Кіріспе

Терең емес, бір баслы, металл қабықшасы бар барабандар. Тимбаль (/tɪ/m/'/b/ɑː//l/iː//z/) немесе паила – металл қабықшасы бар, терең емес, бір баслы барабандар. Олар бір баслы том-томдардан көбінесе кішкендеу және әдетте олардың өлшеміне қарай, әлдеқайда жоғары дыбыспен реттеледі. Олар 20-шы ғасырдың басында Кубада классикалық тимпандардың орнына қолданыла бастады, кейіннен Латын Америкасы мен АҚШ-қа тарады. Тимбальдардың басына және қабықшасына ағаш таяқтармен соғылады, бірақ кейде қолдармен де ойнайды. Ойыншы (тимбалеро деп атайды) соло кезінде және музыканың ауысу бөлімдерінде әртүрлі соққылар, жиекке соққылар мен дөңгелектеулер арқылы әртүрлі дыбыстар шығарады. Әдетте, әннің басқа бөлімдерінде ырғақты ұстау үшін қабықшаларды (немесе сиыр қоңырауы, немесе сымбал сияқты қосымша аспаптарды) ойнайды. Қабықшалар мен оларда ойналатын үлгілер "каскара" деп аталады. Көбінесе қолданылатын соққы үлгілері: абанико, бакетео (данзоннан), мамбо және чачача. Тимбальдың орташа диаметрі (мачо барабаны) және (гембра барабаны) құрайды. Бастапқыда бұзау терісінен жасалған, бірақ қазір көбінесе үн мен беріктігін арттыру үшін пластиктен жасалады және болат жиекке бекітіледі. Дегенмен, "тимбаль" термині паилаларға да қолданыла береді, ол көбінесе Кубада ғана қолданылатын термин. 1900-1930 жылдар аралығында данзон оркестрлерінде тимпандар мен паилалардың (екеуі де "тимбаль" деп аталған) бірдей қолданылуының салдарынан, сол кезеңде терминнің мағынасы шатас болуы мүмкін. Басқа тілдерде де осындай түсініксіздіктер кездеседі. Мысалы, француз тілінде "тимбаль" (tɛ̃bal) сөзі де тимпанды білдіреді, сондықтан француз тілінде кубалық тимбальдар "тимбаль латин" деп аталады. Бразилияда "тимбал" термині басқа барабанды – тимбауды білдіреді.

Шығуы және танымал болуы

Тимпани 19 ғасырда Кубаға әкелінді және orquestas típicas деп аталатын үрмелі оркестрлерде қолданылды. Бұл – әскери және симфониялық оркестрлерде қолданылатын барабандардың бір түрі болатын. Олар соққы таяқтарымен (үлкен, жұмсақ, дөңгелек басы бар таяқтар) ойнатылды. Тимпанинің орнына паилалар қолданыла бастады, олар әдеттегі металл табадан жасалған (кейіннен тимбалитос жасау үшін май салынған банкалар пайдаланылды). Бұл жаңа тимбальдер бастапқыда көшелік музыкашылар тобы үшін ойлап табылған. Классикалық тимпаниден айырмашылығы, олар тікелей, жуан таяқтармен (қалыпты барабан таяқтарынан қалың, пішінсіз және бойында біркелкі қалыңдығы бар) ойнатылады, олардың басында қосымша бөлік болмайды. Сондай-ақ, 1930 жылдары abanico техникасын танымал етуге көмектесті. 1950 жылдары тимбалеро Сильвано "Чори" Шуг тембальдерде және басқа да қолдан жасалған соққы аспаптарында шебер импровизацияларымен Гавана түнгі клубтарында сенсация тудырды, ал Уолфредо де лос Рейес және Гильермо Баррето descargas деп аталатын джем-сессияларда аспаптың жаңа мүмкіндіктерін зерттеді; оларға Макс Роуч сияқты американдық джаз барабаншыларының музыкасы әсер етті және олар барабан жиынтығында да ойнайтын. Уолфредо өзінің шәкірті Амадито Вальдеске, кейіннен Buena Vista Social Club мүшесіне, сондай-ақ өзінің ұлдары Уолфредо Рейес кіші және Даниэль де лос Рейеске үлкен әсер етті. 1970 жылдары тимбаль ойнаудағы жаңашылдықтар көбінесе Elio Revé жетекшілік еткен Orquesta Revé, Daniel Díaz тимбальде ойнаған Orquesta Ritmo Oriental және Los Van Van сияқты songo топтарынан келді, олардың тимбальшілері – Blas Egües және кейіннен Changuito аспаптың шеберлеріне айналды. 1990 жылдары Changuito тимбальдер, конгалар және барабандар туралы оқулық видеолар сериясын түсірді, олар VHS форматында шығарылды.

АҚШ-та

Убальдо Ниэто, Мачито және оның афро-кубалық тобындағы тимбалеро, Құрама Штаттарда бұл аспапты танымал етуге атсалысқан алғашқы музыканттардың бірі болды. Дегенмен, Нью-Йоркте туған перкуссионер және оркестр жетекшісі Тито Пуэнте 20-шы ғасырдың қалған бөлігінде бұл аспаптың ең ірі шеберіне айналды, оны көбінесе "тимбальдардың патшасы" деп атады. Ол студиялық жазбаларында көбінесе оркестр жетекшісі ретінде жұмыс істеді, тимбальдерді Вилли Бобо және оркестр жетекшісі Рафаэль Муньостың ұлы Мончито сияқты жас да талантты музыканттарға қалдыратын. 1950-ші жылдары Вилли Родригес, Хумберто Моралес және Рафаэль Кортихо сияқты тағы бірнеше пуэрторикалық тимбалеролар да танымал болды. Олардың екеуі де көбінесе мамбо мен латын джаз топтарында ойнаса, Кортихо Пуэрто-Риконың ең танымал тобының бірі – Cortijo y su Combo-ны құрды. 1960-шы жылдары Нью-Йоркте жаңа сальса өнерінің дамуымен Како, Мэнни Окендо, Джимми Сабатер, Орест Вилато және Никки Марреро сияқты музыканттар пайда болды. Тимбальдар Пучо және оның Latin Soul Brothers сияқты бугалу топтарында да танымал болды, оның жетекшісі тимбалеро Генри "Пучо" Браун еді. 1970-ші жылдары тимбальдар латын рок және регги сияқты басқа жанрларда қолданыла бастады. Мексикалық-американдық перкуссионер Пит Эсковедо, оның інісі Коук және қызы Шила рок, джаз және фанк музыкасында табысқа жеткен тимбалеролар болды. Кейіннен тимбальдарды хип-хопқа Вилли Бобоның ұлы Эрик Бобо сияқты перкуссионерлер енгізді.

Бакетео

Данзонның негізгі тимбаль бөлігі – бакетео деп аталады. Төмендегі мысалда қисық сызықпен белгіленген ноталар өте жұмсақ барабан соққыларын, ал қалыпты ноталар ашық соққыларды көрсетеді. Данзон – Сахара асты Африкасының ырғақты ұйымдастыру принципіне негізделген алғашқы жазылған музыка, Кубада ол клаве деп белгілі.

Қоңырау үлгілері

1940 жылдардағы мамбо дәуірінде тимбалеролар барабандарына сиыр қоңырауларын орната бастады. Сиыр қоңыраулары немесе ағаш блоктар екі тимбальдың арасында, ойнаушыдан сәл алысқа орнатылуы мүмкін. Келесі төрт тимбале қоңырау үлгісі халықтық румба каскара бөлігіне негізделген. Олар 3:2 клаве тізбегі бойынша жазылған. 1970 жылдары Хосе Луис Кинтана "Чангито" Los Van Van сонг тобында тимбаль және бонго қоңырауларын бір уақытта ойнау техникасын жетілдірді. Төмендегі мысалда біріктірілген қоңырау үлгілері көрсетілген (2–3 клаве тізбегі бойынша жазылған). Тито Пуэнте концерттерде, плакаттарда және альбомдық мұқабаларда бір жиынтықта жеті немесе сегіз тимбальмен жиі көрінетін. Тимбальдар кейде бас барабан немесе ілмек барабан сияқты барабан жиынтығының бөліктерімен толықтырылды. 1970 жылдардың соңында бұл сонгго деп аталатын жанрда стандартқа айналды. Чангито және басқалар румба мен фанк әсерін тимбаль ойнауға енгізді. Қазіргі тимба топтарында Калисто Овьедо сияқты барабаншылар көбінесе тимбаль/барабан жиынтығы гибридін пайдаланады.

Типикалық стиль

Тимбальда жеке орындаудың бастапқы стилі típico ("типикалық") деп аталады. Мэнни Окендо (1931–2009) талғаммен аспаздық, тікелей типикалық фразировкасымен танымал тимбаль сололарын орындаған. Келесі бес такттық үзінді Окуендоның "Мамбо" әніндегі тимбаль солосынан алынған. Клеве үлгісі анықтама үшін жоғарыда жазылған. Бұл бөлімнің басталуы мен аяқталуы клеве соққыларымен сәйкес келетініне назар аударыңыз.

Румба квинтоның ырғақты сөздік қоры

1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында, кейбір тимбалеролар ("тимбал ойнаушылар"), әсіресе Тито Пуэнте, өз солистикалық өнерлеріне румба квинтоның ырғақтық өрнектерін қоса бастады.

Тімбалитос

Тимбалитос немесе паилитас – диаметрі 13, 15 немесе 18 сантиметр болатын кішкентай тимбалдар. Тимбалитос домбыраның таяқшалармен ойналатын бөлігін ойнау үшін қолданылады, бірақ дәстүрлі тимбал бөлігіне қолданылмайды. Мантека, Папаито, Феликс Эскобар "Эль Галего" және Мэнни Окендо тимбалитода бонго партиясын ойнаудың шеберлері болды. Тимбалито кейде кеңейтілген тимбал жиынтығына немесе барабан жиынтығына қосылады. Бұл аспап 1920 жылдардың ортасында Кубада, сол кезде Куба президенті Герардо Мачадоның Гавана қаласында тыйым салған бонгоның орнына ойлап табылды. Оны сол кезде негізінен La Gloria Mantancera және La Sonora Mantancera топтары қолданды.

Шағын тембальдар

Мини-тимбальдер – тимбалитоларға ұқсас, көбінесе рок-барабаншылары барабан жиынтығының құрамында қолданатын шағын тимбальдер. Мысалы, System of a Down тобының барабаншысы Джон Долмаян өз жинағында екі (6" және 8") мини-тимбаль қолданатыны мәлім, ал Дейв Маккинтош Meinl Percussion компаниясы жасаған 8" диаметрлі, 9" және 11" тереңдіктегі шабуылдық тимбальдерді екі октабанға ұқсас дыбыс алу үшін пайдаланады. Meinl сонымен қатар, барабан жиынтығында қолдануға жарамды, дәстүрлі тереңдіктегі, бірақ 8" және 10" диаметрлі мини-тимбальдер жиынтығын шығарады.

Маршы бар тимбальдар

Огайо университетінің 110-шы маршы – АҚШ-тағы өз перкуссиялық бөлімінде тембалаларды маршқа қатыстыратын жалғыз жоғары оқу орнының марш тобы. Тембалалар 1971 жылы топқа қосылды, олар бес малый барабан, екі бас барабан, екі тенор бас барабан және екі цимбал жинағымен бірге ойнады. Көптеген марш тобында қолданылатын стандартты көп тенорлы барабандарды бұл топ қолданбайды, оның орнына перкуссиялық бөлімнің дыбысының ортаңғы диапазондарын қамтамасыз ету үшін тембалалар мен дуэт тенорлы барабандардың үйлесімін пайдаланады. Бөлімнің өзі "Орта дауыстар" немесе "Орталар" деп аталады.