Кіріспе

Словакияның астанасы Братислава (Позсони, Пресбург/Пресбург), қазіргі уақытта Словакияның астанасы және елдің ең ірі қаласы болып табылады, және шамамен мың жылдан бері сақталған. Қаланың стратегиялық географиялық орналасуының арқасында, ол Жерорта теңізі мен Шығыстың дамыған мәдениеттеріне жақындығымен, сондай-ақ Дунай арқылы Еуропаның қалған бөлігімен байланыс мүмкіндігіне ие болғандықтан, маңызды еуропалық орталыққа айналды.

Тарихқа дейінгі дәуір

Қазіргі Братислава орналасқан жерде 1957 жылы Девинска Нова Вес ауданында (Epi)Плиопитек виндобоненсистің 25–15 миллион жыл бұрын өмір сүрген үш қаңқасы табылды. 14–10 миллион жыл бұрын өмір сүрген Griphopithecus suessi (бұрын Sivapithecus darwiny немесе Dryopithecus darwiny деп аталатын) тістері де Девинска Нова Весте 1902 жылы табылды. Палеолит кезеңінен бастап Homo heidelbergensis (шамамен 0,45 миллион жыл және шамамен 0,3 миллион жыл бұрын) және неандерталь адамының қол балталары мен басқа да тас құралдары табылды. Қала аумағындағы алғашқы тұрақты қоныстар (Сызықты керамика мәдениеті) неолит дәуірінде болды. Алайда, ерте тас дәуірінде аймақтың жалпы бөлігінде қоныс болған. Бірақ ол қаланың қазіргі аумағында емес еді. Братиславаның кейінгі ортағасырлық қамалының аумағындағы алғашқы бекінілген қоныс Энеолитте пайда болды. Қола дәуірінде осы кезеңнің ескі және жас (Урнфилд мәдениеттері) бөліктерінен қоныстар табылды. Кейінгі Девин қамалының аумағында қола дәуірінің соңғы кезеңіне (Подоль мәдениеті) қатысты маңызды іздер бар, сол кезде стратегиялық маңызға ие жерде – Морава және Дунай өзендерінің қосылған жеріндегі жартас үстінде бекінілген қоныс пайда болды.

Ерте темір дәуірі

Ерте темір дәуірінде қоныстардың орталығы қайтадан бүгінгі тарихи орталық және Братислава қамалының орналасқан аймағына жылды. Бұл кезең Орталық Еуропаның тарихқа дейінгі дәуірінің эпилогы деп есептеледі, және бұл фракиялық тайпалардың көші-қонымен байланысты, олар өздерімен грек өркениетінің нұсқасын әкелді. Көптеген археологиялық жағдайлар қала төбесінің де, қала аумағының да (маңызды өзен арқылы өтетін жерде) жергілікті Халштат мәдениетінің маңызды орталығы болғанын және қаланың шығыс жағындағы қазбаларда табылған баймен жабдықталған обалар (қорғандар) князьдердің бейіттері болуы мүмкін деген теорияны растайды.

Темір дәуірінің соңғы кезеңдері

Ла Тене кезеңі б.з.д. 450-ден б.з.д. 50 жылға дейін созылады. Кельттер (нақтырақ айтқанда, Бои тайпасы) б.з.д. 125 және 50 жылдар аралығында қамал төбесі мен тарихи орталық аумағында монета соғылатын маңызды кельт оппидумын (бекітілген қаласын) құрды. Қамал төбесінде акрополь, ал төменде (қолөнер) және оның төңірегінде (егіншілік) бірнеше елді мекендер орналасқан. Братислава тарихта алғаш рет нағыз қалаға айналды (кейін біздің заманымыздың 9-шы ғасырында және 11-шы ғасырында де-факто қала мәртебесіне ие болды). Ең маңызды табылардың бірі – жазулары бар күміс монеталар (көбінесе биатектер). Биатек – бұл монета соғуды ұйымдастырған жергілікті билеушінің немесе осы жердің өзінің аты болуы мүмкін. Дак әскерлерінің басшылығымен, король Буребистадан қанды жеңіліс тапқаннан кейін (б.з.д. 1-ші ғасырдың ортасынан кейін), қалған кельттер Девин жеріне шегініп, кішкентай, қорғануға оңайрақ төбелік бекініс құрды. Батыстан келген германдықтардың келуі кельттердің қалған бөлігін Дунайдың екінші (оң) жағында римдіктердің қорғауына жүгінуге мәжбүр етті.

1 ғасыр 10 ғасыр

І-IV ғасырларда Рим империясының шекарасы (Limes Romanus) Дунай бойында өтті. Солтүстік жағы Еуропалық Барбарикаға (герман тайпалары – Маркоманн) тиесілі болса, оңтүстік жағы Римге қарасты. Русовце маңында Рим шекаралық қаласы Герулатаның қирандылары, сондай-ақ қаланың зираттары мен шаруашылық құрылыстары (Villa Rusticas) қазылып алынды. Ресми түрде Барбарикаға қарасты болғанына қарамастан, қала аумағында Римнің іздері табылды. Мысалы, Девин қамалы туралы тарихи жазбаларда, Фулда жылнамасы сияқты деректерде, Довина деп аталатын қаушатсыз Рим әскери гарнизоны есімі кездеседі. 8-ғасырдан 907-жылға дейін Пресбург бекінісі және Довина (Девин) қамалы Нитра княздығының маңызды орталықтары болды. 864-жылы Девин қамалы (Довина) туралы алғашқы жазбаша мәлімет Фулдиш жылнамасында пайда болды. 900 жыл шамасында бұл жер (бастапқыда) Төменгі Паннония князі Браслав (Браслав, Бразлав) немесе Баварияның (Германия) вассалы болған, сол аттас билеушіге тиесілі болды. Бұрын Браслав қалаға неміс тілінде Брезалауспурк (907 жыл) деген ат берген, кейін Прессбург, және мүмкін, оның жаңа словак тіліндегі Братислава деген атын да берген деп есептелген. Бүгінде Прессбург/Брезалауспурк – Предеслаусбургтің бұрмаланған түрі деп саналады, бұл ат Предеславтан шыққан, ол шамамен 900 жылдары Братиславаны билеген және Ұлы Моравия королі Святоплуктың үшінші ұлы болған (кейбір тарихшылардың пікірінше). Алайда, қазіргі словак тіліндегі Братислава аты, қателік нәтижесінде, чех билеушісі Бретислав І-нің есімінен шыққан деп есептеледі. Братиславаға (Брезалауспурк ретінде) алғашқы жазбаша сілтеме 1837 жылы словак тарихшысы Ян Сафарик жасады. Бавариялықтар мажарлар тарапынан толық жеңіліске ұшырады; нәтижесінде франктердің шығыс маркасы тарап, мажарлар басып алды (907–955). Содан кейін Пресбург ортағасырлық Венгрияның құрамына кірді.

10001241

1000 жылдан бастап 13 ғасырдың басына дейін Позони қамалының (алғашқы жазба дерек 1151 жылы) төменгі нарық мекені (кейінгі қала орталығы) өсіп, 13 ғасырдың басында маңызды орталыққа айналды. Осы аймақта одан әрі мекендер пайда болды. Қамал өзінің орналасуынан Венгриядағы ең жақсы бекіністердің біріне айналды және (қаламен бірге) жиі шабуылдар мен шайқастардың ошағы болды, сондай-ақ Венгрия патшаларының жиі тоқтаған жеріне айналды. 1000 жылы Позони округі (комитат), Венгриядағы ең алғашқы округтердің бірі құрылды, бұл шараны, бастық князь Стефан I жасаған деп есептеді. Швецияда "PHANUS REX" және "RESLAVVA CIV" деген жазулары бар монеталар табылған; кейбір ғалымдар осы монеталар "(p)RESLAVVA CIV(itas)" немесе "(b)RESLAVVA CIV(itas)" (яғни Братислава қаласында) соғылған деп санайды, бірақ басқа авторлар Венгрия Корольдігінің аумағында осындай монеталардың табылмағанын, олардың салмағы мен диаметрі Стефан патшаның басқа монеталарынан өзгеше екенін, ал жазулары шатасқандығын айтады. Бұл олардың Стефан патшаның "STEPHANUS REX" және "REGIA CIVITAS" деген жазулары бар монеталарының үлгісімен шетелде соғылған жалған монеталар екенін көрсетеді. 1030 жылы чех герцогы Бретислав I, неміс императоры Конрад II-нің Венгрияға қарсы жорығына қатысып, қазіргі Словакияның батысын қиратты және Позони қамалына шабуыл жасады, бірақ Венгрия патшасы оны жеңді. 12 жыл өткен соң Бретислав I және неміс патшасы Генрих III әскерлері Позониді уақытша басып алды. 1043 жылы Генрих жаңадан шабуыл жасады. 1052 жылы неміс патшасы Генрих III 2 ай бойы Позониді қоршады, бірақ қамалға елеулі зиян келтірді. Келесі жылы Рим папасы Лев IX Генрих пен Венгрия патшасы арасында бейбітшілік орнату үшін қалаға жеке келді. 1073 және 1074 жылдары Геза мен герцог Ладиславқа қарсы күрескен кезде Позони қамалында болған Венгрия патшасы Соломон қамалды қайта жаңартуға бұйрық берді. 12 және 13 ғасырларда венгрлер бірнеше толқындарда қамалдың төменгі нарық мекеніне қоныстанды, бұрыннан сол жерде тұрған негізінен словак тұрғындарына қосылды. 1108 жылы неміс патшасы Генрих V, чех герцогы Сватоплюкпен бірге Позони/Прессбург қамалын басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. 1109 жылы чехтардың жаңа шабуылы (Моравияға жасалған венгр шабуылының кек алуы ретінде) сәтсіз болды. Борис, Венгрияның Геза I патшасына қарсы таққа талапкер болған (оның анасы күйеуі, Венгрия королі Коломанның адалдығын сақтамағаны үшін қуылған болса да), 1146 жылы Прессбург қамалын қоршап алып, басып алды. Венгрия патшасы оны сатып алуға мәжбүр болды. Венгрия королі III Стефан 1160 жылдары Позони қамалында тұрып, оның бекінісін күшейтті. 1189 жылы үшінші крест жорығына қатысушылар, неміс патшасы Фридрих I Барбаросса басшылығымен Позони қамалында жиналды.

12411536

1241 және 1242 жылдары моңғолдар нығайтылған қамал мен оның төмендегі қаланы жаулап ала алмады, бірақ айналасындағы елді мекендерді уақытша қиратты. Шабуылдардан кейін қамал жаңарып жаңартылды. 1242 жылдан бастап қалаға неміс отарлаушылары келіп, олардың саны біртіндеп артты, сондықтан 19 ғасырдың соңына дейін қала тұрғындарының басым бөлігі олар болды. 1271 және 1273–1276 жылдары қаланы Богемия королі Оттакар II Штирия үшін Венгрия мен Богемия арасындағы қақтығысқа байланысты басып алды. Осы оқиғаға байланысты 1271 жылы Прессбургтың бірінші бейбіт шарты жасалды. 1285–1286 жылдары қаланы венгр дворяны және палатин Николаус фон Гюссинг басып алды, ол 1286 жылы қаланы уақытша өртеп жіберді, бірақ патшаға қарсы көтерілісі жеңіліске ұшырады. 1287–1291 жылдары қаланы Австрия герцогы Альберт Габсбург басып алды. Альбертті сол кезде Поцсоны мен Тренчин округтерінің басшысы болған венгр дворяны Матфей III Цсак жеңді, соның нәтижесінде Поцсоны қайтадан Венгрияға қарасты болды. Қаланың (қамалдың төменгі бөлігі) алғашқы (белгілі) қала құқықтарын 1291 жылы венгр королі Андрей III берді. Бұрынғы қала құқықтары белгісіз, бірақ ықтимал, өйткені Прессбург 1250 жылға дейін «қала» деп аталған. 1291 жылдан кейін қала венгр патшаларынан, әсіресе 15 ғасырда император Зигизмундтан көптеген жеңілдіктер алды. Венгр королі Андрей III қайтыс болғаннан кейін Прессбург 1301 жылы Австрияға қосылды, себебі Андрейдің әйелі қаланы Габсбургтерге берді. Габсбургтер оны 1322 жылы Венгрияға қайтарды, бірақ кейін қайтадан басып алды. Тек 1338 жылы қала қайтадан Венгрия құрамына кірді. 1405 жылы Люксембург королі Зигизмунд қаланы еркін патшалық қала деп жариялады. Прессбург қана емес, Венгриядағы барлық қалалар осы мәртебеге ие болды (яғни, феодалдық мәртебеге ие болды және оның барлық құқықтарын алды), себебі Зигизмунд Венгриядағы (нақты) феодалдардың күшейіп келе жатқан билігін шектегісі келді. Гуситтер алғаш рет 1428 жылы Прессбург маңындағы елді мекендерді өртеп жіберген кезде пайда болды. Бір жылдан кейін Прессбургте Люксембургтың Зигизмунды мен гуситтер арасында (сәуір және маусым айларында) келіссөздер өтті, бірақ олар сәтсіз аяқталды. 1432–1434 жылдары гуситтер қаланы басып алуға тырысты, бірақ олардың шабуылдары сәтсіз аяқталды. Прессбургтегі Дунайдағы алғашқы көпір 1434 жылы салынды, бірақ келесі жылы су тасқынынан қирады. 1434 және 1435 жылдары гуситтердің Словакиядан кетуі үшін Венгрия төлеген сома ресми түрде келісілді. 1436 жылы Люксембургтың Зигизмунды Прессбургке өзінің елтаңбасын пайдалану құқығын берді және қамалдың нығайтылуын жақсартуға бұйрық берді (сол жылы гуситтердің шабуылына байланысты). 1439 жылдан 1486 жылға дейін Поцониде Дунай арқылы тағы бір көпір болды, оны 1486 жылы су тасқыны шайып кетті. 1440–1443 жылдары Польша королі Ладислав III-ті қолдаған Поцони қамалы мен Елизаветаны қолдаған (және оған тиесілі) қала арасында шайқастар болды. 1442 жылы Ладислав қамалға орналасып, уақытша қаланы басып алды, бірақ Елизаветаны қолдаған Австрия императоры Фридрих III жеңді. Ақырында, 1443 жылы Елизавета қаланы қайтарып алды, бірақ қамал Ладиславтың қолында 1444 жылы қайтыс болғанша қалды. 1465 жылдан 1490 жылға дейін Поцони қазіргі Словакиядағы алғашқы университет – Университат Истрополитананың (көбінесе Academia Istropolitana деп қате аталады) орналасқан жері болды. 1490 жылдан 1526 жылға дейін Прессбург Ягеллон патшалары тұсында дипломатиялық келіссөздер жүргізілген орын болды. 1490 жылдың жазында Максимилиан I, Киелі Рим императоры мажарларды Австриядан қуды, тіпті мажар шекаралық аймақтарын басып алды, бірақ ақша жетіспеушілігіне байланысты кері шегінуге мәжбүр болды және 7 қарашада 1491 жылы Мажар королі Ладислав II-мен Прессбург келісімін (осы келісімді Прессбургтың екінші бейбіт шарты деп те атайды) жасады. Бұл келісім бойынша Венгрия Төменгі Австриядан бас тартты және Ладиславтың заңды еркек баласы болмаған жағдайда Максимилиан таққа отыруына келісті. 1526 жылы Мохач шайқасынан кейін, Венгрия Корольдігі кеңейіп келе жатқан Осман империясынан жеңілді, түріктер Прессбургті 1529 жылы қоршап алды, бірақ оны жаулап ала алмады. Екі жылдан кейін қала қабырғасының сыртындағы шіркеулер мен ауруханалар әдейі қиратылды, соның салдарынан түріктер қала қабырғасының артындағы қалаға көре алмады. 1532 жылдың басында мыңдаған сарбаздар Венаға шабуыл жасағысы келетін түріктерге қарсы қорғаныс үшін Прессбургке жіберілді. Прессбург уақытша әскери лагерьге айналды. Түріктер Прессбургтегі әскери күшті көрген соң, Венаға оңтүстіктен шабуыл жасауға шешім қабылдады. Осы кезеңде қала Венгрияның қасиетті тәжінің қауіпсіздігіне кепілдік берді, оны түріктер мен Габсбургтардың қолынан сақтап қалды.

15361784 жыл

Осман империясының Венгрия аумағы арқылы ілгерілеуі және Буданы басып алуы салдарынан 1536 жылы Пресбург Корольдік Венгрияның астанасы ретінде белгіленді. Венгрия Корольдігі 1526 жылдан 1918 жылға дейін Габсбург монархиясының құрамында болды. Пресбург 1542 жылдан 1848 жылға дейін (үзілістермен) Венгрия диетасының (парламентінің) жиналатын орны болды, ал 1536 жылдан 1830 жылға дейін (Қасиетті Мартин соборында) Венгрия патшалары мен патшайымдарының тәж кигізілетін қаласы болды. Алғашқы тәж кигізу Габсбург королі Максимилианның, соңғысы Фердинанд V-тің тәж кигізуі болды. Барлығы, қалада 11 патша және 8 патшайым тәж кигізілді. Мария Терезаның 40 жылдық билігі кезінде Братислава, оның империясының қалған бөлігімен бірге, тұрақты экономикалық және әлеуметтік өсімге қол жеткізді. Дегенмен, 17 ғасырда қала Габсбургтерге қарсы көтерілістердің әсеріне ұшырады. Сонымен қатар, түріктермен соғыстар, су тасқындары, оба және басқа да апаттар болды. 1607 жылы Евангеликалық лютеран лицейі (протестанттық гимназияның бір түрі, ал 19 ғасырда университет десе де болады) құрылды.

Габсбургтерге қарсы көтерілістер

1606 жылы (Стефан Боцкай көтерілісі кезінде) Боцкай әскерлері Прессбургтің төңірегін басып алды. Габриэль Бетлен 1619 жылы Бетлен көтерілісінің бір бөлігі ретінде Прессбургті жаулап алды. 1621 жылы император әскерлері оны жеңіп, 1621-1622 жылдары қаланы қоршауға алды. Габриэль Бетлен мен император Фердинанд II, Киелі Рим империясының императоры арасында 1626 жылы Бетленнің Габсбургтерге қарсы көтерілісін аяқтаған Прессбургтың үшінші бейбіт шартына қол қойылды. 1671 жылдан 1677 жылға дейін Прессбург протестанттарға және Габсбургтерге қарсы көтерілістерге қатысушыларға қарсы арнайы соттардың орны болды; мысалы, 1671 жылы Весселеньи қастандығына қатысушыларға қарсы сот өтті. Имре Тёкёли көтерілісі (1682–1683) кезінде Поцсоны қазіргі Словакиядағы жалғыз қала болып, Тёкёли әскерлеріне бас иіп беруден бас тартты. Соңында, қала, бірақ қамал емес, 1683 жылдың шілдесінде капитуляциялады және Венаның жанындағы түріктер жеңілгеннен кейін (1683 жылдың қыркүйегі) ғана император әскерлері оны қайта басып алды. Қалаға соңғы әсер еткен көтеріліс 1704 жылы (Ракоци көтерілісі кезінде) болды, онда Савойя князі Евгений Ракоци әскерлерінен Прессбургті қорғауға қол жеткізді, бірақ қала төңірегі толығымен қирады.

18 ғасыр

XVIII ғасырдан бастап қала словак ұлттық және мәдени қозғалысының маңызды орталығы болды (Словак ұлттық қайта өрлеуі). 1710 және 1711 жылдары Ұлы оба эпидемиясы 3800 адамның өмірін қиды. Кейіннен, осы эпидемия аяқталғаны үшін Құдайға шүкіршілік ретінде Үштік бағана орнатылды. 18 ғасырда көптеген жаңа барокко стиліндегі ғимараттар салынды, экономика гүлденді (бірінші фабрика 1728 жылы салынды), алғашқы парктері құрылды (қазіргі Хвиездославово námestie-ге қараңыз). 1775 жылы қала қабырғасы одан әрі кеңею үшін бұзылды, 1776 жылы бірінші қалалық театр ашылды, ал Пресбург қазіргі Словакия және Венгрия аумағындағы ең ірі және маңызды қалаға айналды. Венгриядағы алғашқы журнал, Mercurius Veridicus ex Hungaria, 1705 жылы осы қалада жарық көрді, ал Венгриядағы алғашқы тұрақты газет (латын тілінде жазылған), Nova Posoniensia, 1721–1722 жылдары жарық көрді. 1713 жылы Габсбург монархтарының біртұтастығын және әйелдердің Венгрия тағына отыру құқығын бекіткен Прагматикалық санкция заңы қабылданды. Мария Тереза 25 маусым 1741 жылы Санкт-Мартин соборында Венгрия королевасы болып таж кигізілді. 6 жасар Вольфганг Амадей Моцарт 1762 жылы Палффи сарайында концерт берді. 1764 жылы Венгриядағы алғашқы неміс газеті, Pressburger Zeitung жарық көре бастады (1929 жылы тоқтатылды), ал 1 қаңтар 1780 жылы мұнда венгр тіліндегі алғашқы газет, Magyar hírmondó жарық көрді. 1720 мен 1780 жылдар аралығында халық саны 200%-ға өсті, ал 1782 жылға қарай халық саны 33 000-ға жетті (оның ішінде 29 223-і қаланың қамал төменгі жағындағы, еркін корольдік қала мәртебесіне ие болған бөлігінде тұрды), осылайша Пресбург Венгрияның ең үлкен қаласы атанды. 1783 жылы словак тіліндегі алғашқы газет, Presspurske Nowiny (1787 жылға дейін жарық көрді) және словак тіліндегі алғашқы роман, Жозеф Игнац Байжаның "Жас Ренедің оқиғалары мен тәжірибелері" ("Rene mladenca prihody a skusenosti") жарық көрді. 1775 жылы Мария Тереза Венгрияның 64 округінен әкелінген топырақтан Коронация төбесін тұрғызды. Жаңа монарх осы төбеге аттанғанда, қылышын төрт тарапқа – солтүстікке, оңтүстікке, шығысқа және батысқа серпитін. Алайда, 1783 жылы Иосиф II билігі кезінде Корольдік қазына Венаға көшірілді, көптеген мемлекеттік кеңселер Будаға көшірілді, соның ізінен ақсүйектердің көп бөлігі де оларға ерді. Осыдан бастап Пресбург тек қана коронация қаласы және венгр диетасының отыру орны болды. Халық саны азайды және қаланың экономикалық жағдайы 1811 жылға дейін нашарлады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Соғыстан кейін неміс халқының көпшілігі қуылды (кейбір немістерді неміс билігі бұрыннан эвакуациялаған еді). 1946 жылы партизандық съездің барысында қалада тұратын еврейлерге шабуыл жасалды. 1946 жылы қала Devín, Dúbravka, Lamač, Petržalka, Prievoz (қазіргі Ružinov құрамында), Rača және Vajnory (Karlova Ves 1944 жылы қосылған) көршілес ауылдарын қосты. 1947 жылы Париж бейбіт келісіміне сәйкес, Братиславаның өсуі үшін кеңістік қажет деген негізде, бұрынғы венгрлік Яровце, Русовце және Чуново ауылдары Дунайдың оң жағалауындағы Братислава көпірбасын кеңейтті, осы ауылдар Чехословакияға берілді. 1948 жылдың ақпан айында коммунистер билікті басып алғаннан кейін, қала Шығыс блогының құрамына кірді. Көптеген қазіргі мәдени мекемелер құрылды (қалада 1948 жылы түсірілген алғашқы фильмдер; 1949 жылы Словак филармония оркестрі құрылды; 1951 жылы Словак ұлттық галереясы, 1953 жылы Словак ғылым академиясы, 1959 жылы Братислава галереясы, 1956 жылы Словак теледидары), бірнеше зауыттар мен ескерткіштер салынды (кейде тарихи қаланың сәулетіне зиян келтіре отырып) – Slavín 1960 жылы, Камзик телемұнарасы 1970 жылдары, Братислава қамалының 1953–62 жылдардағы реконструкциясы және 1972 жылы Дунайдағы екінші көпір – Новый Мост; сондай-ақ Bratislavské automobilové závody және Slovnaft зауыттары. Қала 1968 жылы Чехословакияның коммунистік режимді либерализациялау әрекетінің сәтсіздігінен де әсер көрді. Одан кейін қала 1968 жылы Братислава қамалында Федерация заңына қол қойылғаннан кейін федерациялық Чехословакияның құрамына кірген Словак Социалистік Республикасының астанасы болды. 1960 жылдардан бастап, ірі панельді үйлердің құрылысы жүргізіліп жатты. 1972 жылы қала тағы да кеңейіп, Яровце, Русовце, Чуново, Девинска-Нова-Вес, Загорска-Бистрица, Вракуня және Подунайске-Бискупице ауылдарын қосты. Дунайдағы үшінші көпір, Приставный мост (Порттық көпір) деп аталды, 1985 жылы салынды. Коммунистік режимнің құлауы 1988 жылы полиция таратып жіберген шамдар демонстрациясымен болжалды.

Коммунизм құлағаннан кейін

1989 жылдың қараша айында қала "Кепілдік революциясының" орталықтарының біріне айналды; Александр Дубчек 1970 жылдан бері қалада алғашқы рет сөз сөйледі, ал (Прагада демонстрациялардан бір күн бұрын) словак студенттері 1989 жылдың 16 қарашасында коммунистік режимге қарсы митинг өткізді; одан әрі демонстрациялар жалғасты. Коммунистік емес алғашқы саяси партия "Зорлық-зомбылыққа қарсы қоғам" (Verejnosť proti násiliu, VPN) 21 қарашада құрылды. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Братиславада қылмыстың өсуі байқалды. 1990 жылдың 6 қазанынан 1991 жылдың 16 шілдесіне дейін Братиславада екі қатіл – Ондрей Риго және Жозеф Словак белсенділік танытты. 1991 жылы Братиславада Volkswagen автокөлік өндірушісінің зауыты салынды (1994 жылға дейін Братислав автомобиль зауытымен бірлескен кәсіпорын ретінде); Дунайдағы төртінші көпір – Most Lafranconi салынды. 1992 жылдың 17 шілдесінде Словакия Ұлттық Кеңесі (1994 жылдан бастап Словакия Республикасының Ұлттық Кеңесі деп аталады) Словакия Ұлтының Тәуелсіздік Декларациясын қабылдады. Алты күннен кейін Чехословакияның екі құраушы республикасының премьер-министрлері елді екі тәуелсіз мемлекетке бөлуге келісті; Словакия Конституциясы 1 қыркүйекте қабылданды және 3 қыркүйекте Братислава сарайында қол қойылды. 1992 жылы Чехословакияның тарауынан кейін қала тәуелсіз Словакияның астанасы деп жарияланды.

21 ғасыр

2003 жылVolkswagen Bratislava зауытында миллионшы автомобиль шығарылды. 2003 жылы зауыт Touareg, Polo, SEAT Ibiza, Golf, Bora 4Motion модельдері және олардың түрлерін өндірді. 2003 жылДунай өзеніндегі бесінші көпір – Аполлон көпірі (Most Apollo) құрылысы басталды: көпір 2005 жылдың 3 қыркүйегінде қозғалысқа ашылды. 2005 жылЖорж Буш пен Владимир Путин Словакия саммитінде кездесті. 2010 жылСловакия Премьер-Министрі Роберт Фицо, Парламент төрағасы Павол Паска және Президент Иван Гаспарович Братислава сарайында тарихи Ұлы Моравия империясының 9 ғасырдағы басшысы Моравиялық I Сватоплюкқа арналған ескерткішті ашты.