Кіріспе

Қытай мәдениетіндегі термин. Бес жолақты генералдар – бір билеушінің басқаруындағы ең басты бес әскери қолбасшыға берілген танымал атау. Бұл термин қытай тарихи жазбаларында кездеспесе де, ресми түрде қолданылмаса да, әдебиетте, халық ауыз әңгімелерінде және көпшілік мәдениетінде кеңінен қолданылады.

Үш патшалық туралы роман

Үш патшалық дәуірінің тарихы негізінде жазылған романтикалық роман "Үш патшалықтың романтикасы" Шу Ханның, Үш патшалықтың бірінің "Бес батыр генералы" ретінде Гуан Ю, Чжан Фэй, Хуан Чжун, Ма Чао және Чжао Юнды көрсетеді, оған Лю Бей басшылық еткен. Әдебиетте Лю Бей бастапқыда Гуан Юны көтерілісшілерді жоятын генерал және Ханьчжоудың иесі, Чжан Фэйді көтерілісшілерді бағындыратын генерал және Синнің иесі, Хуан Чжунды батысты жаулап алушы генерал, Ма Чаоды батысты бейбіттендіруші генерал, ал Чжао Юнды батысты қорғаушы генерал деп тағайындап, кейін оларды "Бес батыр генералы" деп атады.

Гуан Ю

Гуан Ю - романдағы Лю Бэйдің ең күшті генералдарының бірі. Чжан Фэймен бірге, Лю Бэйдің мансабының басындағы кезеңде оның басшылығына еріп, Хан әулеті ірі Сары Түлпе көтерілісін бастан өткерді. Ол Лю Бэй басқарған және Цзюо округінің жергілікті кәсіпкерлік топтары қаржылаған жасаққа қосылды. Алғашқы кездесуінде Гуан Ю физикалық күшімен және көңілді мінезімен Лю Бэйге әсер етті, соның арқасында Лю Бэй мен Чжан Фэймен бауырластық қарым-қатынас орнатты. Сары Түлпелермен күрестен кейін оның мансабы өрледі, Лю Бэйдің әскери-теңіз күштеріне қолбасшылық етті, Чаншаны бағындырды, Цзин провинциясын басқарды және Шу Ханның аумағын Цао Вэйдің бақылауындағы Фанчэнге дейін кеңейтті. Мансабы бойында Гуан Ю Цао Цао басқарған Цао Вэйге және Сунь Куан басқарған Шығыс Вуға қарсы көптеген шайқастарға қатысып, Шу Ханның құрылуында маңызды рөл атқарды. Оның күші мен қайсарлығы үшін Гуан Ю өлімінен кейін қасиетті саналды, ол батылдықтың, күштіліктің, адалдықтың, әділдіктің және бауырластықтың символы болды.

Жаң Фэй

Чжан Фэй - романдағы Лю Бэйдің ең күшті генералдарының бірі. Гуан Юмен бірге, ол Лю Бэйдің мансабының басындағы кезеңде-ақ Лю Бэйдің басшылығына ілесіп, қолдау көрсетті, сол кезде Хан империясы Сары басқан көтеріліспен күресіп жатқан еді. Ол Лю Бэй басқарған және Цзюо округінің жергілікті кәсіпкерлік топтары қаржылаған жасаққа қосылды. Алғашқы кездесуінде ол Лю Бэйге өзінің физикалық күшімен және көңілді мінезімен әсер етті, соның арқасында Лю Бэй мен Гуан Юмен туғандай болып жақындасты. Сары басқандарға қарсы күрестен бастап, Ба округын жаулап алды, қазіргі Сычуань және Чунцин аймағындағы көптеген қалаларды басып алып, Лю Бэйдің Шу Хан құруы үшін берік негіз салды.

Хуан Чжун

Лю Бэйдің әскеріне қосылғанға дейін Хуан Чжун Хан Сюаньдың қол астында Чаншада серіктес генерал болып қызмет еткен. Лю Бэй Гуан Юға Чаншаны бағындыруды тапсырғанда, Хан Сюань Хуан Чжунның Гуан Юға қарсы шайқасқа қатысқанына қарамастан, Гуан Ю оны сатқындыққа көндірген деп күдіктенді және өлім жазасын беру үшін тұтқындады. Хуан Чжунның әскери серіктері оның өмірін сақтау үшін бүлік көтерді, Хан Сюаньды өлтіріп, Гуан Юға бағынды. Шу Ханға қосылғаннан кейін Хуан Чжун Цао Вэйдің Сяо Юанін Диньцзюнь тауы шайқасында жеңіп, Шу Ханның солтүстік шекарасын қамтамасыз етті.

Ма Чао

Ма Чао әкесі Ма Тэңнің әскерімен Лиан провинциясындағы шапқыншылармен шайқасқанда танымал болды. Ол керемет қару-жарағы мен жауынгерлік шеберлігі үшін "Сұлу Ма Чао" деп аталды. Роман бойынша, оның отбасын Цао Цао өлтіргеннен кейін Ма Чао және туысы Ма Дай Цжан Лудың әскеріне Цао Цаодан кек алу үшін қосылды, ал кейін Цжан Лу Цао Цаоға бағынғаннан соң Лю Бэйдің әскеріне қосылды. Ма Чао жас кезінен бастап Цян шапқыншыларымен күресіп, айқын әскери жетістіктерге қол жеткізгендіктен, ол Шу Ханның солтүстік-батыс шекарасын Цян шапқыншыларынан қорғайтын Лю Бэйдің ең батыл генералы болып қалды.

Жао Юн

Жао Юн, сондай-ақ Жао Цзилун деп те аталады, Лю Бейдің ерте мансабында одақтас ретінде Лю Беймен бірге күресті, романда бір-бірімен тығыз қарым-қатынас орнатты. Соңында, Жао Юн мен Лю Бей Йеде кездескенде, Жао Юн өмірінің соңына дейін Лю Бейдің басшылығымен жүруге шешім қабылдады. Лю Бейдің әскерімен бірге қызмет еткен кезінде Жао Юн Лю Бейдің отбасын қорғады және Шу Ханның тәждік ханзадасы Лю Шанды көптеген шайқастардан аман сақтап қалды. Жао Юнның ең танымал шайқасы – сол кезде нәресте болған Лю Шанды Цао Цаоның қоршауынан құтқаруы. Чанбан шайқасында Цао Цао әскерімен қоршалып қалған Жао Юн, Лю Шанды қаруына жақын ұстап, жалғыз өзі 70-тен астам жау әскерін өлтіріп, баланың ұйқысын бұзбай, қашып кетті. Шу Ханда Жао Юн Лю Бейдің сарай күзетшілеріне жетекшілік етті, патшалық отбасының қауіпсіздігін қамтамасыз етті және астананы бейбіт сақтады.

Тарихилығы

Тарихи тұрғыдан Лю Бэй "Бес батыр генерал" сияқты атақтар бермеген, керісінше оларды бірдей әскери шендес лауазымдарға тағайындаған: Гуан Ю – алдыңғы қатар генералы, Чжан Фэй – оң қанат генералы, Хуан Чжун – артқы қатар генералы, Ма Чао – сол қанат генералы, ал Жао Юн – орталық генерал. "Үш патшалық тарихы" ресми тарихи мәтінінде тарихшы Чэнь Шу оларды ұқсас әскери шендері болғандықтан бір томға біріктірген.

"Бес тайғақ генералдар" тарихи жетістіктерді растау үшін топтасты

Үш патшалық дәуірінің тарихын зерттейтін кейбір тарихшылар Гуан Ю, Чжан Фэй, Хуан Чжун, Ма Чао және Чжао Юн бірдей әскери шендерге тағайындалған және тарихи мәтіндерде бір томда тізімделген болғанымен, олардың әскери жетістіктері айтарлықтай ерекшеленеді. Ал осы бес генералға "Бес тайғыр генерал" аты бергендер, олардың бірдей жетістіктерге ие болған деп есептейді. Сычуань университетінің профессоры Каюй Луо Гуан Ю 200 000-нан астам сарбаздан тұратын әскерді басқарып, Шу Ханның аумағын кеңейткенін, ал Чжао Юн әскери мансабының барысында Шу Ханның астанасынан ешқашан шықпағанын айтады. Сондықтан Гуан Ю мен Чжао Юнның жетістіктерінің деңгейі бірдей деп санауға немесе оларды "Бес тайғыр генерал" санатына біріктіруге ешқандай негіз жоқ. Бұл топтастыруды қолдайтындар Чжао Юнның басты міндеті Шу Ханның орталық үкіметінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болғанын, ал тарихи тұрғыдан бұл жауапкершілік тек ең сенімді қолбасшыға жүктелгенін атап көрсетеді. Мемлекетті қорғау, аумақты кеңейтумен бірдей маңызды екенін түсіндіру және Чэнь Шоудың Чжао Юнды Гуан Юмен бір томда тізімдеуінің, сондай-ақ халықтың Чжао Юн мен Гуан Юды "Бес тайғыр генерал" деп атауының себебін түсіну маңызды.

Су жиегінде

Классикалық роман "Су шеті"нде Ляншан батпағындағы 108 батырдың бесеуі – Гуан Шен, Лин Чун, Цинь Мин, Хуян Чжуо және Донг Пинг – Ляншан атты әскерінің "Бес батыр генералдары" деп есептеледі.

Гуан Шенг

Әдебиетте Гуан Шенг, «Ұлы пышақ» (大刀) деген лақап атымен танылады, алғаш рет 63-томда пайда болады. Әдебиет мәліметтеріне сәйкес, Гуан Шенг – Гуан Ю-дың тікелей ұрпағы, Гуан Ю сияқты дене бітіміне ие және Гуан Ю қолданған қаруды қолданады. Гуан Шенг бастапқыда Цай Цзинмен Лианшан батпағына шабуыл жасау үшін үкіметтік әскерге басшылық етуге тағайындалған, бірақ Лианшанның Хуань Чжуосынан жеңілгеннен кейін Лианшанға бағынды. Лианшанға қосылғаннан кейін Гуан Шенг Сун үкіметінің Шэнь Тингуй және Вэй Динггуоларын тұтқынға алды және 108 барымтаның арасында 5-орынға ие болды. Гуан Шенгтің Лианшан батпағындағы ресми әскери шені – «Атты әскердің Бес батырының сол жақ генералы».

Басқа әдебиеттерде

Тарихи романда 說唐, Ваган армиясының бүлікші күштерінде "Бес жолбарыс генералдары" бар: Цин Шубао, Шан Сюньсинь, Чен Яожин, Ван Боданг және Луо Ченг. Цин әулетінің жазушысы Ли Ютанг өзінің "Ди Цинь романсы", "Бес жолбарыс батысқа шабуылдайды" және "Бес жолбарыс оңтүстікті бейбіттендіреді" атты шығармаларында Ди Цинь, Ши Ю, Чжан Чжун, Ли И және Лю Циньді "Бес жолбарыс генералдары" деп атаған. Мин әулетінің батырлары деген романда Мин әулетінің құрылуына әкелген оқиғалар романтикалық түрде суреттелген. Сю Да, Тан Хэ, Чанг Ючун, Ху Дахай және Му Инг "Миннің бес негізін қалаушы жолбарыс генералдары" деп аталады.

Мәдени әсері

Қазіргі терминологияда "Бес тайғыр генералдар" белгілі бір саласында ерекше көзге түсетін кез келген бес адамнан тұратын топты білдіруі мүмкін. Хсяо Шули, 蔣武童, Чьяо Цай Пао, Чен Чун Шенг және Су Тенг Ван Тайвань операсының "Бес тайғыр генералдары" деп аталады. Тайваньдық саясаткерлер 郭雨新, 李萬居, 郭國基, 李源棧 және 吳三連 Тайвань провинциялық консультативтік кеңесінің "Бес тайғыр генералдары" деп аталады. Олардың алтауын, саясаткер әйел Хсу Ших Сянмен бірге "五龍一鳳" (Бес дракон, бір құс) деп атайды. 1980 және 1990 жылдары Тайвань телеарнасы Санлих Е Телевидениесінің бес жүргізушісі – Хе И Ханг, Пэн Чья Чья, 陽帆, Ю Тиан және Ли Тенг Цай "Бес тайғыр генералдар" деп аталды. Олар бірлесіп "三立五虎將 金牌點唱秀" бағдарламасын жүргізді.

1980 жылдары Гонконг телеактерлері Феликс Вонг, Майкл Миу, Кент Тонг, Энди Лау және Тони Ляунг "TVB-нің бес тайғыр генералдары" деп аталды. Бес жігіт 1991 жылы "Тигрлер" фильмінде бірге түсті. 2009 жылы Тайваньның "Wu Hu Jiang" атты музыкалық тобы құрылды. Топтың бес мүшесі қазіргі заманғы мектеп ортасында "Үш патшалықтың романсынан" пароди жасалған K. O.3an Guo телесериалында Шу патшалығының бес тайғыр генералдары рөлінде ойнады.