Кіріспе

Израильдегі қала Рош ХаАин (רֹאשׁ הָעַיִן, ; روش هاعين) – Израильдің Орталық аймағындағы қала. 2023 жылы халық саны құрады.

Тарих

Рош ХаАйн Яркон өзенінің бастауында орналасқандығына байланысты осылай аталған (рош = бас, айн = көз, бұлақ). Бұл жер және 16 ғасырдан бері осы жерде болған Османдық бекінісі тарихи түрде Рас-Аль-Айн (رأس العين, еврейше атаумен бірдей мағынада) деп аталған. 1920 жылдары тастап кетілген, сол жерде палестиналық араб ауылы болған. Рош ХаАйн 1949 жылы ежелгі Антипатрис пен Османдық Рас Аль Айн бекінісіне жақын, Маждал Ябаның палестиналық ауылының жерінде, ауылдан шамамен 1 км солтүстікке қарай құрылды. Алғашқы тұрғындардың көп бөлігі 1949 және 1950 жылдары "Сиқырлы кілем" операциясы аясында Израильге әуемен жеткізілген Йемен яһудилері болды. Олар қала логотипіне "Шығу" кітабының 19:4-тарауынан алған "Мен (Құдай) сені бүркіттің қанаттарында алып жүрдім" деген сөздерді қосты. Бұл орын 1950 жылдары Израильдің Маабарот (көшіп-қоныстану лагерлері) бірі болды. 1990 жылдары жаңа аудандар салынды, бірақ қалада әлі де көптеген Йемен яһудилері тұрады.

Археология

2015 жылы археологтар үлкен ежелгі шаруа үйін тапты. Шаруа үйінен табылған басқа да заттардың ішінде біздің заманымыздан бұрынғы төртінші ғасырға жататын Афина құдайы мен Афинаның сұлуы бейнеленген екі күміс монета болды. Сонымен қатар, аймақтағы төбелердің бірінде Византия кезеңіне жататын монастырь табылды, оның құрамына шіркеу, май сығу қондырғысы, тұрғын жайлар және шүмектер мен тостармен жабдықталған мал төлқұжаттары кірді. Шіркеуде түрлі-түсті мозаикалар және көптеген грек жазулары болды.

Демография

Израильдің Орталық статистика бюросының (CBS) мәліметтері бойынша, 2018 жылы қала тұрғындарының этникалық құрамы 97,9% еврейлерді құрады, олардың көп бөлігі 19 жасқа дейінгі жастар еді. 2019 жылдың соңында халық санының өсім қарқыны 9,7% болды.

Экономика

CBS мәліметтері бойынша 2000 жылы 10 972 жалақымен жұмыс істейтін және 1033 өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам болған. Жалақымен жұмыс істейтін адамдардың орташа айлық жалақысы 6 595 шекельді құрады, бұл 2000 жыл ішінде 11,2%-ға өсті. Жалақымен жұмыс істейтін ерлердің орташа айлық жалақысы 8 408 шекель (нақты өзгерісі 7,8%) болса, әйелдердің жалақысы 4 857 шекельді (нақты өзгерісі 13,1%) құрады. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың орташа табысы 6 853 болды. 628 адам жұмыссыздық жәрдемақысын алды, ал 1057 адам табыс үстемесін алды. 2004 жылы "Геват Олам Хиффуши Нефт" компаниясы Рош ХаАйн қаласының жанындағы Мегед 5 мұнай кен орнында мұнай тапты. Бұл Израильдегі ең ірі құрлықтағы мұнай кен орындарының бірі. 2010 жылы өндіріс басталды, мұнай және бірқатар табиғи газ өндіріледі. Оның дәлелденген мұнай қоры шамамен TTI Телеком Рош ХаАйн қаласында орналасқан.

Білім

CBS мәліметтері бойынша, Рош Хаайн қаласында 24 мектеп бар, оқушылар саны 8 288 адамды құрайды. Оның 18-і бастауыш мектеп, оқушылар саны 5 043 адам, ал жоғары мектептерде 3 245 оқушы бар. 2001 жылы Рош Хаайн қаласының 12-ші сынып оқушыларының 58,8%-ы аттестат алуға құқылы болды.

Мектептер саныБастауыш мектептер саныОқушылар саныБастауыш мектеп оқушыларыЖоғары сынып оқушыларыСабақтар саныСыныптағы оқушылардың орташа саны24188 2885 0433 24530327,4

Спорт

S. C Rosh Ha'ayin ("Moadon Sport Rosh Ha'ayin"), "Лига Гимель Шарон" лигасында ойнайтын футбол клубы. Ирони Рош ХаАйн – Израильдің Рош ХаАйн қаласындағы кәсіби жағажай футболы командасы.

Қоғамдық көлік

Рош ХаАйн қаласына "Афиким" және "Эггед" автобус компаниялары қызмет көрсетеді. Бұл автобус компаниялары, әсіресе "Афиким", қала ішіндегі жолдарды қамтамасыз етеді және Рош ХаАйнды Қафр Касим және Петах Тиква сияқты жақын қалалармен, Тель-Авивпен, сондай-ақ 5-ші тас жол арқылы оккупацияланған Батыс Жағалаудағы Ариэль елді мекенімен байланыстырады. Қалаға қаланың солтүстік-батысында орналасқан Рош ХаАйн Солтүстік теміржол станциясы қызмет көрсетеді. Герцлия-Ашкелон желісі осы станциядан өтеді және Рош ХаАйнды Герцлияға солтүстік бағытта, ал Петах Тиква, Тель-Авив және Ашкелонға оңтүстік бағытта жалғастырады.

Жолдар

Қала 6-шы тас жол (Транс-Израиль тас жолы) мен 5-ші тас жолдың (Транс-Самария тас жолы) тоғысқан жерінде орналасқан. Батысқа қарай 5-ші магистраль Тель-Авив агломерациясындағы елді мекендерге қосылатын солтүстік-оңтүстік бағыттарымен байланысады. Шығысқа қарай 5-ші тас жол оккупацияланған Батыс Жағалауға өтеді, Кафр Касем/Кафр 'Ейн бекетінен өтеді. Бұл тас жол Ариэль сияқты бірнеше елді мекендерге жол ашады. Оңтүстікке қарай 6-шы тас жол Иерусалим, Бен-Гурион әуежайы және одан әрі оңтүстікке Беер-Шеваға дейін сапарға мүмкіндік береді. Солтүстікке қарай 6-шы тас жол Хайфа мен Галилеяға байланысты. 444-ші маршрут қаланы оңтүстік көршісі Элад және солтүстік көршісі Жалжулиямен байланыстырады. 483-ші маршрут Рош ХаАйнды батыста Петах Тиквамен қосады. Қала сондай-ақ 5-ші тас жолы үстінен салыныған көпір арқылы Кафр Касеммен байланысты.

Әуежай

Қалаға ең жақын ірі әуежай Лод қаласының жанындағы Бен-Гурион әуежайы. Әуежай оңтүстікке қарай шамамен 25 шақырым қашықтықта орналасқан, және оған 6-шы тас жол арқылы баруға болады.