Кіріспе
Жеке тұлғалар үшін қарызды жеңілдету нысаны. Жеке банкроттық туралы заң, белгілі бір заңдық аумақтарда, жеке тұлғаны банкрот деп жариялауға мүмкіндік береді. Кәзіргі заманғы құқықтық жүйесі бар дерлік әр елде жеке тұлғалар үшін қарызды жеңілдетудің бір түрі қарастырылған. Жеке банкроттық, корпоративтік банкроттықтан өзгеше.
Personal bankruptcy law allows, in certain jurisdictions, an individual to be declared bankrupt. Virtually every country with a modern legal system features some form of debt relief for individuals. Personal bankruptcy is distinguished from corporate bankruptcy.
Ел бойынша
Мюнхендегі ifo Экономикалық зерттеу институтының 2006 жылғы DICE есебі таңдалыныс бойынша ЭЫДҰ елдеріндегі жеке банкроттық жағдайларын салыстырды.
Америка Құрама Штаттары
Құрама Штаттарда жеке және корпоративтік банкроттықтар бойынша Банкроттық кодекстің бірдей тараулары қолданылады. Банкротқа ұшыраған адамдардың көпшілігі 13-тарау («қайта ұйымдастыру» жоспары) немесе 7-тарау («борышкердің мүлігін сату») бойынша банкротқа өтінеді. Жеке банкроттық істері 11-тарау бойынша сирек жүргізіледі. Жеке банкроттықтың басты мақсаты, борышкер үшін, борыштан босану болып табылады. 2008 жылы барлық банкроттық өтініштерінің 96 пайыздан астамы коммерциялық емес, ал олардың үштен екісі 7-тарау бойынша болды. Банкроттыққа себеп болатын жеке себептер күрделі және көп қырлы болғанымен, көптеген жеке банкроттықтарда үлкен медициналық төлемдер кездеседі. Жеке банкроттықтар көбінесе 7-тарау немесе 13-тарау бойынша тіркеледі. Американдық банкроттық институтының мәліметінше, 2017 жылы 13-тарау бойынша банкроттық істерінің 38,8 пайызы тоқтатылды. 2020 жылдың бірінші тоқсанында АҚШ-та 175 146 жеке банкроттық тіркелді. Олардың шамамен 66,5 пайызы медициналық мәселелермен тікелей байланысты болды.
Канада
Канададағы банкроттық тұжырымы бойынша, жеке тұлға банкроттық басқарушыға өзінің барлық мүлкін беру арқылы (табыстау арқылы) кепілсіз қарыздарынан құтылуға келіседі. Әр провинция мен аумақта жеке банкроттыққа өтініш беру ережелері шамалы өзгеше. Канаданың кейбір аймақтарында жеке тұлғаларға белгілі бір мүлікті сақтап қалуға (босатуға) рұқсат берілуі мүмкін. Көбінесе босатылатын мүліктерге киім-кешек, жиһаз, тұрмыстық техника, автокөлік, медициналық және стоматологиялық құралдар, үй, отбасылық мұралар және кейбір сақтандыру түрлері жатады. Қарапайым тілмен айтқанда, борышкердің тірі қалуы үшін қажет кез келген мүлік босатылуы мүмкін. Жеке банкроттық жеке тұлғаның барлық емес, бірақ көп бөлігін құтқарады, бірақ сонымен қатар болашақта несие алу мүмкіндігіне де әсер етеді. Канададағы жеке банкроттық құны жеке тұлғаның айлық отбасылық табысына, отбасы мүшелерінің санына және олардың активтеріне (мысалы, RRSP) байланысты. Жеке банкроттыққа (Канадада) альтернатива ретінде Тұтынушы Ұсынысы қарастырылады. Канададағы тағы бір нұсқа – қарызды біріктіру. Қандай жол таңдаса да, олар көбінесе банкроттық басқарушысына тегін кеңес алу үшін жүгіне алады.
Израиль
Израильде жеке банкроттық 2018 жылғы Төлемсіздік және оңалту туралы заңмен реттеледі. 150 000 шекелден төмен сомадағы төлемсіздік істерін Орындау және өндіріп алу органы толыққанды басқарады. 150 000 шекелден жоғары сомадағы төлемсіздік істері ресми қабылдаушыда (Төлемсіздік комиссары) және қажет болған жағдайда, одан әрі нақты мәселелер бойынша сотта қаралады. Төлемсіздік ісін бастау туралы бұйрық шығарылған кезде Төлемсіздік комиссары борышкерге сенімді адамды тағайындайды және дебитордың экономикалық жағдайы мен мінез-құлқы тексеріледі (шамамен 12 айға созылады). Тексеру аяқталғаннан кейін төлем жоспары жасалады, оның соңында борышкер борыштан босатылады. Әдеттегі жағдай бойынша төлем мерзімі үш жылды құрайды, алайда сот істің мән-жайларына байланысты осы мерзімді ұзартуға немесе қысқартуға құқылы. Егер борышкердің кредиторларға төлеуге дәлелді қаржылық мүмкіндігі болмаса, оған дереу борыштан босату берілуі мүмкін. 1996 жылдан бері Израильдің жеке банкроттық заңдары қарыз алушыға көбірек мүмкіндік беретін, американдық үлгіге ұқсас режимге көшті.