Кіріспе

Шефа Амр немесе Шфар'ам (شفاعمرو, Šafāʻamr, , Šəfarʻam) – Израильдің Солтүстік округіндегі араб қаласы. 2021 жылы халық саны болған, оның көпшілігі сүннит мұсылмандары, сонымен қатар ірі христиан арабтары мен друздар азшылықтары бар.

Этимология

Палмер бұл атаудың мағынасы мынадай екенін жазды: "Амрдың шеті немесе жиегі. Жергілікті халық бұл атаудың "Амер (эд Дахер) " дегенді білдіретініне қате сенімде. Бұл қала Талмуд дәуірінде зор маңызға ие болған ежелгі яһуди қаласы Шефараммен теңестіріледі. Кейбір зерттеушілер оның түпкі мағынасы "Шефер" (שֶׁפֶר) еврей сөзімен байланысты болуы мүмкін деп ұсынады, бұл сөз жақсы, әдемі немесе құнды нәрсені білдіреді, ал "'Ам" (עַם) сөзі "халық" деп аударылады.

Ежелгі кезең

[[Файл:Бізанттық.jpg|thumb|5-ші және 6-шы ғасырлардағы христиандық византиялық қабірлер. Шефа Амр алғаш рет Тосефтада (Микваот трактаты 6:1) Шефарам деген атпен еске алынған, содан кейін 500 жылы редакцияланған Талмудта бірнеше жерде, Авода Зара 8б және Рош Хашана 31б трактаттарында айтылған. Рим дәуірінен бері осы жерде үздірілмей қоныс орналып келген, ол Марк Аврелийдің тұсында еврей Синедрионының орналасқан жері ретінде Талмудта аталған қалалардың бірі болған. Синедрионың орны кейінірек "Махане Шехина" ескі синагогының салынып, дәстүрлі түрде сол жерде салынған деп есептелген. 19-шы ғасырдың соңында Батыс Палестинаны зерттеу кезінде әшекейленген жерлеу үңгірлері құжатталған; олар 5-ші және 6-шы ғасырлардағы византия дәуіріне жататын христиан қабірлері екені анықталды. Грек жазбалары да табылған. Үңгірлер мен карьерлерді қазу жұмыстары жүргізілген археологиялық зерттеулер олардың Рим және Византия дәуірлерінде пайдаланылғанын көрсетті. Шефа Амрда византиялық қалдықтар, оның ішінде шіркеу мен қабірлер сақталған. Ескі қаланың оңтүстік бөлігіндегі құтқару қазбалары Византияның соңғы және Умаядтың алғашқы кезеңдерінен қалған бес кезеңнің іздерін ашты. Табылған заттардың ішінде таба пеші, ұсақ тастардан төселген еден, шарап сығу цехының бөлігі болған мозаикалық еден, кішкентай шаршы шарап сығу қондырғысы, қолмен жасалған кратерлер, Кипрден әкелінген тостаған және ашық пісіру ыдысы бар. Сондай-ақ, шыны және керамикалық ыдыстар да табылды.

Орта ғасырлар

Крестшілер кезінде бұл жер "Сафран", "Сафаранум", "Каструм Зафетанум", "Сафар каструм" немесе "Кафрам" деп аталды. Крестшілер ауылда Темплерлер ордені қолданған бекініс салды. Бекіністің етегінде жергілікті христиандар немесе крестшілер тұратын, шіркеуі бар бекінілген елді мекен болды. Сол кезде "Шафар 'Ам" деп аталған ауылды мұсылман басшысы Саладин 1190–91 және 1193–94 жылдары Аққа шабуылдар жасау үшін әскери база ретінде пайдаланды. 1229 жылға қарай бұл жер крестшілердің қолына қайта келді; бұл 1271 жылғы бейбіт келісімде сұлтан Бейбарс, ал 1283 жылы сұлтан Калавун растады. Италиялық монах Рикольдо да Монте ди Кроче 1287–88 жылдары ауылға сапар шегіп, онда христиан тұрғындары бар екенін байқады. 1291 жылға қарай ол мамлюктердің бақылауында болған сияқты, себебі сол жылы сұлтан әл-Ашраф Халил қаланың кірісін Каирдегі қайырымдылық ұйымға бөлген.

20 ғасыр

1948 жылы Шефа Амр қаласы 8-14 шілде аралығында «Декель» операциясының бірінші кезеңінде Израиль армиясымен басып алынды. Дрұз халқы IDF-пен белсенді ынтымақтастық жасады. Мұсылмандық ауданға ауыр артиллериялық оқтар тиді, нәтижесінде мыңдаған тұрғын Саффурияға қашып кетті. Назарет қаласы түскеннен кейін, кейбір босқындарға үйлеріне оралуға рұқсат берілді. Шефа Амрдың бұрынғы мэрі Ибрахим Нимр Хусейн 1975 жылы құрылғаннан бастап Израильдегі араб мэрлері комитетінің (кейіннен Араб бақылау комитеті) төрағасы болды. 1981 жылы Шефа Амрда араб қауымдастығында денсаулық сақтауды жақсарту мақсатында бір үкіметтік емес ұйым құрылды. Ол өзін «Араб Ұлттық Денсаулық сақтау зерттеу және қызметтер қоғамы» деп атады. 1982 жылы Ливанға Израильдің басып кіргенінен кейін, қала әкімі Ибрахим Нимр Хусейн «Жер күнінен» кейін құрылған комитет негізінде «Жоғары бақылау комитетін» құрды. Оған 11 жергілікті кеңес басшылары және Кнессеттің араб депутаттары кірді. 1990 жылдарға қарай комитет, Назаретте жинала отырып, кеңейіп, Галилеядағы палестиналықтарды өкілдік ететін шағын парламентке айналды.

21 ғасыр

Тік сызық=.8|бас бармақ|Орсан Ясен, Шефа Амр қаласының әкімі
2004 жылдың 16 мамырында 60 жастағы Ухебе Мохин өзінің жесір қалған келіні, ұлының әйелі және екі немересінің анасы Манал Нажиб Әбу Райды өлтірді. Манал күйеуінен екі жыл бұрын қатерлі ісікке байланысты қайтыс болған, және Хайфа маңындағы друздар ауылы Далиат-Эль-Кармельде, олардың үйінде тұрып жатқан. Осы оқиғадан кейін құрбан болған отбасы мен қылмыскердің отбасы арасында қақтығыс туды. Соңғы татуласу 2009 жылдың 27 ақпанында өтті, онда 300-ге жуық отбасы мүшелері, қоғамдық қайраткерлер және Шефа Амр мен Далият әл-Кармель аралас қаласының тұрғындары татуласу рәсіміне қатысты. 2008 жылдың қаңтар айында қала әкімі Урсан Ясин Израиль мемлекеттік комитетінің өкілдерімен, тәуелсіздіктің 60 жылдығын тойлау мәселесі бойынша кездесті және Шефа Амрдың тойлауға қатысуға ниетті екенін жариялады. 2011 жылы 7000 христиан, друздар және мұсылмандар Ирак пен Египетте діни қудалауға ұшыраған христиандарды қолдау мақсатында бірлік шеруін өткізді.

Экономика

CBS деректері бойынша, 2012 жылы қалада 12 494 жалақылы және 1062 өзін-өзі жұмыспен қамтыған жұмыскер болды. 2012 жылы қаладағы жалақылы жұмыскердің орташа айлық жалақысы 5412 ILS құрады. Жалақы алатын еркектердің орташа айлық жалақысы 6 312 ILS, ал әйелдердің орташа айлық жалақысы 3 904 ILS болды. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың орташа табысы 7 381 ILS құрады. 235 адам жұмыссыздық жәрдемақысын алды, ал 3971 адам табыс кепілдігін алды.