1824-1825 жылдардағы Австралияның шығысын зерттеу саяхаты
Hume and Hovell expedition
1824-1825 жж. Австралияның шығысын зерттеу сапары: Хьюм мен Ховелл экспедициясы. Жаңа мал жаю жерлерін табу, батыл болжамдарды жоққа шығару. Австралия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Австралияны зерттеу 1824-1825 жылдары
Exploration of eastern Australia from 1824 to 1825
Хьюм мен Ховелл экспедициясы – шығыс Австралияда жүргізілген зерттеу сапары болды. 1824 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы сэр Томас Брисбен Гамильтон Хьюм мен бұрынғы Корольдік теңіз флотының капитаны Уильям Ховеллге колонияның оңтүстігінде жаңа жайылымдық жерлерді табу және Жаңа Оңтүстік Уэльстің батыс өзендерінің қайда құятынының құпиясын ашу үшін экспедиция жүргізуді тапсырды. Бас геодезист Джон Оксли Отуэй мүйісі мен Спенсер шығанағы аралығында ешбір өзеннің теңізге құя алмайтынын, ал 34-ші параллельдің оңтүстігіндегі жердің "өмір сүруге жарамсыз және мәдениетті адамдар үшін ешқандай мақсаты жоқ" екенін мәлімдеді. Осы бағыттағы зерттеулер сол кезде үлкен тоқтап қалды. 1824 жылы жаңадан тағайындалған сэр Томас Брисбен бұл мәлімдемеге сенбеді, сондықтан Уилсон мүйісіне жақын тұтқындар тобын қондырып, Сиднейге құрлықпен бара білгендерге кешірім беруге және жер беруге уәде берді. Александр Берри губернаторға зерттеу тобын басқаруға Хьюмды тағайындауды ұсынды. Хьюм бұл міндеттен бас тартты, бірақ егер оған адамдар мен жылқылар берілсе, Джордж көлінен Басс бұғазына дейін баратынын ұсынды. Бұл жоспар іске аспады. Бірақ көп ұзамай Хьюм мен В. Х. Ховелл (Минтодан) сол бағытта экспедиция жүргізуге келісті. Олар адамдар, жылқылар және бұқаларды тауып алды; үкімет оларға жүк арбаларын, брезенттерді, шатырды, қару-жарақтарды, оқ-дәрілерді және сызба карталарды берді.
The Hume and Hovell expedition was a journey of exploration undertaken in eastern Australia. In 1824 the Governor of New South Wales, Sir Thomas Brisbane, commissioned Hamilton Hume and former Royal Navy Captain William Hovell to lead an expedition to find new grazing land in the south of the colony, and also to find an answer to the mystery of where New South Wales's western rivers flowed. Surveyor General John Oxley asserted that no river could fall into the sea between Cape Otway and Spencer's Gulf, and that the country south of parallel of 34 degrees was ' uninhabitable and useless for all purposes of civilised men,' and for the time exploration in this direction was greatly discouraged. In 1824, newly appointed Sir Thomas Brisbane, who disbelieved this statement, offered to land a party of prisoners near Wilson's Promontory and grant them a free pardon, as well as a grant of land, to those who found their way overland to Sydney. Alexander Berry recommended the Governor to secure the services of Hume to lead the exploring party. Hume declined to undertake that task but instead offered, if supplied with men and horses, to go from Lake George to Bass Straits. This was not carried out. But shortly afterwards Hume and W. H. Hovell, of Minto, agreed together to undertake an expedition in that direction. They found men and horses and bullocks; the Government furnished them with pack saddles, tarpaulins, tent, arms, ammunition, and skeleton charts.
Той
Хьюм мен Ховеллден басқа, экспедицияда алты мүше болды. Джефф Барруа (жазбаларда Боссава деп көрсетілген), экспедицияға дейін Хьюмнің адамдарының бірі болды. Ол үйленбеді және 1841 жылы Сиднейдегі сот тұтқындарына арналған ауруханада қайтыс болды. Генри Энгел – Хьюмнің адамдарының бірі. 1825 жылдың шілдесінде босатылуға рұқсат алды. Кейін 1828 жылы Стёрт пен Хьюммен бірге саяхаттады. Джеймс Фицпатрик – Хьюмнің адамдарының бірі, кейін Кутамундра мен Гундагай арасында жерге ие болды; соңынан Кэмпбелтаунға жақын 'Гленли' шаруашылығын сатып алды, 86 жасында қайтыс болды. Уильям Боллард – 1822 жылдың 7 қаңтарында 'Провиденс' кемесімен Сиднейге келген еркін қоныс аударушы. Ол Ховеллдің тағайындалған қызметшілерінің бірі болды. Кейіннен 1840 жылдары Жоғарғы Пиктонда "Фарриерс Армс" атты қонақ үй салып, басқарды. 1854 жылдың 21 тамызында қайтыс болды және Жоғарғы Пиктондағы католик зиратына жерленді. Томас Смит – Ховеллдің тағайындалған қызметшісі. Кейіннен Сара Динге үйленіп, екі баласы болды және 1837 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Истерн-Крик қаласында қайтыс болды. Томас Бойд – Хьюмге жақсы атпен, далалық шебер және жүзуші ретінде белгілі болды, сол кезде Кеннеди отбасына міндеттеме берген және Хьюм Бойдты Ховеллдің адамдарының бірі ретінде экспедицияға қосылуын ұйымдастырды. Тумут ауданына оралып, Гилмор сағасында қоныстанды. Ол үйленді, 12 баласы болды және 1885 жылдың 27 маусымында 86 жасында Тумут маңындағы 'Уиндоуиде' қайтыс болды. Ол Тумут пионерлер зиратына жерленген, оның қабірін белгілейтін тас орнатылған.
Apart from Hume and Hovell, there were six members of the expedition. Jeff Barrois (stated as Bossawa in records) , became one of Hume's men just before the expedition. He never married and died in the Sydney Convict Hospital in 1841. Henry Angel, was one of Hume's men. Granted ticket of leave in July 1825. He later accompanied Sturt and Hume in 1828. James Fitzpatrick, was one of Hume's men, who later took up land between Cootamundra and Gundagai; later bought 'Glenlee' station near Campbelltown, died at 86. William Bollard, was a free settler who on the ship Providence disembarking in Sydney on 7 January 1822. He was one of Hovell's assigned servants. He later built and kept a hotel called the "Farriers Arms" in Upper Picton in the 1840s. He died on 21 August 1854, and is buried in the Catholic Cemetery, Upper Picton. Thomas Smith, was Hovell's assigned servant. He later married Sarah Dean, had two children and died at Eastern Creek, NSW in 1837. Thomas Boyd, was known to Hume as a well respected horseman, bushman and swimmer, was at the time indentured to the Kennedy family and Hume arranged for Boyd to join the party as one of Hovell's men. Returned to Tumut district and settled on Gilmore Creek. He married, had 12 children and died at 'Windowie', near Tumut, on 27 June 1885, aged 86 years. He is buried in the Tumut Pioneer Cemetery, where a headstone marks his grave.
Экспедицияның киім-кешегі
Экспедиция жеке қаржыландырылған деп есептеледі, бірақ губернатор Брисбен алты жүк арбасы мен жабдық, бір Парамтта матасынан тігілген шатыр, екі брезент, әрбір адамға бір костюм, бірнеше далалық ыдыс-аяқ, аздаған қару-жарақ және оқ-дәрі, сондай-ақ саяхат жолын белгілеуге арналған екі скелет картасын, құны шамамен 50 фунт стерлингтен берді. Жабдықтар тізімі: 7 жүк арбасы, 1 мінеу арбасы, 8 мылтық, 6 фунт (2,7 кг) ұңғыл, 60 шарлы патрон, 6 көрпе, 2 брезент, 1 Парамтта матасынан жасалған шатыр, 1200 фунт (544 кг) ұн, 350 фунт (158 кг) шошқа еті, 170 фунт (77 кг) қант, 38 фунт (17 кг) шай және кофе, 8 фунт (3,6 кг) темекі, 16 фунт (7 кг) сабын, 20 фунт (9 кг) тұз, 8 галлон (30 л) ром, 1 жасалма горизонт, 1 секстант, 3 қалталық компас, 1 балакөлік және ас дайындау құралдары.
The expedition is considered to have been privately funded, but the Governor Brisbane furnished six pack saddles and gear, one tent of Parramatta cloth, two tarpaulins, a suit of slops for each of the men, a few bush utensils, a small quantity of arms and ammunition, and two skeleton charts for the tracing of the journey, worth about 50 pounds. The supplies were as follows: 7 pack saddles, 1 riding saddle, 8 stands of arms, 6 lbs (2.7 kg) of gunpowder, 60 rounds of ball cartridge, 6 blankets, 2 tarpaulins, 1 tent made of Parramatta cloth, 1200 lbs (544 kg)flour, 350 lbs (158kg) pork, 170 lbs (77 kg) sugar, 38 lbs (17 kg) tea and coffee, 8 lbs (3.6 kg) tobacco, 16 lbs (7 kg) soap, 20 lbs (9 kg) salt, 8 gal (30L) rum, 1 false horizon, 1 sextant, 3 pocket compasses, 1 pram, and cooking utensils.
Кету
1824 жылғы 2 қазанда Ховелл мен Юм Аппиндегі Юмның үйінде кездесіп, экспедициясын бастады. Толық құрамындағы топ сегіз адамнан тұрды: Юм және оның үш серігі – Клод Босова, Генри Энджел және Джеймс Фитцпатрик. Сонымен қатар Ховелл мен оның үш серігі – Томас Бойд, Уильям Боллард және Томас Смит. Олар 13-і күні «Джордж көліне» жақын Юмтың стансасына жетті. Сол кезде «Джордж көлі» деген атау ауданды да білдіретін, ал Юмның стансасы, Вуллобидалла – кейін Коллингвуд стансасы деп аталған – қазіргі Ганнингке қарағанда көлге жақынрақ орналасқан. Дегенмен, топтың бір бөлігі көлге саяхат жасады. 14-і күні «Юм мен Ховелл екі серігімен бірге Джордж көліне барып, көлдің Юм стансасынан бағытын және қашықтығын анықтау үшін аттанды». Олар түнде Юм стансасына оралды. 17-і күні саяхатын бастады. 18-і күні Юмның кейінгі тұрғын үйі – Кума коттеджінің жанында лагерь құрды. 19-ы күні Ярр – қазір Ясс жазығы деп аталатын жерден өтті. Олардың алғашқы үлкен қиындығы – сол кезде толып тұрған Муррумбиджи өзенін кесіп өту болды. Өзен жағасында өсетін ағаштардың бәрі де суда жүзбейтіндей ауыр болғандықтан, Юм өзеннен сал жасауға шешім қабылдады. Юм мен Ховеллдің серігі Бойд өзенді бірінші болып жүзіп өтті, тістерінің арасында кішкентай арқан ұстап, оған өзенді кесіп өтуге жеткілікті ұзын сызық байланған. Ағым күшті болғандықтан бұл қауіпті жұмыс еді. Бірақ олар сәтті аяқтады, содан кейін көп еңбекпен барлық топты, жүктерін және малдарды қауіпсіз түрде өзеннен өткізді. 24 қазанда олар көруге келмейтін тау кедергісіне тап болды. Басшылар арасында қай бағытты таңдау керектігі туралы дау болды, нәтижесінде топ екіге бөлінді. Жабдықтар бөлісті, тіпті бір шатырды екіге тіліп тастауға дайындық жасады. Юм мен Ховелл қуырылған табақ үшін аяусыз ұрысты, ол қолында сынды. Бірі тұтқасын, екіншісі табақты алды. Бірақ кейін Ховелл өзінің қателігін түсініп, Юмға қосылды. Юм екі серігімен бірге көлдер тізбегін бойлай жүріп, кейіннен бүкіл топ төмен түскен шатқалға жетті. 31-і күні олар өздерін таулы аймақтың батыс жиегінде тапты. Бұл оңай болған жоқ. 6 қарашада олар қармен жабылған Австралия Альпін тауларын көрді. Содан кейін олар кенгурулар мен басқа да жануарларға толы, аборигендердің іздері жиі кездесетін өте бай жерге келді. 16 қарашада сейсенбі күні олар кенеттен «әдемі өзеннің» жағалауына жетті. Юм бұл өзенді алғаш Альбери маңында көріп, оны әкесінің құрметіне «Юм» (қазіргі Мюррей өзені) деп атады. Олар алғаш кездескен жерде өзеннің ені шамамен 50 метр, ал тереңдігі едәуір болды. Ағымның жылдамдығы сағатына үш шақырымға жуық, ал су мөлдір еді. Олар брезентпен жабылған тоқудан жасалған қайық құрастырып, ақырында оны кесіп өтіп, қазіргі Викторияға қарай саяхатын жалғастыра алды. Олар Овенс және Гулберн өзендерін кесіп өтіп, Хьюм тас жолынан шығысқа қарай және Буффало тауының етегіне жақын бағытпен оңтүстікке қарай жол тартты.
On 2 October 1824, Hovell and Hume met at Hume's house in Appin, and started upon their expedition. The party, when complete, consisted of eight people, Hume and his three men, Claude Bossowa, Henry Angel, and James Fitzpatrick. As well as Hovell and his three men, Thomas Boyd, William Bollard, and Thomas Smith. They reached Hume's station near 'Lake George' on the 13th. In those times, 'Lake George' also referred to the district, and Hume's station, Wooloobidallah—later called Collingwood Station—was closer to modern day Gunning than to the lake. However, some of the party did make an excursion to the lake. On the 14th, "Hume and Hovell, with two of the men, proceed to Lake George, in order to ascertain the bearings and distance of the Lake from Hume's station". They returned to Hume's station at dusk. They started their journey on the 17th. On the 18th, they camped near the site of Hume's later residence, Cooma Cottage. On the 19th they passed Yarrh – or as they are now called Yass Plains. Their first great difficulty was in crossing the Murrumbidgee which was in full flood at the time. The timber growing on the banks of this river was too heavy to float, so Hume resolved to make a raft of the body of one of their carts. Hume and Hovell's man Boyd, swam across the river first, with a small rope between their teeth, to which was attached a line long enough to reach across the river. It was a work of peril, as the current was strong. But they succeeded, and then, with much labour, got the whole party, with baggage and cattle, safely over. On 24 October they came up to what seemed an impenetrable mountain barrier. There was an argument between the leaders concerning the best route to take which resulted in the party splitting up. The equipment was divided, and they prepared to cut their one tent in halves. Hume and Hovell fought bitterly over the frying pan, which broke in their hands. One of them taking the handle, the other the pan itself. Later, however, Hovell rejoined Hume when he found he had made a mistake. Hume, with two men, following a chain of ponds, came to a chasm through which the whole party afterwards descended. On the 31st they found themselves on the western edge of the tableland. The descent was not accomplished without much difficulty. On 6 November, they came in sight of the snow covered Australian Alps. They came after this upon a very rich country, abounding in kangaroos and other animals, with frequent tracks of aborigines; and on Tuesday, 16 November, they arrived suddenly on the banks of a "fine river". Hume was the first to see the river, near the site of Albury and named it the "Hume", (now the Murray River) after his father. This river, where they first came upon it, is about 50m in breadth, and of considerable depth. The current was about three miles an hour, and the water clear. They improvised a tarpaulin covered wicker boat and they were able to eventually cross and continue into what is now known as Victoria. They proceeded south crossing the Ovens River and Goulburn River by a route further to the east of the Hume Highway and closer to the foothills of Mount Buffalo.
Ұлы бөлік арасынан өту
Төрт күннен кейін Гулберн өзенін кесіп өткен соң, қиын өтілетін жерге жетілді. Топ үш күн бойы Ұлы бөлініс тауларын Өкініш тауынан асып өтуге тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Хьюм бағытын батысқа бұрып, 12 желтоқсанда болашақ Бродфорд қалашығының төңірегіндегі төбесі аз аймаққа жетті, онда лагерь құрды. Хьюм оңтүстікке қарай, сол сияқты төмен жатқан тауларға бет алды және келесі күні сол бағытта өткел тапты. Ол топты Хьюм асуы, Вандонг арқылы Ұлы бөлініс тауларын кесіп өтті және 1824 жылғы 16 желтоқсанда Порт Филлип шығанағының бір бөлігі – Корио шығанағындағы Бёрд Рок, Пойнт Лилиасқа, болашақ Гелон қаласының солтүстігіне жетті. Ховелл сол күні олардың бойлық координаталарын өлшегенін айтты, бірақ шындығында ол оны саяхат барысында өздері салған картадан оқыған. 1867 жылы Ховелл бойлық координаталарын өлшемегенін мойындап, осыған Хьюмді кінәлады. Осы мойындаудан бұрын, 1831 жылы саяхат туралы алғашқы кітапты жазған доктор Уильям Блэнд, зерттеушіні қорғау үшін Ховеллдің бойлық координатасында бір градус қателік жасаған деген аңыз ойлап тапты. Бұл Блэнд қаламынан туған жалғыз аңыз емес. 1825 жылдан бастап Хьюм төрт рет өзінің бастапқы мақсаты – Батыс портына жеткенін жазды. Бұл Блэндтің тоғыз газет мақаласында қайталанды. Тек 1827 жылы Ховелл саяхаттың Гелон маңында аяқталғанын көрсеткеннен кейін ғана, екеуі осы орынды анықтау үшін өздерінің айтқандарын өзгертті. 18 желтоқсанда топ Жаңа Оңтүстік Уэльс бағытына қайтты. Хьюм таулы жерлерден аулақ болу және көп уақытты үнемдеу үшін батысқа қарай көбірек саяхаттауды жөн көрді. Бұл дұрыс шешім болды, өйткені 1825 жылғы 16 қаңтарда, ұн азайып бара жатқанда, олар алдын ала қалдырып кеткен арбаларына жетті. Екі күннен кейін олар Гуннингтегі Хьюмтің шаруашылығына келді. 1826 жылғы 18 қарашада Хьюм мен Ховеллдің жаңалықтары негізінде полковник Стюарт, капитан С. Райт және лейтенант Бёрчелл (капитан Ветэрралл) бригтер «Дракон» және «Амити» арқылы Батыс портына бару және онда колония құруға бұйрықпен жіберілді. Олар бірнеше сотталғандар мен 3-ші және 93-ші полктерден шағын әскер күшін алып кетті. Ховелл жол көрсетуші ретінде топпен бірге жіберілді. Батыс портын зерттеу кезінде Ховелл бұрынғы сапарында ол оған жетпегенін түсінді. Ховелл мен Хьюм екеуі де Батыс портын дұрыс анықтамағаны үшін жазғырылды. Олар осы аймақтың құндылығы туралы толыққанды ұсынымдарына негізделген жаңа елді мекенді құруға жұмсалған ақшаның ысырап болуына байланысты кінәлі деп танылды.
Four days after crossing the Goulburn River, impassable country was reached. The party spent three days attempting to cross the Great Dividing Range at Mt Disappointment but were thwarted. Hume shifted direction to the west and, on the 12 December, reached less hilly country at the future township of Broadford, where they camped. Hume headed towards similarly low ranges to the south and found a pass in that direction next day. He led the party across the Dividing Range at Hume’s Pass, Wandong, and, on 16 December 1824, reached Corio Bay, an arm of Port Phillip Bay, at Bird Rock, Point Lillias, north of the future site of Geelong. Hovell claimed that he had measured their longitude on the same day but, in reality, he had read it off the sketch map that they had drafted themselves during the trip. In 1867, Hovell admitted that he did not take any longitude measurements and blamed Hume for it. Prior to that admission, Dr William Bland, who wrote the first book on the journey in 1831, invented the myth that Hovell made an error of one degree in longitude in order to protect the explorer. It was not the only myth emanating from the pen of Bland. From 1825, Hume wrote on four occasions that he had reached Western Port, his original destination. That was repeated in nine newspaper articles by Bland. It was not until 1827, when it was demonstrated by Hovell that the journey had ended near Geelong, that the pair changed their stories to identify that location. On 18 December, the party turned back towards New South Wales. Hume chose to travel more to the west to avoid the mountainous country and save considerable time. It was a sound decision because, on 16 January 1825, just as their flour ran out, they reached the carts they had left behind. Two days later, they arrived at Hume's station at Gunning. On 18 November 1826, based on the discoveries of Hume and Hovell, Colonel Stewart, Captain S. Wright, and Lieutenant Burchell were sent in (Captain Wetherall), with the brigs Dragon and Amity, under orders to proceed to Western Port and establish a colony there. They took a number of convicts and a small force of troops from the 3rd and 93rd regiments. Hovell was sent with the party as guide. While exploring Western Port, it became apparent to Hovell that he had not reached it on his earlier trip. Both Hovell and Hume were publicly rebuked for their error in incorrectly identifying Western Port. They had become implicated by association with the wasted expense of setting up a new settlement there, based upon their fulsome recommendations of the value of the region.
Сиднейге оралу
"Ақша-ақшаға бай жігіт" (Австралияның бірінші буыны) Юм мен суыққан ағылшын Ховеллдің қарым-қатынасы нашарлап, олар өздерінің жаңалықтары үшін мақтану үшін Сиднейге қайтуда жарысты. Олар 1825 жылғы қаңтарда келді және екеуі де губернатор Брисбеннен үлкен жерлер алды. Кейіннен олар сапар туралы әртүрлі есептер жариялады, әрқайсысы жетекшілік еткенін мәлімдеді. Юм мен Ховелл экспедициясы Австралияның ішкі аймағының өмірге жарамсыз шөл екендігі туралы кең таралған пікірді жоққа шығарды. Олар Мюрримбиджи мен Мюррей арасындағы, Порт-Филипп маңындағы құнарлы жағажай жазықтарында, содан кейін Солтүстік-Шығыс Виктория жазықтарында Мюррей өзеніне дейін қайтар жолдарында мол сулы мал жаюға қолайлы жерлер тапты. Жаңа Оңтүстік Уэльс тұрғындары олардың жолымен 1837 жылға дейін, яғни тағы он үш жылдан кейін жүрді, ал бұл аумақтың байлығы 1836 жылы сэр Томас Митчелл растағаннан кейін ғана мүмкін болды. Олардың маршрутының бір бөлігі Сиднейден Мельбурнға Альбери арқылы өтетін Хьюм тас жолын құрады.
Relations between the "currency lad" (first generation Australian) Hume and the aloof Englishman Hovell had deteriorated, and they raced each other back to Sydney to claim credit for their discoveries. They arrived in January, 1825, and were both rewarded with large land grants by Governor Brisbane. They later published conflicting accounts of the journey, each claiming leadership. The Hume and Hovell expedition disproved the widely held view that the interior of Australia was an uninhabitable wilderness. They found abundant well watered grazing land between the Murrumbidgee and the Murray, on the huge fertile coastal plains around Port Phillip, and then on the plains across North Eastern Victoria all the way to the Murray River during their return journey. It took another thirteen years for settlers from New South Wales to follow their route in 1837, and only after the richness of the territory was confirmed by Sir Thomas Mitchell in 1836. Some parts of their route formed the Hume Highway from Sydney to Melbourne via Albury.
Беверидж, Виктория
Бұл Беверидж монументі және түсіндірме тақтасы 1999 жылы Фрейзер тауының етегінде, Хьюм мен Ховелл теңізді алғаш көріп қалған жерді белгілеу үшін салынды. Алғашқы ескерткіш 1924 жылы тігіліп, жақын жердегі жеке меншікте орналасқан.
This Beveridge Monument and interpretive panel was built in 1999, at the foot of Mount Fraser, to mark the location from which Hume & Hovell first sighted the sea. The original monument, erected in 1924, is on private land nearby.