Кіріспе
Австралияның бұрынғы саяси партиясы – Австралияның алғашқы Коммунистік партиясы (1920–1991)
the first Communist Party of Australia (1920–1991)
Before 1971:
Communism
Marxism–Leninism
After 1971: It was the party's biggest vote total since the 1934 federal election. However, by the late 1960s the party fell into single digit numbers before a brief spike in the mid 1970s. By the mid to late 1980s, the party was effectively stagnant and the party was soon dissolved. To the present, the party is the fourth oldest political party in Australian political history since Federation, lasting for .
1971 жылға дейін:
Коммунизм
Марксизм-Ленинизм
the first Communist Party of Australia (1920–1991)
Before 1971:
Communism
Marxism–Leninism
After 1971: It was the party's biggest vote total since the 1934 federal election. However, by the late 1960s the party fell into single digit numbers before a brief spike in the mid 1970s. By the mid to late 1980s, the party was effectively stagnant and the party was soon dissolved. To the present, the party is the fourth oldest political party in Australian political history since Federation, lasting for .
1971 жылдан кейін: Бұл партияның 1934 жылғы федералды сайлаудан бергі ең көп дауыс жинаған нәтижесі болды. Алайда, 1960 жылдардың соңында партия бір таңбалы көрсеткіштерге дейін төмендеді, бірақ 1970 жылдардың ортасында қысқа мерзімге өркендеді. 1980 жылдардың ортасы мен соңында партия іс жүзінде тоқтап қалды және жақын арада таратылды. Бүгінгі күнге дейін партия Австралияның Федерация құрылғаннан бергі саяси тарихындағы төртінші ең көне саяси партия болып табылады.
the first Communist Party of Australia (1920–1991)
Before 1971:
Communism
Marxism–Leninism
After 1971: It was the party's biggest vote total since the 1934 federal election. However, by the late 1960s the party fell into single digit numbers before a brief spike in the mid 1970s. By the mid to late 1980s, the party was effectively stagnant and the party was soon dissolved. To the present, the party is the fourth oldest political party in Australian political history since Federation, lasting for .
Құрылтай және алғашқы жылдары
Австралия Коммунистік партиясы (АКП) 1920 жылғы 30 қазанда Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Сидней қаласындағы Австралия социалистік партиясының залында он үштен кем адамнан тұратын топпен құрылды. Партияның негізін қалаушылардың арасында Сиднейдегі белгілі кәсіподақ жетекшілері Джок Гарден, Том Уолш және Уильям Пейсли Эрсман, сондай-ақ суфражисткалар мен әскери шақыруға қарсылар, оның ішінде Адела Панкхерст (британдық суфражист Эммелин Панкхерстің қызы), Кристиан Жолли Смит және Катарин Сюзанна Причард болды. Өнеркәсіптік жұмысшылардың (IWW) Австралиядағы заңсыз бөлімінің көп бөлігі қосылды, бірақ IWW Кеңес Одағының және большевизмнің бағытымен келіспеушіліктерге байланысты жақын арада Коммунистік партиядан шығып кетті. Бастапқы жылдары, негізінен Гарденнің күш-жігерінің арқасында, партия Жаңа Оңтүстік Уэльстегі кәсіподақ қозғалысына белгілі бір ықпал етті, бірақ 1920 жылдардың ортасына қарай маңызды емес топқа дейін азайды. 1924 жылы Жаңа Зеландияда өткен конференцияға КПА-ның атқару комитетінің мүшелері Хетти мен Гектор Росс қатысып, Жаңа Зеландияның (сонымен қатар шағын) Коммунистік партиясын КПА-мен уақытша бірігуге келістірді. 1925 жылы Гарри Куайф пен Норман Джеффри, бұрынғы "Wobbly" (IWW мүшесі) галстук тағып келді. 1924 жылы Гарден және басқа коммунистер Еңбек партиясынан қуылды. КПА 1925 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында жұмысшы табының сайлау округтерінде АЛП-ға қарсы Гарден сияқты кандидаттарды тікелей ұсынды, бірақ шешуші жеңіліске ұшырады. Бұл Гарденді 1926 жылы партиядан кетуге және Еңбек партиясына қайта оралуға итермеледі. Партия басшылығын 1925 жылы Австралияға көшіп келген тәжірибелі канадалық коммунистік белсенді Джек Каванагх және Жоғары сот судьясының туысы, Мельбурн журналисі Эсмонд Хиггинс қабылдады. Бірақ 1929 жылы партия басшылығы Иосиф Сталиннің бұйрығымен радикалды революциялық риторикаға ("Үшінші кезең") бет бұрған Коммунистік Интернационалдың ықыласына ие болмады. Американдық коммунист Гарри М. Уикс партияның қабылдаған қателіктерін түзету үшін жіберілді. Каванаг 1930 жылы қуылды, ал Хиггинс отставкаға кетті. Партияның жаңа басшылығына Дж. Б. (Джек) Майлз, Ланс Шарки және Ричард Диксон кірді, олар Коммунистік Интернационалмен тағайындалды және келесі 30 жыл бойы бақылауда болды. 1930 жылдары партия өсті, әсіресе 1935 жылдан кейін Коммунистік Интернационал "фашизмге қарсы біртұтас майдан" пайдасына саясатын өзгерткеннен кейін. Фашизмге қарсы барлық күштерді біріктіру үшін Соғысқа және фашизмге қарсы қозғалыс құрылды, оны коммунистер бақылады. Бұл қозғалыс 1934 жылдың соңы мен 1935 жылдың басында Эгон Киштің Австралиядан қуылғанына әкелді. Сонымен қатар, КПА Жұмысшылардың қорғаныс корпусын құрды. 1930 жылдары КПА жұмысшы табының белсенділігін ұйымдастыру үшін жаппай ұйымдар құру науқанын бастады, КПА тәуелсіз болып көрінсе де, олардың бақылауында болды. Бұл Жұмыссыз жұмысшылар қозғалысының құрылуына әкелді, оның ең жоғары деңгейінде 30 000 мүшесі болды және Сиднейдегі үйден шығаруға қарсы науқанымен бүкіл елде танымал болды. КПА аборигендердің құқықтарына міндеттенген алғашқы австралиялық саяси партия болды, олар 1931 жылдан бастап манифестіне енгізілді. КПА аборигендерге жасалған зұлматтарды егжей-тегжейлі талқылап, аборигендер үшін "толық экономикалық, саяси және әлеуметтік құқықтарды" талап ететін ұзақ тізімді жариялады.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көтерілу
Коммунистік партия Австралияның Тау-кеншілер федерациясы мен Уотерсайд жұмысшылар федерациясы сияқты кәсіподақтарда бекініп, орын ала бастады, бірақ оның парламенттік кандидаттары сайлауларда көбінесе нашар нәтиже көрсетті. Партия сонымен қатар жұмыссыздардың ұйымын құрып, үйден қууға қарсы тұруға шақырды. Партия белсенділері Екінші Республиканы Франко әскерлерінен қорғау үшін Халықаралық бригадаларға қосылды. Осы кезеңде КПА мүшелері полиция және барлау қызметтерінің тұрақты бақылауында болды, сондай-ақ соттар тарапынан мазақталуға ұшырады. 1939 жылы Франция мен Ұлыбританияның нацистік агрессияны тоқтату үшін Кеңес Одағымен ынтымақтастық және одақ құру әрекеттері қабылданбағаннан кейін, нацистік Германия мен КСРО арасында шабуылға қарсы келісімге қол қойылды. Екі елдің арасындағы идеологиялық қайшылықтарға қарамастан, КСРО Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Германияға қарсы әрекеттерге бармауға келісті (Австралия Польшаға жасалған шабуыл үшін нацистік Германияға соғыс жариялады). Осының салдарынан, Австралия Коммунистік партиясы Коммунистік Интернационалдың нұсқауымен соғыстың басында Германияға қарсы Австралияның соғыс күшін әлсіретуге тырысты, оны империалистік державалар арасындағы соғыс деп есептеді және бұл жұмысші табының мүддесіне қайшы екенін мәлімдеді. Мензи 1940 жылы Францияның құлауынан кейін КПА-ны тыйым салды, бірақ 1941 жылы Гитлер келісімнен бас тартып, КСРО-ға шабуыл жасағаннан кейін Сталин одақтас күштерге қосылуға мәжбүр болды. КСРО Гитлер машинасының жасаған қырғынының ең ауыр жүгін көтерді, нәтижесінде Австралиядағы Коммунистік партия соғыстың басындағы жағымсыз беделін жоғалтты. Оның қатары 20 000-ға дейін өсті, бірнеше маңызды кәсіподақтарды бақылауға алды, ал коммунист Фред Патерсон Квинсленд парламентіне сайланды. Коммунистік партия 1944-1947 жылдары Жаңа Оңтүстік Уэльстің Керсли округінде көпшілік орындарға ие болды. Округ муниципалдық социализмді қолдады, электр энергиясын мемлекеттік меншікке беру және әлеуметтік жалақыны кеңейтуді жақтады, сондай-ақ федералды және халықаралық мәселелерде белсенділікке ұмтылысымен ерекшеленді. Бұл заң Жоғарғы сот тарапынан күшін жойды, содан кейін конституциялық кедергілерді жою үшін референдум өткізуге тырысты. 1951 жылғы референдумға Коммунистік партия да, Австралияның Еңбек партиясы да қарсы болды және олар тартыспен жеңіліске ұшырады. Одақтардағы коммунистік ықпал мәселесі өзекті болып қала берді және 1955 жылы Австралияның Еңбек партиясының бөлінуіне және Австралия одақтарындағы коммунистік ықпал туралы алаңдаған АЛП мүшелерінен құралған Демократиялық Еңбек партиясының құрылуына әкелді.
Ішкі бөліну және бас тарту
1956 жылы, Сталин қайтыс болғаннан кейін үш жыл өткен соң, Кеңес Одағының басшысы Никита Хрущев құпия баяндама жасады, онда Сталин мен сталинизмді жеке тұлғаға табынушылықты қалыптастырды деп айыптап, Сталин билікте болған кезде жасаған көптеген билік тезектеушіліктерін ашты. Австралиялық партия басшылығы – сталинизмге толық берілгендіктен – не істеу керектігін білмей қалды. Олар баспасөзде кеңінен жарияланған бұл баяндаманы талқылауға тырысты. Ральф Гибсонның сөзінше, Тед Хилл сияқты бірнеше жоғары лауазымды мүшелер Крушевтің құпия баяндамасының көшірмесін тікелей КСРО Коммунистік партиясынан алған. Алайда, партия газеті Tribune-те Сталинге қатысты сынды жоққа шығарды, бірақ көптеген кәсіподақтардағы өзінің позицияларын сақтап, осы кезеңдегі түрлі наразылық қозғалыстарына, әсіресе Вьетнам соғысына қарсы қозғалысқа ықпал етуін жалғастырды. Осы кезеңде Минто, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында марксизм-ленинизм идеологиясын оқыту мақсатында Ұлттық оқу орталығы құрылды. Партия Кеңес Одағы мен КСРО Коммунистік партиясына қатысты ашық сындар жасады. Коммунистік партия таратылып, Жаңа солшыл партия құрылды. 1990 жылы «Австралия Коммунистік партиясының ресурстарын және оның архивтерін сақтау және пайдалану үшін» құрылған коммерциялық емес компания. Партияның архиві қазір Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Мемлекеттік кітапханасында сақталады және SEARCH қорының жазбаша рұқсатымен қолжетімді. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Мемлекеттік кітапханасында Австралия Коммунистік партиясына қатысты кең ауқымды материалдар жинақталған, оның ішінде ауызша тарих жазбалары, іскерлік құжаттар, партияға қатысқан ерлер мен әйелдердің жеке құжаттары және партияның газеті Tribune-те жарияланған суреттердің жинағы бар. Виктория университетінің кітапханасында коммунистік партияның көп жылдық мүшесі Рут Кроу сыйға берген «Кроу» жинағы сақталады, онда оның партия үшін жүргізген науқандарынан алынған материалдар бар. Мельбурн университетінің жинағы «Австралиядағы КПК-нің ең маңызды жинақтарының бірі» болып табылады, онда Викториялық бөлімшесінің 20 ғасырға қатысты материалдары бар.
Мұрагерлік тарап
1996 жылы 8-ші Ұлттық құрылтайда Австралия Социалистік партиясы Австралия Коммунистік партиясы деп өзгертілді, соның арқасында ол алғашқы партияның жалғасы болды.
Іздеу қоры
SEARCH Foundation – 1990 жылы Австралия Коммунистік партиясының мұрағаттары мен ресурстарын сақтау және пайдалану мақсатында құрылған солшыл австралиялық коммерциялық емес ұйым. Ол КПА-дан 3 миллион доллардан астам қаражат мұраға алған. SEARCH – мүшелері белсенді қатысатын ұйым, лекциялық турларды, жарияланымдар мен оқу бағдарламаларын ұйымдастырады. SEARCH Сидней сауда үйінде кеңсесі бар және Австралия бойынша іс-шаралар өткізеді. Оның мұрағаты Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Мемлекеттік кітапханасында сақталады. SEARCH – "Әлеуметтік білім беру, іс-қимыл және адамзатты зерттеу" деген сөздердің бас әріптерінен құралған аббревиатура.
Жастар қозғалысы
Оның жастар қанаты әр түрлі уақытта бірнеше түрлі атаулармен жұмыс істеді, соның ішінде Жас коммунистер лигасы (YCL); Жас жолдастар клубы (YCC); Жас демократтар лигасы (LYD); Еврика жастар лигасы (EYL); және соңында 1984 жылы Сол Альянстың (Left Alliance) бөлігі болған Жас социалистік лига. CPA-ның жастар қанаты 1920-жылдардан бастап әртүрлі кезеңдерде бірнеше түрлі атаулармен жұмыс істеді, соның ішінде 1923 жылы құрылған және өзінің «Жас жұмысшы» газетін шығарған Жас коммунистер лигасы (YCL), сондай-ақ 1927 жылы құрылған Жас жолдастар клубы (YCC). 1937 жылы Мельбурн қаласында 1500 адам қатысқан отырыста YCL өзінің атын Жас демократтар лигасына (LYD) өзгертті. 1941 жылы Мензис үкіметі LYD-ге тыйым салғаннан кейін, сол жылдың желтоқсан айында 1000 мүшеге бір жыл ішінде жеткен Еврика жастар лигасы (EYL) құрылды. EYL «Жастар дауысы» газетін шығарды және Екінші дүниежүзілік соғысқа, жастардың еңбек және тұрмыс жағдайларына, сондай-ақ осы соғыс және кейін Корея соғысы кезіндегі бейбітшілік қозғалысына қатысты іс-шаралар жүргізді. 1952 жылы Сиднейде «Бейбітшілік және достық үшін жастар карнавалы» өтті, оған 30 000 адам қатысты. EYL 1950-ші жылдары Австралияда міндетті әскери қызмет енгізуге қарсы болды. 1940-жылдары Гарри Стайннің басшылығымен Австралияда джаз музыкасын дамытуда Еврика жастар лигасының маңызды рөлі болды. EYL Австралия кәсіподақтар кеңесімен (ACTU) бірлесіп жұмыс істеді және оның Жастар апталарын ұйымдастыруға көмектесті, сондай-ақ мыңдаған жас адам қатысқан Австралия бойынша жастар лагерьлерін өткізді. Ол Вьетнам соғысына қарсы белсенді түрде наразылық білдірді, бірақ 1968 жылға қарай мүше саны азайды, ал атын Жас социалистік лигаға өзгерткені ұзаққа созылмады. Еврика жастар лигасы Демократиялық жастардың Дүниежүзілік Федерациясының негізін қалаушы мүшесі болды, ал кейіннен мүшелікті Жас коммунистік қозғалысы қабылдады. 1984 (немесе 1987?) жылы Жас социалистік лигасы Сол Альянстың (Left Alliance) құрамына енді.
Брокен Хилл
Билл Флинн, Брокен Хилл қаласының әкімі (1953–1974). Билл Уайли, Брокен Хилл қаласының әкімі (1962–1974).
Құрбылық
Эндрю Спид, Бюлли округінің кеңесшісі, B аймағы (1944–1947 жж.).
Сесснок
Чарльз Эванс, Цеснок қалалық әкімшілігінің кеңесшісі (1944–1947 жж.). Герберт Уилкинсон, Цеснок қалалық әкімшілігінің кеңесшісі (1944–1947 жж.). Томас Гилмор, Цеснок қалалық әкімшілігінің кеңесшісі (1944–1947, 1953–1962 жж.).
Керсли
Джок Грэм, Керсли округінің кеңесшісі (1944–1947 жж.). Аллан Опи, Керсли округі вице-президенті және кеңес мүшесі (1944–1947 жж.). Уильям Варти, Керсли округі президенті және кеңес мүшесі (1944–1947 жж.).
Маккуори көлі
Уильям Куинн, Лейк Маккуори округінің Б-айдағы кеңесшісі (1944–1947, 1953–1959). Р. Чэпман, Лейк Маккуори округінің Б-айдағы кеңесшісі (1944–1947), округ вице-президенті (1945–1946) және округ президенті (1946–1947). Дж. Томсон, Лейк Маккуори округінің Б-айдағы кеңесшісі (1944–1947).
Солтүстік Иллавара
Джек Мартин, Солтүстік Илаварра муниципалитетінің қалалық кеңесшісі (1944–1947 жж.).
Сидней
Рональд Максвелл, Сидней қаласының қалалық округінің әкімі (1953–1956). Томас Райт, Сидней қаласының қалалық округінің әкімі (1953–1959). Джек Мунди, Сидней қаласының әкімі (1984–1987).
Квинсленд штаты
Джим Хендерсон, Вангарата округінің Колинсвилл кеңесінің мүшесі (1939–1944). Фред Паттерсон, Таунсвилл қалалық кеңесінің қарамағындағы кеңесші (1939–1944) және Боуэн сайлау округінің Заңнамалық жиналысына депутат (1944–1950) (мемлекеттік немесе федералдық деңгейде сайланған жалғыз депутат).
Жаңа Оңтүстік Уэльс
Заңнамалық жиналыс сайлау жылы Жалпы дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жеңген орындықтар+/– Ескертпелер
1930 10,445 0.79 (5-ші)
1932 12,351 0.92 (5-ші)
1935 19,105 1.52 (5-ші)
1938 10,386 0.88 (5-ші)
1944 21,982 1.74 (9-шы)
1947 27,237 1.71 (6-шы)
1950 13,589 0.84 (7-ші)
1953 21,421 1.38 (5-ші)
1959 24,784 1.45 (5-ші)
1962 12,150 0.63 (7-ші)
1965 13,082 0.64 (7-ші)
1968 5,828 0.27 (7-ші)
1971 2,098 0.79 (7-ші)
1973 838 0.03 (6-шы)
1976 2,220 0.08 (7-ші)
1978 8,472 0.30 (5-ші)
1981 6,250 0.22 (5-ші)
Квинсленд штаты
Заңнамалық жиналыс сайлау жылы Жалпы дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жеңіп алынған орын саны +/– Ескермелер19292,8900.67 (3-ші)19321,0570.23 (5-ші)19356,1011.32 (4-ші)19388,5101.60 (6-шы)19415,3831.00 (8-ші)194412,4672.43 (4-ші)19477,8701.24 (5-ші)19502,3510.37 (6-шы)19533,9480.65 (6-шы)19561,3320.20 (5-ші)19694760.06 (6-шы)
Оңтүстік Австралия
Заңнамалық жиналысқа сайлау жылы Жалпы дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жеңіп алынған орын саны +/– Ескермелер19306960.33 (5-ші)19336960.33 (6-шы)19445,1362.07 (3-ші)19478,1782.97 (3-ші)19503,7491.34 (3-ші)19534,8271.48 (3-ші)19563,1851.16 (4-ші)19595,5051.42 (4-ші)19622,5280.62 (4-ші)19652,2140.44 (6-шы)19681,6060.29 (6-шы)19707430.13 (7-ші)
Заңнамалық кеңес сайлау жылы Жалпы дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жеңіп алынған орын саны +/– Ескермелер198211,8371.60 (5-ші)
Тасмания
Үйлер жиналысының сайлау жылы № жалпы дауыс саны жалпы дауыс санынан % ұтқан орын саны +/– Ескермелер 1950 860.06 (4-орын) 1956 910.06 (5-орын) 1959 1440.09 (5-орын) 1964 920.05 (5-орын)
Виктория
Заңнамалық жиналыс сайлау жылы Жалпы дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жеңген орын саны +/– Ескермелер19291,9620.31 (5-ші)19329530.14 (5-ші)19359,3011.11 (4-ші)19375,7000.72 (4-ші)19402,9350.38 (5-ші)194338,8024.51 (5-ші)194525,0830.31 (7-ші)19471,5750.13 (4-ші)19506,3080.52 (4-ші)19554,5890.35 (7-ші)19671,4430.09 (5-ші)19733980.02 (8-ші)19792,3050.11 (8-ші)
Батыс Австралия
Заңнамалық жиналыс сайлау жылы № жалпы дауыс саны жалпы дауыс үлесі (%) жеңілген орын саны +/– Ескермелер 1933 4420.25 (5-орын) 1936 1180.09 (6-орын) 1939 3080.15 (5-орын) 1943 7130.40 (6-орын) 1947 1,6411.00 (5-орын) 1950 8150.36 (5-орын) 1953 1,3500.72 (5-орын) 1956 1,1670.50 (5-орын) 1959 2,2160.84 (6-орын) 1962 1,2010.41 (6-орын) 1965 2840.09 (5-орын) 1968 1,6940.53 (6-орын) 1971 2,2650.48 (6-орын)