір

Ленья Венада католик жұмысшы отбасында дүниеге келді. 1914 жылы ол Цюрихке оқуға барып, алғашқы жұмысын «Шауспильхаус» театрында Лотте Ленья деген сахналық есіммен атқарды. 1921 жылы жұмыс іздеу үшін Берлинге көшіп келді. Ленья мен Вейл 1924 жылы жазушы Георг Кайзер арқылы танысты. Олар 1926 жылы үйленді, кейін 1933 жылы ажырасты, бірақ 1935 жылдың қыркүйегінде Америка Құрама Штаттарына эмиграциялағаннан кейін қайта табысты. 1937 жылы олар қайтадан үйленді. Некелерінің барысында және арасында оның көптеген сүйіктілері болды, олардың ішінде Макс Эрнст, Пол Грин және Тилли Лош есімдері бар. 1957 жылы Дэвис қайтыс болғаннан кейін, ол 1962 жылы гомосексуал болған суретші Рассел Детвилерге тұрмысқа шықты. Ол одан 26 жас кіші және алкогольге тәуелді болды, бірақ ол үшінші рет жесір қалды, Детвилер 1969 жылы 44 жасында студиясының терезесінен құлап қайтыс болды, олардың үйлену тойының жетінші жылдығында. 1971 жылдың 9 маусымында ол сыншы және телепродюсер Ричард Симановскиге тұрмысқа шықты, бірақ екі жылдан кейін одан бөлініп кетті, онымен бірге өмір сүрген емес. Майкл Кунзенің «Ленья» пьесасы Брехттің сүйікті әншісі Лотте Ленья туралы. 2007 жылы Леньяның Вейлмен қарым-қатынасына негізделген «LoveMusik» мюзиклі Бродвейде ашылды. Ленья рөлін Донна Мерфи сомдады. «Lotte Lenya» конкурсы опера мен опереттадан бастап қазіргі Бродвей репертуарына дейінгі жанрлардағы драматизм мен музыкалық шеберлігімен көзге түсетін жас әншілер мен актерлерді марапаттайды, ерекше назар Курт Вейлдің шығармаларына аударылады.