Роберт Бонд: Ньюфаундленд премьері және доминионның алғашқы премьер-министрі

Кіріспе

Ньюфаундленд премьері
Ньюфаундлендтің соңғы премьері

Сэр Роберт Бонд (25 ақпан 1857 – 16 наурыз 1927) 1900 жылдан 1907 жылға дейін Ньюфаундленд колониясының соңғы премьері және 1907 жылғы Императорлық конференция колонияға доминион мәртебесін бергеннен кейін 1907 жылдан 1909 жылға дейін Ньюфаундленд доминионының тұңғыш премьер-министрі болды. Ол Ньюфаундлендтің Сент-Джонс қаласында саудагер Джон Бондтың ұлы ретінде дүниеге келді. Бонд 1872 жылға дейін Сент-Джонс қаласында өсті, сол жылы оның әкесі қайтыс болып, отбасына мол мүлік қалдырды. Ол Англияға білім алуға барып, кейін Ньюфаундлендке оралып, сэр Уильям Уайтвейдің кеңсесінде тәлімгерлікке түсті.

Саяси мансап

Ол 1882 жылы Тринити-Бейдегі Ассамблея палатасына үміткер болып түскен кезде саясатқа қатысты. 1885 жылы Уайтвей үкіметі жеңілгенге дейін ол Ассамблея палатасының спикері болды. Ол 1885 жылғы сайлауда Фортюн-Бей, 1889 және 1893 жылғы сайлауларда Тринити-Бей, ал 1897, 1900, 1904, 1908, 1909 және 1913 жылғы сайлауларда Твиллингейттен Палатаға сайланды. 1889 жылы Уайтвей билікке оралғанда Бонд колониялық хатшы болып тағайындалды. Ол АҚШ-пен еркін сауда жасауға тырысты, бірақ Канаданың қарсылығынан бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1894 жылы үкімет сот арқылы жеңіліске ұшырады, алайда 1894 жылғы банк дағдарысының нәтижесінде ол көп ұзамай қайтадан билікке оралды. 1897 жылғы сайлауда Уайтвей жеңілгеннен кейін Бонд Либералдық партияның жетекшісі болды. 1900 жылы сэр Джеймс Винтер басқаратын консерваторлар сенімсіздік дауысына ұшырағаннан кейін ол премьер-министр болды. 1902 жылы ол король Эдуард VII және королева Александраның тәж кию рәсіміне, сондай-ақ Лондонда өткен отаршыл премьерлер конференциясына қатысты. Премьер-министр ретінде ол АҚШ-пен еркін сауда жасауға тағы да тырысты. АҚШ сенаторы Генри Кэбот Лоджтың қарсылығына байланысты бұл да сәтсіз аяқталды. Тедди Рузвельт араласуға тырысты, бірақ нәтиже болмады, бұл екі елдің арасындағы достық қарым-қатынастың аяқталуына әкелді. АҚШ пен Ньюфаундленд арасындағы қарым-қатынас 1905 жылғы қарашада Бонне-Бейде жергілікті балықшылар жағалауда сатылатын жемді сатып алуға тырысқан американдықтармен қақтығысқа түскен кезде нашарлады. 1904 жылы Бонд үлкен көпшілік дауысымен қайта сайланды. Ол француз жағалауы мәселесін шешіп, Ньюфаундлендке аралдың толық бақылауын беруге қол жеткізді. 1907 жылғы Империялық конференциядан кейін Ньюфаундленд және басқа да өздік басқаратын британдық колонияларына доминион мәртебесі берілді, ал Бонд ресми түрде Ньюфаундленд доминионының бірінші премьер-министрі атанды. 1907 жылы оның бас прокуроры сэр Эдвард Патрик Моррис өз партиясын құрып, оған "Халық партиясы" деп ат қойды. 1908 жылғы сайлауда екі партия тең түсті, әрқайсысы 36 орынның 18-ін алды. Губернатор Уильям Макгрегор Бондтан үкімет құрау мүмкіндігін сұрады, бірақ ол үкімет мүшесін спикер етіп сайлау қажет болғандықтан, мұны істей алмайтынын мәлімдеді. Морриске де сұрақ қойылды, ол оны құра алатынын айтты және премьер-министр ретінде ант берді. Оның үкіметі Парламент шақырылғаннан кейін сәтсіз аяқталды. 1909 жылғы сайлауда Моррис жеңіске жетті, себебі ол мемлекеттік қаражатты бақылап отырды. Бонд 1913 жылы Уильям Кокердің Юнионисттік партиясымен одақтасып, либералдарды сайлауға қайтадан бастап келді. Алайда олар Морристі жеңе алмады, және Бонд 1914 жылдың қаңтар айында Либералдық партияның жетекшісі лауазымынан кетті. 1919 және 1923 жылдары либералдар оны қайтадан саясатқа оралуға көндіруге тырысты. Бонд оларға «Егер менде күш болса, шеберлер қалай шақырылар еді; Менің кедей елім Ньюфаундленд, соңғы саты» деген болашақты болжайтын жауап берді. Бонд 70 жасында Уитборн қаласындағы өз поместьесінде қайтыс болды.

He got involved in politics in 1882 when he ran for the House of Assembly in Trinity Bay. He was speaker of the House of Assembly before the Whiteway government was defeated in 1885. He was elected to the House for Fortune Bay in the 1885 election, Trinity Bay in the 1889 and 1893 elections, and for Twillingate in the 1897, 1900, 1904, 1908, 1909, and 1913 elections. When Whiteway came back into power in 1889; Bond was made Colonial Secretary. He tried to negotiate free trade with the United States but it failed because of Canada's objection. The government was defeated by judicial means in 1894; however, it came back to power shortly as a result of the bank crash of 1894. Bond became leader of the Liberal Party after Whiteway lost the 1897 election. He became Premier in 1900 after the Conservatives under Sir James Winter lost a vote of confidence. In 1902 he attended the Coronation of King Edward VII and Queen Alexandra and the conference of Colonial Premiers in London. As Premier, he once again tried to negotiate free trade with the United States. It failed because of the objections of US senator Henry Cabot Lodge. Teddy Roosevelt tried to intervene but was not successful and it ended the friendship between the two nations. Relations between the United States and Newfoundland deteriorated to the point where, in November 1905 in Bonne Bay, local fisherman clashed with Americans trying to buy bait on shore. In 1904, Bond was re elected with a clear majority. He went on to settle the French Shore issue which gave Newfoundland full control over the island. Following the 1907 Imperial Conference, Newfoundland and the other self governing British colonies were given dominion status and Bond formally became the first prime minister of the Dominion of Newfoundland. In 1907, his Attorney General Sir Edward Patrick Morris walked across the floor and started his own party called the Peoples Party. In the 1908 election the two parties came to a tie getting 18 seats each out of the 36 seats. Bond was asked by Governor William MacGregor if he could form a government and said that he could not because he would have to elect a government member as Speaker. Morris was asked and said he could and was sworn in as Prime Minister. His government failed as soon as Parliament was convened. In the 1909 election, Morris won because he controlled government funds. Bond again led the Liberals into election in 1913 in an alliance with the Unionist Party of William Coaker. They failed to defeat Morris and Bond resigned as Liberal Leader in January 1914. In 1919 and again in 1923, the Liberals tried to persuade him to return. Bond responded with the prophetic response "If only I had the strength, how the fitters would fly; My poor country Newfoundland, the last stage". Bond died on his country estate in Whitbourne at the age of 70.

Құрметтер

Бонд премьерлік кезінде бірнеше құрметті наградаларға ие болды. 1901 жылғы 24 қазанда Бондты Санкт-Майкл және Санкт-Джордж орденінің кавалер-командоры (KCMG) дәрежесімен марапаттады, бұл марапат Корнуолл мен Йорк герцогы мен герцогинясының (кейіннен король Георг V және королева Мэри) Сент-Джон қаласына келген сапары барысында жасалды. 1902 жылы Лондонға жасаған сапары кезінде ол 1902 жылғы 11 тамызда Императордың құпия кеңесінің мүшесі болып ант берді, бұл патшаның 1902 жылғы тәж кигізу құрметіне байланысты жарияланған тізімінде осы тағайындау туралы хабарланғаннан кейін болды. 1902 жылғы 26 шілдеде Эдинбург қаласына жасаған сапары кезінде оған Лондон, Манчестер және Бристоль қалаларының құрметті азаматтығы берілді. 1902 жылғы шілдеде Эдинбургке келген кезде Эдинбург университеті оған құрметті LL.D. дәрежесін берді.