Кіріспе
Хуан Чжун (220 жылы қайтыс болған), әдепті аты Ханшенг, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде әскери сардар Лю Бейдің қызметінде болған қытай әскери қолбасшысы. Ол 219 жылы Дингжун тауы шайқасындағы жеңісімен ең танымал, онда оның әскері жау генералы Сяо Юаньды жеңіп, ол шабуыл кезінде қаза тапты. Хуан Чжун 14 ғасырғы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романында және халық мәдениетінде жастық шаққа тән күш-қуаты мен денсаулығы бар қарт генерал ретінде, сондай-ақ Лю Бейдің бес батыр генералының бірі ретінде бейнеленеді.
Huang Zhong (, ) (died 220), courtesy name Hansheng, was a Chinese military general serving under the warlord Liu Bei during the late Eastern Han dynasty of China. He is best known for his victory at the Battle of Mount Dingjun in 219, in which his force routed that of an enemy general, Xiahou Yuan, who was killed in action during the raid. Huang Zhong is portrayed in the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms and popular culture as an elderly general with youthful vigour and constitution, and as one of the Five Tiger Generals under Liu Bei.
Ерте өмір
Хуан Чжун қазіргі Наньян, Хэнань провинциясының маңында орналасқан Наньян округінде (南陽郡) туған. Бастапқыда Цзинь провинциясының әкімі Лю Бяоның қызметінде үйдің генералы (中郎將) болып қызмет еткен. Ол Лю Бяоның туысы Лю Пэнмен бірге Чанша округін қорғауға жіберілді. 208 жылы Лю Бяо қайтыс болды, ал оның ізбасары Лю Конг Цзинь провинциясын әскербасы Цао Цаоға бағындырды. Хуан Чжун уақытша генерал-майор (裨將軍) қызметіне тағайындалды және Хан Сюань басшылығымен Чаншадағы қызметін жалғастырды.
Лю Бейдің басқаруындағы қызмет
Сол жылы Қызыл жартастар шайқасында Цао Цао жеңілгеннен кейін Лю Бей мен Сунь Кванның жеңімпаз одақтас әскерлері Оңтүстік Цзинь провинциясындағы Чаншаны қоса, түрлі округтарды біртіндеп басып алды. Хан Сюань Чаншаны берді, ал Хуан Чжун Лю Бейге қызметке келді. Хуан Чжун 212-214 жылдары Цзямеңде (қазіргі Сычуань провинциясы Гуанюань қаласы Жаохуа ауданы) әскери қызметке тағайындалғаннан бастап Лю Бейдің И провинциясын (қазіргі Сычуань және Чунцин) жаулау жорығында өзін жақсы көрсетті. Ол әрқашан жаудың қатарына алғашқы болып шабуылдап, әскер арасында ерекше көзге түсті; оның жауынгерлік шеберлігі мен батылдығына тең келетін ешкім болған жоқ. И провинциясы алынғаннан кейін Хуан Чжун көтерілісшілерді талқандайтын генерал (討虜將軍) атағын алды.
Ханжун жорығының табыстылығы
217 жылы Лю Бэй Цао Цаоның бақылауында болған Ханжун қолбасшылығын басып алу жорылын бастады. Оның әскері Янпин асуында Сяо Юань бастаған қарсылыққа тап болды. 219 жылы бір түні Лю Бэй Дзиньцзюнь тауының етегіндегі Сяо Юань лагерінің айналасындағы тікенді қоршауға от қойды, ал бұл қақтығыс бір жылдан астам уақытқа созылды. Шабуылдан сасқан Сяо Юань, лагердің шығыс бөлігін қорғау үшін Чжан Хэді жіберді, ал өзі оңтүстік бөлігін күзетті. Лю Бэйдің бас күштері Чжан Хэге қарсы шығып, одан басым түсті. Сяо Юань Чжан Хэге көмекке өзінің әскерлерінің бір бөлігін жіберді. Сяо Юаньның сарбаздары тәжірибелі болғанымен, Хуан Чжун әскерін жинап, күмбірлеген барабандар мен қуатты ұрандармен Сяо Юань әскеріне шабуыл жасады. Шайқас жеңіліспен аяқталды, Сяо Юань қаза тапты. Дзиньцзюнь тауындағы жеңіс Ханжунның жаулануына маңызды қадам болды. Хуан Чжун Ханжун жорығындағы ерлігі үшін Батысқа шабуыл жасайтын генерал (征西將軍) атағына ие болды. Сол жылы Лю Бэй өзін «Ханжун патшасы» (漢中王) деп жариялады – бұл оның өзін Хан әулетінің негізін қалаушы Гао императорымен теңестірудің символдық әрекеті болды. Ол Хуан Чжунды Артқы генерал (後將軍) қылып тағайындауды және оны Гуан Ю, Чжан Фэй және Ма Чао сияқты үш бас генералмен бір деңгейге қоюды жоспарлады. Бірақ Чжугэ Лян Лю Бэйге: «Хуан Чжунның даңқы Гуан Ю, Чжан Фэй және Ма Чаодан кем. Егер олардың барлығына бірдей мәртебе берілсе, Чжан Фэй мен Ма Чао наразылық білдірмеуі мүмкін, себебі олар Хуан Чжунмен осы уақытқа дейін бірге болды және оның еңбегін көрді, бірақ Гуан Ю алыста орналасқан және ол бұл шешіммен келіспеуі мүмкін» деді. Лю Бэй: «Мен өзім шешемін» деп жауап берді және Фэй Шиге Жин провинциясына барып, Гуан Юге оның тағайындалуы туралы хабарлауды тапсырды. Содан кейін ол төрт генералдың мәртебесін де бірдей деңгейге көтерді. Хуан Чжун сондай-ақ Екінші маркиз (關內侯) атағын алды.
Өлім
Хуан Чжун 220 жылы қайтыс болды, өлім себебі белгісіз. 260 жылдың қазан немесе қараша айында Лю Шан Хуан Чжунға "Ган Хоу" (剛侯) деген қабірлік атақ берді, бұл атаудың мағынасы – "бейілді, мықты маркиз". Хуан Чжунның ұлы Хуан Сюй (黃叙) одан бұрын жас шағында қайтыс болғандықтан, оның балалары болмады. Хуан Чжунның қабірі алғаш рет 1825 жылы Цинь әулеті тұсында Чэнду қаласында табылды. Қабір жөнделіп, оның жанына оған арналған ғибадатхана салынды. Мәдени революция кезінде ғибадатхана, мүсін, тақташалар мен қабір қиратылып, табыты тоналды.
Бағалау
Сангуцзиде Хуан Чжунның өмірбаянын жазған Чэнь Шоу оған былай деп баға берді: "Хуан Чжун мен Чжао Юн қатал да күшті жауынгерлер еді, тіпті тырнақ пен тістердей. Олар Гуан мен Тенгтің ізбасары ма еді?"
Танымал мәдениетте
Хуан Чжун Koei компаниясы шығарған Dynasty Warriors, Kessen II және Warriors Orochi видео ойындары сериясында, сондай-ақ Capcom компаниясының Nintendo Entertainment System үшін шығарылған Destiny of an Emperor ойынында ойналатын кейіпкер ретінде бейнеленеді. Хуан Чжун карта ойыны Magic: The Gathering-тің Үш патшалық порталындағы картада көрсетілген. Ванкувердегі Хон Хсинг атлетика клубы (雲高華漢升體育會), Британдық Колумбия, 1939 жылы Канаданың Вонгтардың қайырымдылық қоғамының демеушілігімен құрылған. Ол Хуан Чжунның әдептілік аты Ханшенг (漢升; Кантон: Хон Хсинг) атымен аталады. Хуан Чжун Overwatch видео ойынындағы Ханзо Шимада кейіпкері үшін қолданылатын кейіп ретінде пайда болады. Ол 2019 жылы Қытай Жаңа жылына арналған "Шошқа жылы" іс-шарасы аясында шығарылды. USS Huang Zhong – Дейтон Уордтың "Жұлдызды жол" романындағы "Бөлініп тұрған нәрсе" романында кездесетін Archer классының барлау кемесі.