Кіріспе

Адам бас сүйегі мен бет сүйегінің ең кішкентай және ең нәзік сүйегі.

Жас сүйектері – бет сүйегінің екі кішкентай және нәзік сүйегі; олар шамамен кішкентай тырнақтың мөлшерінде болады және көз ұясының медиалдық қабырғасының алғы бөлігінде орналасқан. Олардың әрқайсысы екі бет және төрт жиектен тұрады. Жас сүйектерінің бірнеше сүйектік нүктелері жас шығару процесіне қатысады. Атап айтқанда, жас сүйектері жастың көшірілуі үшін қажетті мұрын-жас каналдың қалыптасуына көмектеседі. Бір сүйектің алдыңғы-төменгі бөлігіндегі жас ойысы, жарқын қабықшалы жас қабын орналастырады. Жас бездерінен шыққан жас, шамадан тыс жас шығарғанда осы қапқа жиналады. Содан кейін сұйықтық мұрын-жас өзек арқылы мұрын-жұтқыншаққа ағып өтеді. Бұл дренаж шамадан тыс жылау немесе жас шығару кезінде мұрынның ағуы деп белгілі бір жағдайға алып келеді. Жас сүйегінің жарақаты немесе сынуы жас жолдарының жарақаттан кейінгі бітелуіне әкелуі мүмкін.

Бүйірлік немесе орбиталық бет

Бүйірлік немесе орбиталық беті тік қырлы қанатымен, артқы жас түйіршігімен екіге бөлінеді. Бұл қанатының алдында бойлық ойыс, жас жолы (sulcus lacrimalis) орналасқан, оның ішкі шеті жоғарғы жақ сүйегінің алдыңғы өсімен бірігіп, жас қуысын аяқтайды. Бұл қуыстың жоғарғы бөлігінде жас қабы, ал төменгі бөлігінде мұрын-жас түтігі орналасқан. Қанатының артындағы бөлігі тегіс болып келеді және орбитаның медиалдық қабырғасының бір бөлігін құрайды. Қанаты, орбиталық бетінің бір бөлігімен бірге, көздің шеңбер бұлшығының жас бөлігінің басталуына себеп болады және төменде кішкентай, ілмек тәрізді өсіндімен, жас ілмегімен аяқталады, ол жоғарғы жақ сүйегінің жас түйіршігімен байланысып, мұрын-жас каналының жоғарғы тесігін аяқтайды; жас ілмегі кейде жеке сүйек ретінде кездеседі, онда ол кіші жас сүйегі деп аталады.

Ортаңғы немесе мұрындық бет

Медиалды немесе мұрындық бетінде бүйір бетіндегі қырына сәйкес келетін бойлық ойыс бар. Бұл ойыстың алдындағы аймақ мұрынның ортаңғы өтімдерінің бір бөлігін құрайды. Оның артындағы аймақ этмоид сүйекпен бунақтап, алдыңғы этмоидты жасушалардың бір бөлігін аяқтайды.

Даму

Жасқыршық бір орталықтан сүйектеледі, ол шамамен он екінші аптада шеміршек мұрын қапшығын жабатын қабықта пайда болады.

Артикуляциялар

Жасқыршық төрт сүйекпен байланысады: екі нейрокраниум сүйегі – маңдай және етмоид сүйектері, және екі висцерокраниум сүйегі – жоғарғы жақ сүйегі мен төменгі мұрын қабыршасы.

Басқа жануарлар

Ертедегі жапырақты балықтар мен тетраподтардың ата-тегінде жасқыр сүйегі – көз ұңғысынан мұрын тесігіне дейін созылатын салыстырмалы түрде ірі әрі берік сүйек. Ол беттің бүйір бөлігін құрайды, мұрын сүйектері мен жоғарғы жақ сүйектерінің арасында орналасады. Алғашқы нысандарда мұрын тесігінің артында кішкентай септомаксилла сүйегі кездеседі, бірақ қазіргі көптеген түрлерде ол жоғалып кеткен. Жасқыр сүйегі тірі омыртқалыларда көбінесе кішірек болады және әрдайым мұрын тесігімен тікелей байланысты емес, алайда көз ұңғысымен байланысын сақтайды. Тірі қосмекенділерде, сондай-ақ кейбір жорғалаушы түрлерінде бұл сүйек мүлдем болмайды.

Динозаврлар

Динозаврларда жас сүйегі көбінесе көз ұясының (көз соқпағының) алдыңғы шекарын және анторбитальды тесіктің артқы шекарын анықтайды. Кейбір тероподтарда (мысалы, Аллозавр, Сератозавр, Альбертозавр) жас сүйектің жоғарғы бөлігі динозаврдың басының үстінде мүйіз құрайтын етіп өседі, әдетте көздің үстінде және алдында орналасқан. Көптеген динозаврларда жас сүйегі мұрын сүйегімен, шеке сүйегімен, маңдай алды сүйегімен, және жоғарғы және алдыңғы жақ сүйектерімен жанасады. Осы сүйектердің бірімен-бірі қосылатын жерлері тігістер деп аталады. Кейде жас сүйектері мұрын сүйектерімен бірігіп, "мұрын-жас" қырларын құрайды, бұл Дилофозавр, Мегапнозавр және Синозавр сияқты динозаврларда кездеседі.