Тауарлану: Қоғамдық құндылықтардың коммерциялануы

Тауарландыру – жаһандануға қарсы қозғалыста туған ұғым. Бұрын қарапайым нәрселер енді тауарға айналып, корпоративтік пайда әкелуде. Денсаулық сақтау, мәдениет, білім сатылуда.

Кіріспе

Мерчандизация – антиглобализациялық қозғалыстың жеке адамдардың немесе қоғамның объектіге, қызметке немесе затқа қатысты көзқарасын өзгерту процесін белгілеу үшін қолданған сын термині. Бұрын “бар болғаны” деп есептелген нәрселер енді сату және корпоративтік пайда табу үшін тауар ретінде қарастырылады. Осы көзқарас өзгерісі объектінің мерчандизациялануы деп аталады. Мысалы, жаһандануға және капитализмге қарсы белсенділер бүгінгі қоғамда денсаулық сақтау, мәдениет және білім сияқты көптеген нәрселер жай ғана тауарға айналып бара жатыр деп мәлімдейді. Маркс бұл “тауар фетишизмін” он тоғызыншы ғасырда талқылаған. Саяси экономика құндылықты және оның шамасын, толыққанды болмаса да, талдап, осы формалардың астында не жатқанын анықтады. Бірақ ол еңбек өнімнің құнымен, ал еңбек уақыты осы құнның шамасымен қалай бейнеленетінін ешқашан сұрамады. Бұл формулалар, олар қоғамның мұндай күйін көрсетеді, онда өндіріс процесі адамды бақылаудың орнына оған үстемдік етеді, буржуазиялық санаға өндірістік еңбек сияқты табиғаттан таңдалғандай көрінеді. Сондықтан буржуазиялық формаға дейінгі әлеуметтік өндіріс формалары шіркеу әкелері христиандық діндерге дейінгі діндерге қарағандай қарастырылады. Егер тауарлар сөйлей алса, олар былай дейтін болар еді: Біздің пайдалылығымыз адамдарды қызықтыруы мүмкін. Бірақ ол біздің мәніміз емес. Біз заттар ретінде құндылығымызға иеміз. Біздің табиғи қарым-қатынасымыз оны дәлелдейді. Бір-бірімізге қатысты біз – тек айырбас құндылықтарымыз. Басқаша айтқанда, нәрсе пайдалы болуы мүмкін, бірақ оны нарықта басқа құнды деп есептелетін нәрсеге айырбастау мүмкін болмаса, құны жоқ. Осы құндылық тұтыну арқылы қажеттілікті қанағаттандыру немесе одан әрі айырбастау арқылы пайда болуы мүмкін. Осылайша еңбек, уақыт және табиғи ресурстар нарыққа қызмет етуге айналды, ал бұрын нарық оларға қызмет ететін. АТАК ұраны: «Әлем тауар емес» (le monde n'est pas une marchandise).

Merchandization is a critical term coined by the anti globalization movement to designate the process of changing the viewpoint of individuals or society towards an object, service, or substance. Things that were formerly thought of as "simply being there" are now being thought of as commodities for sale and corporate profit. This change in viewpoint is called the merchandization of an object. For example, anti globalization and anti capitalism activists claim that in today's society, many things, including health care, culture, and education, are becoming mere merchandise. Marx discussed this "fetishism of commodities" in the nineteenth century. Political Economy has indeed analysed, however incompletely, value and its magnitude, and has discovered what lies beneath these forms. But it has never once asked the question why labour is represented by the value of its product and labour time by the magnitude of that value. These formulæ, which bear it stamped upon them in unmistakable letters that they belong to a state of society, in which the process of production has the mastery over man, instead of being controlled by him, such formulæ appear to the bourgeois intellect to be as much a self evident necessity imposed by Nature as productive labour itself. Hence forms of social production that preceded the bourgeois form, are treated by the bourgeoisie in much the same way as the Fathers of the Church treated pre Christian religions. . . Could commodities themselves speak, they would say: Our use value may be a thing that interests men. It is no part of us as objects. What, however, does belong to us as objects, is our value. Our natural intercourse as commodities proves it. In the eyes of each other we are nothing but exchange values.|sign=Karl Marx|source=Das Kapital, volume one, part I.1.4

In other words, something may have usefulness, but it has no value unless it can be exchanged in the marketplace for something else considered to have value. That value may come because it fills a need through consumption or is further exchanged. In this way, labor, time, and natural resources have come to serve the market instead of the other way around. The slogan of ATTAC is "the World is not Merchandise" (le monde n'est pas une marchandise).