Кіріспе

Британдық "Үлкен Төрттік" теміржол компаниясы, 1923–1947 жылдары қызмет еткен тарихи теміржол компаниясы (1923–1948)

Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолы (LNER) Ұлыбританияда 1921 жылғы теміржол заңымен құрылған "Үлкен Төрттік" теміржол компанияларының екінші ірісі (LMS-тен кейін). Ол 1923 жылдың 1 қаңтарынан бастап, 1948 жылдың 1 қаңтарында мемлекеттендірілгенге дейін жұмыс істеді. Осы кезде ол жаңа Британ теміржолдарының Шығыс аймағына, Солтүстік-Шығыс аймағына және ішінара Шотландия аймағына бөлінді.

Кемелер

LNER бірнеше кемелерді, соның ішінде үш теміржол паромдарын пайдаланды. Барлығы, компания өмірлік кезеңінде 6 турбиналық және 36 басқа да бу кемелерін, сондай-ақ өзен және көл кемелерін қолданды.

Ливерьдері

Ең көп таралған ливреялар жолаушылар локомотивтерінде жарық алма жасыл түсті (Ұлы Батыс темір жолы қолданған жасылдан әлдеқайда жеңіл және жарқыраған), ал жүк локомотивтерінде әріптері алтынмен жазылған қара түсті болған. Жолаушылар вагондары көбінесе лакталған тик (ағаш) жабынымен жасалған; металл панельді вагондардың аз ғана саны тиктің көрінісін беру үшін боялған. Кейбір арнайы пойыз бен А4 Pacific локомотивтері күміс сұр және байлам көк сияқты басқа да түстермен боялған.

Жарнама

LNER Ұлыбританияның кең аумағын қамтыды, Лондоннан бастап Шығыс Англия, Шығыс Мидлендс және Йоркшир арқылы Англияның солтүстік-шығысына және Шотландияға дейін. 1923 жылғы бірігу LNER құрамындағы бұрынғы қарсыластардың бірлесіп жұмыс істеуін қажет етті. Көпшілікке бірден танылатын бейне жасау міндеті алғашқы жарнама менеджері Уильям М. Тисдейлге жүктелді. Тисдейлге Лондон метрополитенінің кең танымал плакат жарнамасының стилі мен мазмұнын бақылаған Франк Пиктің философиясы мен саясаты әсер етті. Тисдейл суретшілерді қатаң шектеулермен ұстамады, оларға еркін қол берді. Уильям Баррибал 1920-1930 жылдары ең батыл арт-деко стильіндегі плакаттарды жасады. Тисдейл бас менеджердің орынбасары болып тағайындалғаннан кейін, бұл философияны Сесил Дандридж жалғастырды, ол Тисдейлдің орнын басып, 1948 жылы ұлттықтандыруға дейін жарнама менеджері болып қызмет етті. Дандридж, кейіннен Британ темір жолдары қолданған Gill Sans шрифтін енгізуге басты жауапкер болды. LNER өте өнеркәсіптік компания болды: Ұлыбританияның көмірінің үштен бірінен астамын тасымалдап, кірісінің үштен екісін жүк тасымалынан түйді. Бұл тұрғысынан қарағанда, басты бейне – сәндік, жылдам пойыз бен тартымды бағыттар болды. Жарнама бәсекелестерімен салыстырғанда жоғары деңгейдегі және жетілген технологиялық деңгейде жасалған. Тисдейл мен Дандридж өзінің қызметтерін жарнамалау және халықты жазғы демалысқа шығыс жағалауға баруға шақыру үшін Том Пурвис сияқты көрнекті графикалық дизайнерлер мен плакат суретшілерін шақырды.

Бас инженер-механиктер

Сэр Найджел Гресли LNER-дің алғашқы бас инженері (CME) болды және LNER-дің барлық дерлік өмір сүру кезеңінде осы лауазымды иеленді, осылайша компанияға ең зор әсер етті. Ол LNER-ге Ұлы Солтүстік темір жолы арқылы келді, онда ол бас инженер (CME) қызметін атқарды. Ол өзінің "Үлкен локомотивтер" саясатымен танымал болды және бу локомотивтері арасында әлемдік жылдамдық рекордын бірнеше рет тіркеген ірі экспресс жолаушылар локомотивтерімен есімдері сақталды. LNER A4 класының 462 "Тынық мұхиты" локомотиві Mallard осы күнге дейін рекордты сақтап тұр. Гресли 1941 жылы қызмет бабында қайтыс болды. Эдвард Томпсонның қысқа мерзімді қызметі (1941–1946) келіспеушіліктерге толы болды. Гресли бас инженер болып тағайындалғанға дейін оның іс-әрекеттерін алдыңғысымен ұнамайтындығымен байланыстыратындар да болды; алайда Саймон А. К. Мартин бұл пікірге қарсы шығып, оның іс-әрекеттерінің себебі Греслиге деген жеккөрушілік емес, Екінші дүниежүзілік соғыстың қажеттіліктері болғанын айтады. Томпсон Греслидің жобаларында кемшіліктер де, табыстар да бар екенін мойындады, бірақ оларды болашақ локомотив паркінің құрамына енгізді. Оның ең жақсы жетістігі – соғыс жылдарында жасалған, сенімді жүк және аралас тасымалдау локомотивтері. 1946 жылы зейнеткерлікке шықты. Артур Пепперкорнның мансабы мемлекеттендіру салдарынан қысқарып, ол бар болғаны 18 ай бас инженер (CME) болып қызмет атқарды. Осы қысқа мерзімде және жаңа жобалар емес, қайта құру атмосферасында оның ең танымал жобалары A1 және A2 кластың экспресс жолаушылар локомотивтері болды, олардың көпшілігі мемлекеттендіруден кейін аяқталды. Пепперкорн Греслидің шәкірті және жақтасы болды, оның локомотивтері Греслидің классикалық сызықтарын сенімділік пен беріктікпен үйлестірді, мұндай қасиеттер Греслидің локомотивтерінде толыққанды көрінбеген.

Ұлттықлендіру

Компания 1948 жылы Ұлыбританияның қалған теміржол компанияларымен бірге Британдық теміржолын құру мақсатымен мемлекеттендірілді. Ол тағы екі жылға жуық заңды тұлға ретінде сақталды және 1949 жылдың 23 желтоқсанында ресми түрде таратылды. 1996 жылы British Rail жекешелендірілген кезде, Sea Containers Ltd компаниясы Шығыс жағалау магистральдық желісіндегі алыс қашықтыққа жүретін экспресс пойыздарын басқару құқығын жеңіп алды. Олар жаңа операциялық компанияны Great North Eastern Railway (GNER) деп атады, бұл атау мен аббревиатура LNER-ді еске түсіру үшін әдейі таңдалды. 2018 жылдың мамыр айында Virgin Trains East Coast компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін, East Coast Main Line желісінің жаңадан мемлекеттік басқаруға өткен операторы бұрынғы компанияны еске түсіру үшін Лондон Солтүстік-Шығыс темір жолы деп аталды.

Мәдениет қызметі

1930 жылдары LNER Музыкалық қоғамы Донкастер, Лестер, Хаддерсфилд, Питерборо, Селби және басқа да қалалардағы бірнеше әуесқой ерлер хорларын біріктірді. Олар жыл сайын музыкалық жетекшісі Лесли Вудгейт басшылығымен Лондонда концерт қойды.

Апаттар

1922 жылдың 30 желтоқсанында 17 жасар Уильям Пэйн Нотингемде «майлаушы» болып жұмыс істеп жүрген кезде екі вагонның арасында қысылып қалды. Оның жарақаттары өлімге әкелді. 1923 жылдың 13 ақпанында Ноттингемширде жолаушылар пойызы сигналдарды бұзып, жүк пойызының артқы жағына ұшты. Үш адам қаза тапты. 1923 жылдың 23 желтоқсанында экспресс жолаушылар пойызы сигналдарды бұзып, Нортумберлендтегі жарық локомотивімен соқтығысты. 1924 жылдың 28 шілдесінде жолаушылар пойызы сигналдарды бұзып, Эдинбург, Лотиан станциясында басқа пойызбен соқтығысты. Бес адам қаза тапты. 1926 жылдың 12 мамырында Бас ереуіл кезінде Нортумберлендтен оңтүстікке қарай жолаушылар пойызы қасақана жолдан шығып кетті. 1926 жылдың 7 тамызында электрлік көпқұлақ сигналды бұзып, Ньюкасл-апон-Тайн станциясында (Нортумберленд) жүк пойызымен соқтығысты. Апат жүргізушінің басқару тұтқасын орамалмен байлағаннан болды. Ол терезенің сыртынан шығып, көпірге тиіп, қаза тапты. Поезд соқтығысуға дейін қозғала берді. 1926 жылдың 30 тамызында жолаушылар пойызы Навортта (Камберленд) көпірден өту кезінде жолсеріктің қателігі және сигналдар мен қақпалардың өзара байланысы болмағандықтан, жолсеріктің қақпасына соқтығысты. Тоғыз адам қаза тапты. 1927 жылдың 14 ақпанында Йоркшир станциясында екі жолаушы пойызы сигналшының қателігі салдарынан бетпе-бет соқтығысты. 12 адам қаза тауып, 24 адам жарақат алды. 1927 жылдың 27 ақпанында Йоркширде жолаушылар пойызы жарық локомотивімен соқтығысты. 1928 жылдың 17 тамызында жолаушылар пойызы Кембриджширдің Шепрет қаласында көпірден өту жолында жүк көлігін соқтығысты. Өрт сөндіруші мен жүк көлігінің жүргізушісі қаза тапты. 1928 жылдың 27 маусымында экскурсиялық пойыз Дарем округіне қарай бағытталып жатқан посылкалық пойызбен соқтығысты. 25 адам қаза тауып, 45-і жарақат алды. 1929 жылдың 9 маусымында паровоз сигналдарды бұзып, Маршгейт бұрылысында (Донкастер, Йоркшир) экскурсиялық пойызбен соқтығысты. 1929 жылдың 4 қазанында Тоттенхэмде (Лондон) қауіпті сигналға қарсы жүк пойызы жолға шықты, содан кейін экипаж локомотивті тастап кеткен жерде тосқауылға тоқтады. Оған жолаушылар пойызы соқтығысып, жолдан шығып кетті. 1931 жылдың 17 қаңтарында газет пойызы Эссекс станциясынан сигналдарға қарсы жолға шықты және Грейт-Холландта жеңіл локомотивпен бетпе-бет соқтығысты. Екі адам қаза тауып, екеуі ауыр жарақат алды. 1931 жылдың 27 мамырында жолаушылар пойызы сигналдарды бұзып, Норфолк станциясында басқа пойызбен бетпе-бет соқтығысты. Бір адам қаза тауып, он бес адам жарақат алды. 1933 жылдың 8 қыркүйегінде жолаушылар пойызы Уэст-Данбартонширде вагондарға соқтығысты. Бес адам жарақат алды. 1934 жылдың қарашасында Гертфордширдің Вормли қаласында D16/2 класының локомотивы теміржолдан шығып, көпірден өтіп бара жатқан жерде жүк көлігімен соқтығысты. Екі машинаның да экипажы қаза тапты. 1935 жылдың 15 маусымында Хертфордширде жолаушылар пойызы сигналшының қателігі салдарынан екінші пойыздың артқы жағына соқтығысты. 14 адам қаза тауып, 29 адам жарақат алды. 1937 жылдың 15 ақпанында жолаушылар пойызы Линкольнширдің Слифорд Норт-Джанкшн қаласында жылдамдықпен бұрылысқа түсіп, жолдан шығып кетті. Төрт адам қаза тауып, он алтысы жарақат алды, біреуі ауыр. 1937 жылдың 15 ақпанында жүк пойызы Уптон, Слифорд қаласында бұрылыста шамадан тыс жылдамдықпен жүріп, жолдан шығып кетті. Пойыздың бағыты бұзылғаны себепті жолдың бұрыңғы бөлігі жолдан шығып кеткен. 1937 жылдың 6 наурызында Линкольнширде жолдың нашар жағдайынан жолаушылар пойызы жолдан шығып кетті. 1937 жылдың 13 маусымында экскурсиялық пойыз сигналдарды бұзып, Дурхемнің оңтүстігінде тұзақ нүктелері арқылы жолдан шығып кетті. Тоғыз адам жарақат алды. 1939 жылдың 26 қаңтарында бос балық пойызы (ресми тергеу бұл жолаушылар пойызы екенін көрсетеді) Хертфордширде жолаушылар пойызының артқы жағына соқтығысты. 1939 жылдың 1 маусымында жолаушылар пойызы Норфолк қаласындағы жол өткелінде жүк көлігімен соқтығысып, жолдан шығып кетті. 1939 жылдың 8 маусымында жолаушылар пойызы Ланкашир станциясынан қауіпті сигналға қарсы жолға шығып, басқа жолаушылар пойызымен соқтығысты. Бірнеше адам жарақат алды. 1941 жылдың 10 ақпанында жедел жолаушылар пойызы сигналдарды бұзып, Эссекс штатының Харольд Вуд қаласында жолаушылар пойызының артқы бөлігіне ұшты. Жеті адам қаза тауып, он жетісі ауыр жарақат алды. 1941 жылдың 28 сәуірінде Линкольнширдің Вестборо қаласында тоқтаған жолаушылар пойызында өрт шыққан. Артқы үш вагоны күйді. Алты адам қаза тауып, жетісі жарақат алды. Қаза тапқандардың арасында Бельгияның елден қуылған үкіметінің премьер-министрі Юбер Пиерлоның ең үлкен екі баласы болды. 1944 жылдың 2 маусымында WD Austerity 2 8 0 локомотиві №7337 Камберширге жақындағанда өртке шалдыққан жүк пойызын тасымалдап жатқан. Пойыз бомба тасыған вагондардан тұрды. Поезд өртенген вагоннан кейін бөлінді, алдыңғы бөлігі ашық далаға вагонды оқшаулау мақсатымен алға қарай жылжытылды. Оның жүгі Сохам станциясында жарылып, өрт сөндірушіні және Сохам сигналшысын өлтіріп, пойыздың жүргізушісі мен сақшысын жарақаттады. Сохам станциясы қирады, бірақ жол он сегіз сағат ішінде қайта ашылды. Бенджамин Гимберт пен Джеймс Найталл өз іс-қимылдары үшін Георгий кресімен марапатталды. 1944 жылдың шілдесінде жолаушылар пойызы Паннал бұрылысында жартылай ашық тіреулермен жолдан шығып кетті. 1946 жылдың 5 қаңтарында жүк пойызы Дарем округіндегі Шығыс жағалау магистралінда бөлініп кетті. Алдыңғы бөлігі тоқтатылды, бірақ артқы бөлігі оған соқтығысты. Бұзушылық сигнал кабельдеріне тиіп, қарсы бағыттағы жолаушылар пойызына жалған жасыл сигнал берді, ол содан кейін қирауға соқтығысты. Он адам қаза тапты. 1946 жылдың 10 ақпанында жолаушылар пойызы сигналшының қателігінен Хертфордширде қирады. Бұзушылық сигнал кабельдеріне тиіп, экспресс жолаушылар пойызына жалған жасыл сигнал берді, ол содан кейін қирауға соқтығысты. Үшінші жолаушылар пойызы содан кейін қирауға соқтығысты. Екі адам қаза тапты. 1947 жылдың 2 қаңтарында жолаушылар пойызы сигналдарды бұзып, Эссекс штатында басқа пойыздың артқы жағына ұшты. Жеті адам қаза тауып, 45-і ауруханаға жатты. 1947 жылдың 9 тамызында жолаушылар пойызы сигналшының қателігінен Дарем округінде басқа пойыздың артқы жағына ұшты. Жиырма бір адам қаза тауып, 188 адам жарақат алды. 1947 жылдың 26 қазанында экспресс жолаушылар пойызы Нортумберлендте шамадан тыс жылдамдықпен өткелге кіріп, жолдан шығып кетті. Жиырма сегіз адам қаза тауып, 65 адам жарақат алды.