Британдық ұшақ құрастырушы Britten Norman тарихы

Кіріспе

Британдық ұшақ өндіруші Britten Norman (BN) – жеке меншік британдық ұшақ өндіруші және авиациялық қызметтер ұсынушы компания. Компания Ұлыбританиядағы жалғыз тәуелсіз коммерциялық ұшақ өндірушісі болып табылады. Britten Norman компаниясы қазірге дейін 120-дан астам елдегі тұтынушыларға ұшақтар жасап сатқан. Ұшақ өндірумен қатар, компания техникалық қызмет көрсету, күрделі жөндеу және жөндеу жұмыстарын, сондай-ақ субподрядпен инженерлік және жобалау жұмыстарын жүргізеді. Компанияның тарихи орны Уайт аралындағы Бембридж қаласында орналасқан, бірақ ұшақ корпустары 50 жылдан астам уақыттан бері Румынияда субподряд бойынша құрастырылып келеді. Румынияда жасалған ұшақтар бұрын Ұлыбританияға аяқталуы мен сертификациялануы үшін жіберілетін. Бүгінде ұшақтар компанияның Ли-он-Соленттегі Daedalus әуе алаңындағы, бұрынғы Корольдік теңіз күштерінің әуе станциясында орналасқан өндіріс орнында жасалады. Бембриджтегі қосалқы бөлшектерді өндіру жалғасуда, ал құрастырмалар румыниялық зауыттан жеткізіледі. Компания Islander және әскерилендірілген Defender сияқты ұшақтарды шығарады, олардың екеуі де қысқа ұшып-қону және қону (STOL) операцияларын жүзеге асыруға қабілетті. Үш қозғалтқышты Trislander әлі де пайдалануда, бірақ қазіргі уақытта өндірілмейді. Бұл ұшақтар көбінесе аралдар арасындағы рейстерде қолданылады.

Тарих

Джон Бриттен мен Десмонд Норман 1950 жылдардың ортасында егін шаруашылығына арналған жабдықтарды әзірлеуді бастады және Судандағы келісімшарт үшін өздерінің Вентнор, Уайт аралы маңындағы зауытында модификацияланған де Гавиленд Тайгер Моты қолданды. Содан кейін Бриттен мен Норман (екеуі де Де-Хавиландта оқыған) ұшақтарды жобалауға кірісті. Олардың алғашқы жобасы – Britten Norman BN 1 Finibee, жеңіл бір орындық, парасол тәрізді қанаттары бар ұшақ. Олар жобаны бірнеше ұшақ компаниясына ұсынды, бірақ оны өндіруге келісетін ешкімді таппады. Бриттен мен Норман авиация нарығын жан-жақты талдап, қысқа әрі қиын әуежайлардан ұша алатын, сондай-ақ жоғары тығыздықпен жолаушы тасымалдауға қолданылатын екі қозғалтқышты ұшаққа сұраныс бар екенін анықтады. Бұл талап BN 2 Islander ұшағына айналды және 1965 жылы алғаш рет ұшқан осы ұшақты өндіру үшін Britten Norman компаниясы құрылды. 1960 жылдары Бриттен Норман өзінің еншілес компаниясы Cushioncraft Ltd арқылы әуе кемелерін (hovercraft) әзірлеуге қатысты; олардың алғашқы әуе кемесі CC1 әлемдегі екінші әуе кемесі болды. Кейін Десмонд Норман Cessna 172 және Piper Cherokee сияқты ұшақтармен бәсекелесу үшін төрт орындық туристік ұшақты жобалады. BN 3 'Nymph' прототипінің бір данасы 1969 жылы жасалып, ұшырылды, бірақ маңызды тапсырыстар ала алмады. Норман ұшақты өндіру үшін өз компаниясын құрып, оны 'Freelance' деп атады және алты ұшақтың құрамдас бөліктері мен фюзеляждарын жасады. Дегенмен, тапсырыстар түспеді және 'Firecracker' жобасы бойынша әскери тапсырысқа ие бола алмағаннан кейін Норманның компаниясы жабылды. 2002 жылы Норманның қазасынан кейін, оның ұлы Freelance ұшақтарының бірін ұшуға жарамды күйге келтіруді қадағалады және қалған бесеуін жинап, сатуды жоспарлап отыр, соның ішінде толық көлемде өндіріс мүмкіндігі де қарастырылуда. 'Nymph' жобасының сәтсіз аяқталуынан кейін Бриттен Норман Islander ұшағының дизайнын дамытуды және жетілдіруді жалғастырды, ол үлкен табысқа ие болды. Бұл 1970 жылы Trislander ұшағының құрылуымен аяқталды, ол үлкен ауқымы мен сыйымдылығы бар үш қозғалтқышты нұсқа болды. 1975 жылы Бриттен Норман Trislander үшін технологиялық инновацияға арналған Королева жүлдесін жеңіп алды. Компанияның меншігі бірнеше қоғамдық ұйымдардың қолынан өтті. 1973 жылы Fairey Aviation тобы Britten Norman компаниясын сатып алды. Fairey компаниясындағы қаржылық қиындықтардан кейін компания 1978 жылы Pilatus Aircraft (Швейцария) компаниясына тиесілі Oerlikon Bührle компаниясына сатылды, соның салдарынан кейбір ұшақтар Pilatus Britten Norman деп аталды. Oerlikon Bührle Britten Norman компаниясын Litchfield Continental / Biofarm Inc. (BIOF) компаниясына сатты. 2000 жылы B N Group Britten Norman компаниясының активтерін сатып алды. 2024 жылдың наурыз айында компания 4D Capital Partners LLP басшылығындағы инвесторлар тобынан жаңа инвестиция алғанын хабарлады.

John Britten and Desmond Norman started developing crop spraying equipment in the middle 1950s and used de Havilland Tiger Moths (modified at their factory near Ventnor, Isle of Wight) for a contract in Sudan. After that, Britten and Norman (who had both trained with De Havilland) turned their hand to aircraft design. Their first design was the Britten Norman BN 1 Finibee, a light single seater parasol wing aircraft. They pitched the design to several aircraft companies but found no one willing to produce the design. Britten and Norman made a detailed analysis of the aviation market and decided there was a demand for a twin engined utility aircraft with the minimum of complex systems that could operate from short, rough airstrips and also be used for high density commuter flights. This brief developed into the BN 2 Islander, and the Britten Norman company was formed to produce the aircraft, which first flew in 1965. During the 1960s, Britten Norman were involved in the development of hovercraft via their subsidiary Cushioncraft Ltd; their first craft, the CC1, was the world's second hovercraft. Desmond Norman then designed a four seater touring aircraft to compete with established types such as the Cessna 172 and Piper Cherokee. A single prototype of the BN 3 'Nymph' was built and flown in 1969, but failed to attract significant orders. Norman set up his own company to build the plane, renamed the 'Freelance' and produced components and fuselage sections for six aircraft. However, orders were still not forthcoming and, following failure to win a military order for the 'Firecracker' design, Norman's company closed. After Norman's death in 2002, his son has overseen the completion of one of the Freelances to airworthy condition, and plans to assemble and sell the other five, with the possibility of full scale production. Following the failure of the 'Nymph', Britten Norman continued to develop and improve the Islander design, which was enjoying great success. This culminated in 1970 with the Trislander, a trimotor version with greater range and capacity. In 1975 Britten Norman won the Queen's Award to Industry for technological innovation for the Trislander. Ownership of the company has passed through a number of hands. The Fairey Aviation group acquired Britten Norman in 1973. Following financial troubles at Fairey the company was sold to Oerlikon Bührle (owner of Pilatus Aircraft of Switzerland in 1978, hence the Pilatus Britten Norman designation of some of the aircraft). Oerlikon Bührle sold Britten Norman to Litchfield Continental / Biofarm Inc. (BIOF). B N Group acquired the assets of Britten Norman in 2000. In March 2024, the company announced it had secured new investment from a group of investors led by 4D Capital Partners LLP.