Кіріспе

Компанияны тарату

қатты заттың сұйыққа айналу процесі. Ликвидация – бухгалтерлік есепте компанияны тоқтату процесі. Кәсіпорынның активтері мен мүлігі қайта бөлінеді. Компания таратылған кезде, оны кейде таратылған немесе таратылу делінеді, бірақ таратылу техникалық тұрғыдан ликвидацияның соңғы кезеңі болып табылады. Ликвидация процесі сондай-ақ, елдегі кедендік баждарды жинау және сақтауға жауапты кедендік орган немесе агенттік, кедендік баждарды немесе қайтарымды есептеуді немесе анықтауды белгілеген кезде де туындайды. Ликвидация міндетті (кейде кредиторлардың ликвидациясы немесе банкроттықтан кейінгі банкротқа айналдыру деп аталады, бұл соттың «ликвидациялық траст» құруына әкелуі мүмкін; немесе кейде сот ликвидатор тағайындауды міндеттей алады, мысалы, Австралияда тарату бұйрығы) немесе ерікті (кейде акционерлердің немесе мүшелердің ликвидациясы деп аталады, бірақ кейбір ерікті ликвидациялар кредиторлардың бақылауында болады) болуы мүмкін. «Ликвидация» термині кейде өзінің бір бөлігін сатуға тырысатын компанияны бейресми түрде сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, сауда желісі кейбір дүкендерін жабуды қалайтын болса, тиімділік үшін оларды көбінесе жылжымайтын мүлікті сатуға мамандандырылған компанияға жеңілдікпен сатады, өйткені бұл салада жеткілікті тәжірибесі жоқ болуы мүмкін және барынша тиімді жұмыс істеуге кедерілтеу тудыруы мүмкін. Компания «комиссиялық басқару сияқты» жағдайда жұмыс істей алады, бірақ өз активтерін тыныш сата алады, мысалы, нақты міндетті ликвидация болған жағдайда портфелінің құнын жоғалтуын болдырмау үшін.

Бұйрық

Тарату басталғаннан бастап (қолданылатын заңнамаға байланысты, бірақ әдетте өтініш алғаш рет ұсынылған кезде болады, сот шешім қабылдаған кезде емес), компанияның мүліктік құқықтары жарамсыз болады, ал компанияға қатысты сот процестері шектеледі. Өтінішті қарағаннан кейін сот өтінішті қабылдамауға немесе тарату туралы қаулы шығаруға құқылы. Егер өтініш беруші негізсіз басқа шаралардан бас тартса, сот өтінішті қабылдамауға құқылы. Сот ресми қабылдаушыны, сондай-ақ бір немесе бірнеше таратушыны тағайындай алады және талапкерлер мен қатысушылардың құқықтары мен міндеттемелерін реттеуге қажетті кеңейтілген өкілеттіктерге ие. Кредиторлар мен қатысушылардың жеке жиналыстары таратушыны, сондай-ақ қадағалау комитетін құру үшін бір адамды ұсыну туралы шешім қабылдауы мүмкін.

Әкімшілік қабылдаушы

Компанияның активтері бойынша өзгермелі кепілдік облигациясының иесі тағайындаған, сол компанияның активтерін жинап алу және сату арқылы облигация иесіне қарызды өтеуге міндетті тұлға. Әкімшілік қабылдаушылар енді өзгермелі кепілдік облигацияларын иеленушілермен тағайындала алмайды, тек 2003 жылдың 15 қыркүйегіне дейін жасалған өзгермелі кепілдіктерден басқа.

Еріктілік бойынша өтімділік

Ерікті тарату – компания мүшелері өз ісін ерікті түрде тоқтату және тарату туралы шешім қабылдағанда жүзеге асады. Ерікті тарату компания шешім қабылдаған сәттен басталады, және компания сол кезде қызметін тоқтатады (егер бұрын тоқтамаған болса). Кредиторлардың ерікті таратуы (CVL) – төлемсіз компанияның өз еркімен жабылуына мүмкіндік беретін процедура. Тарату туралы шешім директорлардың бастамасымен басқарма шешімімен қабылданады. Тарату процесін бастау үшін компания акционерлерінің 75 пайызы таратуға келісуі керек. Егер компанияның міндеттемелері оның активтерінен асып кетсе немесе компания мерзімі келгенде шоттарын төлей алмаса, компания төлем қабілетсіз болады. Егер компания төлем қабілетті болса және мүшелері заңмен белгіленген төлем қабілеттілік туралы мәлімдеме жасаса, тарату мүшелердің ерікті таратуы (MVL) ретінде жүргізіледі. Ондай жағдайда жалпы жиналыс таратушыны тағайындайды. Әйтпесе, тарату кредиторлардың ерікті таратуы ретінде жүзеге асырылады, және кредиторлардың жиналысы шақырылады, онда директорлар компанияның жағдайы туралы есеп береді. Егер компанияның ерікті таратуы кредиторлардың ерікті таратуы ретінде жүргізілсе, тарату комиссиясы тағайындалуы мүмкін. Компанияның ерікті таратылуы басталған жағдайда, мәжбүрлі тарату туралы бұйрық шығарылуы мүмкін, бірақ сотқа өтініш беруші таратудың салымшыларға зиян келтіретінін дәлелдеуі керек.

Қате іс-әрекет

Ликвидатордың міндеті, әдетте, компанияны басқаратын адамдардың кредиторлардың жалпы жиналысына зиян келтірген кез келген құқықбұзушылық әрекеттерін анықтау болып табылады. Кейбір заң жүйелерінде, тиісті жағдайларда, ликвидатор бұрыс басқарған немесе көлеңкелі директорларға қарсы заңсыз сауда немесе алаяқтық сауда үшін шара қолдануы мүмкін. Сонымен қатар, ликвидатор компания жасаған төлемдердің немесе мәмілелердің құны төмендетілген немесе әділетсіз басымдықпен жасалған мәмілелер ретінде жойылмалы екенін анықтауы қажет.

Тарату

Компанияның ісін аяқтағаннан кейін, таратушы мүшелердің (мүшелердің ерікті таратуы болған жағдайда), кредиторлардың (мәжбүрлі тарату болған жағдайда) немесе екеуінің де (кредиторлардың ерікті таратуы болған жағдайда) соңғы отырысын шақыруға міндетті. Содан кейін таратушы әдетте Регистраторға соңғы есептерді жіберуге және сотқа хабарлауға тиіс. Осыдан кейін компания таратылады. Дегенмен, көптеген заң жүйелерінде сот таратудан кейін белгілі бір мерзім ішінде аяқталмаған істерді толықтыру үшін таратуды күштен шығаруға құқылы.

Тіркелімнен алып тастау

Кейбір юрисдикцияларда компания ресми тарату рәсіміне қарағанда арзан балама ретінде компанияны компаниялар тізілімінен шығарып тастауға құқылы. Мұндай жағдайларда компаниялар тіркеліміне өтініш беріледі, егер компания қызметін тоқтатқандығы немесе таратылғандығы туралы жеткілікті негіз болса және тексеруден кейін компанияны тізілімнен шығармауға ешқандай себеп көрсетілмесе, компания тізілімнен шығарылуы мүмкін. Дегенмен, мұндай жағдайларда, әділеттілік пен теңдік сақталса (мысалы, егер кредиторлардың немесе қатысушылардың құқықтары бұзылған болса), компания тізілімге қайта енгізілуі мүмкін. Егер компания жылдық есеп немесе қаржылық есепті ұсынбаса және оның іс қағаздары белсенді болмаса, тіркеуші белгілі бір мерзімнен кейін компанияны тізілімнен шығарып тастайды.

Уақытша тарату

Бірқатар жалпы құқық юрисдикцияларының корпоративтік банкроттық заңдарына сәйкес, егер компания заңбұзушылық жасаса немесе компанияның активтері қауіп астында деп есептелсе, кейде компанияны алдын ала таратуға болады, осылайша компанияның толық тарату туралы петиция тыңдалғанға дейін компанияның жағдайын сақтап тұру үшін уақытша таратушы тағайындалады. Алдын ала таратушының міндеті – компанияның активтерін қорғау және петиция тыңдалғанға дейін қолданыстағы жағдайды сақтау болып табылады; алдын ала таратушы компанияға қатысты талаптарды бағаламайды және компанияның активтерін кредиторларға бөлуге тырыспайды.

Феникс компаниялары

Ұлыбританияда көптеген қарызға батқан компаниялар жаңа компания құру арқылы қайтадан бастаудың пайдалырақ екенін шешеді, бұл көбінесе "феникс компаниясы" деп аталады. Бизнес тұрғысынан алғанда, бұл компанияны таратудың жалғыз нұсқасы екенін және содан кейін сол клиенттермен, тапсырыс берушілермен және жеткізушілермен басқа атаумен қызметін жалғастыруды білдіреді. Кейбір жағдайларда бұл директорлар үшін қолайлы көрінуі мүмкін, алайда егер олар соттың келісімінсіз таратылып жатқан компаниямен бірдей немесе оған ұқсас атаумен жұмыс істесе, 1986 жылғы Төлемсіздік туралы заңның 216-бабын (және Ұлыбритания аймақтарындағы тиісті заңнаманы) бұзған болады. "Феникс" компаниясын басқаруға қатысатын адамдар соттың мақұлдауы алынбаған жағдайда, компанияның қарызы үшін жеке жауапкершілікке тартылуы мүмкін.