Норвегияның социалистік солшыл партиясы

Кіріспе

Норвегиядағы солшыл саяси партия – Социалистік солшыл партия (Sosialistisk Venstreparti, SV) – Норвегиядағы демократиялық социалистік саяси партия. Саяси спектрдің сол қанатында орналасқан бұл партия Еуропалық Одаққа және Еуропалық Экономикалық Аймаққа мүше болуға қарсы. SV күшті мемлекеттік секторды, күшейтілген әлеуметтік қамқорлық бағдарламаларын, экологияны және республикалық идеологияны қолдайды. 2018 жылғы мәлімет бойынша партияда 11 385 мүше тіркелген, бұл көрсеткіш 2015 жылғы ең төменгі деңгейден бері тұрақты түрде өсіп келеді. Партия басшысы – 2023 жылдың 18 наурызында сайланған Кирсти Бергстё.

Партия 1973 жылы Норвегия Коммунистік партиясы, Социалистік халық партиясы, Демократиялық социалистер – AIK және тәуелсіз социалистермен бірлескен сайлау коалициясы ретінде – Социалистік сайлау лигасы болып құрылған. 1975 жылы коалиция бірігіп, жаңа саяси партияға айналды. Партияның құрылуына сол кездегі сыртқы саяси жағдай ықпал етті, социалистер Норвегияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа (кейіннен Еуропалық Одаққа айналған) және НАТО-ға қосылуына қарсы болды. SV мемлекеттік секторды нығайтуды, аралас экономиканы және әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін күшейтуді қалайды. Демократиялық социализмді қолдай отырып, партия экосоциализм арқылы феминизм мен экологияны қорғаушы ретінде де танымал.

Білім

Білім беру мәселесі Кристин Халворсен партия жетекшісі болғаннан бері сайлау кампаниясының басты тақырыптарының бірі болды. Øystein Djupedal білім және ғылыми-зерттеу министрі болып сайланды және екі жыл осы лауазымда қызмет етті. Оның орнына солшыл социалист саясаткер Бард Вегар Солхелл келді. Халворсен 2009 жылдың соңында министрлікті басқарды. Джупедалдың қызмет бабындағы алғашқы тапсырмасы – этникалық азшылықтар арасындағы "әлеуметтік айырмашылықтарды теңестіру" болды. Партияның пікірінше, әрбір адам балабақшаға тегін қатынау құқығына ие. Кәсіби одақтар конфедерациясының жетекшісі Андерс Фолкстад Джупедалдың қызмет мерзіміндегі әрекеттеріне наразылық білдірді, ол: "Джупедал білім және ғылыми-зерттеу министрі болғаннан кейін көптеген күмәндіктер мен шатақтық тудырды. Көптеген адамдар одан үлкен үміт күткен, бірақ ол, әрине, бұрынғысымен салыстырғанда артта қалды" деді. Джупедал норвегиялық БАҚ-тан оның даулы және ерекше мәлімдемелері үшін қатты сынға ұшырады. 2005 жылдың соңында жалпы білім беру, бизнес және басқару мамандықтарын оқыған студенттер қызыл-жасыл коалиция кезінде 700 долларға дейін үнемдей алады деп есептелді; коалиция билікке келген кезде мектеп оқулықтары тегін болды. Партия жеке мектептердің санын азайтуды қалайды, ал Джупедал олардың ешқандай пайдасы жоқ деді. Бард Вегар Солхелл мемлекеттік қаржыландырылатын мектептер "әлеуметтік теңсіздікті азайтуға" көмектеседі деп мәлімдеді: "Еңбек нарығынан тыс қалғандардың көпшілігі мектептен жеткілікті білім алмады. Бұл олардың қоғамға үлес қосуына кедергі келтіреді. Оңшыл партиялар көбінесе әлеуметтік қауіпсіздік пен әлеуметтік жәрдемдемелерді проблема деп шатастырады, бірақ біз олардың неге қиындыққа тап болып жатқанын қарастырамыз. Әлеуметтік жағдай мен білімнің жетіспеушілігі арасында байланыс бар – бұл сыныптық мәселе, оған назар аудару қажет". Басқалар партия мемлекеттік емес мектептерді ұлттандыруы керек деп санайды. Вест-Агдердегі Социалистік жастар бөлімінің бұрынғы жетекшісі Торбьёрн Урфьелл: "Мектеп және жасөспірімдік шақ нарықтың ықпалында болуы тиіс емес, өте маңызды. Сондықтан оларды қайта мемлекеттік меншікке алу керек" деді. 2005 жылғы Норвегия парламенті сайлауында партия мемлекеттік мектептерге қаржыны арттыруға уәде берді, себебі көбірек қаржы мұғалімдерге шамалы оқушылар түсуіне және жекелендірілген оқытуға мүмкіндік береді деп сенді.

Education has been one of main campaign issues since Kristin Halvorsen became party leader. Øystein Djupedal was elected Minister of Education and Research, and held that position for two years. He was replaced by fellow Socialist Left politician Bård Vegar Solhjell. Halvorsen took over the ministry in late 2009. Djupedal's first assignment in office was granting to "even out social differences" between ethnic minorities. The party believes that everyone has the right to free access to kindergarten. Anders Folkestad, leader of the Confederation of Unions for Professionals, was not pleased with Djupedal's efforts during his term in office, saying that "Djupedal has created much uncertainty and a mess after he became Minister of Education and Research. Many had great expectations, but he is sure lagging behind from the time when he was a sideliner." Djupedal was heavily criticised by the Norwegian media for his controversial and bizarre statements. In late 2005, it was estimated that students studying general, business, and administrative studies would save up to under the red–green coalition; school books became free when the coalition took power. The party wants to reduce the number of private schools, and Djupedal said they are of no use. Bård Vegar Solhjell stated he believed government funded schools helped "smoothing social inequality", commenting: "Many of those who remain outside the labor market have received lack of training from school. It prevents them from contributing to the community. Parties on the right often confuse social security and welfare schemes as the problem; however, we tend to look at why they are struggling. There are systematic connections between social background and lack of training it is a class question where something is needed to be done." Others believe that the party should nationalise non public schools. Torbjørn Urfjell, former leader of the Socialist Youth chapter in Vest Agder, said: "School and adolescence is too important to be left to the market. Therefore, they should be taken back." During the 2005 Norwegian parliamentary election, the party promised to increase resources to public schools, believing that more money would lead to fewer pupils per teacher, and more individualised and personal instructions.

Қоршаған орта

Партия 2005 жылдан бері Қоршаған орта министрі лауазымын атқарып келеді, бастапқыда Хелен Бьёрнёй, одан кейін Эрик Солхейм және 2012 жылдан бастап Бард Вегар Солхелл. 2009 жылғы Норвегия парламент сайлауында партия өзін Норвегиядағы ең ірі және күшті жасыл партия ретінде ұсынды. Сайлау кампаниясы барысында партия Лофотен мен Вестерленде мұнайды бұрғылауға қарсы күресті. Партия ішіндегі көптеген мүшелер консервация жоспарына қарсы, олардың басым бөлігі бұрғылау жүріп жатқан Нордланд округінен шыққан. Партия жасыл қозғалыс пен жаһандық жылынуға қоғамның үлкен назар аударғанына қарамастан, қиындыққа тап болды. Жаңа сайлаушыларды тартуға қол жеткізе алмады және соңғы жылдардағы ең нашар сайлаулардың бірін бастан кешірді. Партияның жасыл саясатқа күшті баса назар аударуы және жаңа сайлаушыларды жеңіп алудағы сәтсіздігі сайлау зерттеушілері арасында пікірталас тудырды. Франк Ареброт: "Экологиялық конференция Копенгагенде өтіп жатқанда Социалистік солшылдар мен Либералды партияның осыншалықты нашар көрсеткішін көрсетуі қызық", - деді. Халворсен екінші "Сорья Мория" декларациясының экологиялық саясаты партияның коалициялық серіктестерінің адалдығын көрсетеді деп мәлімдеді.

Феминизм

Партия өзін феминистік партия ретінде таныстырды. 2005 жылы жарық көрген Социалистік солшылдардың бір брошюрасында былай делінген: «Социалистік солшылдар – феминистік партия. Біз әйелдер мен еркектердің тең мүмкіндіктерге ие болған қоғам үшін күресудеміз. Бұл әйелдердің еркектермен бірдей табыс табуы, жоғары лауазымдарда әйелдердің көп болуы және жұмыс орнында теңдікті қамтамасыз ететін әлеуметтік жаңалықтардың болуын білдіреді». 2005 жылғы парламент сайлауы кезінде партияның жастар қанаты көтерген төрт маңызды мәселенің бірі – жыныстық қысымға қарсы күрес болды. 2005 жылдың қаңтар айында «Классекампен» газеті парламенттегі 169 депутаттың 150-сінен өздерін феминист санайтынын сұрады. Сауалнама нәтижесінде Социалистік солшылдар мен Либералдық партия ең феминистік, ал «Прогресс» партиясы парламенттегі ең аз феминистік партия болып танылды. Аудун Лысбаккен 2009-2012 жылдары Балалар және теңдік министрі қызметін атқарды. Арил Стоккан Гранде әйелдер мен еркектердің теңдігі мәселесі үкіметте басты назарда болғанын, бұл негізінен Социалистік солшылдардың қызметінің нәтижесі екенін мәлімдеді. Ол партия бақылауындағы ведомстволарда еркектерге қарағанда әйелдердің көп жұмыс істейтінін айтты. SV 2008 жылғы секс сатып алуға қатысты заңды қолдайды, ол секс сатып алуды қылмыстық қылық деп есептейді, сондай-ақ партия қоғамдық жерлерде стриптиз көрсетуге тыйым салуды қалайды. Партия әскери қызметке әйелдерді де шақыруды қолдайды, бұл 2015 жылы заңмен бекітілді.

Иммиграция және әртүрлілік

1992 жылы Прогресс партиясының Карл И. Хаген партия Лисбет Холанд Еуропалық емес елдерден келген иммигранттарға Еуропалық экономикалық аймаққа мүше елдерден келген иммигранттармен бірдей иммиграция мүмкіндіктері болуы керек деп ұсынғаннан кейін, партияны Норвегияға еркін иммиграцияны қолдайды деп айыптады. Хаген бұл саясатты қатты сынға алса да, ол бұл саясат мұқтаж еуропалық емес адамдарға тұрғын үй мен жұмыс орындарын ұсынады деп санайды. Саяси сауалнама көрсеткендей, Социалистік солшылдардың 82,9%-ы көбірек иммиграцияға ашық, бұл партияны парламенттегі иммиграцияны жақтаушы ең ыңғайлы партияға айналдырды, бірақ әлі де парламенттік емес Қызыл сайлаушы альянсынан кем. 2009 жылдың соңында жасалған зерттеуде Социалистік солшылдар тағы да иммигранттарға ең жаулықсыз партия болып шықты, бұл жолы жаңадан құрылған Қызыл партиядан кейін. Тағы бір сауалнамаға сәйкес, Социалистік солшылдарға дауыс бергендердің шамамен үштен бірі көптеген иммигранттар тұратын ауданда тұрмаққа ынтақсыз. Әлеуметтік географ Карл Фредрик Танген жоғары санаттағы аудандарда тұратын, әдеттегі интеллектуалды Социалистік солшыл сайлаушы үшін олар үшін гипотетикалық сұраққа келісу оңай екенін айтты. Соңғы сауалнамалар көрсеткендей, партияны иммигранттардың қолдауы 2005 жылғы 25%-дан 2009 жылы 6%-ға дейін төмендеді. Норвегиялық сомалилік жазушы Амаль Аден «біз Социалистік солшылдардың саясатынан ешқандай пайда көре алмаймыз. Олар бәрі жақсы дейді, бірақ ол жұмыс істемейді» деді. Партия көбірек иммиграцияға ашық, Норвегияның көпмәдени қоғамға айналатынына сенеді. Партия әлеуметтік теңдікті құрудың жалғыз жолы – Норвегияда этникалық теңдікті құру екенін сендіреді. 2009 жылы премьер-министр Йенс Столтенберг өзінің үкіметінің сол кездегі иммиграция саясатын күшейтетінін, бұл иммигранттарға Норвегияда пана беруді қиындататынын айтты. Социалистік солшылдар, Либералды партия және Христиан-демократтар жаңа саясатты тым қатаң деп санады және партия үкіметте пана саясаты бойынша ресми наразылық білдірді. Партия, әсіресе, балаларды қамтитын пана сұрауларын қарау бойынша либералды ережелерді қалайды. 2012 жылы партия басшысы Аудун Лисбаккен Profetens Ummah сияқты ислами экстремистерге қарсы қатты ескертті және олармен күресуге уәде берді. Партия полиция қызметкерлеріне хиджаб және тюрбан сияқты діни бас киімдерді киюге тыйым салуды алып тастауды қолдайды, бірақ бұл мәселе бойынша екіге бөлінді, ал жастар фракциясының өкілдерімен қоса, партияның 2013 жылғы съезінде діни бас киімдерге рұқсат беруге қарсы дауыс берді.

In 1992, Carl I. Hagen of the Progress Party accused the party of supporting free immigration to Norway, after Lisbeth Holand proposed that immigrants from non European countries should have the same immigration opportunities as immigrants who have their origins from countries who are members of the European Economic Area. While Hagen was highly critical, she felt that the policy would offer housing and jobs for non Europeans who needed them. An opinion poll showed that 82.9% of the Socialist Left members were open to more immigration, making the party the most immigration friendly party in parliament, but still less than the non parliamentary Red Electoral Alliance. In a measurement done in late 2009, the Socialist Left became again the party least hostile to immigrants, this time behind the newly established party Red. Another poll showed that almost one third of Socialist Left voters would not want to live in an area with a high number of immigrants. Social geographer Karl Fredrik Tangen responded that it is easy for the typical intellectual Socialist Left voter, living in upper class areas, to agree to what was for them hypothetical question. Recent surveys show that support for the party by immigrants plummeted from 25% in 2005 to 6% in 2009. Norwegian Somali writer Amal Aden explained that "we do not earn anything from the policies of the Socialist Left. They say that everyone is okay, and that does not work". The party is open to more immigration, believing Norway will evolve into a more multicultural society. The party believes the only way to create social equality is to create ethnic equality in Norway. By 2009, Prime Minister Jens Stoltenberg said his government would tighten the then prevailing immigration policy, which would make it harder for immigrants to be granted asylum in Norway. The Socialist Left, along with the Liberal Party and the Christian Democrats, felt the new policy was too strict. and the party took a formal dissent in government regarding the asylum policy. The party in particular wants more liberal regulations for asylum cases that involve children. In 2012, the party leader Audun Lysbakken strongly warned against Islamist extremists like Profetens Ummah, and vowed to fight them. The party is in favour of lifting the ban against religious headwear like hijab and turban for police employees, but has been split over the issue, and a substantial minority, including the youth fraction, voted against allowing religious headwear at the party's convention in 2013.

Халықаралық істер

Косоводағы әскери қимыл партия ішінде даулы мәселе болды; партия басшылығы Косоводағы этникалық тазалауды тоқтату қажет деп, әскери араласуды қолдады. Партия мүшелерінің арасында НАТО-ның әуе шабуылына қолдау білдірген Кристин Халворсен де болды, бірақ партияның үлкен тобы мұндай қолдауға қарсы шығып, зорлық-зомбылықтың тек одан әрі зорлыққа әкелетінін айтты. Партияның Акершюстағы бөлімшесі шабуылды «НАТО басқарған террористік бомбалау» деп атады және бұл бомбалау Норвегияның басқа елге соғыс жариялауының алғашқы реті екенін мәлімдеді. Олар Біріккен Ұлттар Ұйымының қақтығысты бейбіт жолмен шешуін қалады. Социалистік халық партиясының жетекшісі Штейн Орнхой партияның парламенттегі өкілдерінің дұрыс емес әрекет еткенін айтты, партияның көпшілігі қарсы болған кезде НАТО-ның Косоводағы әрекеттерін қолдау – қате шешім болды деп ойлады. Ұлттық съезде Халворсен партия ішіндегі фракциялық талас тоқтамаса, партия басшысы лауазымынан кететінін мәлімдеді. Бұл партияның екіге бөлінуіне әкелді: бірінші топ оның отставкасын қолдады, ал үлкен екінші топ сербтер Косоводегі этникалық тазалауды тоқтатса және Халворсен партия басшысы болып қала берсе, НАТО бомбалауын дереу тоқтату керек деген қорытындыға келді. Партия көбінесе сыртқы саясат мәселелерінде әскери қимылға қарсы болды. Олар АҚШ-тың Ауғанстанға басып кіруіне және Ирак соғысына қарсы болды. 2005 жылы «қызыл-жасыл» коалицияға қосылғаннан кейін партия екі соғысқа қарсылығын тоқтатты, ал 2008 жылы Ауғанстанда орналасқан Норвегия қарулы күштері үшін «жаңа стратегия» жасауды ұсынды. 2007 жылы Халықаралық даму министрлігінің өкілі Эрик Солхейм Ауғанстандағы норвегиялық әскерлерді аралады. Ауғанстанға қатысты саясат партия ішінде, әсіресе Бергендегі партия бөлімшесінде көптеген наразылықтарға әкелді. 2008 жылдың басында Хордаланд және Рогаландтың партия бөлімдері Кристин Халворсенді және үкіметті Ауғанстан саясаты бойынша сынап, 2009 жылдың қазанына дейін дереу әскерді шығаруды талап етті. Осло бөлімшесі НАТО жасаған әскери стратегияны түбегейлі өзгертуді сұрады. Сол кездегі Стортинг төрағасы Торбьёрн Ягланд НАТО сұраған жағдайда үкіметтің Ауғанстанға көбірек әскер жіберуін өтінді. Социалистік солшылдар соғысты қолдады, бірақ аймаққа қосымша әскер жіберуге қарсы болды және Норвегияның арнайы күштеріне кіруге рұқсат бермеді. Олардың басты себебі – Норвегияның Нидерландымен бірге «халық санына шаққанда Ауғанстанда ең көп әскері бар екені» және Ауғанстан «Норвегияның қазіргі уақытта шетелдегі ең ірі әскери міндеттемесі» болды.

The military action in Kosovo was a controversial issue within the party; the party leadership supported the military intervention, saying the ethnic cleansing in Kosovo had to be stopped. Supporters included Kristin Halvorsen, who favored NATO's air strikes, but a large group within the party vehemently opposed such support, arguing that violence would only lead to more violence. The party's chapter in Akershus called the attack a "NATO led terrorist bombing", and believed the bombing marked the first time that Norway had declared war on another nation. They wanted the United Nations to find a peaceful solution to the conflict. Stein Ørnhøi, leader of the Socialist People's Party, said the party's representatives in parliament acted preposterously; he felt they made the wrong decision in supporting NATO's actions in Kosovo when the majority of the party was against it. During the national convention, Halvorsen threatened to resign as party leader unless the factional fighting within the party stopped. This led to a split within the party, with the first group supporting her resignation and the larger second faction concluding that the NATO bombing was to be immediately terminated if the Serbs stopped the ethnic cleansing in Kosovo, if Halvorsen continued as party leader. In most foreign policy issues, the party has opposed military action. They were against the U. S. invasion of Afghanistan and the Iraq War. After joining the red–green coalition in 2005, the party stopped their strong opposition to the two wars, and in 2008 the party proposed creating a "new strategy" for the Norwegian armed forces located in Afghanistan. In 2007, Erik Solheim from the Ministry of International Development visited Norwegian troops in Afghanistan. The policy regarding Afghanistan has led to much unrest within the party, most notably with the party's chapter in Bergen. By early 2008, the party chapters of Hordaland and Rogaland criticised Kristin Halvorsen and the government regarding their Afghanistan policies, and demanded an immediate withdrawal by October 2009. The Oslo chapter asked for drastic changes in the military strategy created by NATO. Thorbjørn Jagland, then President of the Storting, requested the government should send more soldiers to Afghanistan, if NATO requested it. The Socialist Left supported the war, but was against sending more soldiers to the region, and denied access for the Norwegian Special Forces. Their main reason was that Norway, along with the Netherlands, "clearly had the most soldiers located in Afghanistan", in relation to population in the respective countries, and Afghanistan was "the largest military commitment Norway currently has abroad".

Органдар

Партия бес органға бөлінеді: бірінші ұлттық съезд, ол әр екінші жылда өткізіледі, Ұлттық басқарма, Орталық комитет, Муниципалды және жергілікті бөлімдер және Партия өкілдері. Ұлттық съезд партияның демократиялық органы ретінде жұмыс істейді, онда өз округтерінен немесе муниципалитеттерінен өкілдік еткен мүшелер партияның жаңа ұлттық өкілдерін сайлай алады. Мысалы, партия басшысы әр екінші жылда сайлауға түседі. Ұлттық басқарма – партияның ұлттық съездер арасындағы ең жоғары шешім қабылдау органы. Басқарма 19 мүшеден тұрады. Мүшелер әр округтен сайланады, ал алты мүше ұлттық съезде тікелей сайланады; олардың кейбіреулері тұрақты мүшелер. Барлығы 36 мүше бар. Басқарма жылына шамамен алты рет жиналып, ағымдағы саяси және ұйымдастыру мәселелерін қарастырады. Оның міндеті – партияның бюджетін бекіту және партияның тұрақты саяси өкілдерін таңдау. Орталық комитет ұлттық басқарманың отырыстары арасындағы кезеңде партияны басқарады. Комитет мүшелерін ұлттық съезд сайлайды. Комитет партия басшысынан, екі орынбасарынан, партия хатшысынан, парламенттік жетекшісінен, Социалистік жастар ұйымының жетекшісінен және тағы бес мүшеден тұрады. Басқарма отырысы көбінесе әр дүйсенбіде өтеді. Муниципалды және жергілікті бөлімдер партия мен ұлттық партия арасындағы «коммуникация» органы ретінде жұмыс істейді. Партия өкілдерінің органы тоғыз ұлттық партия кеңсесінен тұрады. Бұл кеңселер партияның консультативтік органдары болып табылады. Офис иелері партияның парламенттік тобымен, үкімет аппаратымен және партия ұйымының қалған бөлігімен бірге өздерінің мамандандырылған кеңселерінде жұмыс істейді. Олар сондай-ақ жергілікті аймақтағы ұйымдармен және қоғамдық бірлестіктермен байланыс та ұстайды. Партия өкілдері әдетте жылына төрт-алты рет жиналады; топқа бүкіл елден келген, ерекше білімі мен тәжірибесі бар партия мүшелері кіреді. Партия өкілдерін ұлттық съезд сайлайды.

The party is split into five organs: the first national convention, which held every second year, the National Board, the Central Committee, Municipal and Local Chapters, and the Party Representatives. The national convention works as a democratic body for the party, where members representing their county or municipal can elect new national representatives for the party. One example of this is the party leader, who stands for election every second year. The National Board is the party's highest decision making body between the national conventions. The Board consists of 19 members. Members are elected by each county, plus six members are directly elected during the national convention; some of these are permanent members. In total, there are 36 members. The board meets approximately six times a year to deal with current political and organisational issues. Its task is to adopt the party's budget and to select the party's permanent political representatives. The Central Committee manages the party in the interim period between National Board meetings. Members of the committee are elected by the national convention. the Committee consists of the party leader, the two deputy leaders, the party secretary, the parliamentary leader, the leader of the Socialist Youth, and five other members. The board holds a meeting almost every Monday. The Municipal and Local Chapters organ works as "communication" body between the chapters and the national party. The last body, the Party's Representative organ, consists of nine national party offices. These offices serves as advisory bodies for the party. The officeholders work alongside the party's parliamentary group, the government apparatus, and the rest of the party organisation on their specialised offices. They also have contact with organisations and communities in their local area. The Party's Representatives normally meet four to six times a year; the group consists of party members from all over the nation who have any special expertise. Party's Representatives are elected by the national convention.

Алғашқы жылдары (1976-1997)

Партияның парламенттегі көптеген орыннан айырылуына байланысты алғашқы жылдары сәтті болмады. Партия үшін одан да ауыр мәселе – партияның екі депутаты Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін елге опасыздық жасағаны үшін сотталды, олардың ішіндегі ең танымал – Ханна Кванмо. Кейін Кванмо Норвегиядағы ең танымал және ең жақсы көретін саясаткерлердің біріне айналды. 1980-ші жылдардың соңында Тео Коритзинский басшылығымен партия бейбітшілік, қарусыздандыру, жұмыспен қамту, экологиялық саясат және экономикалық теңдік жолындағы күш-жігерімен көзге түсті. 1990-жылдардың басында Эрик Сольхейм басшылығымен партияның танымалдылығы қайтадан төмендеді. Сольхеймнің басшы ретіндегі қызметі – кейбірлер мақтағанмен, өте даулы болып саналды. Партияның социалистік қанаты, «музей сақшылары» деп аталған топ, Сольхейм партияны тым орталыққа қарай жылжытып жатыр деп алаңдады. Сольхеймді сырттан сынға алғандар оның саясаты партияны Еңбек партиясынан ешқандай айырмашылығы жоқ «сұр-көк түсті социал-демократиялық» партияға айналдырғанын айтты. Сольхейм партияны бағытын өзгертуге және Еңбек партиясы мен Орталық партиясымен коалициялық үкімет құруға тырысты. 1997 жылы Сольхейм партия ішіндегі сол және оң қанаттар арасындағы билік күресінің басты себебі деп есептелгендіктен отставкаға кетуге мәжбүр болды.

Халворсеннің алғашқы басшылығы (1997-2005)

1997 жылы Кристин Халворсен партияның жаңа басшысы болып сайланғанда, партияның танымалдылығы қайтадан артты. Оның басшылығымен білім беру басты назарға алынды және «Балалар мен жастарды бірінші орынға қоямыз» деген ұран қалыптасты. Лейбористтік Столтенбергтің бірінші кабинеті кезінде партия сайлаушылар базасын тұрақты түрде кеңейтті, бұл Лейбористтік партияны орталыққа қарай жылжытты және мемлекеттік активтерді жекешелендірді. Бұл Социалистік солшылдардың сайлауға қатысу деңгейінің тарихи максимумға жетуіне әкелді; олар 2001 жылғы Норвегия парламенттік сайлауында ұлттық дауыстардың 12,5% жинады. Еңбек партиясы рекордтық төмен деңгейдегі қатысуды көрсетті, дауыстардың 24,3% ғана жинады. Сайлауға қатысу деңгейі төмендегені партия ішіндегі күресті одан әрі шиедірді, партия басшылары Торбьёрн Ягланд пен Йенс Столтенберг бір-бірін айыптады. Партияның оңшыл фракциясы партияны орталыққа қарай жылжытуды жалғастыруды қаласа, солшыл фракция партияны Социалистік солшылдарға жақындатуды көздеді. 2005 жылдың басында жүргізілген сауалнамалар бойынша, Норвегия сайлаушыларының 20% астамы Социалистік солшылдарға дауыс беретінін көрсетті. Христиан-демократиялық партиясының премьер-министрі Кьелл Магне Бондевик үш партияның «қызыл-жасыл» коалициясының идеологиялық және саяси позициясы туралы сөйлескенде оларды «түсініксіз» және «белгісіз» деп сипаттады. Норвегияның мемлекеттік бюджетін Социалистік солшылдар мен Орталық партиясымен талқылағаннан кейін Йенс Столтенберг Халворсенмен бірге жалпыға бірдей тегін балабақша қызметін құру қажеттігіне келісті. 2005 жылдың ақпан айындағы қоғамдық пікірді зерттеу коалицияға парламенттегі 169 орынның 96-сын берді, ал Социалистік солшылдардың көрсеткіші 3,9% артты. Ақпан айының соңында партияның шағын фракциясы болашақ коалицияны «Қызыл-Сұр коалиция» деп атады, себебі Еңбек және Орталық партиясының экологиялық саясаты олардың пікірінше «жеткілікті радикалды» болмады. 2005 жылғы Норвегия парламенттік сайлауы алдында партияның орынбасары Ойштейн Джупедал Социалистік солшылдар үкіметте орын алған жағдайда ешқандай радикалды өзгерістерге қолдау көрсетпейтінін мәлімдеді. Консервативтік партияның жетекшісі Эрна Солберг партияны «коммунистік» деп айыптады, себебі оның қазіргі және бұрынғы байланыстары Еуропадағы коммунистік ұйымдармен байланысты болды. Тамыз айының басында Социалистік солшылдар көпшілік пікірін зерттеулерде ең көп прогресс жасаған партия болды, бірақ бұрын Социалистік солшылдарға дауыс бергендердің 17% 2005 жылғы сайлауда қай партияға дауыс беретініне қатысты күмәнді еді. Тамыз айының соңында партия Консервативтік партиямен бірге сайлаудағы «үлкен жеңілгендердің» бірі деп танылды. Көптеген сайлау зерттеушілері Социалистік солшылдар коалицияға кіргеннен кейін және Лейбористтік партиясымен бірлесіп жұмыс істегеннен кейін сайлаушылардың қызығушылығын жоғалтқанына сенді. Сайлаудың нәтижесі нашар болғандықтан партия ішінде күрес күшейді, Джупедал бұл сайлауды партия тарихындағы ең қиын сайлау деп атады. Партия үкіметте 19 министрдің 5-ін қамтыды, бұл Орталық партиядан бірге көп.

With the election of Kristin Halvorsen as new party leader in 1997, the party's popularity rose again. Under her leadership, the main focus became education, and the slogan "children and youth first" was coined. The party steadily built up its voter base during the Labour Stoltenberg's First Cabinet, which moved the Labour Party more to center, while privatising government held assets. This led to a historic high voter turnout for the Socialist Left; they earned 12.5% of the national vote in the 2001 Norwegian parliamentary election. The Labour Party earned a record low turnout, with only 24.3% of the vote. The turnout only worsened the inner struggle within the party, with party leader Thorbjørn Jagland and Jens Stoltenberg accusing each other. The right wing faction of the party wanted to continue to move the party further to the center, while the left wing faction wanted to move the party closer to the Socialist Left. By early 2005, polls showed that over 20% of Norwegian voters would vote for the Socialist Left. Prime minister Kjell Magne Bondevik from the Christian Democratic Party believed the three parties were "unclear" and "vague" when talking about the red–green coalition ideological and political position. After discussing the state budget of Norway with the Socialist Left and the Centre Party, Jens Stoltenberg agreed with Halvorsen that they needed to create a universal free day care service. By February 2005, an opinion poll gave the coalition 96 of 169 seats in parliament, with the Socialist Left increasing with 3.9%. Later in February, a small faction within the party called the future coalition the Red Grey Coalition, believing the environmental policies of the Labour and the Centre Party were not "radical enough". Before the 2005 Norwegian parliamentary election, Deputy Leader Øystein Djupedal said that the Socialist Left would not contribute to any radical changes if they earned a position within the government. Erna Solberg, leader of the Conservative Party, accused the party of being "communist", because some of its present and earlier connections to communist organisations around Europe. By early August, the Socialist Left was the party having the most progress in the opinion polls, but 17% of the people who voted for the Socialist Left previously were unsure what party they would vote for in the 2005 election. By late August, the party was labelled one of the "big losers" in the election, along with the Conservative Party. Many election researchers believed that the Socialist Left had lost voter's interest when they entered the coalition and worked alongside the Labour Party. The bad election results led to internal struggles within the party, with Djupedal claiming it to be the hardest election in the party history. The party had 5 of 19 ministers in the government, one more than the Centre Party.

Қызыл-жасыл коалиция (2005-2013)

2009 жылғы Норвегия парламенттік сайлауында партия төрт орыннан айырылып, 11 орынмен қалды, бірақ Еңбек партиясының үш орын қосылуы қызыл-жасыл коалицияға 86-83 көпшілік мүмкіндігін берді. Коалиция ішіндегі билік ауысуы нәтижесінде бір социалистік солшыл кабинет министрі қызметтен босатылып, олардың саны төртке дейін азайды, бұл Орталық партиясының санымен бірдей болды. Социалистік солшылдар мен Хальворсен Білім және ғылыми зерттеулер министрлігін сақтап қалу үшін ықпалды Қаржы министрлігін Еңбек партиясына өткізді. Хальворсен 2011 жылғы Норвегия жергілікті сайлауларынан кейін отставкаға кететінін жариялады. Жаңа басшы 2012 жылы партияның кезектен тыс съезінде сайланатын болды. Аудун Лисбаккен, Хейки Холмас және Бард Вегар Солхелл басшылық лауазымға кандидаттықтарын жариялады.

Оппозицияға қайта оралу (2013 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Аудун Лисбаккеннің басшылығымен партия сайлаудағы дауыс үлесі мен мүшелік саны бойынша үлкен табысқа жетті. Алайда, Ерна Сольберг басқаратын оңшыл үкімет кеңінен танымал болды. 2021 жылғы Норвегия парламенттік сайлауы климаттың өзгеруі, теңсіздік және мұнай мәселелері төңірегінде өткен сайлауда солшыл оппозицияның маңызды жеңісі болды. Бірақ ол партия климат және әлеуметтік саясаттағы келіспеушіліктерге байланысты оппозицияда қалатынын мәлімдеді, сонымен қатар болашақ келіссөздерге ашық екенін және ортақ мәселелер бойынша үкіметті қолдауға дайын екенін айтты. Лисбаккен баспасөзге партияның болашақ келіссөздерге дайын екенін, келіссөздердің жақсы және достық атмосферада өткенін және партияның қазіргі уақытта оппозицияға өтетінін мәлімдеді. Орталық партияның басшысы Тригве Слагсвольд Ведум: «Менің ойымша, Лейбористер партиясы мен Социалистік солшыл партияның жақсы қарым-қатынасты сақтап, жаңа үкімет құруға негіз салуға тырысуы керек». Өзі қалаған үкіметті құра алмағанына көңілі қалған Сторр келіссөздерді достық және құрметті деп сипаттады. 2022 жылдың 9 қарашасында Лисбаккен отбасылық жағдайға байланысты партия басшысы лауазымына қайтадан түспейтінін және 2023 жылдың наурыз айында өтетін кезекті партиялық құрылтайда өкілеттігінен бас тартатынын хабарлады. Наурыз айында өткен партиялық құрылтайда Лисбаккеннің орнына оның орынбасары Кирсти Бергстø сайланды.

Парламент сайлауы

Норвегиядағы парламенттік сайлауларда Социалистік солшы партия Норвегиядағы жетінші ірі партия болып табылады, ол Еңбек партиясы, Консервативтік партия, Прогресс партиясы, Христиан-демократиялық партия, Орталық партия және Либералды партиядан кейінгі орналасады. Оның танымалдылығы бастапқыда Социалистік сайлау лигасының жеткен деңгейінен төмендеді. Партияның орын саны 2001 жылғы Норвегия парламент сайлауынан кейін ең жоғары деңгейге жетті; осы сайлауда Социалистік солшы партияның сайлаушылар саны ең көп болды – 12,5% (жалпы ұлттық дауыс). Біріктіру процесі аяқталғаннан кейін партияның сайлаушылар базасы күрт төмендеді, 1977 жылғы Норвегия парламент сайлауында ұлттық дауыстардың 4,2% ғана жинады. 1989 жылғы Норвегия парламент сайлауында Социалистік солшы партия 10,1% ұлттық дауыс жинады.

Көптегендер «сәтсіз сайлау» деп бағалағаннан кейін, 2001 жылы Еңбек партиясы көптеген сайлаушыларын Социалистік солшы партияға жоғалтты, нәтижесінде Социалистік солшы партия 6%-дан 12,5%-ға өсіп, елдегі төртінші ірі партия болды. Социалистік солшы партия 2010 жылдардың ортасында қайтадан күш алды. 1975 жылғы сайлау алдындағы сауалнамада Социалистік сайлау лигасына дауыс берген сайлаушылардың жартысы бұл партияға қайтадан дауыс бермейтіні анықталды. Сайлаушылардың азаюының себебі 1973 жылғы Норвегия парламент сайлауында Еңбек партиясының үлкен жетістігі болды. 1979 жылғы жергілікті сайлауда партияның халық қолдауы тағы да төмендеді, муниципалдық сайлауда 4,1%, округтік сайлауда 4,4% дауыс жинады. Егер 1983 жылғы жергілікті сайлау парламенттік сайлау болғанда, Социалистік солшы партия парламентте 8 орын алған болар еді. Партия 1987 жылғы жергілікті сайлауда муниципалдық деңгейде 5,5%, округтік деңгейде 5,7% дауыс жинады. 1991 жылғы Норвегия жергілікті сайлауында партияның сайлаушылар саны күрт өсті, муниципалитеттерде 11,6%, округтерде 12,2% дауыс жинады, бұл партияны Норвегиядағы үшінші ірі партияға айналдырды. 1995 жылғы жергілікті сайлауда партия муниципалитеттерде 5,9%, округтерде 6,1% дауыс жинады. Бұл өсудің себебі партияның Еңбек партиясынан қайтадан дауыс алуға мүмкіндік алғаны болды. Партия муниципалитеттерде 7,8%, округтерде 8,5% дауыс жинады. 2007 жылғы жергілікті сайлауда партияның сайлаушылар базасы жартысына дейін азайды. 2011 жылғы жергілікті сайлауда партияның жалпыұлттық дауысы 4% асты. Осыдан кейін партия жетекшісі Кристин Халворсен сайлау түнінде отставкаға кетуін мәлімдеді. 2015 жылғы Норвегия жергілікті сайлауында да ұқсас нәтиже болды, солшыл бағытталған партиялар жеңіске жеткеніне қарамастан, Социалистік солшы партия Тромсёде Еңбек партиясы және Қызыл партиямен көпшілік коалиция құра алды. 2019 жылғы Норвегия жергілікті сайлауында Социалистік солшы партия 2007 жылғы деңгейіне оралды және Жасыл және Қызыл партиялармен бірге одан әрі жетістіктерге жетті.

After having what many described as a bad election, the Labour Party lost many of its voters to the Socialist Left in 2001, with the Socialist Left increasing from 6% to 12.5% of the national vote, again becoming the fourth largest party in the country. The Socialist Left Party bounced back in the mid 2010s, In an opinion poll done before election day in 1975, it was estimated that half of the voters who voted for the Socialist Electoral League would not vote for the party again. The decrease in voters was due to the Labour Party's election surge during the 1973 Norwegian parliamentary election. The party further decreased in popular support by the 1979 Norwegian local elections, earning 4.1% in the municipal and 4.4% in the county respectively. If the 1983 local election had been a parliamentary election, the Socialist Left would have received 8 seats in parliament. The party earned 5.5% and 5.7% in the 1987 Norwegian local elections, respectively at the municipal and county level. The 1991 Norwegian local elections marked a large increase in voters for the party, earning 11.6 in the municipalities and 12.2% in the counties, making the party the third largest party in Norway. In the 1995 Norwegian local elections, the party gathered 5.9% in the municipalities and 6.1% in counties. The reason for the increase was that the party was again able to win votes from the Labour Party. The party gained 7.8% of the votes in the municipalities and 8.5% in the counties. The 2007 Norwegian local elections resulted in their voter base to reduced by half. In the 2011 Norwegian local elections, the party got just slightly above 4% of all votes on a nationwide basis. After this, party leader Kristin Halvorsen announced her resignation on the election night. A similar result occurred in the 2015 Norwegian local elections, despite gains for left leaning parties, but the Socialist Left was able to form a majority coalition with the Labour Party and Red Party in Tromsø. In the 2019 Norwegian local elections, the Socialist Left Party returned to its 2007 levels and made further gains, alongside the Green and Red parties.