Кіріспе

Неогесперидин дигидрохальконы, кейде неогесперидин DC немесе жай ғана NHDC деп қысқартылады, цитрус жемістерінен алынған жасанды тәттілендіргіш. Ол ерекше түрде лимонин және нарингин сияқты цитрус жемістерінде кездесетін басқа заттардың ащы дәмін жасыруға тиімді. Өндірісте, оны ащы апельсиннен неогесперидинді бөліп алып, содан кейін оны NHDC-ға айналдыру үшін сутегімен қатыру арқылы өндіреді.

Ашылу

NHDC 1960-шы жылдары АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің зерттеу бағдарламасы аясында цитрус шырындарындағы ащы заттардың дәмін азайту жолдарын іздеу кезінде табылды. Неогесперидин – осындай ащы заттардың бірі. Ол калий гидроксиді немесе басқа күшті сілтемен өңделгеннен кейін, катализдік сутектендіруге ұшыратылса, NHDC-ге айналады.

Профиль

NHDC таза түрінде ұнтақ қантқа ұқсас ақ зат ретінде кездеседі. Адамдардағы тәтті рецептор TAS1R2+TAS1R3-ті стимуляциялағандықтан, оның айқын тәтті дәмі бар, бірақ бұл түрге байланысты, себебі егеуқұйрықтардағы эквивалентті рецептор бұл молекулаға жауап бермейді. 2020 жылдың қараша айында FDA Неогесперидин дигидрохальконының (NHDC) қауіпсіз деп танылуына қатысты ешқандай қарсылық білдірмеген хат шығарды. FDA NHDC-нің GRAS (ғылыми процедуралар негізінде) екенін тұжырымдады. NHDC әртүрлі азық-түлік категорияларында тәттілендіргіш ретінде қолдануға арналған, максималды деңгейі 10–1000 ppm. NHDC сондай-ақ Еуропалық фармакопея мен АҚШ фармакопеясына дәрілік препараттарда эксципиент ретінде қолдану үшін енгізілген. NHDC-нің қауіпсіздігі жан-жақты зерттелді. Қауіпсіздік зерттеулері NHDC-нің уытты, мутагенді немесе канцерогенді емес екенін көрсетті. Басқа флавоноидтар сияқты, NHDC ішек микробиотасымен зиянсыз заттарға оңай метаболизденеді. NHDC-нің қауіпсіздігі 2022 жылы Еуропалық тамақ қауіпсіздігі агенттігі тарапынан қайтадан мұқият тексерілді. Рұқсат етілген тәуліктік мөлшерлеме дене салмағының 20 мг/кг құрамында белгіленді.

Қолданылуы

Тамақ өнімдерінде дәмді күшейту үшін 4-5 миллионнан бір бөлік (ppm) мөлшерінде және жасанды тәттілендіргіш ретінде 15-20 ppm мөлшерінде қолданылады.

Маскалау

Фармацевтикалық компаниялар бұл затты таблетка түріндегі фармакологиялық препараттардың ащы дәмін азайту үшін пайдалы деп санайды, сондай-ақ мал азығында жем беру уақытын қысқарту мақсатында қолданылады. Табиғатынан ащы болатын өнімдерде де оны жиі қолданады.

Көтергіш

Дәмділік күшейткіш ретінде NHDC өнімдердің кең спектрінде қолданылады және E 959 кодымен белгіленеді. Ол әсіресе сезімдік әсерлерді күшейтуімен (индустрияда "ауыздың сезімі" деп белгілі) ерекшеленеді. Мысалы, йогурт және мұзқаймақ сияқты сүт өнімдеріндегі "қаймақтылық" осыған жатады.