Кіріспе

Франция Президентінің ресми резиденциясы – Элизе сарайы (palɛ d(ə) lelize) – Франция Республикасы Президентінің ресми резиденциясы. 1722 жылы құрылысы аяқталған бұл сарай 1719 жылы Францияның губернаторы болып тағайындалған дворян және әскери шенеунік Луи Анри де Ла Тур д'Овернье үшін салынған. Ол Париждің 8-ші округінде, Елисей далаларының жанындағы Сен-Оноре бульвары көшесінде орналасқан. "Елизе" атауы грек мифологиясындағы бақытты өлгендер мекендейтін Елисей даласынан алынған. Маңызды шетелдік қонақтар жақын жердегі Маринь қонақ үйінде қабылданады. Сарайда Мадам де Помпадур (1721–1764), Николас Божон (1718–1786), Батильда д'Орлеан (1750–1822), Жоахим Мурат (1767–1815) және Берри герцогы Чарльз Фердинанд (1778–1820) сияқты тұлғалар тұрған. 1848 жылдың 12 желтоқсанында Екінші Республика кезінде француз парламенті бұл ғимаратты Франция Президентінің ресми резиденциясы деп жариялаған заң қабылдады. Президенттік кеңсе мен резиденциясы орналасқан Элизе сарайы сонымен қатар Франция Үкіметінің Президент басшылығымен өткізілетін апталық Министрлер Кеңесінің отырыс алаңы болып табылады.

Эврэк қонақ үйі

Архитектор Арман Клод Моле Париздің батысында, Руле ауылына баратын жолға (қазіргі Рю-ду-Фаубур-Сен-Оноре көшесі) және патшалық меншікке, Елисей алаңы арқылы Гранд-Курсқа қарап тұрған мүліктің иесі болған. Ол 1718 жылы Эврэ графы Луи Анри де Ла Тур д’Оверньге (отбасылары: Буйон мен Седан герцогтары мен князьдері: Ла Марк | фон дер Марк) сатты, сонда Моле графқа граф үшін жеке үй (отель партикуляр) салуға келісім берді, алдында кіреберіс алаңы және арт жағында бақ болуы керек еді. Эврэ үйі 1722 жылы аяқталып, безендірілді, және көптеген өзгерістерге ұшырағанмен, француз неоклассикалық стилінің көрнекті үлгісі болып қалады. Эврэ 1753 жылы қайтыс болған кезде Париждегі ең танымал үйлердің біріне ие болды, және ол 1753 жылдың 24 желтоқсанында маркиза де Помпадурға 730,000 ливрге сатылды. Оппозиция билікке деген наразылығын қақпаларға "Патшаның жақсы қызының үйі" деген жазуларды іліп көрсетті. Ол қайтыс болғаннан кейін, өсиеті бойынша оны тәжге қалдырды. 1773 жылы оны сарайдың банкирі және Францияның ең бай адамдарының бірі Николас Божон сатып алды, оған өзінің бағалы шеберлердің картиналарының жинағын көрсету үшін лайықты сәнді "ауыл үйі" (өйткені Париж қаласы әлі осы шамаға дейін жетпеген) қажет болды. Осы мақсатта ол архитектор Этьен Луи Бульеге ғимараттарға маңызды өзгерістер енгізуді (сондай-ақ ағылшын стиліндегі бақты жобалауды) тапсырды. Көп ұзамай Холбейннің "Амбассадорлар" (қазіргі Лондонның Ұлттық галереясында) және Франс Халстың "Богемиялық" (қазіргі Луврде) сияқты әйгілі шедеврлер көрмеге қойылды. Оның архитектуралық өзгерістері мен өнер галереялары осы резиденцияға "Париждің ең танымал үйлерінің бірі" деген халықаралық атақ әкелді.

Патшалық және император сарайы

Сарай мен бақтарды 1787 жылы Божоннан Бурбон герцогинясы Батильда д’Орлеан сатып алды. Ол оны Елизавета деп атады. Сондай-ақ, ол бақтағы коттедждер тобын салдырды, оларды ол әкесінің құдасының Шато де Шантильидегі Хамо де Шантильиі деп атады. Француз революциясы кезінде герцогиня елден қашып кетті, ал Елизавета сарайы тәркіленіп, жалға берілді. Бақтар "Шантильидің үйі" деген атпен тамақтану, ішу және билеу үшін пайдаланылды, ал бөлмелер құмар ойындар ойналатын жерге айналды. 1805 жылы Елизавета сарайы Жоахим мен Каролина Мураттарға сатылды, олар ғимаратты одан да сәнді және "империялық" етіп жасайтын масштабты жөндеу жұмыстарын жүргізді. Кейіннен, 1808 жылы үй Каролинаның ағасы, император Наполеонға берілді. Ватерлоо шайқасынан кейін Наполеон Елизаветаға оралды және 1815 жылдың 22 маусымында өзінің тақтан бас тартуына қол қойды. Ол үш күннен кейін Елизаветадан кетті. 1920 жылы психикалық денсаулығына байланысты қызметінен кеткен президент Поль Дешанелдің, мысықтың көрсеткен өнері оған қатты әсер еткендіктен, мемлекеттік қабылдаулар кезінде ағаштарға секіріп түскені қонақтарын қорқытқан еді. Елизавета сарайы 1940 жылдың маусымында жабылды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бос тұрды. Оны 1946 жылы Француз Республикасының Уақытша үкіметінің президенті Винсент Ориоль, содан кейін 1947 жылдан 1954 жылға дейін Төртінші Республиканың бірінші президенті қайтадан иеленді. 1959 жылдан 1969 жылға дейін Елизавета сарайында Бесінші Республиканың бірінші президенті Шарль де Голль тұрды. Де Голль оның жеке өміріне жете бермейтінін ұнатпады және Францияға келген шетелдік мемлекеттік қызметкерлерді орналастыру үшін сәнді Hôtel de Marigny сатып алуды ұйымдастырды. Ол: "Мен корольдердің пижамамен менің дәліздерімде жүргенін ұнатпаймын" деді. 1970 жылдары президент Жорж Помпиду сарайдағы кейбір бастапқы бөлмелерді Пьер Паулиннің модерн стилінде қайта жобалады, оның ішінде тек Паулиннің асханасы сақталды. 1981 жылдан 1995 жылға дейін билік еткен социалистік президент Франсуа Миттеран өзінің жеке пәтерлерін сирек пайдаланды, оның орнына богемиялық Рив-Гоштің құпиялылығын артық көрді. Жақын жердегі президенттік ғимараттың бір бөлмесі - Пале де л’Алмада оның сүйіктісі Анн Пинжео, оның заңсыз қызы Мазарин Пинжеоның анасы тұрды. Керісінше, оның ізбасары Жак Ширак өзінің екі президенттік мерзімінде (1995–2007) әйелі Бернадеттпен бірге Елизавета пәтерлерінде тұрды. "Елизаветаның жасырын ақшасы" атты кітапта айтылғандай, Ширак сарайдың бюджетін жылына 105%-ға, яғни 90 миллион еуроға дейін арттырды. Елизавета сарайындағы қонақтарға арналған сусындарға жылына 1 миллион еуро, президенттік персоналға берілетін сыйлықақыларға жылына 6,9 миллион еуро, ал 1995 жылы Ширак сайланғаннан кейін жұмысқа алған 145 қосымша қызметкерге жылына 6,1 миллион еуро жұмсалды. Елизаветада бақтар бар, онда президенттер 2010 жылға дейін Бастилия күнінің түстен кейін кештер өткізді. Сол жылы сол кездегі президент Николя Саркози Францияның жоғары қарызы мен экономикалық дағдарысқа байланысты бұл іс-шараны ұйымдастыруды тоқтатуға шешім қабылдады. 2017 жылдан бері Франция президенті Эммануэль Макрон қазіргі уақытта сарайда тұрады.

Сипаттама

Қатаң күзетілетін сарай және оған жатаған жер 55-ші Рю дю Фобур Сент-Оноре көшесінде, оның қиылысында орналасқан. Іониялық тәртіптегі төрт бағанасы бар монументалды қақпа, екі жағында балюстрадамен аяқталған қабырғалармен шектеліп, үлкен дөңгелек аулаға ашылады. Салтанатты аула үйге ұлылық сыйлайды. Негізгі резиденция француз неоклассикалық стилінде салынған. Кіреберіс вестибюлі салтанатты аула мен бақтармен бір бағытта орналасқан. Ортасы үлкен залмен бөлінген ұзын орталық ғимарат бар, ол баққа ашылады. Бұл ғимаратта орталық үш қабатты бөлім және екі бір қабатты қанаттары бар: оң жақтағы Appartement des Bains және сол жақтағы Petit Appartement (жеке пәтерлер). Француз стиліндегі бақта орталық ғимаратпен қатар орналасқан орталық жол, ою-өрнектелген гүлзарлар және жиектері қоршаумен шектелген каштан ағаштарының аллеялары бар.

Жергілiктi қабат

Vestibule d'Honneur (Құрмет залы) – сарайдың басты кіреберісіне алып келетін бөлме. Осы бөлмеде Франция Президенті келіп тұратын шенеуніктермен, әлемдік және рухани көшбасшылармен кездеседі. Салон д'Аргент (Күміс бөлме) сарайдың шығыс жағында орналасқан және Жоахим Мураттың әйелі, Наполеон I-нің қарындасы Каролина Муратпен безендірілген. Бөлме қабырғаларының, каминнің үсті, үстелдердің, дивандар мен креслолардың күміс түсті жиектерімен ерекшеленеді, ал креслолардың екі жағында аққу мүсіндері орналасқан. Осы бөлмеде үш маңызды тарихи оқиға болған. 1815 жылдың 22 маусымында Наполеон Ватерлоо шайқасында жеңілгеннен кейін өзінің тақтан бас тарту туралы жарлыққа қол қойды; 1851 жылдың 2 желтоқсанында Луи Наполеон Бонапарт төңкерісін бастады; ал 1899 жылы президент Феликс Форе өзінің сүйіктісі Маргарита Штайнхейлмен кездесті. Саль-а-Манжер Паулин (Паулин асханасы) – өзінің сәулетшісі Пьер Паулиннің есімімен аталып, сарайдағы көптеген бөлмелерден мүлдем өзгеше. Бұл бөлме президент Жорж Помпиду мен оның әйелі Клод үшін жеке асхана ретінде жобаланған, ал интерьері мен жиһазы 1970 жылдарға дейін сақталған. Қабырғалары 22 полиэстер панельдерден тұрады, орындықтардың бір аяғы дөңгелек тұғырға бекітілген, ал дөңгелек үстел шыныдан жасалған. Бөлме шыны шарлар мен таяқшалармен әсемделген төбе панельдерімен жарықтандырылған. Салон Верт (Жасыл бөлме) – жасыл түсті перделер мен орындықтардың жамылғыларынан (есіктер, орындықтар, үстелдер және қабырғалардың безендірілуі алтын жиектермен әшекейленген) аталған. Бұл бөлме кездесулер үшін пайдаланылады, сонымен қатар президент Никoля Саркози өзінің екінші әйелі Карла Бруниге президенттік кезеңінде осы бөлмеде үйленген. Салон-мүйіз (Бұрыш бөлмесі) – 2007 жылдан бері Елисей сарайының бас хатшысының кеңсесі болып табылатын бұрынғы асхана. Салон де Фужере (Гүл бөлмесі) – гүлдік өрнектермен жабысталған қабырға қағазы болғандықтан осылай аталған. Бөлмеде король Людовик XV-тің суреті ілулі тұр, оны Чарльз Андре ван Ло салған. Ансианн-Чамбр-де-ла-Рейне және Ансианн-Чамбр-ду-Рой – Францияның бұрынғы корольдері мен королеваларының жатын бөлмелері. Соңғы бөлме бұрын Бас хатшының кеңсесі ретінде пайдаланылған, ол оны Салон-мүйізге көшіргенге дейін. Бірінші қабаттағы шығыс жақтағы тағы алты бөлме Президенттің жеке тұрғын үйі болып табылады.