Кіріспе

Кеннедидің 1963 жылғы қазасы туралы теория

Бір ғана оқ теориясы, сондай-ақ «сиқырлы оқ» теориясы деп те аталады, АҚШ президенті Джон Ф. Кеннедидің қазасын тергеу кезінде Уоррен комиссиясымен енгізілді. Ол Кеннедидің арқасына тиген және жұтқыншағынан шыққан оқтың тағдырын түсіндіруге арналған. Президенттік лимузинге оқ тигеніне сәйкес келетін зақымның болмауы, сондай-ақ Техас губернаторы Джон Коннали президенттің алдында, сәл сол жағында орналасқан қосымша орындықтан жараланғандығы ескеріліп, комиссия олардың бір оқтан зардап шеккеніне келісім білдірді. Бұл теорияның бастаушысы Уоррен комиссиясының қызметкері Арлен Спектер (кейін Пенсильвания штатынан АҚШ сенаторы) болып саналады. Ол «Уоррен комиссиясының 399-шы экспонаты» немесе «CE 399» деп белгіленген бір оқтың губернатордың барлық жараларын және президенттің қазаға жеткізбеген жараларын тудырғанын айтты, яғни екеуінің де жеті кіру/шығу тесігі болды. Теорияға сәйкес, Техас мектеп кітап қоймасының алтыншы қабатынан атылған 6,5×52 мм Mannlicher–Carcano мылтығынан шыққан, 3 сантиметрлік мыс қаптамалы оқ президент Кеннедидің мойнынан өтіп, губернатор Конналидің кеудесіне кірген, оң білегінен өтіп, сол жамбасына сіңген. Егер осылай болса, бұл оқ арқа тіреуін, 15 қабат киімді, 7 қабат теріні және шамамен белгілі бір мөлшерде бұлшық етін тесіп өткен, Конналидің қабырғасын сыныдырып, радиус сүйегін қиратқан. Оқ президент Кеннедиге жасалған шабуылдан кейін Паркленд мемориалдық ауруханасының дәлізінде табылған таспада жатыр. Уоррен комиссиясы бұл таспада губернатор Коннали жатқандығын анықтады. Соңғы қорытындысында Уоррен комиссиясы «сарапшылардан алынған сенімді дәлелдер» бар екенін мәлімдеді, яғни бір оқ президент Кеннедидің мойнына және губернатор Конналидегі барлық жараларға себеп болған. Комиссия мүшелері арасында «осы мүмкіндікке қатысты» «пікірлердің әртүрлілігі» бар екенін мойындады, бірақ бұл теория олардың қорытындылары үшін маңызды емес екенін және барлық мүшелердің оқтардың барлығы депозитарий ғимаратының алтыншы қабатынан атылғанына күмәні болмағанын мәлімдеді. Көптеген сыншылар бір оқ теориясы Уоррен комиссиясының Ли Харви Освальдтың жалғыз әрекет еткені туралы қорытындысының негізгі факторы болып табылады деп санайды. Бұл уақытқа байланысты: егер Уоррен комиссиясы анықтағандай, президент Кеннеди Зэпрудер фильмінің 210-шы және 225-ші кадрлары арасында жараланған болса, ал губернатор Коннали 240-шы кадрдан кешіктірмей арқа/кеудесіне оқ тисе, екеуінің де жараланған уақыты арасында Освальдтың бұрандалы мылтығынан екі оқ атуға жеткілікті уақыт болмас еді. Уоррен комиссиясы үшін мылтықты сынақтан өткізген ФБР мергендері «мылтықтан екі рет дәл ату үшін ең аз уақыт шамамен 2,25 секундты құрайды» деген қорытындыға келді, яғни Зэпрудер фильмінің 41-ден 42-ге дейінгі кадрлары. 1979 жылы АҚШ Палатасының құрбандылар жөніндегі арнайы комитеті өз есебін жариялап, «сот-медициналық сараптама тобының қорытындылары Уоррен комиссиясы ұсынған бір оқ теориясымен сәйкес келеді» деп мәлімдеді.

Шығу тегі

ФБР 1963 жылғы 9 желтоқсанда жариялаған алғашқы есепте: «Үш рет оқ атылды. Екі оқ президент Кеннедиге тиді, ал біреуі губернатор Коннеллиді жаралады». Есеп жазылғаннан кейін ФБР президенттің арқасына тиген оқ оның тамағынан шыққандығын көрсететін ресми сараптама қорытындысын алды. ФБР өзінің есебін агенттерінің жазған алғашқы сараптама қорытындысына сүйенді, онда оқ президенттің арқасына бірнеше дюйм ғана енгені және, мүмкін, түсіп қалғаны айтылған. Сондықтан ФБР губернаторды басқа оқ жаралаған деген тұжырымға келді. Уоррен комиссиясы 1964 жылғы 27 қаңтарда барлық оқиғаны түсірген жалғыз фильм – Зэпрудер фильмін қарастыруды бастады. Комиссияға дейін ФБР Абрахам Зэпрудердің камерасының жылдамдығы секундына 18,3 кадр екенін және Техас мектеп кітап қоймасынан табылған, қылмыс құралы деп саналатын Маннлихер-Каркано мылтығынан 2,3 секундтан кем уақытта екі рет оқ ату мүмкін емес екенін анықтады, яғни Зэпрудер фильмінің 42 кадры. Комиссия Кеннедидің Зэпрудер фильмінің 205-ші кадрында Stemmons Freeway табелькасының артына жоғалып келе жатып, көпшілікке қол бұлғап тұрғанын байқады және 225-ші және 226-шы кадрларда табелькадан шыққанда оққа ден қойыпты сияқты. Фильмді алғаш қарағанда Коннелли 235-тен 240-қа дейінгі кадрларда соққыға ұшырғандай көрінді. Кеннедиге оқ тиген ең ерте кадрды (205-ші кадр) және атыстар арасындағы ең кеміндегі 42 кадрды (2,3 секунд) ескере отырып, мылтықтан жеке оқ атуға жеткілікті уақыт болмаған сияқты. Фильмді алғаш қараған бірнеше кеңесшілер екі қаскөй болған болуы керек деген қорытындыға келді. Комиссияда 14 және 21 сәуірде президент пен губернатордың нақты қашан жараланғанын анықтау үшін екі конференция өтті. 22 сәуірдегі алғашқы конференция туралы көмекші заңгер Мелвин Айзенбергтің меморандумында қатысушылардың келісімі, басқа мәселелермен қатар, Кеннедиге 225-226-шы кадрларда оқ тигені және «алғашқы оқтың [Кеннедиге тиген] жылдамдығы президенттің денесінен өткенде азаяды. Сондықтан, егер губернатор Коннелли оқтың жолында болса, ол оған тиіп, оның кеуде қуысындағы жараларды тудырған болар еді. Бұл оқиғаның болғанын растайтын дәлелдер, егер бірінші оқ губернатор Коннеллиге тимеген болса, ол көліктің ішін жыртып тастауы керек еді, бірақ ол солай болған жоқ». Меморандумда, бұл оқтың жағдайына қарай (CE 399), келісім бойынша оның білегі мен санын жеке оқ жаралаған болуы мүмкін екені айтылды. Коннелли Кеннедиге тиген оқпен бірдей соққыға ұшырады деп есептелген кезде нақты кадр көрсетілмегенімен, консенсус «Z235-ке дейін» болды, себебі кейін оның денесінің орны арқасына соққы тиюге мүмкіндік бермес еді. 1964 жылдың сәуір айының соңында Комиссия жұмыс теориясын, бір оқ теориясын жасады, ол Зэпрудер фильміндегі уақыттың қарама-қайшылығын және президенттің тамағынан шыққан жоғары жылдамдықты оқтың лимузинге зақым келтірмеуін түсіндірді. Лимузинде соққыдан зақымдар байқалды, бірақ олар төмен жылдамдықты оқтарға немесе оқ сынықтарына қатысты болды. Мысалы, лимузиннің хром бөлігіндегі сызат жоғары жылдамдықты оқтан туындамаған, себебі мұндай оқ хромды тесіп өтер еді, тек қана бүлдіретін емес. 24 мамырда ФБР және Құпия қызмет Далластағы оқиғаны қайта ойнады және Комиссия өз теориясын сынады. Президент пен губернатор рөліндегі агенттер қайта құру үшін қолжетімді емес президенттік лимузинмен шамамен бірдей өлшемдегі көлікте отырды. Көліктер арасындағы айырмашылықтарды ескеру үшін өлшемдер түзетілді. Орындар сол күні түсірілген басқа фильмдер мен фотосуреттермен калибрленген Зэпрудер фильмінің белгілі бір кадрларына сәйкес келтірілді. Агенттер өз орындарында болған кезде Техас мектеп кітап қоймасының снайперлік ұясынан суреттер түсірілді. Осы қайта құрудан және снайперлік ұядағы агенттің куәлігінен Комиссия теорияны қанағаттандыратын деңгейде тексерді, себебі губернатор президенттің тамағынан шыққан 207-ден 235-ке дейінгі 240-қа дейінгі кадрлар арасында атылған кез келген оқпен тікелей соққыға ұшырар еді. Агенттің айтуынша, 226-шы кадрдан бастап губернатор «өте алға қарай» жылған, сондықтан оның жаралары сол нүктеден дұрыс емес орналасқан. Қайың ағашы 210-шы кадрға дейін көру сызығын жартылай жасырды, сондықтан Комиссия «Президентке кем дегенде 210-шы кадрға дейін соққы тимеді және ол, мүмкін, 225-ші кадрға дейін соққы алған болуы мүмкін» деген қорытындыға келді. Содан кейін жиналған қосымша дәлелдер Комиссияға сәуір айындағы алғашқы келісімнің губернатордың білегі мен санын жаралаған жеке оқ туралы болжамы дұрыс емес екенін көрсетті, себебі Армияның жаралы баллистикалық сарапшылары олардың жаралары «таза оқтан туындамағанын» және, демек, CE 399 оқ «оның барлық жараларын тудырған болуы мүмкін» деген қорытындыға келді. Комиссия осы теорияны растау үшін Коннеллидің арқасындағы жараның сипаты сияқты басқа да дәлелдерді келтірді. Рассел өзінің теорияға қарсылығын есептемедегі түсіндірме ретінде жазуды сұрады. Соңында Комиссия «мәжбүрлі» деген сөзді «сенімді» деп өзгертті және былай деді: «Губернатор Коннеллиге тиген оқты анықтау Комиссияның негізгі қорытындыларына қажет болмаса да, президенттің тамағын тесіп өткен оқтың губернатор Коннеллидің жараларын тудырғанын көрсететін өте сенімді дәлелдер бар». Дегенмен, Комиссияның жеті мүшесінің барлығы былай деп мәлімдеді: «Комиссия мүшелерінің ешқайсысының ойында президенттің және губернатор Коннеллидің жараларын Техас мектеп кітап қоймасының алтыншы қабатынан атылған оқтар тудырды деген сұрақ тумады».

Бұл есепті United Press International (UPI) тілшісі Мерриман Смит президенттік кортежінің алдындағы баспасөз көлігінің алдыңғы орындығында орналасқан радио телефоннан жіберді, президенттік лимузиннен алты көлік артта. Смиттың Даллас UPI кеңсесімен арадағы байланысы оның көлігі Stemmons Freeway-ге кіргеннен кейін бір минуттан кем уақыт өткен соң жасалды, Далластағы Parkland Hospital-ге бара жатып. Мерриман Смиттың хабарламасы көптеген хабарламалардың біріншісі болды. Кортеждегі көлікте отырған фотографтар Роберт Джексон және Том Диллард үш оқ естіген. The Dallas Morning News тілшісі Мэри Вудвард Техас мектеп кітап қоймасының алдында тұрғанда үш оқ естігенін айтты. Оқтардың санына қатысты даулар болды. Уоррен комиссиясы үш оқ атылғанын қорытындылады. Көптеген куәгерлер үш оқ естігенін айтты, бірақ бір немесе екі оқ естігендер де бар. Кейбір куәгерлер төрт немесе одан да көп оқ естігенін ойлады. House Select Committee on Assassinations (HSCA) жинаған 178 куәгердің 132-сі нақты үш оқ естігенін, 17-сі екі оқ естігенін, 7-сі екі немесе үш оқ естігенін (барлығы: 88%) айтты. Барлығы 6 адам төрт оқ естігенін, ал 9 адам қанша оқ естігенін білмейтінін айтты. Тағы 7 адам бір, бес, алты немесе сегіз оқ естігенін ойлады. Президенттің лимузинінің орталық орындығында отырған губернатор Коннелли алғашқы оқты естігенін, ол бірден мылтық оғы екенін түсінгенін айтты. Ол бірден қастандыққа ұшырау қаупін сезініп, оң жағына бұрылып президенттің қайда екенін көруге тырысты. Оң иығынан қарады, бірақ президенттің көзінің бұрышымен көре алмады...

Арқа жарақаттарының орны

Президент Кеннедидің өлім куәлігінде оның арқасындағы оқтың жарақаты үшінші кеуде омыртқасына тиесілі екені көрсетілген. Өлім куәлігіне президенттің жеке дәрігері Джордж Бёркли қол қойған. Палатаның қылмыстық-медициналық патология жөніндегі комитетінің түсіндіруінше, өлтіру фотосуреттері мен рентгендік суреттерінде бірінші кеуде омыртқасында оқ тигені байқалады. Кеннедидің киген көйлегіндегі және костюміндегі оқ тесігі Кеннедидің жағасының астында орналасқан. Бұл міндетті түрде оқпен жасалған жарақаттармен сәйкес келмейді, себебі Кеннедиге қолы көтеріліп тұрғанда оқ тиді, ал кортеж кезінде түсірілген Президенттің бірнеше суретінде оның жакеті жағасының астында жиырылғандығы көрінеді. 19 ақпан 2007 жылы Джордж Джеффристің түсірген фильмі жарық көрді. Атысқа дейін шамамен 90 секунд бұрын түсірілген бұл 8 мм-лік фильмде Президент Кеннедидің костюмының жағасы жиырылған күйде көрінеді. "Жалғыз оқтың" теориясы бойынша, аутопсия суреттерінде және рентгендік суреттерінде көрсетілгендей, оқ жарақаты омыртқа бағанасының бірінші кеуде омыртқасында орналасқан. Президенттің ресми өлтіру туралы есебі, Уоррен экспонаты CE 386, арқадағы жарақаты 6x4 мм, сопақ пішіндес деп сипатталады және «жоғарғы жауырынының үстінен» [қамшық], оң акромион процесінің ұшынан және оң мастоид процесінен (құлақтың артындағы сүйек шығыңқысы) төмен орналасқан. Есепте оң өкпенің жоғарғы бөлігінің омыртқа сөресінен жоғары көтерілген аймағындағы қабырға және оның үстіндегі плевра қабығының көкжиеңі болғаны, бірақ тесілмегені айтылған. Көкірек қуысының зақымдалмағаны да көрсетілген. Бетесдадағы мәйіттің сараптамасының қорытынды бетінде былай делінген: «Екінші оқ [денеге енген оққа қатысты] оң жақ жоғарғы артқы кеудеге, жауырынның үстінен еніп, мойынның оң жағындағы негізінің жоғарғы иық және жоғарғы омыртқа бөліктерінің жұмсақ тіндерін кесіп өтті. Бұл оқ оң жақ аптикалық плевра және оң өкпенің жоғарғы бөлігінің аптикалық бөлігіне көкжиеңіздіктер жасады. Оқ мойынның оң жағындағы белдік бұлшықтарын зақымдап, трахеяны зақымдады және мойынның алдыңғы бетінен шықты». Оқтың бірінші кеуде омыртқасына енгені туралы қорытынды 1979 жылы Кеннедидің өлтірілуі бойынша HSCA сот-медициналық патология тобының есебінде жасалды, олар осы кіру орнын көрсету үшін есебіне сурет [24] қосты. Бұл орналасу олардың есебіндегі 4-суреттегі арқадағы жарақатының орнымен сәйкес келеді, ол әлі жарияланбаған өлтіру фотосуреттерінің бірінен жасалған сурет. Бұл фотосуреттердің ресми емес нұсқалары да интернетте қол жетімді. HSCA оқтардың кіру және шығу орындарына қатысты пікір білдіру үшін бұл фотосуреттер мен рентгендік суреттерді қарады және аутопсия кезінде алынған фотосуреттер мен рентгендік суреттердің дұрыс екендігін растады.

Теорияға кіру деңгейінің маңызы

Президентке оқ тиген жердің төмен немесе жоғары болу маңыздылығы геометриялық есептеу мәселесі болып табылады. Сиберт/О'Нилл ФБР-дің екі агенті (арнайы агенттер Джеймс В. Сиберт және Фрэнсис Х. О'Нилл) жасаған автопсиялық баяндамасында, автопсия кезінде қатысқан дәрігерлер арасында нақты шатасу сақталған, себебі шығу тесігінің болмауы оларды алаңдатқан, бірақ кейін ресми баяндамада жаңа және толық ақпарат келгеннен кейін (шығу тесігі трахеотомия кесігімен жасырылған) бұл мәселе шешілді. Бұл баяндамада сол кездегі дәрігер (командир Хьюмс) Кеннедидің иығындағы (арқасында емес) жарақатының "шығуын" таба алмағанын көрсетеді. Автопсия кезінде, процедураның соңына қарай, иық жарақатын зерттеу кезінде оқ Кеннедидің мойнына 45-60 градус бұрышпен енгені анықталды. TSBD-нің оңтүстік-шығыс бұрышындағы алтыншы қабатта кем дегенде екі патрон қабығы табылды, сонымен қатар көліктер келгенге дейін, төменде тұрған куәгерлер сол бұрыштағы терезеде қозғалыс көргені және алғашқы тергеуде жиналған патрон қабығының дәлелдері сол терезеге жақын болғаны да анықталды. Кейбір куәгерлердің айтуынша, атыс кезінде терезе жартылай ашық болған, бұл Уоррен комиссиясын осы орынға назар аударуға мәжбүр етті. Осыған байланысты комиссия геодезистер тобын осы терезеден көшеге дейінгі бұрыштарды өлшеуге жіберді, бұл шамамен Кеннедидің лимузинде отырған жерімен сәйкес келуі керек еді, бұл Zapruder фильміндегі 210-шы және 225-ші кадрларда көрінеді. Осылайша, көлденеңнен төменгі бұрыш 210-шы кадрда 21,57 градус, ал 225-ші кадрда 20,18 градус екені анықталды. Көше ғимараттан 3,15 градус (3° 9') бұрышпен төмен қарай еңкейген. Егер Кеннеди тік отырған болса, президенттің денесі арқылы оқтың бұрышы 17 және 18,5 градус аралығында болуы керек. Комиссия бұл бұрыштың оқтың президенттің денесінің жоғарғы бөлігінен өтіп, губернатор Коннеллидің оң қолтығына тигенімен сәйкес келетінін қорытындылады. Уоррен комиссиясының баяндамасында CE 399 оғының салмағы 158,6 грамм (10,28 грамм) деп көрсетілген. Бір атылмаған оқтың салмағы 159,8-ден 161,5 граммға дейін, орташа салмағы 160,844 грамм екені анықталды. Коннеллидің жарақатынан алынған қорғасын сынықтары (көкденеңде сынықтар жоқ) шамамен 2 грамм (130 миллиграмм) салмақта болды. Доктор Роберт Шоу Коннеллидің арқасындағы жараны "шағын кіру жарасы, шамамен эллипстік пішінде, ең ұзын диаметрі шамамен 1 см, оң жақ артқы иықта, қолтықтың бүгілуіне қарай орналасқан" деп сипаттады. Оқ жапырақшаның жиегінен өтіп, бесінші қабырғаны сындырып, оң жақ кеудесінен төмен шығып, оң жақ кеудесінен төмен шықты. Теорияға сәйкес, оқ губернатордың күртесінің манжетінен 0,5 см қашықтықта, көйлектің француз манжетінен 1,5 см қашықтықта өтіп, оның радиусын сындырып, жарада көптеген қара талшықтар мен металл сынықтарын қалдырып, білезігінің манжетінен жоғары жағында шықты. Күртенің жеңінде 0,5 см тесік болды және екі қабатты француз манжетінің артында тесік болды, бірақ білезіктің жағында шығу тесігі болған жоқ. Теорияға сәйкес, оқ білезіктің жағынан шығып, сол жамбасқа енді. Бұл оқ CE 399 деп саналады, ол кейін Паркленд ауруханасынан табылды, аурухана қызметкері пациенттердің екі таспасын түзету кезінде, оның маневрлеріне кедергі келтіріп, дәліздің еденіне құлап кеткен. Баллистикалық сараптама бойынша CE 399 оғы Техас мектеп кітап қоймасынан табылған мылтыққа сәйкес келді, басқа мылтықтар жоққа шығарылды.

"Кеннедидің өлтірілуі: Құрлықтан тыс"

1993 жылы компьютерлік аниматор Дейл Майерс 22 қарашадағы оқиғаларды 3D компьютерлік анимацияда толыққанды бейнелеу үшін 10 жылдық жобаға кірісті. Оның нәтижелері 2003 жылы ABC телеарнасының «Кеннедиге жасалған қастандық: Құпияның ар жағы» атты деректі фильмінің бөлігі ретінде көрсетілді және «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Анимация жасау үшін Майерс фотосуреттер, үй жазбалары, сызбалар мен жоспарларды пайдаланып, қастандықтың дәл компьютерлік қайта жаңғыртуын жасауға тырысты. Оның жұмысын Z Axis компаниясы бағалады, ол АҚШ және Еуропадағы маңызды сот процестері үшін оқиғалардың, процестердің және түсініктердің компьютерлік анимациясын жасаумен айналысады. Олардың бағалауынша, Майерстің анимациясы қастандық тізбегін «абсолютті геометриялық дұрыстығымен кез келген бұрыштан қарауға» мүмкіндік береді және олар «оның жұмысына енгізілген мұқияттық пен толықтық әділ және нақты бейнелеуді ұсыну үшін қажетті деңгейден әлдеқайда жоғары» деп санайды. Майерстің анимациясы оқ жараларының сол кездегі Кеннеди мен губернатор Коннеллидің орналасуына сәйкес келетінін көрсетті, ал оқтың траекториясын кері бағытта іздегенде, оның мектеп кітапханасының алтыншы қабатындағы бірнеше терезелерді қамтитын тар конусқа шыққандығы анықталды, олардың бірі куәгерлер мылтықтан шыққан оқты көрген снайперлік позициясы болды. Сол ABC деректі фильмінде Майерс Зэпрудер фильмін жақыннан қарастыру арқылы бір оқ теориясын негіздеп, Зэпрудер фильмінің 223 және 224 кадрларына назар салады, онда губернатор Коннеллидің күртешесінің оң жақ жағасы сыртқа «секіріп шығады», көрінбейтін күш итеріп тұрғандай. Майерс бұл Освальдтың мылтығынан бір оқ Кеннеди мен Коннеллиге бірден тиген сәт деп болжайды. Майерс сонымен қатар 225-230 кадрларда Кеннеди мен Коннеллидің екеуі де бір уақытта оқтың соққысына ден қойғанын айтады. Фильмде Кеннедидің немесе Коннеллидің оқтан жараланғандықтан реакция жасағандарын көрсететін басқа орын жоқ. Олар 225-ші кадрда бір уақытта реакция жасайды, себебі сол кезде бір оқ екеуіне де тиеді. Егер оқ Коннеллидің кеудесінен сосатын астында шыққан болса, онда жаға тікелей соққандықтан сыртқа шықпаған болар еді. Хирург Джон Латтимердің сөзіне göre, жаға Коннеллидің денесінде оқ домалағанда «қабырға сынықтары мен жұмсақ тіндердің шашырауынан» шығып кеткен.

Discovery Channel телеарнасының CE 399 пулясының жолын қайта құруы

2004 жылы Discovery арнасы "JFK – Сиқырлы оқтан әрі" атты "Шешілмеген тарих" эпизодын көрсетті. Олар қазіргі заманғы криминалистикалық сараптама мен материалдарды пайдаланып, қастандықты қайта жасамақ болғанда, бір ғана оқ теориясында көрсетілген оқтың траекториясын дерлік толық қайталады. 1978 жылы HSCA физик Винсент П. Гиннге NAA деректерін қайта қарап, жаңа сынақтар жүргізуді тапсырды. Гинн осы тапсырманы орындап, нәтижелерін және талдауын Комитетке ұсынды. Гинн бастапқыда бұрынғы қорытындымен келісетінін мәлімдеді. Ескі және жаңа NAA деректерін одан әрі зерттегеннен кейін, ол барлық сынықтар екі оқтан шыққан болуы мүмкін деген қорытындыға келді, олардың бірі – CE 399 нөміріндегі толық оқ. Гинн CE 840, 843 және 567 экспонаттарының антимон концентрацияларын CE 399 және 842 экспонаттарымен салыстырып, деректердің көліктегі және жаралардағы барлық оқтар екі оқтан аспайтынын көрсетіп, бір ғана оқ теориясын қолдайтынын тұжырымдады.

Құрамын талдаудың сот-медициналық қолданылуы

Гинннің Кеннедиге жасалған қастандықтағы оқтардың құрамын талдау үшін қолданған әдісі композициялық оқ-дәрі құрамын талдау (КБҚА) деп белгіленді. 2004 жылға дейін ФБР осы әдісті қылмыс орнынан алынған оқ-дәрінің құрамынан алынған сынаманың нақты бір оқ-дәрі қорабынан немесе нақты бір партиядан алынғандығын анықтау үшін пайдаланды. Гинннің сөзіне қарағанда, Кеннедиге тиген оқ сынықтары арқылы осы әдіс оқтардың қайсысынан шыққандығын анықтауға мүмкіндік береді. Алайда, КБҚА-ның дұрыстығы 2002 жылы Рандич және бұрынғы ФБР бас металлургі Уильям Тобиннің бірлесіп жазған «Композициялық оқ-дәрі құрамын талдаудың интерпретациясына металлургиялық шолу» (2002, 127 Forensic Science International, 174–191) атты мақаласында жоққа шығарылды. 2002 жылғы Тобин/Рандич мақаласы Ұлттық ғылым академиясын (Химиялық ғылым және технология жөніндегі кеңес) оқ-дәрі құрамын талдау ғылымын қарап шығуға итермеледі. 2004 жылғы баяндамасында NAS ФБР-дің оқ-дәрі құрамын талдау арқылы оқтардың көзін анықтаудың ғылыми негізін кемшілік деп тапты. Осы баяндаманың нәтижесінде соттар бұл дәлелдерді қабылдауды тоқтатты және ФБР сот-медициналық мақсаттар үшін оқ-дәрі құрамын талдауды тоқтатты. КБҚА туралы NAS баяндамасы және оның Гинннің Кеннедиге жасалған қастандықтағы оқ-дәрі құрамын талдауына қатыстылығы туралы Рандич пен Грант 2006 жылғы мақалаларында 719-бетте талқылады.

Бір оқ теориясының сын-пікірлері

Бір оқ теориясын сынағандар бір ғана оқ осы үлкен жарақаттарды тудырып, сонымен қатар дерлік зақымсыз қалуы мүмкін емес дейді. Кейбір сыншылар теорияны жоққа шығару екі атушының қатысы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Осы тұста, бір оқ теориясын сынағандардың кейбіреуі Коннеллиге екінші, бөлек оқ тигенін санайды, тіпті Коннеллидің өзі де соған сенеді, бірақ ол естіген алғашқы оқ президентке тиген деген болжаммен ғана. (Егер бірінші оқ президентті өткізіп алса, онда Коннеллидің кейінірек соққы алғандығы туралы естелігі бір оқ теориясына сәйкес келеді.) Бір оқ теориясын қолдайтындар Коннелли Кеннедиге үштен бір секунд бұрын тиген оқтан болған ауырсыну реакциясын ғана көрсетіп отыр дейді. Кейбір сыншылар Коннеллидің бетінің ісінуі физиканың салдары деп санайды, себебі оқ оның өкпесінің біреуін құлатып, ауаның аузынан шығуына себеп болады. Басқалары Коннеллидің бетінің ісінуі оның "Жоқ, жоқ, жоқ" деп айқайлағандығынан болды дейді, оның әйелі Нелли бірінші оқтан кейін, бірақ екінші оқтан бұрын айқайлағанын айтты. Өкпенің құлауы Коннеллидің бетінің ісінуіне себеп болады деген пікірді HSCA-ның бас сот-медициналық сарапшысы Майкл Баден жоққа шығарды. "Өкпе тесілгенде, Коннеллидегідей, өкпедегі ауа ауыздан емес, көкірек қуысына шығады, сондықтан Коннеллидің бетінің ісінуі ауаның шығуына байланысты болмас еді". 1998 жылы Зэпрудер фильмінің жақсартылған нұсқасы шыққанда, көптеген адамдар кешіккен реакция теориясы жоққа шығарылды деп ойлады. Басқалары, әсіресе Познер, Коннеллидің оң жағасы 224-ші кадрда жоғары көтерілгенін атап өтті (ол 223 және 225-ші кадрларда жақсы көрінетін ақ жағасының оң жағын жасырады). Осы кадрда, жоғарыда айтылғандай, Коннелли автомобильдің қалған бөлігіне қатысты кенеттен бұлыңғыр болып көрінеді (Коннелли 223-ші кадрда анық). 224-ші кадр дәл сол кезде белгінің артында тұрған Кеннедиге оқ тиген сәттің ең жақсы кадры. Зэпрудердің өзі 227-ші кадрға дейін секірмейді, бұл автомобильдегі барлық мазмұнды бұрмалайды. Коннеллидің 224-ші кадрдан кейінгі дереу реакциясы, екі шынтағын иіп, шапанын көтергені, кейбіреулер соққыға беймәлім реакция ретінде қарастырады (осы реакцияның жеке кадрлары Коннеллидің зардап шекпегенін көрсетеді, шапаны көкіректің алдында ұсталған, ал оның артында Кеннедиге оқ тигені анық көрінеді). Басқалары мұны Коннеллидің бірінші оқ ату дыбысына реакциясы деп санайды. Қолының спазмынан кейін Коннелли оң иығын түсіріп, оң қолын оң жағына тіреп, осы жаққа қарай баяу бұрыла бастайды. Ол сондай-ақ оң иығынан Кеннедиге қарап, 275-ші кадрда басын Зэпрудердің орнына бұрғаннан кейін ғана ауырсынуды көрсетеді. Оливер Стоунның "JFK" фильмінде Стоун бір оқ теориясын жоққа шығаруға көп күш жұмсайды, бірақ оқиға мен тарихи деректер арасында кейбір қарама-қайшылықтар бар. Мысалы, ол Коннелли Кеннедидің алдында, оның биіктігімен бірдей отырғанын көрсетеді. Шындығында, Коннелли секіру орындығында отырды, оның жиегі ішкі және Кеннедиден төмен болды. Палатаның арнайы комитеті Коннелли Кеннедидің сол жағында болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, Стоун Коннеллиді алға қарай қаратып көрсетеді. Алайда, Коннелли 222-223 кадрлардағы автожол белгісінің артынан шыққанда, ол оң жағына айтарлықтай бұрылғаны анық көрінеді. Бұл мәселелер Коннеллидің жарақаттарына Кеннедиді өткен оқ себеп болды ма, жоқ па, дегенді бағалау үшін маңызды. Екі адамның денесінің дұрыс орналасуын көрсететін компьютерлік модельдеулер, егер жарақаттар Zapruder 224 кадрында болса, Техас кітап қоймасының алтыншы қабатындағы бірнеше терезелерді қоршап тұрған шеңберден шығатын сызыққа түсетінін көрсетеді, және снайпердің ұясының терезесі де сонда кіреді. Коннелли бір оқ оның оң білегін сындырғаннан кейін де шапанын ұстап тұрды. Сыншылар бұл физикалық тұрғыдан мүмкін емес дейді. Алайда, Зэпрудер фильмінде Коннелли Кеннедидің бас жарақатынан кейін де шапанын ұстап тұрады, бұл кезден кейін бәрі (соның ішінде сыншылар) Коннеллидің соққыға ұшырағанына келіседі. Шындығында, Коннеллидің әйелі Нелли Коннелли оның Паркленд ауруханасына салғышта жатқанға дейін шапанын ұстап тұрғанын айтты. Осылайша, Коннелли соққыдан кейін де шапанын ұстап тұрғаны анық. Білегінің сынуы бас киім сияқты жеңіл затты ұстауға кедергі келтірмейді, ал Коннеллидің жүйке зақымдануы тек сезімталдық функциясын атқаратын радиалды нервтің беткі тармағымен шектелді, бұл оның қысқа күшін бұзбас еді (сонымен қатар Коннеллидің қол функциясы ешқандай қалыпты түрде зардап шекпеді).

6-қабаттағы терезеден оңнан солға қарай

Бір пуля теориясына қатысты тағы бір сын – "бір пуляның" көрінетін траекториясы. Бәлкім, жалғыз оқ теориясының ең белсенді сыншысы – патолог доктор Сирил Вехт, ол кісі өлтіру жөніндегі палаталық комиссияның мүшесі ретінде, өз пікірін түсіндіріп, оның ойынша, Техас мектеп кітап қоймасының алтыншы қабатындағы терезеден солдан оңға қарай Кеннедидің мойны арқылы Коннеллидің оң қолтығына дейінгі траекторияның қиылысуы мүмкін емес еді. Вехт фотосуреттерде Коннеллидің секіргіш орындықтың ортасында отырғанын, ал Кеннеди оның оң жағында, оң қолын лимузиннің қабырғасына тірегенін көрсетеді. HSCA талдауынша, Техас мектеп кітап қоймасының 6-шы қабатындағы терезеден лимузинге дейінгі көлденең бұрыш 190-шы кадрда шамамен 13 градус оңнан солға қарай болды. Тік бұрыш көлденең жазықтықтан 21 градус төмен, ал машинаның 3 градус еңіспен төмен қозғалуына қатысты 18 градусқа тең болды. Егер Коннелли орындықтың ортасында отырса, оқ оның омыртқасының сол жағына тиюі керек еді. HSCA жамбас жарақатын Кеннедидің мойнынан шыққаннан кейін оқтың күтілгеннен әлдеқайда баяу қозғалғанын анықтады. Бір пуля теориясы бойынша, Коннеллидің жамбасына тиген оқ оның білегінен өтіп, оны баяулатқан. Коннелли келесі күніне дейін жамбас жарағатын сезінбегенін айтты. Алайда, Коннеллидің жамбасын емдеген доктор Шайрс, жамбас сүйегінің аймағына дейін жеткен жарақтың жоғары жылдамдықпен келген оқтан, жамбасқа бұрышпен тигеннен пайда болғанын ойлады. HSCA Коннелли орындықтың ортасында емес, сол жағына қарай ығысып отырғанын қорытындылады. NASA инженері Томас Кэннинг Хью Бетзнердің лимузиннің артқы жағынан бірінші оқ атылар алдында түсірген суретін талдады. Бетзнердің сөзіне қарағанда, ол суретке түсіріп, бірінші оқ естілгенде камерасын қайта орауды бастаған. Бетзнердің суреті 186-шы кадрмен бір уақытта түсірілгені анықталды. Кэннинг Бетзнердің суретінде Коннеллидің иығын көре алмады және бұл оның алдында тұрған адамның иығын жасырғанын білдіреді деп қорытындылады. Ол иықты Кеннедидің орта сызығының сол жағына орналастырып, оң қолтығын мойын арқылы оңнан солға қарай созылатын траекториямен қатар қойды. Кэннингтің талдауы мен қорытындысы Бетзнердің алдында тұрған адам болмаса, Коннеллидің иығы көрінетініне байланысты. Джеймс Альтгенс Хьюстон көшесінде осындай бұрыштан түсірген суретінде Коннеллидің иығы көз горизонтының төменінде екенін көрсетті.

Дәлелдік тізбегі

Кейбір сыншылар Паркленд ауруханасында оқ табылған жағдайға қатысты күмән тудырды. 1966 жылы жазушы Джозиа Томпсонмен сұхбаттасқанда, оқ тапқандардың бірі, Паркленд ауруханасының кадрлар директоры О. П. Райт, аталған оқ кейіннен CE 399 ретінде сақталып, дәлел ретінде тіркелгеніне күмән келтірді. Райт Томпсонға, олар тапқан оқ ұшы сүйір болса, ал CE 399 дөңгелек болғанын айтты. 1964 жылы Райт пен Парклендтегі техникалық қызметкер Даррел Томлинсонға оқ көрсетілді, олар табылған оқ пен дәлел ретінде сақталған оқ бірдей болып көрінетінін айтты, бірақ екеуі де оқты сол оқ деп нақты анықтай алмады.