Кіріспе

Ірі қара малдың түрі – үйретілген су бұқасы

Су бұқасы (Bubalus bubalis), сондай-ақ үйретілген су бұқасы немесе Азиялық су бұқасы деп те аталады, Үнді субконтиненті мен Оңтүстік-Шығыс Азияда шыққан ірі қара мал. Бүгінде ол Италияда, Балқанда, Австралияда, Солтүстік Америкада, Оңтүстік Америкада және Африканың кейбір елдерінде де кездеседі. Су бұқасының морфологиялық және мінез-құлық критерийлеріне негізделген екі типі бар: Үнді субконтинентінің өзендік су бұқасы, сондай-ақ Балқан, Египет және Италияға дейін батысқа қарай таралған түр, және батыста Ассамнан басталып, Оңтүстік-Шығыс Азия арқылы Қытайдың Янцзы аңғарына дейін жететін батпақтық су бұқасы. Жабайы су бұқасы (Bubalus arnee) үйретілген су бұқасының ата-тегі болуы мүмкін. Филогенетикалық зерттеулердің нәтижелері өзендік типтегі су бұқасының Батыс Үндістанда пайда болып, шамамен 6300 жыл бұрын үйретілгенін, ал батпақтық типтің Оңтүстік-Шығыс Азиядан тәуелсіз пайда болып, шамамен 3000-7000 жыл бұрын үйретілгенін көрсетеді. Аккад патшасының хатшысы қолданған мөрде су бұқаларын құрбан ету суреті бейнеленген. Су бұқалары күріш далаларын өңдеуге өте ыңғайлы, ал олардың сүті оның майлылығы мен ақуыз құрамы жағынан сүт сиырларының сүтінен артық. 19 ғасырдың соңында Австралияның солтүстігінде кең аумақты жабайы су бұқаларының популяциясы қалыптасты, ал Папуа-Жаңа Гвинеяда, Тунисте және Аргентинаның солтүстік-шығысында одан кіші жабайы топтар кездеседі.

Таксономия

Карл Линней 1758 жылы Bos туысын және су бұқасын Bos bubalis есімді екі атаумен алғаш рет сипаттады; бұл түр Азияда кездесетіні белгілі болды және Италияда үй жануары ретінде өсірілді. Элерман мен Моррисон Скотт су бұқасының жабайы және үй жануарларын бір түр деп санады, ал басқалар оларды әртүрлі түрлерге жатқызды. Жабайы және үй жануарларына берілген атаулар тұрақсыз болды және авторлар арасында, тіпті бір автордың еңбектерінде де өзгеріп отырды. 2003 жылдың наурыз айында Халықаралық зоологиялық номенклатура комиссиясы жабайы және үй су бұқаларының атауларын біркелкі етуге қол жеткізіп, Bubalus arnee атауын жабайы түр үшін жарамды деп шешті. B. bubalis үй жануарлары үшін жарамды болып қалады және жабайыға кеткен топтарға да қолданылады. 1970 жылдардың басында су бұқаларының өзен және батпақ түрлері үшін әртүрлі атаулар ұсынылды; өзен түрі Bubalus bubalis bubalis деп, ал батпақ түрі Bubalus bubalis carabanensis деп аталды. Алайда, Bubalus carabanensis Bubalus kerabau-дың кіші атауларының бірі саналады.

Сипаттамалары

Өзен бұзауларының терісі қара түсті, бірақ кейбір мысалдардың терісі қараңғы, тақтадай сұр болуы мүмкін. Батпақ бұқалары туған кезде сұр терілі болады, кейін көкшіл сұр түске айналады. Альбиноидтар кейбір популяцияларда кездеседі. Өзен бұқаларының беті батпақ бұқаларына қарағанда ұзын, кеудесі кішкентай, ал аяқтары ірі болады. Олардың арқалық қыртыстары артқа қарай созылып, біртіндеп тартылады. Мүйіздері төмен және артқа қарай өседі, содан кейін спираль тәрізді жоғары қарай иіледі. Батпақ бұқалары ауыр денелі, мығым құрылысты, қысқа денелі және үлкен қарны бар. Маңдайы жалпақ, көздері ірі, беті қысқа, тұмсығы кең. Мойыны салыстырмалы түрде ұзын, жамбасы және крупы айқын көрінеді. Арқалық қырқа артқа қарай созылып, кеуде алдында күрт аяқталады. Мүйіздері сыртқа қарай өсіп, жартылай шеңберге иіледі, бірақ әрқашан маңдай жазықтығында болады. Құйрығы қысқа, тек тізеге жетеді. Дене мөлшері мен мүйіздерінің пішіні түрлер арасында кең ауқымда өзгеруі мүмкін. Бұқалардың құйрық сүйегінің биіктігі және сиырлар үшін, бірақ ірі тұлғалар жетілгенде Бас дөңгелектерінің ұзындығы ұзын құйрығымен. Олардың салмағы шамамен , бірақ салмағынан асып кетуі де байқалған. Батпақ бұқасының 48 хромосомасы бар, ал өзен бұқасының 50 хромосомасы бар. Екі түрдің шағылысуы оңай емес, бірақ өнімді ұрпақтар тууы мүмкін. Су бұқасы мен мүйізді малдың будандары кездеспеген, бірақ мұндай будандардың ұрықтары зертханалық тәжірибелерде жетіледі, бірақ будандалмағандарға қарағанда баяу. Су бұқасының қарыны басқа шайнама жануарлардың қарынынан өзгеше. Онда бактериялардың, әсіресе целлюлозаны ыдырататын бактериялардың, аз протозоалардың және көп саңырауқұлақ зооспораларының саны көп. Сонымен қатар, ірі қара малға қарағанда қарындағы аммиак азотының (NH4 N) және pH деңгейі жоғары екені анықталды.

Экология және мінез-құлық

Өзен бұқалары терең суды жақсы көреді. Батпақ бұқалары мүйіздерімен жасаған сазды шұңқырларда маусымдап жатады. Олар маусымдау кезінде қалың саз қабатымен жабылады. Ең алғашқы жыныстық жетілу жасы тұқымдар арасында 13 айдан 33 айға дейін өзгереді, бірақ алғашқы жыныстық жетілуде жұптасу көбінесе сәтті болмайды және әдетте 3 жасқа дейін кейінге шегеріледі. Жүктілік 281-ден 334 күнге дейін созылады, бірақ көптеген зерттеулерде 300-ден 320 күн аралығы көрсетіледі. Батпақ бұқалары өзен бұқаларына қарағанда бір-екі аптаға дейін ұзақ көтереді. 30 жасқа дейін жақсы жұмыс істейтін су бұқаларын табу сирек емес, тіпті 40 жылға дейін жұмыс істеген жағдайлар да тіркелген. Морфологиялық және мінез-құлық белгілеріне сүйене отырып, екі түрлі үйретілген су бұқасы ерекшеленеді: өзен бұқасы (Батыс Үнді субконтинентінде және батысқа қарай Левант, Балқан және Жерорта теңізіне дейін) және батпақ бұқасы (батыста Ассам мен Шығыс Үндістаннан басталып, шығыста Қытайдың Янцзы өзенінің аңғарына дейін, оңтүстікте Индокитай мен Оңтүстік-Шығыс Азия арқылы таралған). Қазіргі кездегі өзен бұқасы – бірнеше аналық желілерді және бастапқы үйрету оқиғаларынан кейін жабайы популяциялардан аналық гендердің айтарлықтай ағынын қамтитын күрделі үйрету процесінің нәтижесі. Өзен бұқасының 22 тұқымы белгілі, олардың ішінде Мурра, Нили-Рави, Сурти, Карабао, Анатолия, Жерорта теңізі және Египет бұқалары бар. Қытайда су бұқасының генетикалық ресурстары өте бай, әртүрлі аймақтарда 16 жергілікті батпақ бұқа тұқымы кездеседі. Bubalus туысының цитохром b (CytB) гендерінің тізбегін зерттеу, су бұқасының кем дегенде екі популяциядан пайда болғанын және өзен және батпақ түрлерінің толық түр деңгейінде ерекшеленгенін көрсетеді. Екі түрдің арасындағы генетикалық қашықтық соншалықты үлкен, олардың арақашықтығы шамамен 1,7 миллион жыл бұрын болған деп есептеледі. Батпақ түрі Филиппиннің солтүстігіндегі тамараумен ең жақын туыс екені анықталды. 2008 жылғы ДНК талдауы Солтүстік Қытайдағы неолиттік су бұқасының қалдықтары (Қытайда үйретудің бастауы ретінде пайдаланылған) олардың жойылған Bubalus mephistopheles екенін және қазіргі үйретілген су бұқаларымен генетикалық байланысы жоқ екенін көрсетті. 2004 жылғы тағы бір зерттеуде де қалдықтар жабайы түрлерге жататыны анықталды. Екеуі де су бұқаларының алғаш рет Қытайдан тыс жерде үйретілгенін көрсетеді. Митохондриялық ДНК және жалғыз нуклеотидтік полиморфизмді талдау, Қытайда батпақ және өзен бұқаларының араласқандығын көрсетеді. 2020 жылы 91 батпақ және 30 өзен бұқасының геномдарын талдау, олардың үйретуге дейін бөлінгенін көрсетті. 2021 жылы су бұқасы мен жазық аноа геномдарын талдау күтпеген жерден аноаның батпақ және өзен бұқалары арасында тармақталғанын анықтады.

Халықтың таралуы

2011 жылға қарай әлемдегі су бұқасының саны шамамен 172 миллионды құрады. Су бұқасының әлемдік саны 208 098 759 басқа жетеді, олар бес құрлықтағы 77 елде тараған.

Азияда

Әлемдегі су бұқаларының 95,8%-дан астамы Азияда ұсталады, оның ішінде өзен және батпақ түрлері бар. 2003 жылы Үндістандағы су бұқасының саны 97,9 миллионнан асып, әлемдік популяцияның 56,5%-ын құрады. Олардың көп бөлігі өзендік типтегі, 10 анықталған тұқымы бар: Бхадавари, Банни, Джафарабади, Маратвади, Мехсана, Мурра, Нагпури, Нили Рави, Пандарпури, Сурти және Тода бұқалары. Батпақтық бұқалар Солтүстік-Шығыс Үндістанның шағын аудандарында ғана кездеседі және тұқымдарға бөлінбейді. 2003 жылы екінші ең ірі популяция Қытайда – 22,76 миллион бас, барлығы батпақтық типтегі, көптеген тұқымдары жазықтарда, ал кейбіреулері тауларда ұсталады. 2003 жылы Филиппинде 3,2 миллион батпақтық карабао бұқасы, Вьетнамда 3 миллионға жуық батпақтық бұқа, Бангладеште шамамен 773 000 бұқа болды. 1997 жылы Шри-Ланкада шамамен 750 000 бас тіркелді. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Непалда шамамен 836 500 су бұқасы бар. Су бұқасы Пәкістанда сүт өндіруге арналған маңызды жануар, 2010 жылы 23,47 миллион басқа жетті. Олардың 76%-ы Пәнджабта, қалғаны көбінесе Синд провинциясында ұсталады. Қолданылатын тұқымдар: Нили Рави, Кунди және Ази Кели. 2021 жылы тек Карачиде 400 000-нан астам су бұқасы бар, олар жергілікті халықты сүт және етпен қамтамасыз етеді. Таиландта 1996 жылы 3 миллионнан астам су бұқасы болса, 2011 жылы 1,24 миллионнан асты, олардың 75%-тан астамы елдің солтүстік-шығыс аймағында ұсталады. 2012 жылдың басында саны бір миллионнан асты, себебі Тайландтан арзан бағаға көрші елдерге заңсыз тасымал жасалған. Су бұқалары Ирактың оңтүстігіндегі Месопотамия батпақтарында да кездеседі. Саддам Хусейннің Месопотамия батпақтарын құрғатуы 1991 жылғы ирактық көтеріліске жазалау ретінде жасалған. 2003 жылдан кейін және Фирддос алаңындағы ескерткіштің қиратылуынан кейін бұл жерлер қайта суға толтырылды, ал 2007 жылғы Майсан және Ди Кар провинциялары бойынша есеп су бұқаларының санының өсіп келе жатқанын көрсетті. Есепте осы екі провинцияда 40 008 бас бар екені көрсетілген.

Еуропа мен Жерорта теңізі

Су бұқалары еуропаға үндістаннан немесе басқа шығыс аймақтардан әкелінген болуы мүмкін. Италияда лонгобард патшасы Агилульф шамамен 600 жылы су бұқаларын алған. Бұл, әдетте, сол кезде дунай өзені маңында мекендеген түркі тайпасы – аварлардың ханынан жасалған сыйлық болған. Сэр Х. Джонстон 19 ғасырдың ортасында неаполь патшасының тунис бейіне сыйлаған су бұқаларының үйірін білген, олар тунистің солтүстігінде жабайы күйге оралған. Еуропалық су бұқаларының барлығы өзендік типте және «жерорта теңізі бұқасы» деп аталатын бір тұқымға жатады. Италияда, осы типтің бұқалары ерекше таңдалып, басқа еуропалық тұқымдардан айыру үшін «Mediterranea Italiana» деп аталады. Жерорта теңізі бұқалары румынияда, болгарияда, грецияда, сербияда, албанияда, косовода және солтүстік македонияда өсіріледі. Ұлыбританияда, ирландияда, германияда, нидерландта, швейцарияда және венгрияда да бірнеше жүз бас бар. Су бұқаларын өсірудегі елдер арасындағы алмасу аз болғандықтан, әрбір популяцияның өзіне тән фенотиптік белгілері мен өнімділігі бар. Болгарияда олар үнділік мурра тұқымымен, ал румынияда болгар муррасымен шағылыстырылған. Түркияда анатолиялық бұқа тұқымы кездеседі. 1880 жылдары бірнеше өзен бұқасы сүт алу үшін үндістаннан дарвинге әкелінді. Бруцеллез және туберкулезге қарсы күрес бағдарламасы (BTEC) су бұқаларының санын 1980 жылдарығы деңгейден айтарлықтай азайтуға бағытталған үлкен сою шарасына әкелді. 1997 жылы солтүстік территорияда аурудан құтылған деп жарияланғаннан кейін BTEC аяқталды. Бағдарлама нәтижесінде олардың саны күрт төмендеді, бірақ 2008 жылы солтүстік австралияда шамамен 150 000 басқа дейін қалпына келді, алайда батпақтық бұқалар өзендік бұқалардан көп кездеседі.

Түпкүлкілік халықтар үшін маңызы

"Nganabbarru" – бұл бинжин Кунвок тіліндегі бұйвол сөзі, олар Джабиджбакаллийдегі тас суреттерінде бейнеленген. Британдықтардың қоныстану әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін қалған бұйволдар жергілікті абориген халқы үшін қауіп тудырды, себебі сол кезде олардың қолында оқпана болған жоқ. Бұл мал Арнем жеріне тарағанда, 1880 жылдары кейбір жергілікті тұрғындар оларды терісі үшін аулауға мүмкіндік алды, өйткені олар қой мен сиыр секілді ешкімге тиесілі емес еді. Бұл сала дәстүрлі жер иелері үшін жұмыс орындары мен табыс көзі болып табылады. 2011 жылға дейін су бұйволдары тірі күйінде Индонезияға жыл сайын шамамен 3000 данадан экспортталды. Сол жылы тірі экспортқа тыйым салынғаннан кейін экспорт тоқтады және 2013 жылдың маусым айына дейін жаңартылған жоқ. NT Buffalo Industry Council компаниясының бас директоры Том Доукинс 2022 жылдың мамыр айында бұйволдарды қыру соңғы шара болуы керек екенін айтты, себебі тірі экспорт саудасы өркендеп, абориген халқы үшін экономикалық пайда әкелуде.

Оңтүстік Америкада

1895 жылы Амазонка өзенінің алабына су бұқалары әкелінді. Қазір олар ет және сүт өнімдерін өндіруде кеңінен қолданылады. 2005 жылы Бразилиялық Амазонкада су бұқаларының саны шамамен 1,6 миллион басқа жетті, оның 460 мыңы төменгі Амазонканың су тасқынына ұшырайтын жазықтарында болды. Қолданылатын тұқымдарға Италиядан келген Жерорта теңізі тұқымы, Үндістаннан келген Мурра және Джафарабади, ал Филиппиннен келген карабао жатады. 2019 жылы Бразилиядағы су бұқаларының ресми саны 1,39 миллион басқа жетті. Аргентинада көптеген аң аулау шаруашылықтары коммерциялық аң аулау үшін су бұқаларын өсіреді. Оңтүстік Америкадағы басқа маңызды мал табына Колумбия (>300 000), Аргентина (>100 000) және Венесуэла жатады, расталмаған мәліметтер бойынша 200-500 мың басқа дейін. АҚШ-тың басқа шаруалары оларды жоғары сапалы моцарелла ірімшігін өндіру үшін пайдаланады. Су бұқалары Кариб аймағында, атап айтқанда Тринидад және Тобаго, сондай-ақ Кубада да өсіріледі.

Ет және тері өнімдері

Кейде "карабиф" деп аталатын су бұқасының еті, белгілі бір аймақтарда сиыр еті ретінде сатылады және Үндістан үшін экспорттан түсетін табыстың маңызды көзі болып табылады. Көптеген Азия аймақтарында су бұқасының еті, оның қатаңдығына байланысты жиі аз таңдалады; алайда, рецепттер (мысалы, ренданг) дамып, баяу пісіру процесі мен дәмдеуіштер етті ғана емес, сонымен қатар оны сақтап қалады, бұл ыстық климатта мұздатқыш әрқашан қолжетімді болмайтын жағдайда маңызды фактор болып табылады. Олардың терісі берік және пайдалы, көбінесе аяқ киім жасауға қолданылады.

Сүйек және мүйіз өнімдері

Сүйектер мен мүйіздер көбінесе әшекейлерге, әсіресе сырғаларға айналдырылады. Мүйіздер ней мен қавал сияқты музыкалық аспаптардың таңдауына қолданылады.

Қоршаған ортаға әсері

Жабайы табиғатты қорғау ғалымдары табиғи ылғалды жерлерде және олардың маңындағы бақылаусыз өсімдіктердің өсуін реттеу үшін алыс елдерде жабайы су бұқаларының енгізілген популяцияларын ұсынып, қолдана бастады. Осындай ортада бейімделген су бұқалары үнемі бақылаусыз өсімдіктерді жайылып, су құстары, ылғалды жерлердегі құстар және басқа да жануарлар үшін бұрынғысынша тосқауыл болған су қоймаларын ашып, арзан қызмет көрсетеді. Жайылымдық су бұқалары кейде Ұлыбританияда, мысалы, Чиппенхэм Фен Ұлттық табиғи қорығында, табиғатты қорғау мақсатында пайдаланылады. Су бұқалары ірі қараға қарағанда ылғалды жағдайларға және нашар сапалы өсімдіктерге жақсы бейімделеді. Дегенмен, басқарылмаған жағдайда су бұқалары қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін, мысалы, өсімдіктерді таптап, құстар мен жорғалаушылардың ұялау орындарын бұзып, шетелдік арамшөптерді тарату арқылы.

ЭКО әдісімен ұрықтандыру

2004 жылы Филиппиннің Ньюэ-Эсиядағы Карабао орталығы (PCC) ин витро әдісімен жасалған, криоконсервацияланған эмбрионнан туған алғашқы батпақ су бұқасын дүниеге әкелді. Ол президент Глория Макапагал Арройоның құрметіне "Даңқ" деп аталды. Жозеф Эстраданың оппозициялық сенатор ретіндегі ең табысты жобасы – ПКК, 1992 жылғы Карабао заңы болып табылатын Республиканың 3707-ші заңы арқылы құрылды. Ірі қара мал мен үй су бұқалары арасындағы гибридтерді жасауға көптеген әрекеттер жасалды, алайда, бүгінгі күнге дейін ешқайсысы сәтті болған жоқ; эмбриондар көбінесе сәтсіздікке ұшырамас бұрын 8 жасушалық деңгейге жетеді.

Клондау

Алғашқы клондалған су бұқалары 2007 жылы дүниеге келді. Қытай ғалымдары микроманипуляцияға негіделген соматикалық жасуша ядролық трансфер (SCNT) әдісін қолданып, батпақты типтегі су бұқасының бірнеше клонын жасады. Үш бұзау туды, олардың екеуі жас кезінде қайтыс болды. 2007 жылы ҚХР батпақты су бұқасын клонға алу жоспарларын жариялады. Жоспар су бұқаларының генетикалық жақсарту құралы ретінде қолданылып, генетикалық материалды өзгертпей, қолдағы ген қорын көбейту арқылы "супер бұқа бұзауларын" өндіруді көздеді. 2009 жылғы "Америка дауысы" мақаласында ҚХР "әлемдегі алғашқы су бұқасының клонын жасауға жақын" екені айтылды. 2009 жылы Ұлттық сүт зерттеу институты (Карнал, Үндістан) "қолмен жасалған клондау" деп аталатын қарапайым SCNT процедурасын қолданып, өзендік типтегі су бұқасын клонға айналдырды. 2016 жылы Үндістанның су бұқаларын зерттеудегі жетекші ғылыми-зерттеу институты – Орталық бұқалар зерттеу институты әлемдегі екінші институт ретінде су бұқасын сәтті клонға алуға қол жеткізді.

Мәдениетте

Тай және сингалдық жануарлар мен планеталық зодиактарда су бұқасы тайлық зодиактың үшінші және Шри-Ланка сингал халқының төртінші жануар зодиагы болып саналады. Индонезиядағы Батак және Тораджа тайпалары мен Қытайдағы Дерунг сияқты кейбір этникалық топтар, түрлі мерекелерде су бұқаларын немесе кербауды (Батак тілінде хорбо, ал Тораджа тілінде тедонг деп аталады) құрбандыққа шалады. Батыс Суматраның Миңкабау халқы үйлерін және киімдерін бұқа мүйізінен жасалған өрнектермен безендіреді, бұл олардың патшалығы таңдаған бұқаның (кабау) және дәстүрлі түрде Маджапахит империясының бұқасына қарсы өткен шайқасқа құрмет көрсетуі болып табылады, онда олардың патшалығы жеңіске жеткен. Қытай дәстүрінде су бұқасы көкейкеш өмірмен байланысты. Тибетте су бұқасының басы өлімнің символы саналды. Үнді мифологиясында жамандық көбінесе су бұқасы арқылы бейнеленеді. Индуизмдегі өлім құдайы Яма су бұқасына мініп отырады. Үндістанның көптеген аймақтарында индуизмнің Шактизм сектасына байланысты мерекелерде еркек су бұқасы құрбандыққа шалынады. Аңыз бойынша, қытай философы Лаоцзы Хангу өткелі арқылы су бұқасына мініп Қытайдан кеткен. Гуджарат және Үндістанның Раджастан аймақтарының бір бөлігінде, әсіресе Рейкада, сондай-ақ көптеген басқа қауымдар Вихат құдайына табынады, ол Вахана ретінде еркек су бұқасын пайдаланады. Сондай-ақ, үнді мәдениетіндегі Варахи құдайы су бұқасына ие болып, оның үстінде отырады. Халық аңызында Махишасура, жартылай бұқа, жартылай адам жын, құдайша Дургамен өлтірілген. Вьетнамда су бұқалары кедей шаруалардың ең бағалы мүлкі болып саналады. Көптеген этникалық топтар су бұқасының мүйізін ойынның жүлдесі ретінде немесе музыкалық аспаптар мен әшекейлер жасау үшін пайдаланады. Сонымен қатар, су бұқасы вьетнамдық зодиактағы екінші жануар болып табылады.

Ұрыс-керіс фестивалі

Пасунгай фестивалі жыл сайын Филиппиннің Илоило провинциясының Сан-Хоакин қаласында өткізіледі. Мохжудж су бұқаларымен күресу фестивалі жыл сайын Ассамның Бхогали Биху қаласында ұйымдастырылады. Вьетнамның До Сон су бұқаларымен күресу фестивалі жыл сайын ай күнтізбесінің сегізінші айының тоғызыншы күні Вьетнамның Хайфонг қаласындағы До Сон қалашығында өтеді. Бұл Хайфонг қаласындағы ең танымал Вьетнам фестивальдерінің және шаралардың бірі. Осы бұқа күресі фестиваліне дайындық екі-үш ай бұрын басталады. Жарысқа қатысатын су бұқалары бірнеше ай бұрын таңдалып, жүйелі түрде жаттықтырылады. Бұл Вьетнамның дәстүрлі фестивалі, ол Су құдайына табыну рәсімімен және До Сон қаласының, Хайфонгтың жергілікті халқының жауынгерлік рухын көрсету үшін Хьен Синг салтымен байланысты. Вьетнамның Хай Лу су бұқаларымен күресу фестивалі б.з.д. II ғасырынан бері бар. Сол кездегі генерал Лу Гиа жергілікті тұрғындар мен жауынгерлерге той ұйымдастыру үшін су бұқаларын сойып, көңіл көтеру үшін бұқа күресін өткізген. Соңында, барлық күрескен су бұқалары құдайларға құрбандық ретінде сойылады. Таиландтың Ко Самуи су бұқаларымен күресу фестивалі - қаңтарда Жаңа жыл және сәуірдің ортасында Сонгкран сияқты арнайы күндерде өткізілетін танымал шара. Бұл фестивальде екі еркек су бұқасы бастарымен күреседі. Испандық бұқа күресінен айырмасы, онда бұқалар қылышпен шабуылдайтын адамдармен күрескенде өлтіріледі, Ко Самуидегі фестиваль салыстырмалы түрде қауіпсіз жарыс. Күрес маусымы ежелгі дәстүрлер мен рәсімдерге сәйкес өзгереді. Бірінші бұрылып қашқан су бұқасы жеңілген деп есептеледі; жеңген су бұқасы бірнеше миллион батқа ие болады. Индонезияның Сулавеси аралындағы Тана Тоража аймағында өтетін Ма'Пасилага Тедонг су бұқаларымен күресу фестивалі - Тана Торажадағы "Рамбу Соло" немесе "Құмбару фестивалі" өтетін танымал шара.

Жарыс фестивалі

Карабоа Карроза фестивалі жыл сайын мамыр айында Филиппиннің Илоило штатының Павия қаласында өткізіледі. Индияның Карнатака штатында қазан және наурыз айлары аралығында Камбала жарыстары өтеді. Жарыстар су бұқаларының (төлдердің) ұзын, параллельді, лайлы жоңдарда жүгіруі арқылы ұйымдастырылады. Оларды ағаш тақталарға байланған адамдар бағыттайды. Жарыстың мақсаты – бірінші болып келу және суды ең жоғары көтеру. Бұл сондай-ақ ауылдық спорттың бір түрі. Камбала жарыстары бәсекелестікпен де, бәсекелестіксіз де, және Карнатаканың жағалауындағы 50-ге жуық ауылда Құдайға алғыс айту ретінде де өткізіледі. Таиландтың Чонбури провинциясында және Пәкістанда жыл сайын су бұқаларының жарыстары ұйымдастырылады. Чонбуридегі су бұқаларының жарыс фестивалі, Бангкоктың оңтүстігіндегі Чонбури қаласының орталығында қазан айының ортасында жыл сайын өтеді. Жүздеген көрермендердің ықыласымен, бес-алтыдан тұратын топтарда жүздеген су бұқалары ағаш таяқтарымен жетекшілік ететін аттылармен жарысады. Су бұқасы Таиландтағы ауыл шаруашылығында маңызды рөл атқарады. Фермерлер үшін бұл маңызды мереке. Бұл күріш өсірушілердің күріш жинау алдындағы тойы. Таң атқанда фермерлер су бұқаларын айналасындағы күріш егістіктері арқылы салқындатып су шашып, жарыс алаңына алып келеді. Малайзияның Саравак штатындағы Бабуланг су бұқасының жарыс фестивалі – Саравак штатының Лимбанг қаласындағы дәстүрлі Бисая қауымының көптеген салт-дәстүрлері, рәсімдері мен фестивальдерінің ең ірісі. Фестивальдің ерекшеліктері – «Рату Бабуланг» жарысы және осы қалада ғана кездесетін су бұқасының жарысы. Камбоджадағы Вихер Суор ауылының су бұқасының жарыс фестивалі кезінде жыл сайын адамдар 15 күндік қайтыс болғандарды еске алу мерекесінде ел бойынша будда ғибадатханаларына барып, марқұмдарына құрмет көрсетеді. Бірақ Пномпеннен солтүстік-шығысқа қарай 35 шақырым жердегі Вихер Суор ауылында азаматтар жыл сайын қонақтарды көңілдіру және жүздеген жылдар бұрын берілген уәдеге адал болу үшін су бұқасының жарысын өткізіп, мерекені аяқтайды. Кез келген уақытта ауыл шаруашылығына қажетті малдары, егін егуге және ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдауға күш беруші малдары белгісіз аурудан қырылып қалған. Ауыл тұрғындары аурудан құтылу үшін рухтан дұға тілеп, Камбоджадағы «П’чум Бен» мерекесінің соңғы күні жыл сайын су бұқасының жарысын өткізу арқылы алғыстарын білдіруге уәде берген. Жарысқа жүздеген көрермен жиналады, олар жарыс алаңында аттылар мен олардың малдарының шабуылдап келе жатқандағы көрінісін тамашалайды, аттылар су бұқаларының арқасында секіріп, мүйіздері түрлі-түсті маталармен әшекейленген. Кераладағы бұқа жарысы Камбала жарысына ұқсас.

Діни мейрам

Пулилан Карабао фестивалі жыл сайын 14 және 15 мамыр күндері Филиппиннің Пулилан қаласында фермерлердің қамқоршысы – Еңбекші Исидордің құрметіне өткізіледі. Шаруалар жыл сайын мол өнімге алғыс айту үшін қаланың басты көшесімен қарабауларын әсем гүл шоқтарымен және басқа да әшекейлермен безей отырып, шерумен жүреді. Фестивальдің ең қызықты сәттерінің бірі – қарабаулардың қасиетті шіркеудің алдында тізе бүгуі.